1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son güncelleme: 2017-04-24
Facebook Twitter Youtube

KERKÜK UNUTULMASIN (SON)

Hamza Hamamcıoğlu

Dr. Cüneyt Mengü

Bu yazı dizisinin son bölümünde, Türkiye ve Türkmenler açısından meselenin olası gelişmeler sonucunda neredeyse bir kırılma veya bir dönüm noktası olacağı kanısındayım. Netice, Türkiye ve Türkmenlerin göstereceği ilgi ve çalışma oranına bağlıdır. Türkiye – Kerkük birlikte yan yana söz konusu olduğunda, 1926’dan beri Iraklılarda ve hatta bazı bölge ülkelerinde bir İngiliz mirası olarak, Türkiye’nin bölgede gözü olduğuna dair oluşan kanaat halen devam etmektedir.
Tarihi gerçekler ve uluslararası hukuk dikkate alınmıyor. 1923’te imzalanan Lozan Konferansı’nın en önemli maddeleri içinde yer alan Musul ve Kerkük meselesi, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesinin şartlarına aykırı düşmesi sebebiyle gündeme alınmış ve hararetli tartışmalara sebep olmuştur.
Nihayet Haziran 1926’da İngilizlerle Ankara’da imzalanan sınır ve güvenlik anlaşmasına göre Türkiye, Musul’u şartlı olarak terk etmiştir. Geçen yıllar içerisinde Türkiye, sözü edilen algının tersini sürekli deklare etmesine rağmen mevcut kanaatin değişmediği ortadadır. Bunun en son örneği olarak Irak, Türkiye’nin Başika’da asker bulundurmasını krize dönüştürerek kamuoyu yaratmaya çalışılmaktadır.
Hatta ABD’den mesaj veren Irak’ın Washington Büyükelçisi “Yeni büyükelçimizi Ankara’ya gönderdik ve müzakerelerde ciddi olduğumuz konusunda Türkiye’ye yeni bir mesaj verdik.” dedi. Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov da Irak’taki Türk askeri varlığını kabul edilemez olarak nitelendirmiştir.
Konumuza gelince Kuzey Irak’ta hem Kerkük’ün Kürdistan’a bağlanması hem de IKYB’nin bağımsızlığı için yıllardır sözü edilen referandumun yapılması, bölge ülkelerinin bölünmesi için tasarlanan ve uygulamaya konulan projelerin bir parçasıdır. Projeler arasında Kerkük için ilk aşamada özel yönetim, daha sonra Süleymaniye ile tek yönetim altında birleşmesi, Tuzhurmatu’nun vilayete dönüşmesiyle Kalar’ın Tazehurmatu ile birleştirilerek Kürdistan içerisinde yeni bir yönetim kurulmasının olduğu iddia edilmektedir.
Türkiye’nin bölgede gözü var iddiaları karşısında eli kolu bağlı kalması düşünülemez. Türkiye’nin ulusal güvenliğinin yanı sıra ekonomik çıkarları başta olmak üzere bölgede yaşayan yaklaşık 2,5 Milyon soydaşının geleceği ve güvenliği konusunda seyirci kalmaması gerekmektedir. Türkiye ne yapıp edip bu sürecin içinde yer almalı ve İran’la ortaklaşa Türkmenler için en azından insani hakları ve hukuklarını korumalıdır.
Öte yandan Türkiye açısından mesele uluslararası hukuk yönünden incelendiğinde 1926 tarihli Ankara Anlaşması’nın 16. Maddesi “Türkiye anlaşmada belirtilen sınırlar dışında bulunan topraklar üzerindeki her türlü haklarından ve egemenliğinden vazgeçmiş olduğunu bildirir ve ancak bu toprakların geleceği ilgililerce düzenlenmiş veya düzenlenecektir.” hükmü yer almaktadır. Buna göre Türkiye, Musul vilayeti üzerindeki haklarını Irak devleti lehine feragat etmişse de ancak Lozan Anlaşmasına göre; Türkiye, Musul ve Kerkük’le ilgili taraflardan birisidir.
Danıştay üyesi Sn. Ali Karamahmut’a göre Lozan Barış Anlaşmasının 3. maddesi kapsamında Türkiye’nin onayı olmadan Musul ve Kerkük’ün statüsü değiştirilemez, Irak’ın kuzeyinde ve Lozan Anlaşması kapsamında Türkiye ile sınırı olan bölgelerde yeni devletler, statüler ortaya çıkarılamaz ve bu durum Türkiye’nin müdahil olmasına yol açar.
Türkmenlere gelince, ITC Yönetiminin dağınık durumda olması, siyasi parti ve sivil toplum örgütü yöneticilerinden farklı sesler ve görüşler bildiriliyor.
Bu bağlamda Türkmeneli Stratejik Araştırma ve Düşünce Merkezi tarafından sözü edilen referandum ile ilgili olarak hazırlanan anket, tüm Türkmen parti, STK, kanaat önderleri ve aydın kişilere gönderilerek alınacak sonuçlar doğrultusunda söylem birliğinin temini için Kerkük, Bağdat veya İstanbul’da öngörülen genişletilmiş toplantının yapılması yararlı olacaktır.

Dr. Cüneyt Mengü Yazarın diğer yazıları (106)...

Irak Türkmen Cephesi 22. yaşında

Hits: 8

TKÜUGD Irak Masası tarafından yapılan açıklamada, "24 Nisan 1995 yılında Türkmen şehri Erbil'de kuru…

Devamı...

Hamza Hamamcıoğlu'nun Ardından

Hits: 8

Dertli geldin dünyaya dünyadan dertli gittin Ömrünün bir gününden hayır görmedin Hamza Yine de ne …

Devamı...

Türkmenler haykırdı! Susmayacağız

Hits: 55

Türkmeneli Partisi Genel Başkanı Rıyaz Sarıkahya, yapılan saldırının sorumlusunun Kerkük Valisi Necm…

Devamı...

krizine ilişkin konuştu: Hakları yoktu

Hits: 33

Irak Başbakanı İbadi: Kerkük'te kamu binaları üzerinde bayrak asmaya hakları yoktu. Bunlar, Irak hük…

Devamı...

Arap Hakimiyeti Bitti, Kürt Hakimiyeti mi Başlayacak?

Hits: 44

1921'de başlayan ırkçı Sünni-Arap hakimiyeti, ABD''nin Irak'ı 2003'te işgal etmesiyle sona ermiştir.…

Devamı...

Milli Türkmen Partisi nasıl bu hale geldi?

Hits: 122

Türkmen Siyasi Tarihinin güzide bir Partisi iken Türkmen Siyasi hayatına ilk defa Partileşmeyi getir…

Devamı...

Kerkük'te Türkmeneli Partisi'ne saldırı

Hits: 72

Türkmeneli Partisi Sözcüsü Teymur Beyatlı, Kerkük'te düzenlediği basın toplantısında, kentin güneyba…

Devamı...

Erbil gazetesi 24

Hits: 20

Devamı...

HABİB HÜRMÜZLܒNÜN HATIRALARINDAN BİR YAPRAK

Hits: 69

Bugünlerde okumakta olduğum, Habib Hürmüzlü’nün, Kerkük Vakfınca yayınlanan yeni kitabı “…

Devamı...

Şehit Polisler İçin Anlamlı Çalışma

Hits: 73

Kerkük'te kutsal görevlerini yaparken şehit olan iki Türkmen polis subayının şehit oldukları yerde…

Devamı...

Yazarın çok okunanı

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13478

Yaklaşık bir yıldan fazladır sözü edilen ve Irak’ın içinde ve dışında pazarlığı yapılan Musul operas…

Devamı...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12556

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla batılı güçler tarafından hasta adam olarak adlandırılan Osmanl…

Devamı...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 12504

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi…

Devamı...

FIRAT KALKANI

Hits: 11861

Suriye’de Esad rejimine karşı 2011’de başlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eş zamanlı baş…

Devamı...

MART TEZKERESİNİN PERDE ARKASI

Hits: 11030

Yıllardır hararetle tartışma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yılını dolduran 1 Mar…

Devamı...