1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-11-24
Facebook Twitter Youtube

100. YILINDA SYKES PICOT

T├╝rkiyeÔÇÖde T├╝rkmen ├ľ─črencileri Dilde Fikirde, i┼čte Birlik DediÔÇŽ

Dr. C├╝neyt Meng├╝

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒yla bat─▒l─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan hasta adam olarak adland─▒r─▒lan Osmanl─▒ devletinin par├žalanmas─▒ ve payla┼č─▒lmas─▒ i├žin 1915ÔÇÖde ─░ngiltere ÔÇô Fransa ve Rusya aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmeler sonucunda Londra Anla┼čmas─▒ imzalanm─▒┼čt─▒r. Buna g├Âre ─░stanbul ve Bo─čazlar─▒n Ruslara b─▒rak─▒lmas─▒na kar┼č─▒l─▒k ─░ngiltere ve Fransa Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ aralar─▒nda payla┼čacaklard─▒.
Zaman i├žinde bu iki devletin ve hatta RusyaÔÇÖn─▒n da birbirleriyle ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmas─▒ nedeniyle topraklar─▒n payla┼č─▒lmas─▒ kolay olmam─▒┼čt─▒r. Hatta itilaf devletleri birbirinden habersiz anla┼čmalar yapm─▒┼člard─▒r. Nihayet 16 May─▒s 1916ÔÇÖda imzalanan ve bug├╝nlerde 100. Y─▒l─▒n─▒ dolduran Sykes-Picot anla┼čmas─▒, ─░ngiliz Mark Sykes ile Frans─▒z George Fran├žois Picot taraf─▒ndan otel odalar─▒nda yaz─▒l─▒p ├žizilmi┼č, imzalayanlar ise ─░ngiltere ve Fransa D─▒┼či┼čleri Bakanlar─▒ Edward Grey ve Paul CambonÔÇÖdur. D├╝nyada pek az anla┼čma mimarlar─▒n─▒n isimleriyle an─▒lmaktad─▒r.
Ne var ki Sykes Picot anla┼čmas─▒ imzalanmadan ├Ânce 1915 ve 1916ÔÇÖn─▒n ilk yar─▒s─▒na kadar t├╝m cephelerde muharebeler ┼čiddetle devam etmekteydi. ─░stanbul-├çanakkale (Bo─čazlar), jeo-ekonomik ├Âzelliklerinden dolay─▒ Irak, ba┼čta ─░ngiltere olmak ├╝zere itilaf g├╝├žlerinin ana hedefleri aras─▒ndayd─▒. Bu hedefin ger├žekle┼čmesi ─░tilaf devletlerinin ├çanakkaleÔÇÖyi ge├žmesine ba─čl─▒yd─▒.
1915ÔÇÖte itilaf g├╝├žlerinin ├çanakkaleÔÇÖdeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ ve 30 Nisan 1916ÔÇÖda Kut├╝l AmareÔÇÖde ku┼čatma sonucunda ─░ngiliz kuvvetlerinin Osmanl─▒ 6. Ordusu kar┼č─▒s─▒nda bozguna u─čramas─▒ndan sonra sava┼č─▒n ba┼č akt├Âr├╝ ─░ngiltere m├╝ttefiklerine tamamen ba─č─▒ml─▒ hale gelmi┼čtir. ─░ngilizler, Mekke ┼×erifi H├╝seyin ile Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ giri┼čece─či ayaklanmalar i├žin her t├╝rl├╝ maddi ve malzeme bak─▒m─▒ndan destek vadeden bir anla┼čma yapt─▒ ve Kuzey Irak SuriyeÔÇÖye b─▒rak─▒ld─▒.
Gerek ├çanakkale destan─▒ gerekse Kut├╝l Amare zaferi itilaf g├╝├žleri ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratsa da ne hasta adam iyile┼čti ne de sava┼č─▒n ak─▒┼č─▒ de─či┼čti. ─░ngilizler bu 2 muharebede yitirdikleri itibarlar─▒n─▒ kazanmak i├žin Ba─čdatÔÇÖ─▒ ele ge├žirme fikrinden vazge├žmediler.
1917ÔÇÖde Bol┼čevik ihtilali sonucu ├çarl─▒k y─▒k─▒l─▒nca RusyaÔÇÖn─▒n imzalad─▒─č─▒ Sykes Picot anla┼čmas─▒ndan vazge├žmesi baz─▒ hususlar─▒ de─či┼čtirse de sava┼č engellenememi┼čtir.
Ge├žen zaman i├žinde cephelerde yenilgiye u─črayan Osmanl─▒ ordular─▒ Ekim 1918ÔÇÖde Kerk├╝k ve MusulÔÇÖun d├╝┼čmesiyle imzalanan Mondros ate┼čkes anla┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan ─░ngilizlerin eli g├╝├žlendi ve 19-26 Nisan 1920ÔÇÖde ─░talyaÔÇÖn─▒n San Remo ┼čehrinde yap─▒lan milletleraras─▒ konferans ile Sykes-Picot anla┼čmas─▒ ─░ngilizlerin lehine revize edildi. B├Âylece ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒n tamam─▒n─▒ n├╝fuz alan─▒ i├žine alabilmi┼čtir. Fransa istediklerinden az─▒na raz─▒ olmu┼č, Ortado─čuÔÇÖda manda ┼čeklinde devletler ihdas edilmi┼čtir. Ayr─▒ca s├Âz konusu konferansta K├╝rt meselesi, bo─čazlar, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bor├žlar─▒ g├Âr├╝┼č├╝lerek SevrÔÇÖin altyap─▒s─▒ haz─▒rland─▒. Konferansa kat─▒lan Osmanl─▒ heyetinin itirazlar─▒ ise dikkate al─▒nmad─▒. Sadece Damat Ferit Pa┼ča teslimiyet├ži bir tav─▒r tak─▒narak maddelere s─▒cak bakt─▒. Daha sonra ─░stanbulÔÇÖda toplanan Saltanat ┼×uras─▒ÔÇÖnda kararlar onaylanm─▒┼čt─▒r.
Sykes PicotÔÇÖun devam─▒ olan San Remo anla┼čmas─▒ ile belirlenen b├Âl├╝┼č├╝m projesini ilk bozan Atat├╝rk ve silah arkada┼člar─▒ liderli─čindeki Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ takiben T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin kurulu┼ču LozanÔÇÖda imzalanan belge ile tescil edilmi┼čtir.
Sava┼č─▒n yaratt─▒─č─▒ karma┼čalar sonucu y├╝r├╝t├╝len m├╝zakerelerde var─▒lan anla┼čmalar─▒n prensipleri bug├╝n de farkl─▒ y├Ântemlerle Ortado─čuÔÇÖyu etkilemeye devam etmekte ve 100 y─▒ll─▒k planlar─▒na dair hedeflerini g├Âstermektedir.
Sykes-Picot ve San RemoÔÇÖyla ├žizilen haritalar yapay bir ulus devlet esas─▒na g├Âre ─░ngiltere ve Fransa taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝ld├╝. G├╝n├╝m├╝zde ise bu ortakl─▒─č─▒ ABD ile Rusya y├╝r├╝tmektedir ve her ikisi de Ortado─čuÔÇÖdaki ├╝lkeler i├žin ulus devlet yerine federasyon sisteminin uygulanmas─▒n─▒ a├ž─▒k├ža ifade etmektedirler. Ba┼čka bir ifade ile Ortado─ču ├ťlkelerinin b├Âl├╝nmesi hedeflenmektedir. Bu ba─člamda Irak ve Suriye b├Âlge i├žin birer model te┼čkil edecektir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (123)...

SO├ç─░ÔÇÖden ├ž─▒kanlar

Hits: 21

Devlet y├Ânetmek i├žin bilgi ve donan─▒m yetmez , Devleti y├Âneteneler feraset sahibi olmal─▒d─▒rlar…

Devamř...

T├╝rkiyeÔÇÖde T├╝rkmen ├ľ─črencileri Dilde Fikirde, i┼čte Birlik DediÔÇŽ

Hits: 21

T├╝rkiyeÔÇÖnin ba┼čkaneti AnkaraÔÇÖda 1997 y─▒l─▒nda kurulan T├╝rkmeneli ├ľ─črenci Birli─č…

Devamř...

T├╝rkmen Milletvekili Niyazi Mimaro─člu Meclisi G├Âreve ├ça─č─▒rd─▒

Hits: 29

Ba─č─▒ms─▒z T├╝rkmen Milletvekili Niyazi Mimaro─člu, TuzhurmatuÔÇÖda meydana gelen bombal─▒ sald─▒r─…

Devamř...

Tuzhurmatuda Patlama: 20 ├ľl├╝, 100 Yaral─▒

Hits: 68

IrakÔÇÖ─▒n Kerk├╝k ┼čehrinde bir pazar yerinde meydana gelen patlamada en az 20 ki┼činin hayat─▒n─▒ …

Devamř...

─░smail Sertt├╝rkmen ve ÔÇťAnt olsun mavi asman─▒m sanaÔÇŁ

Hits: 60

IrakÔÇÖta T├╝rkmen Milli Mar┼č─▒n─▒n tarihine ad─▒n─▒ alt─▒n harflarla yazan usta T├╝rkmen ┼×airi ─░…

Devamř...

T├╝rkiye'nin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Y─▒ld─▒z T├╝rkmenlerle bulu┼čtu

Hits: 60

T├╝rkiye'nin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Fatih Y─▒ld─▒z, Irak'─▒n ba┼čkenti Ba─čdat'ta T├╝rkmen aileler…

Devamř...

'Musul-Kerk├╝k belgelerine g├Âz├╝m├╝z gibi bak─▒yoruz'

Hits: 62

Osmanl─▒ co─črafyas─▒ ar┼čivleriyle ilgili tarihe ─▒┼č─▒k tutacak bir kongre yapacaklar─▒n─▒ ifade e…

Devamř...

Erbil'deki T├╝rkmenler, siyasi geleceklerini g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 72

-ITC Erbil Milletvekili Maruf:-'Gayrime┼čru referandum sonras─▒ ya┼čanan siyasi de─či┼čim s├╝recinde…

Devamř...

Kerk├╝k'te DAE┼× ile ├žat─▒┼čma: 4 T├╝rkmen asker ┼čehit

Hits: 48

Kerk├╝k'├╝n g├╝ney bat─▒s─▒ndaki Be┼čir Kasabas─▒'nda da─čl─▒k araziye s─▒─č─▒nan DAE┼× ter├Âris…

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 117

Hits: 16

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 29373

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 26472

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 26095

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 25357

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ├Âncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

G├ťVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 24253

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B├Âlge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y├Ân├╝nden bi…

Devamř...