1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son güncelleme: 2017-03-29
Facebook Twitter Youtube

100. YILINDA SYKES PICOT

Altınköprü Katliamı 26. Anısında

Dr. Cüneyt Mengü

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla batılı güçler tarafından hasta adam olarak adlandırılan Osmanlı devletinin parçalanması ve paylaşılması için 1915’de İngiltere – Fransa ve Rusya arasında yapılan görüşmeler sonucunda Londra Anlaşması imzalanmıştır. Buna göre İstanbul ve Boğazların Ruslara bırakılmasına karşılık İngiltere ve Fransa Osmanlı topraklarının tamamını aralarında paylaşacaklardı.
Zaman içinde bu iki devletin ve hatta Rusya’nın da birbirleriyle çıkar çatışması nedeniyle toprakların paylaşılması kolay olmamıştır. Hatta itilaf devletleri birbirinden habersiz anlaşmalar yapmışlardır. Nihayet 16 Mayıs 1916’da imzalanan ve bugünlerde 100. Yılını dolduran Sykes-Picot anlaşması, İngiliz Mark Sykes ile Fransız George François Picot tarafından otel odalarında yazılıp çizilmiş, imzalayanlar ise İngiltere ve Fransa Dışişleri Bakanları Edward Grey ve Paul Cambon’dur. Dünyada pek az anlaşma mimarlarının isimleriyle anılmaktadır.
Ne var ki Sykes Picot anlaşması imzalanmadan önce 1915 ve 1916’nın ilk yarısına kadar tüm cephelerde muharebeler şiddetle devam etmekteydi. İstanbul-Çanakkale (Boğazlar), jeo-ekonomik özelliklerinden dolayı Irak, başta İngiltere olmak üzere itilaf güçlerinin ana hedefleri arasındaydı. Bu hedefin gerçekleşmesi İtilaf devletlerinin Çanakkale’yi geçmesine bağlıydı.
1915’te itilaf güçlerinin Çanakkale’deki başarısızlıkları ve 30 Nisan 1916’da Kutül Amare’de kuşatma sonucunda İngiliz kuvvetlerinin Osmanlı 6. Ordusu karşısında bozguna uğramasından sonra savaşın baş aktörü İngiltere müttefiklerine tamamen bağımlı hale gelmiştir. İngilizler, Mekke Şerifi Hüseyin ile Osmanlı’ya karşı girişeceği ayaklanmalar için her türlü maddi ve malzeme bakımından destek vadeden bir anlaşma yaptı ve Kuzey Irak Suriye’ye bırakıldı.
Gerek Çanakkale destanı gerekse Kutül Amare zaferi itilaf güçleri başta olmak üzere dünyada şaşkınlık yaratsa da ne hasta adam iyileşti ne de savaşın akışı değişti. İngilizler bu 2 muharebede yitirdikleri itibarlarını kazanmak için Bağdat’ı ele geçirme fikrinden vazgeçmediler.
1917’de Bolşevik ihtilali sonucu Çarlık yıkılınca Rusya’nın imzaladığı Sykes Picot anlaşmasından vazgeçmesi bazı hususları değiştirse de savaş engellenememiştir.
Geçen zaman içinde cephelerde yenilgiye uğrayan Osmanlı orduları Ekim 1918’de Kerkük ve Musul’un düşmesiyle imzalanan Mondros ateşkes anlaşmasının ardından İngilizlerin eli güçlendi ve 19-26 Nisan 1920’de İtalya’nın San Remo şehrinde yapılan milletlerarası konferans ile Sykes-Picot anlaşması İngilizlerin lehine revize edildi. Böylece İngilizler Irak’ın tamamını nüfuz alanı içine alabilmiştir. Fransa istediklerinden azına razı olmuş, Ortadoğu’da manda şeklinde devletler ihdas edilmiştir. Ayrıca söz konusu konferansta Kürt meselesi, boğazlar, Osmanlı’nın borçları görüşülerek Sevr’in altyapısı hazırlandı. Konferansa katılan Osmanlı heyetinin itirazları ise dikkate alınmadı. Sadece Damat Ferit Paşa teslimiyetçi bir tavır takınarak maddelere sıcak baktı. Daha sonra İstanbul’da toplanan Saltanat Şurası’nda kararlar onaylanmıştır.
Sykes Picot’un devamı olan San Remo anlaşması ile belirlenen bölüşüm projesini ilk bozan Atatürk ve silah arkadaşları liderliğindeki Kurtuluş Savaşını takiben Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu Lozan’da imzalanan belge ile tescil edilmiştir.
Savaşın yarattığı karmaşalar sonucu yürütülen müzakerelerde varılan anlaşmaların prensipleri bugün de farklı yöntemlerle Ortadoğu’yu etkilemeye devam etmekte ve 100 yıllık planlarına dair hedeflerini göstermektedir.
Sykes-Picot ve San Remo’yla çizilen haritalar yapay bir ulus devlet esasına göre İngiltere ve Fransa tarafından yürütüldü. Günümüzde ise bu ortaklığı ABD ile Rusya yürütmektedir ve her ikisi de Ortadoğu’daki ülkeler için ulus devlet yerine federasyon sisteminin uygulanmasını açıkça ifade etmektedirler. Başka bir ifade ile Ortadoğu Ülkelerinin bölünmesi hedeflenmektedir. Bu bağlamda Irak ve Suriye bölge için birer model teşkil edecektir.

Dr. Cüneyt Mengü Yazarın diğer yazıları (104)...

Türk Diyarı Kerkük Elden Gidiyor!

Hits: 31

Türkmen şehri Kerkük resmi olarak Bağdat yönetimine bağlı bir kenttir. Ancak peşmerge, 2014 yılında…

Devamı...

Türkmen Şehitleri Için Anma Töreni Düzenlendi

Hits: 10

Irak'ın Kerkük kentinde Saddam Hüseyin rejimi tarafından 26 yıl önce rejime karşı geldikleri iddiası…

Devamı...

Türkiye'den Kerkük'te Kürt Bayrağı Asılmasına Sert Tepki

Hits: 40

Dışişleri Bakanalığı Kerkük'te resmi dairelerde Kürt bayrağı asılmasına tepki göstererek "endişeyle …

Devamı...

Abdullah Gül: Kerkük'te IKBY Bayrağı Asılması Beraberliği Tehdit Eder

Hits: 108

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Irak'ta IKBY bayrağının hükümet binalarına asılma kararına Twitter'd…

Devamı...

Irak'taki Türkmen öğrencilerden IKBY bayrağına boykot

Hits: 38

Barzani yönetiminin Kerkük'teki kurum ve kuruluşlara IKBY bayrağı asmasına tepki olarak, 2 bin Türkm…

Devamı...

TÜRKMEN DİRİLİŞİNİ ANCAK GENÇLER GERÇEKLEŞTİREBİLİR

Hits: 57

Türkmenler can çekişmekte ve ölmek üzere olan bir hasta adama benzer. Yıllarca yoksulluk, bakımsızlı…

Devamı...

Altınköprü Katliamı 26. Anısında

Hits: 35

İnsanlık, medeniyet ve uygarlık tarihine kök salmış yüce bir ulusu veya halkı, coğrafi demografileri…

Devamı...

KERKÜK’TEN VAZGEÇİLMEZ

Hits: 64

Şimdi de tarihi gerçekleri ve Irak’ın anayasasını göz göre göre hiçe sayan Kerkük’ün KYB (Talabani) …

Devamı...

Türkmen öğrenciler Kerkük'te okulları boykot edecek

Hits: 37

Açıklamayı Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşet Salihi yaptı. Salihi "Kentte olası bir kan dökülmesind…

Devamı...

Kerkük sesi 68

Hits: 14

Devamı...

Yazarın çok okunanı

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 11659

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla batılı güçler tarafından hasta adam olarak adlandırılan Osmanl…

Devamı...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 11254

Yaklaşık bir yıldan fazladır sözü edilen ve Irak’ın içinde ve dışında pazarlığı yapılan Musul operas…

Devamı...

MART TEZKERESİNİN PERDE ARKASI

Hits: 10887

Yıllardır hararetle tartışma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yılını dolduran 1 Mar…

Devamı...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 10297

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölgesel Yönetimi…

Devamı...

FIRAT KALKANI

Hits: 10053

Suriye’de Esad rejimine karşı 2011’de başlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eş zamanlı baş…

Devamı...