1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-06-21
Facebook Twitter Youtube

100. YILINDA SYKES PICOT

D─░R─░L─░┼×TEN D─░REN─░┼×E KERK├ťK

Dr. C├╝neyt Meng├╝

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒yla bat─▒l─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan hasta adam olarak adland─▒r─▒lan Osmanl─▒ devletinin par├žalanmas─▒ ve payla┼č─▒lmas─▒ i├žin 1915ÔÇÖde ─░ngiltere ÔÇô Fransa ve Rusya aras─▒nda yap─▒lan g┘Ér├╝┼čmeler sonucunda Londra Anla┼čmas─▒ imzalanm─▒┼čt─▒r. Buna g┘Ére ─░stanbul ve Bo─čazlar─▒n Ruslara b─▒rak─▒lmas─▒na kar┼č─▒l─▒k ─░ngiltere ve Fransa Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ aralar─▒nda payla┼čacaklard─▒.
Zaman i├žinde bu iki devletin ve hatta RusyaÔÇÖn─▒n da birbirleriyle ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmas─▒ nedeniyle topraklar─▒n payla┼č─▒lmas─▒ kolay olmam─▒┼čt─▒r. Hatta itilaf devletleri birbirinden habersiz anla┼čmalar yapm─▒┼člard─▒r. Nihayet 16 May─▒s 1916ÔÇÖda imzalanan ve bug├╝nlerde 100. Y─▒l─▒n─▒ dolduran Sykes-Picot anla┼čmas─▒, ─░ngiliz Mark Sykes ile Frans─▒z George Fran├žois Picot taraf─▒ndan otel odalar─▒nda yaz─▒l─▒p ├žizilmi┼č, imzalayanlar ise ─░ngiltere ve Fransa D─▒┼či┼čleri Bakanlar─▒ Edward Grey ve Paul CambonÔÇÖdur. D├╝nyada pek az anla┼čma mimarlar─▒n─▒n isimleriyle an─▒lmaktad─▒r.
Ne var ki Sykes Picot anla┼čmas─▒ imzalanmadan ┘Énce 1915 ve 1916ÔÇÖn─▒n ilk yar─▒s─▒na kadar t├╝m cephelerde muharebeler ┼čiddetle devam etmekteydi. ─░stanbul-├çanakkale (Bo─čazlar), jeo-ekonomik ┘Ézelliklerinden dolay─▒ Irak, ba┼čta ─░ngiltere olmak ├╝zere itilaf g├╝├žlerinin ana hedefleri aras─▒ndayd─▒. Bu hedefin ger├žekle┼čmesi ─░tilaf devletlerinin ├çanakkaleÔÇÖyi ge├žmesine ba─čl─▒yd─▒.
1915ÔÇÖte itilaf g├╝├žlerinin ├çanakkaleÔÇÖdeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ ve 30 Nisan 1916ÔÇÖda Kut├╝l AmareÔÇÖde ku┼čatma sonucunda ─░ngiliz kuvvetlerinin Osmanl─▒ 6. Ordusu kar┼č─▒s─▒nda bozguna u─čramas─▒ndan sonra sava┼č─▒n ba┼č akt┘Ér├╝ ─░ngiltere m├╝ttefiklerine tamamen ba─č─▒ml─▒ hale gelmi┼čtir. ─░ngilizler, Mekke ┼×erifi H├╝seyin ile Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ giri┼čece─či ayaklanmalar i├žin her t├╝rl├╝ maddi ve malzeme bak─▒m─▒ndan destek vadeden bir anla┼čma yapt─▒ ve Kuzey Irak SuriyeÔÇÖye b─▒rak─▒ld─▒.
Gerek ├çanakkale destan─▒ gerekse Kut├╝l Amare zaferi itilaf g├╝├žleri ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratsa da ne hasta adam iyile┼čti ne de sava┼č─▒n ak─▒┼č─▒ de─či┼čti. ─░ngilizler bu 2 muharebede yitirdikleri itibarlar─▒n─▒ kazanmak i├žin Ba─čdatÔÇÖ─▒ ele ge├žirme fikrinden vazge├žmediler.
1917ÔÇÖde Bol┼čevik ihtilali sonucu ├çarl─▒k y─▒k─▒l─▒nca RusyaÔÇÖn─▒n imzalad─▒─č─▒ Sykes Picot anla┼čmas─▒ndan vazge├žmesi baz─▒ hususlar─▒ de─či┼čtirse de sava┼č engellenememi┼čtir.
Ge├žen zaman i├žinde cephelerde yenilgiye u─črayan Osmanl─▒ ordular─▒ Ekim 1918ÔÇÖde Kerk├╝k ve MusulÔÇÖun d├╝┼čmesiyle imzalanan Mondros ate┼čkes anla┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan ─░ngilizlerin eli g├╝├žlendi ve 19-26 Nisan 1920ÔÇÖde ─░talyaÔÇÖn─▒n San Remo ┼čehrinde yap─▒lan milletleraras─▒ konferans ile Sykes-Picot anla┼čmas─▒ ─░ngilizlerin lehine revize edildi. B┘Éylece ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒n tamam─▒n─▒ n├╝fuz alan─▒ i├žine alabilmi┼čtir. Fransa istediklerinden az─▒na raz─▒ olmu┼č, Ortado─čuÔÇÖda manda ┼čeklinde devletler ihdas edilmi┼čtir. Ayr─▒ca s┘Éz konusu konferansta K├╝rt meselesi, bo─čazlar, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bor├žlar─▒ g┘Ér├╝┼č├╝lerek SevrÔÇÖin altyap─▒s─▒ haz─▒rland─▒. Konferansa kat─▒lan Osmanl─▒ heyetinin itirazlar─▒ ise dikkate al─▒nmad─▒. Sadece Damat Ferit Pa┼ča teslimiyet├ži bir tav─▒r tak─▒narak maddelere s─▒cak bakt─▒. Daha sonra ─░stanbulÔÇÖda toplanan Saltanat ┼×uras─▒ÔÇÖnda kararlar onaylanm─▒┼čt─▒r.
Sykes PicotÔÇÖun devam─▒ olan San Remo anla┼čmas─▒ ile belirlenen b┘Él├╝┼č├╝m projesini ilk bozan Atat├╝rk ve silah arkada┼člar─▒ liderli─čindeki Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ takiben T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin kurulu┼ču LozanÔÇÖda imzalanan belge ile tescil edilmi┼čtir.
Sava┼č─▒n yaratt─▒─č─▒ karma┼čalar sonucu y├╝r├╝t├╝len m├╝zakerelerde var─▒lan anla┼čmalar─▒n prensipleri bug├╝n de farkl─▒ y┘Éntemlerle Ortado─čuÔÇÖyu etkilemeye devam etmekte ve 100 y─▒ll─▒k planlar─▒na dair hedeflerini g┘Éstermektedir.
Sykes-Picot ve San RemoÔÇÖyla ├žizilen haritalar yapay bir ulus devlet esas─▒na g┘Ére ─░ngiltere ve Fransa taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝ld├╝. G├╝n├╝m├╝zde ise bu ortakl─▒─č─▒ ABD ile Rusya y├╝r├╝tmektedir ve her ikisi de Ortado─čuÔÇÖdaki ├╝lkeler i├žin ulus devlet yerine federasyon sisteminin uygulanmas─▒n─▒ a├ž─▒k├ža ifade etmektedirler. Ba┼čka bir ifade ile Ortado─ču ┘Çlkelerinin b┘Él├╝nmesi hedeflenmektedir. Bu ba─člamda Irak ve Suriye b┘Élge i├žin birer model te┼čkil edecektir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (132)...

ITC Ba┼čkan─▒ Er┼čet Salihi T├╝rkmen Halk─▒n─▒ Kutlad─▒

Hits: 13

T├╝rkmenler, "Anayasa Mahkemesinin se├žim sonu├žlar─▒n─▒n elle say─▒lmas─▒ karar─▒n─▒ do─čru bulmas─…

Devamř...

T├╝rkmenlerin Demokratik Zaferi

Hits: 28

D├╝nyan─▒n bir ├žarp─▒┼čma alan─▒ oldu─čunu kabul etmek ve ona g├Âre s├╝rekli ├žarp─▒┼čmaya haz─▒r b…

Devamř...

D─░R─░L─░┼×TEN D─░REN─░┼×E KERK├ťK

Hits: 60

┬ĘHay─▒rl─▒┬Ę Referandum ┬Ę├ľfkeyle kalkan zararla oturur┬Ę, ┬ĘYanl─▒┼č hesap Ba─čdatÔÇÖtan d├Âner┬…

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 124

Hits: 8

Devamř...

B─░ZE G├ľRE: 1960 Ruhu

Hits: 85

Asl─▒nda her ┼čey bir k─▒v─▒lc─▒mla ba┼člad─▒. Y─▒l 1957, yani yeni bir IrakÔÇÖta ya┼čamaya ba┼člaya…

Devamř...

IRAK T├ťRKMEN SOSYOLOJ─░S─░NE DO─×RU

Hits: 48

Toplumlar─▒ tan─▒mak, onlar hakk─▒nda toplu, genelleyici bilgiler edinmek ve toplumlar─▒n gelece─čin…

Devamř...

IRAK SE├ç─░MLER─░ VE MAV─░ BAYRAK D─░REN─░┼×─░

Hits: 43

IrakÔÇÖta 12 May─▒sÔÇÖta yap─▒lan se├žimlere ┼čaibeler kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ gerek├žesiyle tart─▒┼čm…

Devamř...

Karda┼čl─▒k 78

Hits: 11

Devamř...

TuzhurmatuÔÇÖda T├╝rkmenlere sald─▒r─▒

Hits: 58

Selahaddin iline ba─čl─▒ T├╝rkmen Tuzhurmatu il├žesinde acil m├╝dahale ekiplerinin ┼čehir pazar─▒nda…

Devamř...

Kerk├╝k'te Kadir Gecesi

Hits: 42

Kent merkezindeki Aden Caddesi'nde bulunan Tahsin Sorani Camisi'ni dolduran M├╝sl├╝manlar, k─▒l─▒nan…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38342

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 35905

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 31855

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29077

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28105

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...