1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-07-26
Facebook Twitter Youtube

100. YILINDA SYKES PICOT

Kerk├╝k Semas─▒ndan bir y─▒ld─▒z daha kayd─▒...

Dr. C├╝neyt Meng├╝

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒yla bat─▒l─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan hasta adam olarak adland─▒r─▒lan Osmanl─▒ devletinin par├žalanmas─▒ ve payla┼č─▒lmas─▒ i├žin 1915ÔÇÖde ─░ngiltere ÔÇô Fransa ve Rusya aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmeler sonucunda Londra Anla┼čmas─▒ imzalanm─▒┼čt─▒r. Buna g├Âre ─░stanbul ve Bo─čazlar─▒n Ruslara b─▒rak─▒lmas─▒na kar┼č─▒l─▒k ─░ngiltere ve Fransa Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ aralar─▒nda payla┼čacaklard─▒.
Zaman i├žinde bu iki devletin ve hatta RusyaÔÇÖn─▒n da birbirleriyle ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmas─▒ nedeniyle topraklar─▒n payla┼č─▒lmas─▒ kolay olmam─▒┼čt─▒r. Hatta itilaf devletleri birbirinden habersiz anla┼čmalar yapm─▒┼člard─▒r. Nihayet 16 May─▒s 1916ÔÇÖda imzalanan ve bug├╝nlerde 100. Y─▒l─▒n─▒ dolduran Sykes-Picot anla┼čmas─▒, ─░ngiliz Mark Sykes ile Frans─▒z George Fran├žois Picot taraf─▒ndan otel odalar─▒nda yaz─▒l─▒p ├žizilmi┼č, imzalayanlar ise ─░ngiltere ve Fransa D─▒┼či┼čleri Bakanlar─▒ Edward Grey ve Paul CambonÔÇÖdur. D├╝nyada pek az anla┼čma mimarlar─▒n─▒n isimleriyle an─▒lmaktad─▒r.
Ne var ki Sykes Picot anla┼čmas─▒ imzalanmadan ├Ânce 1915 ve 1916ÔÇÖn─▒n ilk yar─▒s─▒na kadar t├╝m cephelerde muharebeler ┼čiddetle devam etmekteydi. ─░stanbul-├çanakkale (Bo─čazlar), jeo-ekonomik ├Âzelliklerinden dolay─▒ Irak, ba┼čta ─░ngiltere olmak ├╝zere itilaf g├╝├žlerinin ana hedefleri aras─▒ndayd─▒. Bu hedefin ger├žekle┼čmesi ─░tilaf devletlerinin ├çanakkaleÔÇÖyi ge├žmesine ba─čl─▒yd─▒.
1915ÔÇÖte itilaf g├╝├žlerinin ├çanakkaleÔÇÖdeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ ve 30 Nisan 1916ÔÇÖda Kut├╝l AmareÔÇÖde ku┼čatma sonucunda ─░ngiliz kuvvetlerinin Osmanl─▒ 6. Ordusu kar┼č─▒s─▒nda bozguna u─čramas─▒ndan sonra sava┼č─▒n ba┼č akt├Âr├╝ ─░ngiltere m├╝ttefiklerine tamamen ba─č─▒ml─▒ hale gelmi┼čtir. ─░ngilizler, Mekke ┼×erifi H├╝seyin ile Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ giri┼čece─či ayaklanmalar i├žin her t├╝rl├╝ maddi ve malzeme bak─▒m─▒ndan destek vadeden bir anla┼čma yapt─▒ ve Kuzey Irak SuriyeÔÇÖye b─▒rak─▒ld─▒.
Gerek ├çanakkale destan─▒ gerekse Kut├╝l Amare zaferi itilaf g├╝├žleri ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratsa da ne hasta adam iyile┼čti ne de sava┼č─▒n ak─▒┼č─▒ de─či┼čti. ─░ngilizler bu 2 muharebede yitirdikleri itibarlar─▒n─▒ kazanmak i├žin Ba─čdatÔÇÖ─▒ ele ge├žirme fikrinden vazge├žmediler.
1917ÔÇÖde Bol┼čevik ihtilali sonucu ├çarl─▒k y─▒k─▒l─▒nca RusyaÔÇÖn─▒n imzalad─▒─č─▒ Sykes Picot anla┼čmas─▒ndan vazge├žmesi baz─▒ hususlar─▒ de─či┼čtirse de sava┼č engellenememi┼čtir.
Ge├žen zaman i├žinde cephelerde yenilgiye u─črayan Osmanl─▒ ordular─▒ Ekim 1918ÔÇÖde Kerk├╝k ve MusulÔÇÖun d├╝┼čmesiyle imzalanan Mondros ate┼čkes anla┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan ─░ngilizlerin eli g├╝├žlendi ve 19-26 Nisan 1920ÔÇÖde ─░talyaÔÇÖn─▒n San Remo ┼čehrinde yap─▒lan milletleraras─▒ konferans ile Sykes-Picot anla┼čmas─▒ ─░ngilizlerin lehine revize edildi. B├Âylece ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒n tamam─▒n─▒ n├╝fuz alan─▒ i├žine alabilmi┼čtir. Fransa istediklerinden az─▒na raz─▒ olmu┼č, Ortado─čuÔÇÖda manda ┼čeklinde devletler ihdas edilmi┼čtir. Ayr─▒ca s├Âz konusu konferansta K├╝rt meselesi, bo─čazlar, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bor├žlar─▒ g├Âr├╝┼č├╝lerek SevrÔÇÖin altyap─▒s─▒ haz─▒rland─▒. Konferansa kat─▒lan Osmanl─▒ heyetinin itirazlar─▒ ise dikkate al─▒nmad─▒. Sadece Damat Ferit Pa┼ča teslimiyet├ži bir tav─▒r tak─▒narak maddelere s─▒cak bakt─▒. Daha sonra ─░stanbulÔÇÖda toplanan Saltanat ┼×uras─▒ÔÇÖnda kararlar onaylanm─▒┼čt─▒r.
Sykes PicotÔÇÖun devam─▒ olan San Remo anla┼čmas─▒ ile belirlenen b├Âl├╝┼č├╝m projesini ilk bozan Atat├╝rk ve silah arkada┼člar─▒ liderli─čindeki Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ takiben T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin kurulu┼ču LozanÔÇÖda imzalanan belge ile tescil edilmi┼čtir.
Sava┼č─▒n yaratt─▒─č─▒ karma┼čalar sonucu y├╝r├╝t├╝len m├╝zakerelerde var─▒lan anla┼čmalar─▒n prensipleri bug├╝n de farkl─▒ y├Ântemlerle Ortado─čuÔÇÖyu etkilemeye devam etmekte ve 100 y─▒ll─▒k planlar─▒na dair hedeflerini g├Âstermektedir.
Sykes-Picot ve San RemoÔÇÖyla ├žizilen haritalar yapay bir ulus devlet esas─▒na g├Âre ─░ngiltere ve Fransa taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝ld├╝. G├╝n├╝m├╝zde ise bu ortakl─▒─č─▒ ABD ile Rusya y├╝r├╝tmektedir ve her ikisi de Ortado─čuÔÇÖdaki ├╝lkeler i├žin ulus devlet yerine federasyon sisteminin uygulanmas─▒n─▒ a├ž─▒k├ža ifade etmektedirler. Ba┼čka bir ifade ile Ortado─ču ├ťlkelerinin b├Âl├╝nmesi hedeflenmektedir. Bu ba─člamda Irak ve Suriye b├Âlge i├žin birer model te┼čkil edecektir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (114)...

A─č─▒t

Hits: 46

Gaziler yolunda Gazi'miz gitti Arkaya bakmadan sel oldu akt─▒ ├ç─▒karken yoluna ├žok gen├ž ya┼č─▒n…

Devamř...

Kerk├╝k Semas─▒ndan bir y─▒ld─▒z daha kayd─▒...

Hits: 30

T├╝rkmen M├╝cadeleci,D├╝┼č├╝n├╝r ve eski liderlerinden Gazi Abd├╝lmecit'─▒n vefat haberini b├╝y├╝k ├…

Devamř...

KUZEY SUR─░YEÔÇÖDE K├ť├ç├ťK AMER─░KA

Hits: 76

ABDÔÇÖnin y─▒llard─▒r ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ K├╝rdistan projesi g├Âz ard─▒ edilemez. Projenin Kuz…

Devamř...

T├╝rkmeng├╝ncesi 106

Hits: 19

Devamř...

Geri say─▒m ba┼člad─▒! T├╝rkmen kenti Telafer'e operasyon ba┼čl─▒yor

Hits: 50

Musul'un DEA┼×'ten geri al─▒nmas─▒yla beraber Telafer i├žin dev geri say─▒m ba┼člad─▒. Irak ordu bir…

Devamř...

Irak "Kerk├╝k ─░├žin Referandum Karar─▒n─▒" Reddetti

Hits: 48

Irak Bakanlar Kurulu, ge├žen nisan ay─▒nda Kerk├╝k'├╝n Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi'ne (IKBY) ilha…

Devamř...

Kerk├╝k T├╝rkmenlerini sadece Ankara destekliyor

Hits: 79

T├╝rk Birli─či Kurultay─▒ÔÇÖna kat─▒lmak ├╝zere KayseriÔÇÖye gelen Irak Milli T├╝rkmen Partisi (IMT…

Devamř...

Telafer operasyonunda 'Ha┼čdi ┼×abi ve Pe┼čmerge' olmayacak

Hits: 56

Irak'ta Musul kent merkezinin DEA┼×'tan geri al─▒nmas─▒yla birlikte g├Âzler, ├Ârg├╝t├╝n hala elinde …

Devamř...

Kerk├╝k'te T├╝rkmenler silahl─▒ birlik kurmaya ba┼člad─▒

Hits: 79

Kerk├╝k'├╝n DAE┼× sonras─▒ pe┼čmerge taraf─▒ndan i┼čgali neticesinde T├╝rkmenlerin endi┼čeleri her g…

Devamř...

T├╝rkmen Koordinasyon Kurulu (TKK) Be┼čnc ola─čan Toplant─▒s─▒ Bildirisi

Hits: 59

T├╝rkmen Koordinayon Kurulu (TKK) Be┼činci ola─čan Toplant─▒s─▒ Ba─čdata 18/7/2107 Sal─▒ gecesi yap─…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 22630

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 22384

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 21697

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 17768

Yakla┼č─▒k bir y─▒ldan fazlad─▒r s├Âz├╝ edilen ve IrakÔÇÖ─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda pazarl─▒─č─▒ yap─…

Devamř...

FIRAT KALKANI

Hits: 15668

SuriyeÔÇÖde Esad rejimine kar┼č─▒ 2011ÔÇÖde ba┼člayan ayaklanmayla ilgili olarak T├╝rkiyeÔÇÖnin e┼č …

Devamř...