Arabic Turkish
 
2010-09-28   Arkadþýna gönder
5279 (1957)


Türkmen Aile, Oymaklar‎, Boylar‎, Kollar‎


Sadun KÖPRÜLÜ

Irak Türklerinin Milli mücadelesi, tarih boyunca utkularla, kahramanl‎kla ba‏layarak, günümüze kadar Irak devletini hüküm eden tüm dikta, rejimler taraf‎ndan, her zaman haklar‎ yenilerek, çiًnemi‏tir ve sonu gelmeden her türlü bask‎, i‏kence onlara uygulanm‎‏t‎r.

Tarihleri eski çaًlara dayanan Irak Türkleri, Irak’‎n kurulu‏undan ِnce, bu topraklar kendi ana topraklar‎ olarak, buralarda Atabeyler, Devletler, فmparatorlar, uygarl‎k kurarak, bütün milletler taraf‎ndan tan‎nm‎‏lard‎r.

Günümüze kadar bu ac‎ durumlar‎lar, bask‎lar Irak’ta bir doًru seçim olmamas‎na raًmen, nüfuslar‎ üç milyon üstünde olmakla, tek amaçlar‎ ana milli mücadeleleri siyasi, tarihsel, kültürel, idari, ba‏ka milletler gibi, me‏ru haklar‎na kavu‏makt‎r, Irak Türklerine kar‏‎ ِnceden bask‎lar‎n sürmesiyle, Saddam Rejimi dِneminde Arapla‏t‎rma, bugünde Kürtler taraf‎ndan Kürtle‏me politikas‎na kar‏‎ durarak, yüzlerce ayd‎n, insanlar‎n‎, liderlerini demokrasiye kar‏‎ ‏ehit vermi‏lerdir,

Ve vermektedirler, bu bask‎lar sonucu birçok Türkmen olan oymak, boylar, aile, boylar, kollar kimliklerini unutarak, kendilerini ba‏ka bir milletten sayarak, yazm‎‏lard‎r, bugün Saddam rejiminden sonra, Türk soylar‎na dِnen Türkmenler ana dillerini koruyarak, oymaklar‎n‎n, boylar‎n‎n Türkmen olduًunu savunmaktad‎rlar.

Yap‎lacak olursa Nüfus say‎mda kendilerini Türkmen yazacaklard‎r.
Günümüzde Saddam dِneminde olduًu gibi, Türkmenelinde uygulanmakta olan, yanl‎‏ politikalar, Irak Türklerinin ana haklar‎n‎ yok sayarak her türlü bask‎lar sürmektedir.

ضteki güçlerin yan‎nda Bu gün ِnceden olduًu gibi, Kerkük, Musul, Diyaya ve tüm Türkmen bِlgelerinde, kِylerinde, ilçelerinde milletimize kar‏‎ Amerika i‏galinde tüm güçler taraf‎ndan, asimilasyon yok sayma, yok etme, hiç sayma politika devam etmektedir.
Irak Türkleri, Irak’‎n kurulu‏unda, yap‎m‎nda var olu‏unda, çok ِnemli yerlerde tüm alanlarda, binlerce y‎llar ِnce, Irak devletini hüküm ederek, birçok Türk devleti bu topraklarda kurmu‏lard‎r, art‎k bugün demokrasi geldi, tüm k‎y‎c‎ dikta rejimlerden kurtarmal‎y‎z ve dünyaya ‎‏‎k tutan Irak Türklerinin ne olduklar‎ bildirmeliyiz.

Yüce, kutsal tarihimize bakm‎‏ olursak her terde adalet, birlik sevgi, ho‏gِrü yaratan bir milletiz, milletimizin büyük var olduًuna gelince kurmu‏ olduًumuz devletlere, uygarl‎ًa bakmal‎y‎z bugün birçok Arap ve Kürt oymaklar‎ boylar‎, kollar‎ aileleri asl‎da tarih boyunca, Irak Türklerinden olmalar‎na raًmen, bugün kendilerini unutarak, Arapla‏arak, Kürtle‏erek gِrünmektedirler.

Bir bِlüm Arapla‏an, tan‎lan Türk oymaklar‎ndan, aile uyruklar‎ndan, Bayat, اad‎rc‎, Deveci, Karakol, Karaًol( Karakol), Defterdar, Paçac‎, Haydari قahl‎, Nakip, Duvuda, Kakai, قebekler, اelebi, Kab‎c‎, Salih‎ ve en çok Baًdat’ta ya‏ayan Aile, oymaklar, boylar Türk’tür, soylar‎ bellidir.
Bunun yan‎nda bugün kendilerini zorla Kürt sayan, Bacalan, Davudi, Talabani, Berzanci, Barzani bir bِlümü, Zengene, Caf, Doski, Baran‎, قebek, Pervari, Dizeyi, Herki, Gamgin, Soran‎, Kakai (dedeler), Baban, ayr‎ca Kِy Sancak, oymaklar‎n‎n bِlgeyle birlikte Türk olduًu ِne sürülmektedir.

Irak’‎n kuzeyi, قanl‎urfa, Diyarbak‎r, Kilis, Van, Kahramanmara‏, Aleviler, Bekta‏ilerle Türkiye’de bulunan birçok aile, oymaklar eskiden hep Türkmen oymaklar‎ndand‎r.
Kürt, Araplar‎n yan‎nda, bugünde Kutsal فslam dinine girmeyin birçok say‎da Türkmen Kerkük Kalas‎nda, Türkmen H‎ristiyanlar dünyan‎n her yerinde bulunmaktad‎rlar. قamas, Kelebit, فshak, Hürmüz, قahbaz, Mikail, Kaymaz. ve ba‏kalar‎.

Irak Türkleri, Irak, Dünya, فslam, Arap âlemine uygarl‎ً‎na, kültürüne çok hizmetler vererek, sunarak bilgi kültür alan‎nda, çok say‎da tan‎lan bilginler yetirmi‏lerdir, bunlardan Farabi, Beyruni, فbin Sina, Tabari, Selahattin Ayubi, Muzaffer gِk Bürü, Rahisi, Mahmut Zengi, فbin Kotayba, El Zehab‎, El Safidi, Bilgin Taçettin Türkmen’i, قeh Mehmet Abda M‎s‎rl‎, Sibit Cüzi, Mukaddesi, Fuzuli, Nesimi, Ahmet قavk‎, Hicri Dede, ضmer Ali, Mustafa Cevat, Buhar‎ ve çok say‎da liderler büyük devlet adamlar‎, siyasetçiler, Din adamlar‎, Ses sanatkâr‎, ‏iarlar, Edebiyatç‎lar büyük Türk milleti yetirmi‏tir.

Irak Türklerin büyük adamlar‎, ‏ahsiyatlar‎, yazar ‏airleri ile iftihar ederek, çok say‎da bilgin, ‏airler dünyaca tan‎nm‎‏t‎r, bunlarda Fuzuli, Nesimi, Ahdi, Ruhi, Nevres kedim, Garibi, Hâl‎z, Saf‎, قeyh R‎za, Faiz, Kabil, Ha‏im Nehit, Ahmet قavk‎, Hicri Dede ve ba‏kalar‎,

Irak Türkleri olarak, ba‏ka milletlerin kültürüne, diline hizmet destek vermi‏lerdir, buda bir büyük iftihard‎r Türk milleti için, büyüklerimizden فhsan ,Ata Hayrullah, Abdullah Abdulrahman, Necdet Koçak, R‎za Demirci, Adil قerifi, Mehmet, Mehmet Korkmaz, Ayd‎n Mustafa ve binlerce ba‏kalar‎ ‏ehitlerimiz, yazarlar‎m‎z büktüklerimizi sayg‎yla an‎yoruz.
Art‎k Irak Türklerinin ba‏ka milletler gibi tüm haklar‎ verilmelidir, bu bugün en ِnemli çِzüm Irak’ta doًrudan demokrasi uygulama ve tüm Irak milletlerinin haklar‎n‎ e‏it olarak tan‎mal‎, birlikte idari ve siyasi olarak yِnetmeli, Irak’‎n dengesi olan Irak Türklerine her türlü haklar‎
Tan‎mak ve onlara Irak’‎n yِnetmesinde yerler, gِrevler verilmelidir.

Saddam rejimi Arap olmayan tüm Irak halk‎n‎, ِzelikle Türkleri ezmek, yok etmek, onlar‎ Irak haritas‎ndan silmeye çal‎‏arak, ba‏aramad‎, çünkü nereye bakarsan‎z Irak’‎n genel olarak, oymaklar‎ aile, boylar‎ hep Türk olduًu kar‏‎n‎za ç‎km‎‏t‎r, Bugünde Kürtlerde Dünya gücüyle, Saddam rejiminin politikas‎ yolunda yürüyerek, Avrupa, bat‎ müttefik güçlerden, kar‏‎l‎k güç alarak, Türk bِlgeleri Kerkük, Erbil, Musul, Diyala, Vasit, Celevla ve tüm Türk kِylerinin, Kasaba, yerlerini Kürtle‏tirmeye kalkarak, yerlerin bِlgelerin adlar‎n‎ Kürtçeye çevirmi‏tir, Saddam rejimi gibi ayni politikay‎ uygulamaktad‎r.


Milletimize inanarak, tüm parti, kurulu‏lar‎m‎zla, birlikte siyasi alan‎na kat‎larak, milletimizin haklar‎n‎ elde etmeye çal‎‏arak, genel olarak, tüm dünya ve Arap dünyas‎na, istek milli ana tarihsel haklar‎m‎z‎, bildirerek, tüm gücümüzle varl‎ً‎m‎z‎ kurmal‎y‎z kendimizi tan‎tmal‎y‎z.

Bizim millet hiçbir zaman, bِlücülük, ayr‎mc‎l‎k yapmad‎, kendi topraً‎n‎, yurdunu, yerini satmad‎, Irak Türkleri Sünni, قii, Kale H‎ristiyanlar‎ olarak, birbirine baًl‎d‎rlar, birbirlerine inanmaktad‎rlar.

Art‎k Irak’‎n yürütmesine, el birliًi ile bizler tüm Irak Türkleri olarak, her alanda Kerkük, Musul, Erbil, Diyala, Telafer, Tazehurmatu, Altunkِprü, Tuzhurmatu, Kifri, Mendili, Dakuk, قahreban, K‎zlarbat, Kümbetler, Hanek‎n, Kazaniya, ضmer manda, Vasit Aziziye ve ba‏ka yerlerimizle çal‎‏mal‎y‎z, hakk‎m‎z‎ kanla, canla almal‎y‎z, birlik, beraberlikle Irak’‎n Türk olan yerlerini topraklar‎n‎ yِnetmeye kat‎lmal‎y‎z ve kendilerini Kürt Arap yazanlar‎n‎n Türkmen yazmalar‎na birlikte içbirliًi yaparak çal‎‏‎p yorulmal‎y‎z.

Irak Türkleri 35 y‎ldan beri, Saddam Baasç‎lar devrinde, Askeri, Bakanl‎k, idari, Hükümetin dairelerinde ِnemli gِrevlerde bulunamad‎lar, rejim hep onlar‎ yok etmeye, ِldürmeye çal‎‏t‎, dillerini yasaklad‎, okullar‎n‎ kald‎rd‎ hiçbir milli, kültürel haklar tan‎mad‎.
Saddam rejim binlerce Türkmen lider, kültürlü bilgili insanlar‎, idam ederek, hapishaneye att‎. Saddam rejimi dü‏tükten sonra yene haklar‎m‎z gِz erdi edildi, hiçbir haklar tan‎nmad‎, en normal isteklerimiz, haklar‎m‎z gerçekle‏medi.

Geçici mecliste bize yer verilmedi. Bakanl‎k ِteki ilgili devlet içinde, gِrevler bizler alamad‎k, bu haks‎zl‎ًa kar‏‎, Irak Türklerinin milli mücadelesi sonsuza dek, devam ederek, ِzveriliًe kat‎lmakla, tüm istekleri elde edilmeye kanla, canla milli mücadele davam‎z sürecektir, y‎llar boyunca mücadelemizle ‏ehitler vererek nas‎l olursa bugün bir bِlüm haklar ald‎k kendi dilimizle okumaktay‎z, bir bِlüm ِnemli gِrevler ald‎k ama yene yeterli deًil tüm haklar‎m‎z almal‎y‎z oda çal‎‏mam‎zla birliًimizle tüm alanda gِrünmeliyiz iyi, temiz, saًlam, onurlu, milletsever, yiًit, kahraman karde‏lerimiz la birle‏meliyiz çal‎‏mal‎y‎z.


Irak Türkleri 9- Nisan 2003 tarihinden, Saddam rejimi dü‏tükten, hiçbir yakma yand‎rma, ِldürme yok etme, tapu nüfus, say‎m daireleri çalmad‎lar talan etmediler, buda gِsteriyor ki, Türkler her bir bak‎mdan milletlerine topraklar‎na yerlerine baًl‎d‎rlar, Irak’‎n toprak bütünlüًünü savundular.
Irak Türkleri her zaman, olduًu gibi, Irak’‎ bِlme, parçalamaya kalkmad‎lar, terِre kar‏‎ durdular, Irak’‎n toprak bütünlüًünü, birliًini dü‏ündüler, Türkler Mezhep, ‎rk ayr‎m‎ yapmad‎lar, her zaman federasyona kar‏‎ olarak, Irak’‎ bِlme h‎yanet saymaktad‎rlar.
Irak Türkleri kuzeyde, orta, güneyde bile ya‏amaktad‎rlar, çoًunluk olarak Kerkük, Erbil, Diyala, Vasit, Baًdat, Musul, Hilla, Basra ve ba‏ka yerlerde ya‏amaktad‎rlar.

Irak Türkleri, hiçbir Irak halk‎n‎n haklar‎ isteklerine kar‏‎ durmad‎lar, Irak’ta demokrasinin uygulanmas‎n‎ bir an ِnce istemeye çal‎‏arak, Türklerin tüm milli ana haklar‎n‎, almaya partiler, kurulu‏lar kurmaya, tüm dü‏manlara, iki gِnüllü, ikiyüzlü insanlara kar‏‎ vererek, her vatanda‏‎n bir an ِnce demokrasi yolda, yasaya baًl‎ olarak, adaletle, her insan haklar‎n‎ almal‎d‎r dü‏ündüler.

Irak Türkleri vatanlar‎, Irak’tan bir parça say‎larak, Türk topluluًundan olarak devlete, hakka, yasaya, sayg‎ gِstermektedirler.
Kendi topraklar‎nda, demokrasi alt‎nda ya‏amay‎ isteyerek, tüm milli, kültürel bar‎‏ç‎ yollarla, haklar‎n onlara tan‎malar‎ uًrunda, mücadele etmektedirler.

Irak Türkleri Irak’‎n birliًine, demokrasi, çoًul parti, parlamenter sistemle, insan haklar‎na sayg‎ gِstermekle, yasa uygulamas‎yla, Mezhep, ‎rk, iklim, bِlge ayr‎m‎ olmadan, tüm milletlerin yerel ِzelliklerine ِnem vermekle, tüm Irak’‎n bِlgelerinde gelirini, ekonomisini adil bir ‏ekilde, payla‏mal‎, ayr‎ml‎l‎k yapmadan.

Irak Türklerin tarihi, kültürü uygarl‎ً‎ tüm dünya Türkleri ile birle‏erek onlarla Din, millet, ‎rk, kan, dil, uygarl‎k, tarih baًl‎ً‎ bulunmaktad‎r.
Dünya Türkleri, Türkiye, Türkmenistan, ضzbekistan, Azerbaycan, Tacikistan, Bat‎ Trakya, Bosna Hersek, Tataristan, Cenin, Colan, Heleb, Lazikiya, Gagavuz, K‎z‎l deriler, Kosova, اeçenistan, Tebriz, Güney, kuzey Azerbaycan, Erdebil, Kara baً, Kerkük, Erbil, Ankara, فstanbul, فskenderun, Adana kِy, Filistin Türkleri, Sibirya, Abaza, Kafkasya, اin Türkleri, Avrupa Türkleri ile kan, ‎rk, din, bir kültür uygarl‎k ِzel ِnemli ili‏kileri bulunmaktad‎r, tüm dünya Türkleri aras‎nda bir ayr‎m bulunmamaktad‎r.

Dünya Türkleri tam olarak, 300 milyonun üstünde olarak Irak’‎n istikrar‎n‎ toprak, millet birliًine, ِnem vermeleri sayg‎ gِstermeleri, biricik gِrevlerindendir.

Irak Türkleri, tüm Türk dünyas‎ndan, bir parça olarak, Türkiye’de Irak’‎n toprak, millet bütünlüًüne ِnem vermektedir.
Dil birliًi en ِnemli unsurdur. Türkler aras‎nda hiç mezhep, ‏ehir, kِy ayr‎m‎ olmayarak, Türkler hiçbir zaman ayr‎mc‎l‎k yapmad‎lar, onlar‎ mezhep ay‎rtmad‎, onlar tüm dünya Türklerinin bir parças‎d‎r, milli davalar‎ için, her ‏eylerini verdiler adad‎lar.

Irak Türkleri, Ural Altaylara baًl‎ olmakla, tüm Arap devletlerinin, dünyan‎n her yerinde, kِy, ‏ehir ilçelerinde, tüm Irak’‎n ve dünyan‎n her yerinde, topraً‎nda, Türkler bulunmaktad‎rlar.

Irak Türkleri aras‎nda boy, oymaklar, aile sistemi sürerek Zaho, Telafer kuzeyi Bedre Cesam Zarbatiye uzanarak, Türkler Zaho, Semil, Musul, Nebi Yunus, Devasa, Bab Top, Sincar ilçesinde de Türkler ya‏ayarak, Türk Yezidi diye tan‎nmaktad‎rlar.
Türkler Hamdaniya ilçesi, Karaku‏ ilçesinde Bayat, Sar‎l‎ya, قebek, Bacalan oymaklar‎ ya‏amaktad‎rlar.
Türkler karakol, Aziziye, Latifiya, Mahmudiya, Yusufiye, Vasit orta kesimde, Irak’‎n güneyi, Ayr‎ca Musul, Dahuk, Erbil, Kerkük, Diyala,Divaniye, Baًdat, Basra, Nas‎r‎ya, Hilla Vasit, Ambar, فmara, Kut, Bedre Cesam, etraf‎nda, Baًdat’ta 900 bin Türk Azami ya, Sefine, Raًbet hatun, Veziriye, فvaziye, Selman bek, قaib, Baya, Kerede dâhil, Kaz‎m‎ya, Tel Mehmet, Hey Muntasir, اadiriya, Yusufiye ve Baًdat’‎n ba‏ka yerlerinde ya‏amaktad‎rlar.

Irak Türkleri, ِnceden Tasloca, Bazyan, Dergizin, Süleymaniye’nin üçte biri Türk idi. قimdiye kadar çok say‎da Türkler, Kِy sancak, Taktak, Aًcalar, اimen, قehrezor, Kara فncir, اamçamal da ya‏amaktad‎r.
Irak’‎n her bucaً‎n de tan‎lan Türkmen oymaklar‎, boylar‎, aileleri, kollar‎ tan‎nmaktad‎r.

Bugün Bayat Oymaklar‎, Boylar‎ Irak’‎n her yerinde ve Türkiye, Azerbaycan, birçok yerlerde ya‏amaktad‎rlar. Genellikle Türk ‏ehri Kerkük, Musul, Diyala, Baًdat, Hilla, Hamdaniya, Hanek‎n, K‎zlarbat Dakuk, Karatepe, Altunkِprü, Kara han ve ona baًl‎ yüzlerce topraklar, Türk Bayatlar‎n ya‏am‎‏ olduklar‎ kِyler, ‏ehirler, ilçelerden, Abut, Albu hasan, Bastaml‎, اardaًl‎, Kara naz ve bir bِlümleri Basra, Hilla, Kerbala, Necef, Baًdat ve ba‏ka yerlerde, 1957 Nüfusuna dayanarak, Bayat oymaklar‎ Kerkük’te nüfuslar‎ 455 ayr‎ca 1990 y‎l‎nda yaln‎z Kerkük ‏ehrinde Bayat oymaklar‎n‎n nüfusu 300 bini bulmaktayd‎.

Bayat oymaklar‎n‎n, tan‎lan Türkmen oymaklar‎ ile baًl‎l‎klar‎ bu oymaklarla ili‏kileri olmu‏tur.
Pir Ahmetli, فzetdinl‎, All‎ ball‎, Mahmutlu, Faris bekli, Al‎ Musal‎, Abutlu, Zengülü, Sayatl‎, Karanazl‎, Bir avc‎l‎, Hasa darl‎, Kalayl‎, Kâhyal‎, Keremli, قuhurlu, Tezekli, Ku‏çulu, Kenneli, ya‏am‎‏ olduklar‎ kِylerse Al‎ saray küçük ve büyük a‏aً‎ yukar‎, s‎d‎k, s‎nd‎k, Bastaml‎, Pir Ahmet, Adud, Emirli, Sayat, küçük Dombalan dere, büyük Dombalan dere, Albu hasan, Bir avc‎l‎, hasa darl‎, Ye‏il Tepe, Kara naz, Zengülü, Ba‏a gelen, اardaًl‎, taretli, Basas, Babalan, Bablan, yengice, ـç tepe, Ku‏çu, Delele, el boًmaz, Süleyman bek, ilanc‎ya, yalanc‎ya, Cas‎m bek, Albu ganam.
Ayr‎ca Bayat Türkmenleri, Musul, Abaza, Basan, Kara yataً, Selami’ye Selimiye, قenif, قirin han, tez harap, Yar‎mca, bular‎n tam baًl‎l‎ً‎ Türkmen boyu, oymaً‎ Oًuz ile birdir ve uzant‎lar‎ Hamadan, قehrezor ula‏arak, Aslan Türkmen’i ailesinden olarak, Emir Kapçak ise, yuvaca beni, tat k‎z‎l ba‏lar Musul, Eymur, emirli, Kerkük, Tuzhurmatu, bu oymaklarla tan‎nmaktad‎rlar, Beًdeli, Harben delo, Bayat, Iha adlu, k‎z‎k, ucacorlu, koçlu, bicenek, dِker, K‎n‎k, Eymur, Bahad‎rl‎, Kara koyunlu, ayr‎ca Bayat bunlarla tan‎nmaktad‎r, bedeli, Salor, Tuzhurmatu, قebekleri, Salً‎lar, Beًdeli, ق‎lamlu, Re‏idiye, قirin han, Selamiye, Olal‎, Uçu‏lu, Kerkük’te ise Ceddu, Telafer de ise bir nadir, çِkçelu, Murat oًlu, Murad‎ya, Bayat abaً‎, Bacvanlu, Bacvan baç alan, Diyala de ise. Kara ulus ilçesi kara boًa kِyü ve tatarlar.

Salih‎ oymaً‎na gelince Cemil çocuklar‎ndan olarak, Kerkük, Musul Diyala da be‏ kِy vard‎r, Salihli olarak Yaًmur, Tatatrlu, habeb, Tatar, be be‏ kola ayr‎lmaktad‎r, Yuva, Bekd‎li, Gِrünür, Mavulu ayr‎ca Telafer de bulunmaktad‎r.
Sar‎l‎ oymaً‎ ise, Sar‎l‎ Erbil, Musul, Kerkük’te Kakay‎ da onlardan bir parçad‎r, ayr‎ca Sar‎l‎ Türk oymaً‎ Türkiye ve Azerbaycan da bulunmaktad‎r, H‎d‎r, Verdek, قebek, Kara tepede ya‏amaktad‎rlar.
Baًdat’ta ise çok say‎da Türk oymaklar‎, Aileleri, boylar‎ ya‏amaktad‎r, bunlardan Yaًc‎, فzmirli, Urfal‎, Betül, Urfa evi, Zizal‎, Erzurumlu, Tokatl‎, اad‎rl‎, Defterdar, Kelamc‎, Kazanc‎, Paçac‎, Kaymakç‎, Eczanac‎, Sabuncu, Arzuhalci, Silahtar, Bayraktar, El Haydar‎, El قehli, Deveci, Muratl‎, ضzbekli, اelebi,Arabac‎.
Musul da ise Deveci, Sabuncu, Kat‎rc‎, Acemler, Ara baًlar, Irak!’‎ Musullu Mislavu, S‎vam‎, Seyitler, Topçu, Silahtar, ضzbekler, Alemdar.
Kerkük’te ise Irakl‎, Tokatl‎, Cebbarl‎ Talabani, Tikriti, Azavi, Oًuz, H‎ristiyan Türkmen Kale Gâvuru oymaklar‎, Kere betitler Hindiler, K‎ldan‎, قamnas, فshak, Mesih, Cico.
Tan‎lan Türkmen oymaklar‎ndan, Bekta‏i, Nak‎‏band‎, dini bir yola baًl‎ Koca Yakuplar, K‎rdarlar, Bedriler, Azeri, Slavlar.

Irak devleti kurulmadan, ِnce ilk millet olan Türkler, buralar‎ kendi yurtlar‎, topraklar‎ olan anayurt seçerek, ilk millet olarak, uygarl‎ً‎ yaratarak, büyük فmparator, atabeyler, devletler kurmu‏lard‎r.
Türkler milattan 600–200 y‎llarda atalar‎ taraf‎ndan, kurmu‏lad‎r, Irak Türkleri doًu Türkistan orta as‎ya, Azerbaycan, Kafkasya doًu Avrupa, Anadolu, Orta doًu ve Irak, فran, Suriye ‘ye dayanmaktad‎r.
Irak Türkleri çok ِnemli bir kültür, yüce tarih kaynaً‎ olmakla, çaً‎n en ِnemli uygarl‎ً‎, yüce Türkçülük tarihini yazm‎‏lard‎r.

Tarihe dayanarak Sümerler Türk oymaklar‎nda olarak, bunun yan‎nda yüzlerce Türk boy, aile oymaklar Irak topraklar‎ Türkmeneli ne daً‎lm‎‏lard‎r.
Ayr‎ca Irak’l‎ Türklerin aile, boy, oymaklar‎ Türk dünyas‎n‎n birçok yerinde gِrünmektedir.
Irak Türkleri, bu topraklarda, devletler kurmu‏lard‎r, birçok tarih yazarlar‎ Irak Türklerinin, Bayat soyu oymaklar‎ndan, Boz oka baًl‎d‎r.
Irak Türkleri çoًunluk, Bayat oymaklar‎ndan olarak, her dِnemde deًi‏ik politikalara, ac‎ zorlu durumlara dü‏mü‏lerdir.

Irak Türkleri Türkmenelinin, her bir yerinde uzun çaًlardan beri, devletler, فmparatorlar, Atabeyler Irak’‎n kuzeyinde ve güneyinde, Orta kesiminde kurmu‏lard‎r.
فster Anavi devleti, ister Abbasi 750 y‎l‎nda, Irak Türkleri büyük ِnde olarak, Kut, Vasit ‏ehirleri en büyük Türkmen ‏ehirleri yerle‏im merkezi olarak, birçok Türkmen oymaklar‎ Arapla‏m‎‏lard‎r.
Eskiden Vasit ve Basra Türkmen ‏ehirleri olarak tan‎nm‎‏t‎r, Basra, Vasit, Baًdat, Samarra Irak Türklerinin, en büyük yoًunluk ‏ehirleri olmu‏tur.

Irak Türkleri büyük güçlere sahip olarak, politika, devlet, idari alan‎nda yetenekli Deyrezur, Kerkük, Erbil, Süleymaniye kapsayan bu bِlgeler, onlar‎n ellerindeymi‏, 1055 y‎l‎nda Selçuk dِneminde, Irak’a giren Tuًrul bey bu ülkenin Türk olduًu gِrevi gِrerek, ülkeyi kurtarm‎‏t‎r.

Bِylece Türkmen Selçuklu, Türkmen devleti 1194- 1118 kurulmu‏tur 95 y‎l hüküm sürmü‏tür, sonradan kuzey Irak’ta, Atabeyler kurulu‏uyla, çok ِnem ta‏maya ba‏lam‎‏t‎r.
Türkmen devletinin kurulu‏u, Türkmen tarihi bak‎m‎ndan, Irak’‎n kuzey, orta bِlgelerinde, siyasi, kültürel, imar yap‎m, kalk‎nma, bilgi alan‎nda, yününde ِnemli geli‏meler saًlam‎‏t‎r.
Osmanl‎ فmparatorluًu bir Türkmen devleti olmakla, 1118- 1508 y‎llar‎nda kuzey Irak’ta, kurmu‏ olduklar‎ devletler, Atabeyler ‏unlard‎r.
1-Irak Selçuklu devleti.
2-Atabey devleti, Musul Atabeyi
3-Erbil Atabeyi.
4-Kerkük Türkmen K‎pçak Atabeyi.
5-فlhanl‎ devleti.
6-Celayiri devleti.
7-Kara koyunlu devleti.
8-Ak koyunlu devleti.
9-Safavi devleti
10-Osmanl‎ devlet

Bu devletler Türkmen oymaklar‎ndan ula‏maktad‎r.
Bunlar‎n yan‎nda, say‎lar‎ çok olarak yerle‏im alanlar‎, geni‏ büyük oymak Bayat ِnde gِrünmektedir, Irak’‎n her bir yerinde, Bayat oymaklar‎ daً‎lm‎‏t‎r.
Günümüzde Irak’‎n kuzey, güneyinde, doًusunda, bat‎s‎nda çoًunluk, Baًdat, Hilla, Ambar, Selahattin, Basra da bulunmaktad‎rlar.
Türkmen kimliklerini kurarak dilleri normal olarak düzen kurmu‏lard‎r, Irak’‎n her bir yerinde oymaklar‎n benzerleri her bir yerde Türk dünyas‎nda ayn‎ oymak gِrünmektedir.
Bu oymaklardan Muratl‎: Telafer, Tuzhurmatu, Tazehurmatu.
فlhanlar: Dakuk, Telafer, bir mahalle ad‎ bulunmaktad‎r.

Sar‎lar: Telafer, Kerkük, Dakuk, Erbil.
Kasapl‎: Telafer, Evgini, Mehelebiye, قirin han, Re‏idi ya
Neftçi: Kerkük, Mandall‎, Hanek‎n, Azerbaycan.

Irak Türkleri topraklar‎na, devletlerine, yüce tarihlerine baًlanarak, doًru temiz vatanda‏ olmakla her türlü yِnetimler taraf‎ndan, asimilasyon y‎ld‎rma, yok etme, i‏kenceye, bask‎ya uًrayarak, siyasi, ekonomik, varl‎klar‎na, kimliklerine el koyarak, Irak topraklar‎ndan, onlar‎ koparmakla, her türlü kanl‎ katliamlara, soyk‎r‎mlara maruz kalm‎‏lard‎r.

Tüm bask‎lara raًmen, Irak Türkleri milli dava çapalar‎ ile ayakta durarak, büyük bir millet olduklar‎n‎ ispat etmi‏lerdir.
Irak ba‏‎na gelen diktatِrler, yِnetimler Türkmen olan oymaklar‎, kendi dillerinden, kِkenlerinden vazgeçmelerini, Arap oymaklar‎ olduklar‎n‎, zor yazd‎rm‎‏lard‎r. Zorla Arap oymaklar‎na yaz‎lan Türkmenler, kendi Türk kimliklerine dِnerek, diktatِrlük dِnemini yok ederek, kendi oymaklar‎na
baًl‎ olarak, yerlerini, topraklar‎n‎ benliklerini kurumal‎d‎rlar..

Irak Türkleri, Oًuz boylar‎ndan olarak Türkmen Bayat oymaklar‎ndan, ِne gelmektedir, Bayat oymaklar‎ Selçuklular dِneminden, Irak’a yerle‏mi‏lerdir.
Bayat oymaklar‎, Anadolu, Azerbaycan, Irak Suriye, فran Filetsin de birçok Türk dünyas‎nda izleri bulunmaktad‎r. Bayat oymaklar‎na baًl‎ olan, Irak Bayat makam‎, birde Azerbaycan Türk Cumhuriyetinde cinasl‎ olan Kerkük hoyratlar‎na, Bayat‎lar sِylenmektedir.
Bayat oymaklar‎, Oًuz Türkmen boylar‎, 24 bِlüme ayr‎lmakla, bir boyu bayat oymaklar‎d‎r. Buda Oًuz han‎n oًullar‎n‎n, Gün han adl‎ oًlunun oًlu Bayat (Boz Ok) boylar‎ndand‎r.
Kaynakça: Ka‏garl‎ Mahmut (Divan Lügat Türk) 1916 فstanbul Bayat devlet sahibi ve فzzet Saltanat sahibi kutsal فlah El Kamus El Türkî El Cedit Türk dil kurumu bask‎s‎ Ankara 1959, Faruk Sümer Oًuzlar Ve Türkmenler, Bayatlar Hazar denizine uzanan Türk فmparatorluًun kurulu‏lar‎nda büyük roller oynam‎‏lard‎r.

Irak’ta olan Bayatl‎lar on üç oymaً‎ olarak, her oymakta gruplara, bِlümlere ayr‎lm‎‏t‎r. .Bayat‎lar Osmanl‎ ordusu yan‎nda olarak, فngiliz gücüne kar‏‎ durarak, direni‏ hareketine kat‎lm‎‏lard‎r. Irak tarihçisi Abbas El Azavi kitab‎nda, Bayat‎lar en eski Türkmen oymaklar‎ndan olarak, ِnce Vasit ‏ehrinde ya‏ayarak, sonradan çok say‎da Bayat‎lar Türkmen ‏ehri Kerkük’e yerle‏mi‏lerdir.

Ba‏ka bِlgelere de yerle‏en Bayat oymaklar‎n‎n ortalar‎na Arap oymaklar‎ kar‎‏m‎‏t‎r.

Bayat‎lar Moًol’dan çaًlar ِnceleri Irak’a yerle‏mi‏lerdir.
Irak’ta ya‏ayan Türkmen Bayat oymaklar‎, eskiden El Ambar ‏ehrine baًl‎ Kaim El Cabiriye bِlgesine yerle‏erek, bunlardan bir bِlümleri Halis, Baًdat, Hilla, Kut, Hadise, Mendili, Dura, Kubbeyse, Musul, Emirli ve Süleyman Bek, ayr‎ca Irak’‎n her yerlerine güneyine daً‎lm‎‏lard‎r.

El Emiri Bayat boyuna baًl‎ olanlar, Nisan, Diyala, Babil, Hilla ‏ehirlerine geni‏ yer alm‎‏lard‎r.
Ayr‎ca K‎zlarbat, قahreban, Mendili, Z‎rbat‎ya, Bedre Cesam, Kazaniya, Kenan, Mensur‎ya, Adana kِy, Hanek‎n, Kifri, Karatepe, Hadise, Tuzhurmatu, Altunkِprü, Kara naz ve birçok yerlere deًilmi‏tir.

Irak’ta Bayat boyu oymaklar‎ndan tan‎lan, ِnemli yerlerde çal‎‏an, Türkmen aileleri ِn kazanm‎‏lard‎r, bunlardan Hayat Terzi ailesi, Haydar‎, Kene, ailesi, قehli yoًun bir biçimde Bayat‎lar Tuzhurmatu ile Karatepe, Kerkük, Hilla, Baًdat ve güneyde gِrünmektedirler. Bunlar‎n yan‎nda birçok bayat‎lar bu Türkmen bِlgelerine daً‎lm‎‏lard‎r.
1- Yukar‎ Al‎ Saray.
2- A‏aً‎ Al‎ Saray.
3- Sand‎ç.
4- Abbul.
5-Küçük Dombalan dere.
6- Büyük Dombalan dere.
7- Ye‏il Tepe.
8- Amirli.
9- Bastaml‎.
10- Karanaz.
11-Yengice.
12- اardakl‎.
13- ـçtepe.
14- Süleyman Bek.
15- Al Yaًmur.
16- Re‏idiye.
17- Bir Avc‎l‎.
18- Albu Hasan.
19- Albu Hüseyin.
20- Ruveyzet.
Bayat A‏iretleri
Bastaml‎:
1- All‎ Ball‎lar.
2- Kara koyunlar.
3- Mahmutlar.
4- Celevliler.
5- فzzeddinliler.

Karanaz Bayat kollar‎ndan olmakla çoًunluklar‎ Musul, Kerkük’e yerle‏mi‏lerdir.
Ve Karanaz ad‎nda tan‎nan bir Türkmen kِyü Tuzhurmatu ilçesine baًl‎d‎r.

Bayatl‎lar ayr‎ca Biravc‎l‎ kِyünü kurarak bir bِlüm bu kِyün halk‎ فran Azerbaycan’‎na gِç etmi‏lerdir.
Dakuk yak‎n‎nda Las‎n kِyüne yerle‏mi‏lerdir, bir bِlüm Biravc‎lar Baًdat’ta bulunmaktad‎rlar, bir bِlümü de Keçik‎ran, Pir Ahmet, Kalac‎ً’a kِyünde bulunmaktad‎rlar.
Biravc‎l‎ de tan‎nan Türkmen ailelerinden, Kargabegler, Hilavl‎lar ve فsmailliler.

Biravc‎l‎ ye yak‎n Dombalan Degirmani, Dombalan deresi, Kaz‎m Tepesi, Anaç Ark, Bulker, Hasa darl‎, Fars Begli, Abdullu, Al‎ Musal‎, Zenkllu, Kalayl‎, Ketilli, Sayald‎, sayatl‎, فsmail Bekli, Elbu Abbo, Elbu Necim, Elbu Hüseyin, Elbu Hasan.

Bir bِlüm Bayat oymaً‎, Tuzhurmatu ilçesine baًl‎, Amirli bِceًinde ya‏amaktad‎rlar bunlardan Bekler, Abu‏li, Kâhyal‎lar, Zerbelli, Keremli, Ay‎‏l‎, Bakd‎li, Zeynelli.
Muratl‎ oymaً‎: büyük Bayat oymaً‎n‎n, bir parças‎ olarak, Irak’‎n her bir yerine daً‎lm‎‏t‎r, ِnceden Kâhyalar olan adlar‎, bugün Tazehurmatu da ya‏ayan Türkiye اoruma baًl‎, bir Türkmen kِyüdür ve Türkiye’nin birkaç ‏ehrine baًl‎ Muratl‎ kِyü Türkmen olarak, bulunmaktad‎r.

Muratl‎ ye baًl‎ olan oymaklarsa, Kalayl‎, Deli Veli, Ku‏çular ise Bayat oymaklar‎n‎n bir kolu olarak tan‎nmaktad‎r.
Ku‏çular ِnce Semere ‏ehrinde ya‏ayarak, günümüzde Tuzhurmatu, Kifri, Karatepe, Yengice, Türkiye, Gaziantep, Diyarbak‎r, Azerbaycan, ضzbekistan da ya‏amaktad‎rlar.
Ku‏çular Türkmen davas‎na yak‎n olarak, Türkçülüًü savunmaktand‎lar, ayn‎ zamanda, Ku‏çular اemençal, Sand‎ç, Büyük Ku‏çu, küçük ku‏çu kِylerinde ya‏amaktad‎rlar. Bir bِlüm Ku‏çular Musul Türkmen kِylerinde kimliklerini kurmaktad‎rlar, tan‎nan Bayat oymaklar‎ndan, قah seven, (قah suvar) burada فsmail Safavini kastetmektedir.

Bayat oymaklar‎ndan, Bir avc‎l‎ ve Kelevent, Pir Ahmet (Ali Nas‎r- Elbu Halit) Kelevent Tuzhurmatu Kokes kِyünde ya‏amaktad‎rlar ve üç kola ayr‎l‎rlar Ku‏kavan, Albu Haydar, Elbu Can ve bu oymaklara ayr‎lmaktad‎r, Ruveyzet, اay‎r, Kamber Aًa, Asafl‎, Sarayl‎, فlhanl‎, Tataran, Azerbaycan, gِç ederek Tuzhurmatu ilçesine yerle‏mi‏lerdir.
Ayr‎ca Sarayl‎, Telafer ilçesinde büyük bِlümü bulunmaktad‎r, Ayr‎ca bir mahalle ad‎d‎r.
Bayat, Sarayl‎ çoًunluًu olan, Karatepe gِrünmektedir, büyük Türkmen yazar‎ Mustafa Cevat Karatepe sarayl‎ olduًu bellidir.

Gulaml‎ Dervi‏ Al‎ Tuzhurmatu ilçesindendir, Salahattin, Tuzhurmatu ve Amirlide ya‏ayan oymaklardan, Kaliliye, Kertiliye, Kahalar, Zorbekiye bulunmaktad‎r.
Musul, Neyneva, Telafer de olan oymaklardan, Amirli, Selamiye kِyü, Mulla aًabeydin oymaً‎, El Hasan oymaً‎ قelal oymaً‎, Meyase oymaً‎, El Cebre oymaً‎, Mehelebiye, Telafer, Karanaz, Tuzhurmatu, Asaf Tuzhurmatu, Besat Telafer kِyleri, Karayataً Musul Hamdaniya Musul, Selamiye, قenif, قerihan,(‏irin han) Tez Harap, Yar‎mca, Ebzah, Karaku‏, Hamdaniye de hep Bayat oymaklar‎ndand‎r.
Derzi oymaً‎: Bayatl‎ olarak, kuzey orta Kad‎ kِy, Kaziye, Hadba, Endülüs ve Sakafa semtinde ya‏amaktad‎rlar. ayr‎ca Hamdaniya ilçesine baًl‎ bu kِylerde, Bayat oymaklar‎n‎n bu kollar‎ bulunmaktad‎r, Molla aًabeydin, Hasan Oًullar‎, Elbu فbrahim, Hallu Oًullar‎, Elbu Hallu, Ayr‎ca قebek Türkmen kِylerinde ya‏amaktad‎rlar.
Meyase oymaً‎: Kaka‏e, Karayataً, Selami’ye de bulunmaktad‎r.

Musul da ya‏amak üzere iki kola ayr‎lm‎‏lard‎r bunlardan Mustafalar, Ahmetliler.
Kara Yatak kِyünde Bayatl‎lar:
Selamiye, Amirli, قebek ve Arafat bugün Bayatl‎lar Musul, Sincar Meydan kolu, Sibane’ye Afgani, Bul tepe, Buhur, K‎rm‎z‎ Arfi, Elm‎stah, قeh فbrahim, Alhamra, Termi, K‎b‎k,Tel Gazu, Haraib Cema‏, Cuma, Mal Viran..
Musul da Nebi Yunus, Faysaliye, Mensur, Kabak tepe, Kaziye, Re‏idiye, قerihan, Kara koyunlu, Karayataً, Selamiye, Yar‎mca, K‎z‎rahre, Tez Harab, Babnit, Bab Niyet, Arabçiye, Gِkçeli, Toprak Ziyaret, Hazne tepe, Keberli, Zehre Hatun, Tercile, Karatepe, Orta Harab Cenci, قakuli, Seyitler, Bahamze, قebek, Türkmen muslavi.

Kotal‎lar oymaً‎.
Yasinler: Kara koyunlu kِyünde ya‏amaktad‎r.
قemam Oymaً‎: Amirli, Re‏idiye de, Arafat oymaً‎ Selami’ye, Mavili Re‏idiye, Abdeli, Deveci Telafer, Musul.
Nakib: Samera, Türkiye, Kerkük, Erbil.
Aferi: Telafer Albu devle, al Abu‏, al Vahap, Abdullah, al Fahu ve al Türkî.
Musul’un dü‏en Telafer ‏ehri 70 km kuzey bat‎s‎ndad‎r. Telafer tarih ِncesi orta ta‏ devrine dayanarak kurulu‏u Türkmenler hicri 8 yüz y‎llar‎nda buraya yerle‏mi‏lerdir. 1917 tarihinde ilçe olmu‏tur, Telafer Türkmen فngilizlere kar‏‎ 1920 de kaç, kaç ayaklanmada 1918 y‎l‎nda فngiliz taraf‎ndan i‏gal olmu‏tur, bu ilçeden ba‏layan فngilizlere kar‏‎ devrim, sonradan güneye ve Irak’‎n birçok yerine daً‎lm‎‏t‎r.
Telafer uzun y‎llardan Türkmen bِlgesidir, Selçuklu topraklar‎ milad‎ 12 yüz y‎lda Atabey devleti, 13 yüz فlhanl‎ devleti, 14 yüz y‎llar‎nda Celayiri devletine kat‎lm‎‏t‎r.

(Edmon Kürt Türk 1957) Rezzak فsa Muhtar, ( Muhtar Coًrafiyet el Irak Baًdat 1922).
Tarihçi Abdulrazzak El Hasan‎ El Irak kadimen, ve Hadisen Baًdat 1982 gِrü‏üne gِre, Telafer Türkmenleri, Moًol Taymurlenk, milad‎ 1639 Sultan Murat askerine kat‎lm‎‏t‎r.

(Kahtan Abbo‏, Simon Lodik El Rafidan kitab‎nda) Ak koyunlu, Kara koyunlu olduklar‎, Himmetli, فlhanl‎ beyli فlhanl‎, Ali Develi, Nadirli, Babalar(Mavili), Bekler, اeyizli Ferhatl‎lar, Sarayl‎lar, Habayl‎, Harbo, Demirciler, Kasaplar, Mavili, Birnadarl‎lar, Mavili Alay Beyli, Acemli, قehvani (El-Muhallebiye Bucaً‎) Allah Verdi,
Ayvazl‎, El- Beyan, Bezeli, Seyitler, اelebi, اolak, Zelha, Gergeri, Naccar, Himmetli, Efendi, Hanl‎lar, Kara koyunlu, Haf‎z Evi, Selbi, Kurutlu, kabakl‎, Acanl‎, Caferli Deccali, Gasanl‎, Hamoli, Cedu, Cafer, Bakkal, Hebi‏li, Babal‎, Cerrah, Faris, فlikli, Varkal‎, Baba, Kenne, Al Halef, Alzzo ve kasaplara ayr‎l‎r Zülfikar, قeyh Selbi, Ciri Aya‏il. Bunlar Neyneva, Telafer Deًirmenci, Afgani da Musul da Türkmen tan‎nmaktad‎rlar.

Bunlardan Aba Alt‎n, Uzey‎r, Al قerva, Al Sultan, Halay Bey, Al Amurac, Hamule, Halay Bey, Musullu, Al Süleyman, اolak, Zeynelabdin, El Hini‏, Abdullah, Zelha, Azmi, Zellu.
اelebi oymaً‎, اolak oymaً‎.
Maval‎ oymaً‎n‎n, bir kolu olarak, Kara koyunlu, Muhallebiye, Re‏idiye 1411- 1470 y‎llar‎nda hüküm sürmü‏lerdir, Kara koyunlu devleti kurmu‏lard‎r.

Muhammed Yunus Abdullah El Seyit Vahap El Saiً’‎n Tarih El Musul kitab‎na gِre, Musul’a Re‏idiye, Selami’ye Telafer çoًunluk Kara koyunludur Kubbe, Kaz‎ya, قirin han.
Kaplan oymaً‎: Baًdat Telafer Türkiye, Suriye.
Kasaplar: Afgani قeh فbrahim.
Neftçi oymaً‎ Kerkük, Mendili, Hanek‎n.
Alay Beyi Muhallebiye, Telafer.
Ferhatlar: Telafer ve bu kollara ayr‎l‎r Yunuslu, Hasanl‎, Ferhatl‎, Vahapl‎, Yasinli, Yetimli, Bekirli, Asili, Berkli, Hudoli, اobanl‎ Kerkük, Telafer.
Ali han beyi: Telafer Diyar Bekir, Baًdat,
Al قi‏: Telafer, Baًdat, Musul.
Davutlu oymaً‎: Telafer, Tataristan, Tuzhurmatu.
Beygat: El Fars, El Hamdan, Musul, Kerkük, Ahmetli, Davudiye Süleyman iye, El Mehdi.

Himmetli oymaً‎: Telafer, Hasan Kِy.
Hayi‏, فlyas, Abba‏, Azsam, قeze, Acem, قeru, Telafer.
Bayraktar oymaً‎: Zikar, Orta F‎rat, Basra, Korna, Telafer ve Beni Malik bayraktar Türkmen oymaً‎ndand‎r.
Mavililer oymaً‎ :Mavili قii Bekta‏i d‎r Musul,
Selami’ye, Anbar, Hadise Telafer de Kaplan, Kareliler oymaً‎ndan bir koldur.
Sârili, Saruli oymaً‎: Musul, Selami’ye, Anbar, Hadise.
Kaplan, Karal‎lar, Anbar, Telafer, Musul, Selami’ye.
Sâriliye oymaً‎: El-Güveyr bucaً‎ yukar‎ Zab, Musul, Erbil
Tel leben, Bisatl‎, Kibirli ve Harabe Sultan buna dair tarihçi Abbas El Azzavi sar‎l‎n‎n bir Türkmen oymaً‎n‎ A‏air El Irak kitab‎nda gِstermektedir.
14 yüz y‎l‎nda قehrezur, Erbil hüküm sürmü‏tür.
Türkmen Sârili oymaً‎: Derbent, Sârili, Verdek, Tel El Leben,
Karaku‏, Hamdaniya, Safiye, Matrat, Sârili, Fethava, Kelek Yasin Aًa, Zenkllu, Tel Hait, Kenz Han, Telhamit, Kِprülü, Haraba Sultan, Zehra Hatun. Ayr‎ca Sar‎l‎ bugün Türkmen Kakaiyeden bir grup say‎larak Kara koyunlu oymaً‎n‎n kollar‎ndand‎r.
Dedeler: Kakaiye Erbil, Musul, Hanek‎n ve Kerkük’ün bir kِyüdür Ak Koyunluya baًl‎d‎r (Tufan Gündüz Anadolu A‏iretleri Ankara 1970ve Mevsuat El A‏air El Irak’‎ ye ).
Hitln oymaً‎: çoًunluk Tuzhurmatu Türkmen oymaklar‎ Azerbaycan, Hazardan gelmi‏lerdir.
Bender oymaً‎ : (Bender Ali, Azerbaycan, قeh فsmail Safavi ).
اay‎r oymaً‎: Irak – Azerbaycan, Tuzhurmatu, قeyh اay‎r Kanber baًl‎d‎rlar.

Kara Ulus oymaً‎: Hamrin daً‎ Mendili, Hanek‎n, Kerkük, Telafer, Musul, Türkiye’nin birçok yerlerinde Neftçi Kara Ulustan bir parçad‎r Tatar Moًol’durlar, Kara Ulustan ayr‎lan kollarsa Cermo, Silel, Havasiye, Yetkoker, K‎brat, Abbas ve Azzavi.
Asafl‎: büyük Bayatl‎ a‏iretidir Azerbaycan, Tuzhurmatu, Süleyman bek, Erbil.
Musevi oymaً‎: Tuzhurmatu, Telafer Baًdat, kollar‎ Seyitler R‎za, Seyit Naz‎m, Muhammed,
Seyit Hasan oymaً‎:
Defe oymaً‎: Tuzhurmatu ya‏arlar kollar‎ ise Kِzle diye tan‎narak Hilla ve Kufe de bulunmaktad‎rlar.
Vandavi, Vanday‎ oymaً‎: Kifri, Diyala, Hodeli diye tan‎narak Türkiye’den buraya yerle‏mi‏lerdir.
Gulaml‎lar: Tuzhurmatu, Hanek‎n, فran.
فlhanl‎lar: Erbil, Tuzhurmatu, Telafer, Türkiye.
ق‎navl‎lar: Tuzhurmatu, Tazehurmatu.
Kulaks‎zlar: Tazehurmatu.
Maruflar: Tuzhurmatu.
Kِremusal‎lar: Tuzhurmatu.
Gِrem: Tuzhurmatu.
Demirciler: Tuzhurmatu, Tazehurmatu, Kerkük, Erbil, Dakuk, Türkiye.
Aًalar: Tuzhurmatu, Baًdat, Alt‎nkِprü, Azerbaycan.
El Celili oymaً‎: Dakuk, Musul, Baًdat.
Kahya oymaً‎: Musul, Kerkük, Dakuk, Tuzhurmatu, Tisin, Kahya فlhanl‎ ve Demirci koluna ayr‎lmaktad‎r.
فlhanl‎ oymaً‎: 656 hicri Irak’ta hüküm sürmü‏lerdir.

Efendi ailesi: Baًdat, Karatepe, Kerkük, Musul, Erbil.
قeyhler oymaً‎: Dakuk, Kerkük, Baًdat’ta قehli sِylenmektedir ve bu kollara ayr‎lmaktad‎r.
Baba Hasan oymaً‎
قeyh Sofi oymaً‎
قeyh Ahmet oymaً‎
قeyh Mahmut oymaً‎.
Karakol oymaً‎: Kara ًol 1258 miladi Irak Baًdat’ta yerle‏mi‏lerdir, Vasit, Kut, Aziziye ilçesi EL Mahmudiye, El Rufai, Zikar vilayeti, El Nas‎r bِceًi, El Kas‎r, El Aziziye, El Yusufiye, Abu garip, El Diyuni, Karmet Ali, El Havice, Divaniye, ayr‎ca bugün Kerkük’te ya‏amaktad‎rlar, Bayat oymaً‎ndan sonra ikinci büyük Türkmen oymaً‎ say‎lmaktad‎rlar.

Tartan oymaً‎: 656 Irak’a yerle‏mi‏lerdir, Hamrin El Uzaym Koke Can A‏aً‎ Ali Saray, Kara tepe, Ay‎n Leyla ve Telafer, Baًdat’ta ya‏amaktad‎rlar. Ve Tatran ad‎nda bir mahalle ve bir Cami bulunmaktad‎r.
Ayr‎ca Tatran bu kollara ayr‎lmaktad‎r.
Albu Yunus: Uzaym bucaً‎ Gِkcan kِyünde ya‏‎yorlar.
Hotliye: Uzaym bucaً‎ Ayn Leyla kِyünde yerle‏mi‏lerdir.
Elbu Yasin: Karatepe, Dakuk.
El Umey‏at: Karatepe A‏aً‎ Ali Saray kِyündedirler.
El Beygat ( Beyler): Karatepe A‏aً‎ Ali Saray kِyünde ya‏‎yorlar.
اoban oymaً‎: Beylik kuran Türkmen oymaً‎ olarak, Bart‎lla, Ba‏ika, Hazne tepe, Kibirli, Küçük Bende, Büyük Bende ve Karatepe, bir bِlüm kollar‎ Neyneva, Musul Dicle ‎rmaً‎ yakas‎na yerle‏mi‏lerdir, ayr‎ca Harabe, büyük Dokun, Konzed kِyleri ile Kerkük, Türkiye, Azerbaycan ya‏amaktad‎rlar.
Salih‎ oymaً‎:

Kerkük, Musul, Selahattin, Erbil, Diyala, Süleyman iye, K‎zlarbat, Kifri, Salih bey kِyü Suriye de büyük Türkmen oymaً‎ olarak yerle‏mi‏lerdir.
Haseki oymaً‎:
Tuzhurmatu, Kerkük, Suriye ya‏ayarak, ‏u kollara ayr‎lm‎‏lard‎r.
Ahmetli
Abbo‏
Ustalar
Beyler
Bacalan oymaً‎:
Bac, vergi alan demektir Musul, ضmer Kan, Toprak Ziyaret, Tel Yakup, Bi‏bita ile bu kollara ayr‎lmaktad‎rlar.
Kazanl‎, Dar hurma, Cevar Kelav, Hazravend, Heyvanl‎, Hac‎lar
( k‎r kaleye baًl‎ ilçe ad‎ ) قirevend, Kalavun, Kar‎be, Van, Bacalan ile قebek dilleri Türkçe olarak hiçbir ayr‎m aralar‎nda yoktur.

Cizani oymaً‎: Kut, Vasit, Aziziye, Bedre Cesam.
Aًa oymaً‎: Altunkِprü, Kut, Vasit, Bedre Cesam, فran, Türkiye, Azerbaycan, Tuzhurmatu.
Halidi oymaً‎: Kut, Vasit, Kerkük, Aziziye, Yahyava, Baًdat.
Türk Yezidiye:
Sincar, Telafer.
Tokmakl‎, Ocu‏lu oymaً‎:
Türk alan kِyü, Musul, Yengice, Kerkük’e baًl‎ kِyler.

Türkmen قebek oymaklar‎:
50 kِyden fazla olarak 90 bine nüfuslar‎ bulunarak 447 y‎l‎nda Irak’a yerle‏mi‏lerdir, bugün Musul kِylerinde Iran, Türkiye’de K‎z‎l ba‏larla tan‎nm‎‏t‎r.

قebekler çoًunluk bu Türkmen kِylerde ya‏amaktad‎r.
Abbasi’ye, Arpac‎, Ali Bek, Bab‎ Niyet, Basahre, Ba‏ika, Bavize,
Bazvaya, Tad‎n Baybuً, Besan, B‎lavat, Besteli, Cinci, Celevhan, Dervi‏ler, Faz‎liye, Gِkçeli, Arap Sultan, Hazne Bent, Hazne Tepe, Kara‏or, H‎z‎r فlyas, Karatepe قebek, Karakoyun, Kaz‎ Kِy, Karayataً, Kehriz, Kibarl‎, Tilyare, Kِr Gariban, Tercile, Minare قebek, Tez Harab, Topzava, Me‏refe, Toprak Ziyaret, Yar‎mca, ضmer Kan, ضmer Kapç‎, Yengi Bisatl‎, Seyitler, Selamiye, قemsiyat, قirin Han, Yunus Peygamber, قeyh Emir, Zehra Hatun.

Birçok bِlüm Türkmen قebekler Bacuvan(Bacvan) Bac – Alan kِylerinde dilleri Türkçe olarak ya‏amaktad‎rlar. Bunlardan Topzava قebek, Kara‏or, Tercile, Bir Hillan, Ciryohan, Telamud, Bilvat Kehriz, Orta Harab, Cedide Bisatl‎, Tel Akub, Yar‎mca, ضmer Kan, All‎k, Cinci, Tilyare.
Türkmen قebekler ayr‎ca, bu kِylerde bulunmaktad‎rlar.

Arapç‎, Selamiye, اِkçeli, Yar‎mca, Kara Yataً, Büyük Bende, ضmer kayc‎, Zehra Hatun, Cinci, Küçük Bende, Kaziye, Karakoyunlu, Ulya, Büyük Bisatl‎, Küçük Bisatl‎, Tahrava, Baybuً, Orta Harab, قerihan, Yabnit, H‎z‎r Kِy, Abbasiye.
قebekler Saddam dِneminde Herir, قaklava, Bezyan kamplar‎nda yerle‏mi‏lerdir.
Türkmen boylar‎ oymaklar‎ büyük ‎rklar‎ içine alarak 24 boya daً‎lmaktad‎rlar bunlardan biri Alevi, ve Kürtlerdir
Irak’ta Türkmen Aile, Boylar‎n‎n, oymaklar‎n‎n yoًunluًu ve daً‎t‎m‎ :

1- Accanal‎: Telafer
2- Acem Evi: Altunkِprü, Tisin, Kerkük, فran
3-Acemler: Kerkük, Telafer, Kifri.
4- Acemli: Telafer, Altunkِprü
5- Afgani: Be‏ir, Kerkük, Afganistan Türkmenleri
6- Aًa, Aًalar: Altunkِprü, Tuzhurmatu, Kerkük, Tazehurmatu, Kifri. Erbil, Hanek‎n, Tebriz, Azerbaycan, Kut, Vasit, Bedre Cesam, Colan
7- Aًalar Evi: Tisin, Kerkük, Altunkِprü, Erbil, Telafer.
8- Aًvan Evi: Tisin, Kerkük, قemsiyat, Musul.
9-Aksu: Tuzhurmatu, Türkiye
10- Alemdar: Kerkük, Baًdat, Telafer, Süleyman iye, Selamiye, قenif.
11-فlhan beyi: Diyarbak‎r, Telafer.
12- Ali dolu: Telafer.
13- Ali Besli: Yengice, Kasadarl‎.
14- Harbo: Musul.
15- Allah Verdi: Kerkük, Telafer, Telafer, Erbil, Türkiye, Azerbaycan.
16- Allah Evi: Be‏ir.
17- Allah Evli: Kerkük, Be‏ir, Telafer.
18- All‎ Ball‎: Bastaml‎, Kerkük, Kasadarl‎.
19- Avc‎, Avc‎lar: Kerkük, Erbil, Baًdat, اardakl‎, Altunkِprü, Yengice. Türkiye.
20- فvazl‎: Erbil, Telafer, Türkiye, Azerbaycan, Telafer.
21- Altuncu: Baًdat, Erbil, Kerkük Musul.
22- Helvac‎: Kerkük, Erbil.
23- Alvaç‎: Kerkük, Baًdat, Diyala, Musul, Erbil.
24- Amirli: Tuzhurmatu, Kümbetler, Kerkük, Amirli.
25-Ara baًlar: Kerkük.
26- Arafat Evi: Selamiye, Filistin, Colan, Musul,
27- Arsalan: Kerkük, Türkalan.
28- Aslan‎lar: Kasadarl‎.
29-Aslan Evi: Kerkük, Tuzhurmatu.
30- Aslan: Altunkِprü.
31- Asr‎: Kerkük.
32-Asaf Evi: Yar‎mca, Musul, Tuzhurmatu.
34- Asafl‎, Asaf: Erbil, Kerkük, Tuzhurmatu. Suriye, Colan, Lübnan Türkmenleri.
35- A‏urlu: Tisin, Yengice, Tuzhurmatu.
36- Atar: Altunkِprü, Kerkük.
37-Basas: Ba‏ oًullar, Musul, Telafer.
38-Ku‏çu: Ku‏çu kِyü, Kerkük.
39- Albu Gammaz: Tuzhurmatu kِyü.
40- فlanc‎ya: Tuzhurmatu ilçesine baًl‎ Türkmen kِyü.
41- Dere Gezenli: Tazehurmatu, Kerkük, Vasit Aziziye.
42- Derzi ba‏‎, Terziba‏‎: Kerkük, Erbil, Baًdat, Musul.
43- Derziler: Kerkük, Erbil. Baًdat, Musul.
44- Terziler: Yengice, Tuzhurmatu.
45-Dilber: فran Tebriz, Altunkِprü, Azerbaycan.
46- Dizdar: Kerkük.
47- Doًramac‎: Erbil, Kerkük, Türkiye.
48-Daًarl‎: Biravc‎l‎, Yengice, Tuzhurmatu.
49- Dubalar: Amirli, Tuzhurmatu, Kerkük.
50- Davar Abahanlar: Telafer, Türkiye.
51- Davara Bakanlar: Telafer, Kara Naz.
52- Ekmekçi: Kerkük, Erbil, Altunkِprü, Baًdat, Musul.
53-Azizler: Aziziye, Altunkِprü.
54- Fena devindiler: Karatepe, Kifri, Karanaz, Kerkük.
55- Felek Evi: Telafer.
56- Kerebet: Altunkِprü, Kerkük Kale gâvurlar‎ Türkmenler.
57- Gedik: Kerkük, Türkiye.
58-Kilci: Kerkük.
59-Gülhan: Altunkِprü.
60- Gül‏an Evi: Tisin.
61-Günyac‎: Kerkük, Erbil. Baًdat.
62-Kene: Telafer.
63- Güdeli: Telafer, Karatepe, Kifri
64- Gulaml‎: Tuzhurmatu.
65- Hac‎ Adham: K‎zlarbat, Hanek‎n.
66- Hac Hayav‎: Altunkِprü.
67- Hacural‎: Telafer.
68- Gafar: Erbil, Kerkük.
69- Hamamc‎: Erbil, Kerkük, Altunkِprü, Tuzhurmatu.
70- Han Aًas‎: Kerkük.
71- Hanc‎: Kerkük, Erbil.
72- Han‎ml‎: Telafer.
73- Habendel‎: Tuzhurmatu.
74- Hasan Zada: Kerkük.
75- Han Zad: Altunkِprü.
76- Hayatl‎: Tuzhurmatu.
77- Hayatlar: Erbil.
78- Hayu: Telafer.
79-Hacu Evi: Telafer.
80- Helvac‎: Kerkük, Erbil.
81- Hencerç‎: Kerkük, Erbil.
82- Hesne, Hüsne, Evi: Tisin, Kerkük.
83- H‎d‎r Evi: Musul, Telafer. قirin han
84-Himmet, Himmetli: Telafer.
85- Hindiler: Kerkük Türkmen Kale Gâvuru.
86- Babalar: (Mavulu) Telafer, Tisin, Kerkük.
87- Bacalan: Süleyman iye, قebek Kِyleri, Tuzhurmatu Türkiye.
88- Bakkal: Altunkِprü, Erbil. Türkiye. Azerbaycan.
89- Bal‎kç‎: Altunkِprü, Türkiye.
90- Bal Yemez: Altunkِprü, Kerkük, Türkiye, Azerbaycan.
91- Ba‏‎ Beyaz: Kerkük.
92-Ba‏‎ Kesük: Tuzhurmatu.
93- Bayat Evi: Bayat kِyleri, قenif, Kara Yataً ayr‎ca Irak’‎n tüm yerinde Bayat oymaklar‎ bulunmaktad‎r.
94- Abas‎: قirin Han, Yar‎mca, Zaho ve tüm Musul Kِylerinde bulunmaktad‎r.
95-Bayraktar: Altunkِprü, Kerkük, Tuzhurmatu, Baًdat, Musul, Türkiye, Urdun.
96- Bazvay, Bazvan Evi: قirin Han, Musul.
97- Bekler: Altunkِprü, Kerkük, Erbil, Tuzhurmatu, Telafer, اardaًl‎, Yayc‎.
98- Behluller, Behlul: Altunkِprü.
99- Bekta‏iler: Türkiye, Tazehurmatu, Musul, Telafer, Tuzhurmatu, قebekler.
100- Bellevler, Kelav: Tuzhurmatu.
101- Bendeler: Kerkük, Tuzhurmatu, Altunkِprü.
102- Benna: Erbil, Kerkük.
103-Bederl‎: Tuzhurmatu.
104- Berber: Kerkük, Erbil, Tuzhurmatu, Baًdat, Türkiye, Musul.
105- Berberli: Yengice.
106- Bezirgân: Kerkük, Erbil, Altunkِprü, Kifri, Baًdat.
107- Bezzaz: Erbil.
108- Bezeli: Erbil.
109- Birader: Kerkük.
110- Bir Avc‎: قah Seven, Yengice.


Arkadþýna gönder

Yorumlar:

TEقEKKـR
Say‎n Sadun beًe te‏ükkür borcum var çünkü bu bilgiler milli hareketimiz için çok yararl‎d‎r.
Mahmut Uًur KARADAذ
Düzeltme
Felekoًlu evi diye yazimal‎
Rah‏an Felekoًlu
Destan gibi yaz‎ yazm‎‏s‎n‎z da...
Bütün bu bilgileri bizzat kendiniz ilgili bِlgelerde ara‏t‎rarak m‎ elde ettiniz? Yoksa kaynaklar‎ zikretmeyi mi unuttunuz?
Cubara Türkmen


Yazarýn diðer yazýlarý

1 - Irak Türklerinin Eski dönemin acısı, yeni dönemde daha artmaktadır
2 - Milli Mücadele Yolunda: Şehit Münir Burhan KÂFİLİ - Türkmen Diye Şehit edildi.
3 - Diktatör Saddam döneminde TİSİN Türkleri yaşanılmayan acı, çiler yaşadılar.
4 - 24 Ocak 1970 Irak Türklerine verilen Kültürel Haklar, Diktatör rejim, Geri alınmıştır
5 - Irak Türklerinin, yiğit, kahraman şehitleri
6 - 16 Ocak 1980 Tarihinde Milli Mücadele Yolunda Şehit olan Türkmen Liderlerimizden
7 - Irak Türkleri, Dünya Türklerinden bir parçadırlar
8 - Irak Türkleri Özgür bir Basın, yayını, İzlemelidir
9 - Irak Türklerin bugünkü durumları
10 - ACI GÜNLERDE YAŞAYAN DÜNYA TÜRKLERİNE DUA
11 - Irak Türkleri baskılara karşı direnmektedirler
12 - Irak Türkleri Susmayacaktır
13 - Milli Mücadele Yolunda Özveriye var mısınız?
14 - Bu Topraklar Irak Türklerinin Varlığıdır
15 - Bu Yolu Seçtik bu Yolda sonsuza dek yürüyeceğiz
16 - Sabri TARABYA Kerkük’le yaşıyordu
17 - Adıyla, Sanıyla Milli Tarihiyle, Varlığıyla Tanınan Cüneyt MENGÜ
18 - Molla Mustafa Barzani tarafından uygulanan 14 Temmuz katliamının acı olayları
19 - 2 Kasım 1971 tarihinde Irak Türk Öğrencilerinin Saddam rejimine karşı İlk boykot Silkinme Hareketi
20 - Milli Mücadele yolunda (28)Yiğit Selahattin Tenekeci
21 - (TELAFER) Irak Türklerine Karşı Katliamlar, Soykırımlar
22 - Türklüğün Simgesi Kerkük
23 - Siyasi Abu Garip hapishanesin acıları
24 - Şehit Mustafa Kemal Yaycılıya Hapishaneden yazmış olduğum Mektup.
25 - Altunköprü Katliamı
26 - ALTUNKÖPRÜ TÜRKLERİ
27 - Hocalı Soykırım, Katliamı Azerbaycan Türklerine Kıyıcı Ermeniler Tarafından planlanmıştır.
28 - Sevgililer gününde Kerkük
29 - Osmanlı İmparatorluğunu Kuran KARAKEÇİLİ Türkmen Aşireti, Oymağıdır.
30 - ACIMIZ ÇOK BÜYÜK
>>Sonraki >>