Arabic Turkish
 
2020-09-27   Arkadþýna gönder
1191 (147)


IRAK TÜRKLERİNİN YÜKSEKÖĞRETİM ATAĞI


Önder SAATÇİ

Irak Türkleri Osmanlı idaresinden çıktıktan sonra bir süre daha, o da çok kısıtlı şekilde Türkçe eğitim almayı sürdürdülerse de 30’lu yıllarda artık bütün Irak’ta eğitim dili Arapça oldu. Irak Türkleri Türkçe eğitim taleplerini hiçbir zaman gündemden düşürmeseler de uzun yıllar böyle bir eğitimden mahrum kaldılar.

1991’den itibaren Erbil’de, 2003 yılından sonra ise Erbil, Kerkük, Telâfer, Altunköprü, Tuzhurmatı ve yaşadıkları diğer bölgelerde, Irak’taki yeni anayasa gereği, diğer bütün topluluklarla birlikte bu haklarına kavuştular. Bugün çeşitli sorunlarına rağmen Irak’ta Türkçe eğitim bütün kademelerde uygulanmaktadır. Bu eğitim uygulaması iki koldan ilerlemekte: Birinci kolda bütün derslerin Türkçe okutulduğu “esas” okulları bulunurken diğer kolda Türkçenin ders olarak okutulduğu “şümul” okulları bulunmaktadır. Esas okullarında da ayrıca Arapça dersi verilmekte; din dersi de Arapça okutulmaktadır. Böylece öğrenciler Arapça öğrenmekten de geri kalmamaktadırlar. Kerkük’teki Türkmen Eğitim Merkezinde de öğrencilere çeşitli dersler için takviye kursları açılmaktadır.

Yükseköğretimde ise 1973’te Bağdat Üniversitesinde bir ana bilim dalı olarak açılan şimdiki Türkoloji bölümü dışında, bugün Kerkük ve Erbil’de de Türkoloji ve Türkçe öğretmenliği dallarında akademik eğitim verilmekte, bu eğitim kurumlarından birçok öğrenci mezun olmakta; ancak Irak’taki genel işsizlik problemi yüzünden mezunlar iş bulmakta güçlük çekmektedirler. Irak’ta Türkoloji ve Türkçe öğretmenliğinden mezun olan Irak Türkü öğrencilerin bir kısmı da Türkiye’deki üniversitelerde lisans üstü eğitime yönelmektedirler. Bu öğrencilerin bazılarıyla çeşitli vesilelerle iletişim kurma imkânı bulduğumdan, onların karşılaştıkları çeşitli sorunları gözleme imkânı elde etmiş bulunmaktayım. Bu sorunlara aşağıdaki çözüm önerilerini sunmak mümkündür:

- Öğrencilerimize Türkiye’deki üniversitelerde sadece yüksek lisans ve doktora değil lisans eğitimi de verdirmeliyiz. Çünkü öğrencilerimizin akademik alt yapısı, Irak’taki şartlardan dolayı maalesef çok zayıftır. Bu eksiklik ancak lisans eğitimlerini Türkiye’de tamamlamaları hâlinde giderilebilir.

- Türkiye üniversitelerinde öğrencilerimize danışmanlık eden öğretim üyeleri Irak Türklerinin dil, kültür, folklor ve edebiyatını yeterince bilmediklerinden danışmanlıkları da yeterli düzeyde ve kalitede olmuyor. Bu yüzden, Türk dili ve edebiyatının çeşitli anabilim dallarında yüksek lisans ve doktora tahsiline yönelen öğrencilerimize hangi hocaların danışmanlık edeceği önceden ayarlanmalıdır. Öğrencilerimiz, kendilerine en iyi danışmanlık hizmeti verebilecek öğretim üyelerinin bulunduğu üniversitelere yönlendirilmelidir. Bu amaçla öncelikle çok yönlü bir kulis faaliyeti yürütülerek hangi dalda hangi öğretim üyesinden ne şekilde ve ne ölçüde yararlanılabileceği tespit edilmelidir. Bu gibi faaliyetleri yürütecek bir kurumlaşmaya acilen gidilmelidir.

- Türkiye’de Türk dili ve edebiyatının çeşitli dallarında lisans üstü öğrenim gören öğrencilerimiz tahsilleri müddetince, belli aralıklarla Ankara’da bir araya getirilmeli, onlara iki üç günlük kamp, seminer, vb. takviye edici çalışmalarla destek olunmalıdır. Onların yaralanabileceği Türkolojiyle ilgili internet siteleri de onlara tanıtılmalı ve bu sitelerden azami derecede yararlanmaları sağlanmalıdır. Bu çalışmalara Irak Türklerinin dil, kültür ve folkloruna hâkim öğretim üyelerinin destek vermeleri sağlanmalı; böylece öğrencilerimizin alt yapı eksiği tamamlanmalıdır.

- Türkiye’deki öğrencilerimize kaynak ve yayın desteğinde bulunmalıyız. Ankara’daki, İstanbul’daki vakıflarımız ve derneklerimiz gerek Irak’ta gerek Türkiye’de Türk dili ve edebiyatını, folklorunu, tarihini ilgilendiren çeşitli akademik ve edebî yayınlardan birer nüshayı öğrencilerimize ulaştırabilmelidir. Kardaşlık dergisi (1961-1976) arşivimizi içeren DVD’lerden de bütün gençlerimize birer adet hediye etmeliyiz.

- Öğrencilerimizin Türkiye’deki ve Türkmeneli’deki daimi ikamet adresleri bilinmelidir. Hangi öğrencinin, tahsilinin hangi safhasında olduğu takip edilmelidir. Öğrencilerimizin Türkiye’den Türkmeneli’ye veya tekrar Türkiye’ye geliş gidişlerinden haberdar olunmalıdır. Öğrenciler herhangi bir sorunları olduğunda temas kurabilecekleri bir yetkili bulabilmelidirler. Kısacası, koordinasyon işlevi görecek bir yapılanmanın gerçekleşmesi şarttır. Bu ihtiyacı şimdilik bu fakir az da olsa karşılamaya çalışmaktadır. Tarafıma ulaşan bütün öğrencilerimize elimden geldiğince yardım etmeye çalışmaktayım. Ancak bu işlerin daha düzenli yürütülebilmesi için mutlak surette bir kurumlaşma şarttır.

- Irak Türklerinin basın yayın faaliyetleri biraz dağınık bir görünüm arz etmektedir. Bu dağınıklığı gidermek için bir internet portali kurmak gereklidir. Bu portalde Irak Türklerinin bütün gazete ve dergilerinin sitelerine veya PDF nüshalarına ulaşılabilmelidir. Öğrencilerimiz de bu imkândan yararlanarak bilgi ve görgülerini genişletmelidirler.

- Öğrencilerimizin istihdamının önünü açacak bazı tedbirler almalıyız. Doktorasını bitirmiş öğrencilerimizin Irak’ta veya Türkiye’de herhangi bir üniversitede tayin edilebilmesi için gerekli çalışmaları yapmalıyız. Bu gibi insanlarımızın emeklerini heba etmemeliyiz.
Irak Türkleri 1918’den sonra yaşamış oldukları türlü badirelere rağmen yine de ayakta kalabilmiş, atalarından kendilerine miras kalan sağlam kültürel değerlerle ve bir o kadar metin sosyal bünyeleriyle her türlü baskı, zulüm ve asimilasyon taarruzlarına şehitler vererek, onulmaz mağduriyetlere göğüs gererek karşı koymuşlardır. Ancak hiçbir millet yalnızca üzerine gelen saldırıları püskürtmekle geleceğe emin adımlar atamaz. Irak Türklerinin bugün yapabilecekleri en iyi iş gençlerine yatırım yapmak, onların en iyi şekilde yetişmelerini sağlamaktır. Ne de olsa bir milletin geleceği gençlerine yaptığı yatırım ölçüsünde emniyet altına alınır. Irak Türkleri, gençler için bu uğurda hiçbir fedakârlıktan kaçınmamalıdır. Bizler de anavatandan onlara destek olmalı ve Türkmeneli’deki kardeşlerimizin yolunu açmalıyız.



Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE NELER OLUYOR?-5
2 - TÜRKÇEYLE ARAPÇA ARASINDA SIKIŞMIŞ TÜRKMENLER
3 - TELÂFERLİ SANATÇI ÖMER TÜRKMENOĞLU İLE MÜZİK SOHBETİ
4 - IRAK TÜRKMEN AĞIZLARI İÇİN NELER YAPILMALI?
5 - KERKÜK’TE SPOR NASIL YARALANDI
6 - TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE NELER OLUYOR?-3
7 - ÇOBAN HIDIR ULUHAN (1948 - )
8 - İTTİ BIÇAK SÜTÜ KESTİ
9 - SUPHİ SAATÇİ’NİN IRAK TÜRKMEN FOLKLOR ARAŞTIRMALARINA KATKILARI
10 - Prof. Dr. Ali İhsan Öbek’le Divan Edebiyatı Sohbeti
11 - IRAK TÜRKMEN AĞIZLARINDAN ŞAŞIRTAN KELİMELER (Yalancı Eşdeğerler)
12 - IRAK TÜRKMEN SOSYOLOJİSİNE DOĞRU
13 - MESELEMİZ YALNIZ ALFABE Mİ?
14 - HADİ GÜZEL’İN KERKÜK TÜRK KÜLTÜR MERKEZİ HATIRALARI
15 - IRAK TÜRKMENLERİNİN TÜRKİYE’DEN BEKLENTİLERİ
16 - IRAK TÜRKMEN AĞIZLARININ MÜKEMMEL SÖZLÜĞÜNE DOĞRU
17 - HOCAM AHMET NAHMEDOV’LA AZERBAYCAN SOHBETİ
18 - HABİB HÜRMÜZLÜ’NÜN HATIRALARINDAN BİR YAPRAK
19 - HABİB HÜRMÜZLÜ’NÜN HATIRALARINDAN,, IRAK TÜRKMENLERİNİN YAKIN GEÇMİŞİNE PENCERELER
20 - IRAK TÜRKMENLERİNDEN BİR DİLCİ: İHSAN S. VASFİ
21 - TÜRK DIŞ POLİTİKASINI ANLAMAYA ÇALIŞIYORUM
22 - Kerkük Hoyrat ve Mânilerinde Millî Duygular-II
23 - KERKÜK HOYRATLARINDA TÜRKÇE SEVDASI
24 - ACI BİR HATIRA: 14 TEMMUZ
25 - Mazlumların Sesi Olmak
26 - KARDAŞLIK’TAN KARDEŞLİĞE (Av. Habip Hürmüzlü’yle Röporatj)