Arabic Turkish
 
2015-04-14   Arkadþýna gönder
5135 (1340)


Erbilli Sanatçı Yunus Hattat Demirci


Suphi Saatçi


Türkmen kültürü ve sanatının Irak’taki ِnemli merkezlerinden biri olan Erbil, tarih boyunca birçok değerli şahsiyet yetiştirmiştir. Tarihi geçmişi, gelenek ve gِrenekleri, kültürel ve sosyal hayatı ile de tamamen Türkmen rengi taşıyan Erbil, edebî şahsiyetlerin, ilim-irfan sahibi değerlerin ve sanatçıların harman olduğu kadim bir şehrimizdir. Erbil, her zaman ve her devirde Türkmen folkloru ve müziğinin ِnemli bir merkezi olmuştur.

Türkmenlere ِzgü hoyrat sanatında üstün bir seviye tutturan Erbil, bu vadide birçok sanatçı yetiştirmiştir. Türkmeneli coğrafyasında ilgi ve sevgi uyandıran Erbilli ses sanatçıları arasında Şahaba (1891-1939), Samed Küreci (1898-1980), Hacı Cemil Kapkapçı (1904-1995), Mışko adıyla tanınan Şevket Mehmet Sait ((1908-1981), Hacı Fayık Mehmet Sultan Bezirgân (1918-2 Nisan 1995), Hamit Küreci (1919-1983), Hacı Haydar Bakkal (1926- 1979), Nurettin Assaflı (1928-1998) ve Mehmet Ahmet Erbilli (doğ. 1933) ilk akla gelen isimlerdir.

Bu yorumcuların dışında besteci olarak ün yapan Erbilli iki sanatçı daha vardır. Bunlardan biri Fuat Osman Erbilli (1939-2013), diğeri ise 9 Ocak 2015 tarihinde kaybettiğimiz Yunus Hattat Demirci’dir. Yunus Demirci, gerçekten Türkmen müziğinin repertuarına unutulmayan besteler kazandırmış değerli bir bestekâr sayılır.

Hayatı
Asıl adı Yunus Şakir Mecit olan Yunus Demirci 1933 yılında Erbil Haneka mahallesinde doğmuştur. Çocukken babasının bakkal dükkânında çalışmış, 7 yaşında iken de mahalle mektebindeki hocalarda okumuştur. 1947 yılında 14 yaşında iken akşam (gece) mektebine devam etmiş, ilkokulu bitirdikten sonra eğitimi bırakmıştır. 1951 yılında orduya intisap etmiş ve 1958’de askerlik hizmetinden ayrılmıştır.

Hat sanatına karşı olan ilgisinden dolayı hattatlık yapmaya başlamıştır. 1960 yılında babasını kaybeden sanatçı, 1961’de İl Özel İdaresi (Mahalli İdare)’nde hattat olarak çalışmaya başlamıştır. 1964’te memur olarak başladığı posta dairesinden 1969 yılında ayrılmıştır. Bu tarihten sonra serbest olarak çalışmaya başlamış ve Güzel Sanatlara karşı olan eğiliminden dolayı açtığı büroda çalışmalarını sürdürmüştür. Resim, hat, dekor, renkli fotoğrafçılık, müzik aletlerinin bakım ve onarımı, bağlama sazı yapımı üzerine açtığı atِlyede çalışmıştır.

Güzel sanatlar alanında kendi kendini yetiştiren Yunus Demirci, en çok hat sanatında şِhret kazanmıştır. Uzun yıllar sürdürdüğü hattatlık mesleği yüzünden halk arasında daha çok Yunus Hattat adıyla tanınmıştır. Yunus Demirci 12 yaşlarından itibaren okuyuculuğa başlamış ve sesinin değerini anlamıştır. O yaşlarda ilgi duyduğu Diyarbakır’ın ünlü sanatçısı Celal (Güzelses) Beg, Bağdatlı makam okuyucusu Muhammed Gubbanci ve Mısır’ın büyük sanatçısı bestekâr ve hanende Muhammed Abdülvahab gibi eski ses sanatçılarını taklit ederek çağırmağa başlamıştır. Daha sonra kendi yolunu ve üslubunu bulmuştur.

Sanat Hayatı
Önceleri babasının teşvikiyle Kuran-ı kerim ve dinî havalar okuyarak sesini duyuran sanatçı, giderek halkın sevgisini kazanmış ve Molla Yunus adıyla tanınmaya başlamıştır. Daha sonra camilerde, şenliklerde ve mevlitlerde Kuran-ı kerim, medhiye, muvaşşahat ve tenzile havaları okumuştur. Kendi ifadesiyle “din aşkı, millet borcu” saikıyla ses sanatçısı olmaya zorlanmıştır.

1959 yılında Bağdat Radyosu Türkmence kısmının mikrofonu Erbil’e ulaşınca, Yunus da Türkmence Radyosunun ses sanatçısı olmuş ve Ramazan adlı ilk parçasını radyo için okumuştur. 1964-65 yıllarında Bağdat Radyosu ve Televizyonu için başka parçalar da kayde aldırmıştır.

Yunus Hattat’ın en güçlü yanı yaptığı bestelerle ortaya çıkmıştır. Velut bir sanatçı olan Yunus’un yazıp bestelediği şarkıların sayısı yüze varmış ve çoğu halk tarafından sevilmiştir. Özellikle Saba makamında bestelediği “Garip kaldım gurbet elde kimsem yox” adlı parçası, onu Türkmeneli coğrafyasında ünlü kılmıştır. Sِzleri ve bestesi kendisine ait bu parçadan başka, kendisinin de çok beğendiği bir diğer şarkısı şudur:
Şahitti mene gِkte yıldızlar
Geceler yatmam yaralar sızlar

Bestelerinin bir kısmını Erbilli ses sanatçılarına vermiştir. Mehmet Ahmet Erbillinin okuduğu “Esmerimsen esmerim” ve Hacı Fayık Bezirgân’ın “Hele yarım hele” başlıklı parçalar da Yunus Hattat’a aittir. Nurettin Assaflı’ya da beste veren sanatçı, anonim olan hoyrat ile Kerem havaları da okumuştur.

Dinî itikadı sağlam, mütedeyyin ve temiz kalpli Müslüman bir Türkmen olan Yunus Hattat Demirci, ziyaret ettiği Şeyh Abdülkadir Geylani’de bir oğlu olması için niyaz etmiştir. Muradı Allah tarafından kabul gِrmüş ve bir erkek evladı dünyaya gelmiştir. Bunun üzerine doğan oğlunun adını Abdülkadir koymuştur. Oğlu Abdülkadir’i bahşeden Kadir Allah’a karşı Yunus, şükür ve minnetini dile getirmek için bir de beste yapmıştır.

Erbil’in değerli evladı Yunus Hattat Demirci’nin vefatı Erbil’den başka bütün Türkmeneli’nde büyük üzüntü yaratmıştır. Türkmen müziğine yaptığı hizmetten dolayı unutulmayacak olan sanatçımıza Tanrıdan rahmet dilerken, onun çok sevilen bestesinin sِzlerini okuyucularımızla paylaşıyoruz.

Garip Kaldım
Makamı: Saba
Sِz ve Müzik: Yunus Hattat Demirci

Garip kaldım gurbet elde kimsem yox
Xeber yoxtu nazlı yardan xeber yox
Gِzümde yaş
Gévlim ataş
Özüm garip
Sِzüm garip

Garibem yox gidenim
Halıma rahm édenim
Meni yétir yarıma
Ey meni yaradanım
Gِzümde yaş
Gévlim ataş
Özüm garip
Sِzüm garip

Xeber yoxtu ehlimnen
Öldüm Allah qehrimnen
O günnen ‘aşqe düştüm
Gün gِrmedim ِmrümnen
Gِzümde yaş
Gévlim ataş
Özüm garip
Sِzüm garip

Gévlimde var gam dayım
Bilmem hara gideyim
Xo men Eyyüb degilem
Bu qadar sabrédeyim
Gِzümde yaş
Gévlim ataş
Özüm garip
Sِzüm garip

Harda yarı gِreyim
Gِzlerini ِpeyim
Felek bizi ayırdı
Men bé-çara bendeyim
Gِzümde yaş
Gévlim ataş
Özüm garip
Sِzüm garip




Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Kerkük Kayserisi
2 - Irak Bir Hukuk Devleti Olabilir mi?
3 - Türkmenlerin Demokratik Zaferi
4 - Aşkı, vatan için canını verenlerden öğrenen: Kahraman Şehit Musa Özalkan
5 - Kerkük Katliamı ve Türkmenlerin Bitmeyen Çilesi
6 - Kerkük’te Bayrak Zorbalığı
7 - Irak ve Suriye’de İstikrar Sağlanmadıkça…
8 - Kardaşlık 18 Yaşında
9 - Bu Coğrafya Emlakçiden Alınmamıştır
10 - Irak’ın Geleceğine Dair…
11 - Türkmen Dağarcığı: Bir Türkmen Sevdalısı - Gezenfer Paşayev
12 - Irak Dramı Nereye Kadar…
13 - Türkmenler İçin Güvenli Bِlge Oluşturulmalı idi…
14 - Türkmen Gençlerine Sesleniş
15 - Irak Anayasası Düzeltilmedikçe…
16 - Gençlerimizi Geçmişe Hapsetmeyelim
17 - Gençlerimizi Geçmişe Hapsetmeyelim
18 - Tuzhurmatu’ya Kıyan Eller Kırılsın
19 - Yalnızlık Denizinde Yüzen Şehir: Kerkük
20 - Fuzuli ـniversitesi Hakkında…
21 - Türkiye ve Türkmenler
22 - Türkmen Dağarcığı: Kerkük’ün Altın Gerdanlığı - Taşkِprü
23 - Davutoğlu’ndan Fuzûlî İçin Bir Mezar İstiyoruz
24 - Irak’ta Etnik ve Mezhep Ayırımı Devam Ettikçe
ـlkede Huzur ve Güven Sağlanamaz
25 - Türkmen Yazar Mehmet Hurşit Dakuklu’nun Ardından
26 - Türk Ocakları ve Irak Türkmenleri
27 - Türkmenler Erdoğan’a Neden Kırgın…
28 - Büyük Dava Adam‎: Mevlut Taha KAYACI, Hakka Yürüdü
29 - Külah Kapma Yarışı Hızlanırken
30 - [SEÇİM SONRASI IRAK] Şaşırtmayan sonuçlar
>>Sonraki >>