Arabic Turkish
 
2006-10-30   Arkadþýna gönder
3687 (1804)


Nedir Türkmeneli`nin nüfus hikayesi?


Ali Koçak

Irak`ta etnik yapıdan bahsedilirken çoğu zaman Arap ve Kürt`lerden söz edilir, ne hikmetse Türkmen`lerin adı pek geçmez!

Saddam iktidarı sonrası Irak`ta, Sünni ve Şii kavramlarının gündeme taşınmasına rağmen, Türkmen`lerin bu elmadan fazla dilim almadıklarını görmekteyiz.

Vardır bu işte bir hikmet!!

İçinde bulunduğumuz son iki yüzyılda dünyanın globelleşmesine rağmen; aşiretlere indirgenmis bölgeler de bulunmaktadır.. Birinci Dünya savaşından sonra İngiltere`nin, Orta Doğu`daki barışa son veren barış girişimleriyle bu tür bölgeler ortaya çıkmıştır.


Türkmeneli`ndeki nüfus konusunda bazen hepimizin kafası karışıyor:

Türkmenler, Irak`taki nüfuslarının 3 milyon`un üzerinde olduğunu iddia etmektedirler, öte yandan çoğu kaynak ve dünya medyasında, bu sayı'nın 100 bin ile bir milyon arasında bir rakam olduğunu görmekteyiz!!

Irak`ta yapılan son seçimlerde bile Türkmen`lerin iddiasını doğru bulmayan tablo ortaya çıkmıştır.

Peki nedir bu çelişki?

Tarihi verilere dayanarak Türkmen nüfusunu, değişik etkenleri de gözönünde tutarak bir inceleyelim:

Lozan Konferansı sırasında alınan bir karar gereği, Musul Vilayeti`nin Sosyal, Ekonomik ve Etnik yapısını incelemek için kurulan Karma Komisyonun raporunda;

1. Erbil`de bulunan muhtarların beşi Türk, biri yarı Türk yarı Kürt ve diğerinin Yahudi olduğu tespit edilmiştir,

2. Kerkük`te devlet kontrolünde çıkarılan tek gazetenin Türkçe yayınlanmakta olduğu tespit edilmiştir.

3. İngiliz Siyasi Subayının sadece Türkçe bildiği, Arapça ve Kürtçe hiç bilmediği anlaşılmıştır.

4. Altınköprü ve Tuzhurmatu`nun Türk veya Türkmen olduğu, Karatepe'nin %75`nin Türkmen olduğu, Tazehurmatu ve Tavuk`un tamamının Türk olduğunu, köylerinin bir kısmında Kürtlerin yaşadığı tespit edilmiştir.

5. Komisyon, İngiliz gezgin Oliver`in 1809 yılında Musul`u ziyareti sırasında tespit ettiği etnik yapının (o zaman daha etnik yapı diye bir sorun yok iken) oranlarını çalışmalarında dikkate alarak raporuna aynen aşağıdaki gibi almıştır;

* Hıristiyanlar 7000 8000
* Yahudiler 1000
* Araplar 25000
* Kürtler 15000 16000
* Türkler 15000 16000

1926 yılında Irak liselerinde okutulmak üzere TAHA EL-HAŞİMİ tarafından yazılan "Irak Coğrafyası" adlı kitapta, Erbil`in bir TÜRK Şehri olduğunu belirtilmektedir.

Irak`ın ilk Anayasa taslağı ve Anayasası Arapça, Kürtçe ve Türkçe olarak basılmıştır.

1931 yılında Irak`ta yayınlanan 74 Sayılı Diller Kanununa göre, Türkmenlerin yoğun olduğu bölgelerdeki mahkemelerde duruşmanın Türkçe olması kabul edilmiştir.

Irak`ta ilk nüfus sayımı 1947 yılında yapılmış ve o tarihte Irak`ın toplam nüfusu 4.800.000 olarak bildirilmiştir.

Ancak, Irak`ta azınlıkları da içine alan gerçeğe en yakın sayım, 1957 yılında yapılan nüfus sayımıdır. Bu sayımda Irak`ın nüfusu 6.300.000 olarak tespit edilmiştir. Türkmenlerin nüfusu 500.000 olarak açıklanmıştır.

"1958 Devrimi"nden sonra yeni rejimin tahmin yoluyla yaptığı sayımda Türkmenlerin nüfusu 1957 yılına göre %13.4 artış ile 567.000 olmuştur. 1965 yılında Irak Planlama Başkanlığı`nın Sayımlar İdaresince yapılan tahminde, Türkmen nüfusu 780.000 olarak açıklanmıştır.

1965`te İngiltere`de basılan "Britanica Ansiklopedisi" Kerkük şehrini şu cümlelerle tanımlamaktadır; "Kerkük`te Arapça ve Kürtçe konuşanlar olsa da Kerkük aslında bir Türkmen şehridir."

İngiltere`de yayınlanan Inquiery Dergi`sine göre; Türkmen nüfusu Şubat 1987 itibariyle 1.500.000 den fazladır denilmektedir.

1988 yılında Irak`ta yayınlanan devlet istatistiklerinde, Hayat İstatistikleri hakkında aşağıdaki bilgiler yer almıştır.
* Irak`ta kilometreye düşen nüfus yoğunluğu: 42 kişi
* Ortalama doğum oranı: % 4.5
* Yıllık nüfus artış hızı: % 3.7
* Doğurgan kadına düşen ortalama çocuk sayısı: 7
* Ölüm oranı: % 0.87

Bu istatistik verilere göre yapılan nüfus projeksiyonu ile, toplam nüfus 1976 sayımında 11.505.000 iken 1988`de 18.100.000 olarak bulunmuştur (Irak Planlama Başkanlığı verileri). Buradaki rakamlardan yola çıkarak "1921, 1926, 1947, 1957, 1959, ve 1965 yılları" içerisinde yaşayan ve etnik yapıya göre elde edilen nüfus oranları;

* Hıristiyanlar: % 3
* Türkler: % 16
* Kürtler: % 18
* Araplar: % 63 olarak ortaya çıkmaktadır.

Bu oranlara göre nüfus sayısı 18.100.000 iken Irak`ta yaşayan etnik nüfusların sayısı aşağıdaki gibidir;

* Hıristiyanlar 546.000
* Türkler 2.880.000
* Kürtler 3.240.000
* Araplar 11.444.000

Irak Planlama Başkanlığı verilerine göre; 2000 yılı için Irak`ın nüfusu 20.000.000 olarak gösterilmektedir. Bu rakamı doğru kabul edersek, Irak`ta Türkmenlerin nüfusu 3.200.000 civarında olması gerekir.

Bu nüfusun yaklaşık %15'i Erbil ve civarında 36 `ncı paralelin üstünde yaşamakta ve % 85'i ise Musul ve Kerkük, Altınköprü, Leylan, Tazehurmatu, Tavuk (Dakuk), Tuzhurmatu, Türkalan, Kifri (Salahiye), Kalar, Karatepe, Hanekin, Kızlarabat, İnceane, Mendeli, Bakube, Kazaniye, Bedre ve Bayat Aşiretlerinin meskun olduğu yüzlerce köyde yaşamaktadırlar. Ayrıca Bağdat`ın Rağibehatun, Azamiye, Meydan ve Fadıl semtlerinde yoğun bir şekilde Türklerin yaşadığı bilinmektedir.

Kocak64@yahoo.com

turkishgazete.com


Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Türkmen’ler Ne İstiyor?
2 - Zap Kampı...
3 - Koltuk Sevdası
4 - Kerkük’te Sessizlik...
5 - Kerkük Havaları
6 - Bu “Baas Sendromu” hâlâ bitmedi mi?
7 - Türkmen Birliği sağlanmalıdır
8 - Türkmen mücadelesi !!!
9 - Irak Birliği Türkiye`yi tehdit eder mi?
10 - Türkiye yeni "stratejik ortak" arayışında!!!
11 - Sınır ötesi harekatın çapı ne olmalı??
12 - Nejdet Koçak hakkında:
13 - Kerkük kimindir?
14 - Osmanlı Salnamelerinde Telafer ve Kerkük
15 - Türkmeneli`nde Gazetecilik tarihi (1911-1960)
16 - Kerkük'ün kimliği?