Arabic Turkish
 
2019-05-06   Arkadþýna gönder
3108 (272)


Akkoyunlu İmparatoru Uzun Hasan


Fevzi Türker


Oğuz Türkleri’nin Bayındır Boyu’ndan olan Akkoyunlu Hanedanı Uzun Hasan 1423 yılında Diyarbakır’a bağlı Ergani kasabasında doğdu, 1478’de Tebriz’de vefat etti. Uzun Hasan 15 yaşındayken amcası Mehmet beyin kızı Selçukşah Begümle evlendirildi. Adının Uzun Hasan olması, boyunun uzunluğundan kaynaklanmamaktadır. Uzun, sadece aileye verilen bir lakaptır.

Akkoyunlular, Türkiye’nin güneydoğusundaki en önemli ve büyük şehirlerindenbirisiolanDiyarbakır’a12.yüzyılın sonlarına doğru yerleşmişlerdir. Akkoyunlu Devleti’nin kurucusu sayılan Uzun Hasan’ın dedesi Kara Yülük Osman Bey’in vefatından sonra, Akkoyunlu Devleti’nin başına 1453’te Uzun Hasan geçmiştir. 15. yüzyıla gelindiğinde, Uzun Hasan Akkoyunlu Devleti’nin yönetim merkezini Ergani’den Diyarbakır’a taşımıştır.

Uzun Hasan döneminde Akkoyunlu Devleti, Türkiye’nin bir bölümü, Irak, Suriye, İran, Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan’ı kapsayan geniş bir coğrafyayı denetimi altına alan büyük bir imparatorluk haline gelmiştir. Uzun Hasan Akkoyunlu Devleti’nin sınırlarını güneye doğru genişleterek 1466 yılında Tebriz’i Akkoyunlu İmparatorluğu’nun başkenti olarak ilan etmiştir.

Safevi Devleti’nin hükümdarı Şah İsmail Safevi’nin babası Şeyh Haydar, Uzun Hasan’ın kızı Alemşah Halime Begüm ile evliydi, yani Uzun Hasan Şah İsmail Safevi’nin dedesidir. Şeyh Haydar’ın babası Şeyh Cüneyd ise Uzun Hasan’ın kız kardeşi Hatice Begüm ile evliydi. Ama ne üzücü ve ilginçtir ki, Akkoyunlu Devleti Uzun Hasan’ın ölümünden sonra oğulları tarafından güçsüz düşünce ve aralarında koltuk kavgası başlayınca, Şah İsmail Safevi bu fırsattan yararlanarak, 1501’de Tebriz’i işgal ederek dedesi Uzun Hasan’ın kurucusu olduğu Akkoyunlu Devleti’ni yıkarak 1502’de Safevi Devleti’ni kurmuştur.

Türkler, tarihleri boyunca kurdukları devletleri hep kendileri yıkarak yenilerini kurmuşlardır. Aslında millet olarak bu konunun övünülecek bir yanı yoktur tam tersi üzülmesi gereken bir konudur. Türkler birlik olsalardı günümüzün en büyük coğrafyasına sahip olabilirlerdi. Dünya’nın en büyük iki Türk devleti olan Osmanlı ve Safevi Devletleri koltuk ve mezhep kavgasına değil Türk birliğine yönelmiş olsalardı bugün Bosna’dan Çin Seddi’ne kadar olan coğrafya hem Türk hem de İslam yurdu olurdu.

Uzun Hasan, 1458 yılında Osmanlılara karşı Trabzon Pontus İmparatoru 4. Yuhannis’un kızı Katerna Despina ile siyasi çıkara dayalı bir evlilik yapmıştır. Pontus İmparatoru’nun kızı Katerina Despina, Uzun Hasan ile evlendikten sonra, babasının direktifleri doğrultusunda kocasını sürekli Osmanlılara karşı kışkırtma faaliyetlerine sokmuştur. Uzun Hasan komutasındaki Akkoyunlu ordusu 1459’da Tercan (Erzincan) Dağları Savaşı’nda Osmanlı ordusu karşısında hezimete uğramıştır.

Fatih Sultan Mehmet, 26 Ekim 1461’de Trabzon’u ele geçirerek Türk topraklarına kattıktan sonra Pontus Rum Devleti sahneden silinerek tarih olmuştur. Uzun Hasan ordusunun Osmanlılara karşı 11 Ağustos 1473’te giriştiği Otlukbeli Savaşı, Akkoyunlu Devleti’nin sonunu getirmiştir.

Osmanlılarla giriştiği savaşlarda yenilgiye uğrayarak Gürcistan’a çekilen Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan 1477’de hastalanınca Tebriz’e geri döndü ve 7 Ocak 1478’de Tebriz’de vefat etti.

Akkoyunlu İmparatoru Uzun Hasan bilim, dini, sosyal ve devlet teşkilatlarıyla ilgili mimari eserler yaptırmaya büyük önem vermesiyle bilinen bir devlet adamıdır. Tebriz’de Nasriye Medresesi’ni yaptırdı. Medresenin bakımı için vakıflar kurduğu, yanında cami, bin yataklı hastane ve hastaneye bitişik olarak da fakirlere yemekhane yaptırdığı bilinmektedir. Uzun Hasan, ilim ve alimlere büyük önem vermiş ve onların koruyucusu olmuştur.


Arkadþýna gönder



Yazarýn diðer yazýlarý

1 - TEHLİKEDEKİ GELECEĞİMİZİ DÜŞÜNEN VAR MI?
2 - TÜRKMENLERİN NE ZAMAN SİYASİ AĞIRLIĞI OLACAK?
3 - TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI
4 - RAHİM CAVADBEYLİ OLAYI İKİNCİ BİR BORALTAN FACİASINA DÖNÜŞMESİN
5 - TÜRKMENLER, 12 MAYIS SEÇİMLERİ ve MİLLİ ŞUUR
6 - 12 MAYIS 2018 SEÇİMLERİ VE TÜRKMENLER
7 - CAN KERKÜK
8 - KDP'NİN Çöküşü ve KYB'NİN Yükselişi İRAN'IN Zaferi mi?
9 - Kürt referandumu yapıldı Türkmenler ne yapabilir?
10 - BARZANİ MİLYONLARCA TÜRKMENİ NEDEN BİR KAÇ BİN OLARAK GÖRMEKTEDİR?
11 - Türkmenler ve Kürt Bağımsızlık Referandumu
12 - Türkiye Barzani'ye karşı ''Statüko Ante'' hakkını kullanacak mı?
13 - TÜRKMENLER ve 25 EYLÜL BAĞIMSIZLIK REFERANDUMU
14 - BAKÜ TEBRİZ ANKARA, BİZ HARA FARSLAR HARA!
15 - 'BİR ŞEY VERMEVIN ÖZLERİNE MEN ÖLMÜŞEM ÖLMÜŞEM'
16 - Arap Hakimiyeti Bitti, Kürt Hakimiyeti mi Başlayacak?
17 - TÜRKMEN DİRİLİŞİNİ ANCAK GENÇLER GERÇEKLEŞTİREBİLİR
18 - TÜRKMEN EĞİTİMİNİN DÜNÜ ve BUGÜNÜ
19 - KERKÜK-DAKUK SALDIRILARI ve MEZHEP TEHLİKESİ
20 - TÜRKMENLERİN GELECEGI
21 - 15 TEMMUZ DARBE GİRİŞİMİ
22 - SALİH MÜSLİM´İN KERKÜK´TE İŞİ NE?
23 - ALMANYA PALAMENTOSU VE SÖZDE TÜRKLER
24 - TAZEHURMATU´YA HARDAL GAZI SALDIRISI
25 - AİDİYET BUNALIMI
26 - HER ŞEYDEN EVVEL TÜRKMEN OLDUĞUMUZU SÖYLE
27 - Boş Torbayla At Tutulmaz
28 - YOK EDİLİYORUZ KİMSENİN UMURUNDA DEĞİL
29 - 2015 TÜRKiYE SEÇİMLERİ ve TÜRKMENLER
30 - Tepkisizlik
>>Sonraki >>