1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-10-19
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

100. YILINDA SYKES PICOT

Dr. C├╝neyt Meng├╝

Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ba┼člamas─▒yla bat─▒l─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan hasta adam olarak adland─▒r─▒lan Osmanl─▒ devletinin par├žalanmas─▒ ve payla┼č─▒lmas─▒ i├žin 1915ÔÇÖde ─░ngiltere ÔÇô Fransa ve Rusya aras─▒nda yap─▒lan g┘Ér├╝┼čmeler sonucunda Londra Anla┼čmas─▒ imzalanm─▒┼čt─▒r. Buna g┘Ére ─░stanbul ve Bo─čazlar─▒n Ruslara b─▒rak─▒lmas─▒na kar┼č─▒l─▒k ─░ngiltere ve Fransa Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n tamam─▒n─▒ aralar─▒nda payla┼čacaklard─▒.
Zaman i├žinde bu iki devletin ve hatta RusyaÔÇÖn─▒n da birbirleriyle ├ž─▒kar ├žat─▒┼čmas─▒ nedeniyle topraklar─▒n payla┼č─▒lmas─▒ kolay olmam─▒┼čt─▒r. Hatta itilaf devletleri birbirinden habersiz anla┼čmalar yapm─▒┼člard─▒r. Nihayet 16 May─▒s 1916ÔÇÖda imzalanan ve bug├╝nlerde 100. Y─▒l─▒n─▒ dolduran Sykes-Picot anla┼čmas─▒, ─░ngiliz Mark Sykes ile Frans─▒z George Fran├žois Picot taraf─▒ndan otel odalar─▒nda yaz─▒l─▒p ├žizilmi┼č, imzalayanlar ise ─░ngiltere ve Fransa D─▒┼či┼čleri Bakanlar─▒ Edward Grey ve Paul CambonÔÇÖdur. D├╝nyada pek az anla┼čma mimarlar─▒n─▒n isimleriyle an─▒lmaktad─▒r.
Ne var ki Sykes Picot anla┼čmas─▒ imzalanmadan ┘Énce 1915 ve 1916ÔÇÖn─▒n ilk yar─▒s─▒na kadar t├╝m cephelerde muharebeler ┼čiddetle devam etmekteydi. ─░stanbul-├çanakkale (Bo─čazlar), jeo-ekonomik ┘Ézelliklerinden dolay─▒ Irak, ba┼čta ─░ngiltere olmak ├╝zere itilaf g├╝├žlerinin ana hedefleri aras─▒ndayd─▒. Bu hedefin ger├žekle┼čmesi ─░tilaf devletlerinin ├çanakkaleÔÇÖyi ge├žmesine ba─čl─▒yd─▒.
1915ÔÇÖte itilaf g├╝├žlerinin ├çanakkaleÔÇÖdeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ ve 30 Nisan 1916ÔÇÖda Kut├╝l AmareÔÇÖde ku┼čatma sonucunda ─░ngiliz kuvvetlerinin Osmanl─▒ 6. Ordusu kar┼č─▒s─▒nda bozguna u─čramas─▒ndan sonra sava┼č─▒n ba┼č akt┘Ér├╝ ─░ngiltere m├╝ttefiklerine tamamen ba─č─▒ml─▒ hale gelmi┼čtir. ─░ngilizler, Mekke ┼×erifi H├╝seyin ile Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ giri┼čece─či ayaklanmalar i├žin her t├╝rl├╝ maddi ve malzeme bak─▒m─▒ndan destek vadeden bir anla┼čma yapt─▒ ve Kuzey Irak SuriyeÔÇÖye b─▒rak─▒ld─▒.
Gerek ├çanakkale destan─▒ gerekse Kut├╝l Amare zaferi itilaf g├╝├žleri ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada ┼ča┼čk─▒nl─▒k yaratsa da ne hasta adam iyile┼čti ne de sava┼č─▒n ak─▒┼č─▒ de─či┼čti. ─░ngilizler bu 2 muharebede yitirdikleri itibarlar─▒n─▒ kazanmak i├žin Ba─čdatÔÇÖ─▒ ele ge├žirme fikrinden vazge├žmediler.
1917ÔÇÖde Bol┼čevik ihtilali sonucu ├çarl─▒k y─▒k─▒l─▒nca RusyaÔÇÖn─▒n imzalad─▒─č─▒ Sykes Picot anla┼čmas─▒ndan vazge├žmesi baz─▒ hususlar─▒ de─či┼čtirse de sava┼č engellenememi┼čtir.
Ge├žen zaman i├žinde cephelerde yenilgiye u─črayan Osmanl─▒ ordular─▒ Ekim 1918ÔÇÖde Kerk├╝k ve MusulÔÇÖun d├╝┼čmesiyle imzalanan Mondros ate┼čkes anla┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan ─░ngilizlerin eli g├╝├žlendi ve 19-26 Nisan 1920ÔÇÖde ─░talyaÔÇÖn─▒n San Remo ┼čehrinde yap─▒lan milletleraras─▒ konferans ile Sykes-Picot anla┼čmas─▒ ─░ngilizlerin lehine revize edildi. B┘Éylece ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒n tamam─▒n─▒ n├╝fuz alan─▒ i├žine alabilmi┼čtir. Fransa istediklerinden az─▒na raz─▒ olmu┼č, Ortado─čuÔÇÖda manda ┼čeklinde devletler ihdas edilmi┼čtir. Ayr─▒ca s┘Éz konusu konferansta K├╝rt meselesi, bo─čazlar, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bor├žlar─▒ g┘Ér├╝┼č├╝lerek SevrÔÇÖin altyap─▒s─▒ haz─▒rland─▒. Konferansa kat─▒lan Osmanl─▒ heyetinin itirazlar─▒ ise dikkate al─▒nmad─▒. Sadece Damat Ferit Pa┼ča teslimiyet├ži bir tav─▒r tak─▒narak maddelere s─▒cak bakt─▒. Daha sonra ─░stanbulÔÇÖda toplanan Saltanat ┼×uras─▒ÔÇÖnda kararlar onaylanm─▒┼čt─▒r.
Sykes PicotÔÇÖun devam─▒ olan San Remo anla┼čmas─▒ ile belirlenen b┘Él├╝┼č├╝m projesini ilk bozan Atat├╝rk ve silah arkada┼člar─▒ liderli─čindeki Kurtulu┼č Sava┼č─▒n─▒ takiben T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖnin kurulu┼ču LozanÔÇÖda imzalanan belge ile tescil edilmi┼čtir.
Sava┼č─▒n yaratt─▒─č─▒ karma┼čalar sonucu y├╝r├╝t├╝len m├╝zakerelerde var─▒lan anla┼čmalar─▒n prensipleri bug├╝n de farkl─▒ y┘Éntemlerle Ortado─čuÔÇÖyu etkilemeye devam etmekte ve 100 y─▒ll─▒k planlar─▒na dair hedeflerini g┘Éstermektedir.
Sykes-Picot ve San RemoÔÇÖyla ├žizilen haritalar yapay bir ulus devlet esas─▒na g┘Ére ─░ngiltere ve Fransa taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝ld├╝. G├╝n├╝m├╝zde ise bu ortakl─▒─č─▒ ABD ile Rusya y├╝r├╝tmektedir ve her ikisi de Ortado─čuÔÇÖdaki ├╝lkeler i├žin ulus devlet yerine federasyon sisteminin uygulanmas─▒n─▒ a├ž─▒k├ža ifade etmektedirler. Ba┼čka bir ifade ile Ortado─ču ┘Çlkelerinin b┘Él├╝nmesi hedeflenmektedir. Bu ba─člamda Irak ve Suriye b┘Élge i├žin birer model te┼čkil edecektir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (137)...

Ba┼čbakan ─░badi'den Kerk├╝k a├ž─▒klamas─▒

Hits: 47

Irak Ba┼čbakan─▒ ─░badi, Kerk├╝k'├╝n kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒n─▒n y─▒l d├Ân├╝m├╝ne ili┼čkin, ÔÇť16…

Devamř...

Irak T├╝rkleri Konyaalt─▒ Uluslararas─▒ Festivali'ne renk katt─▒!

Hits: 67

12 ├╝lkenin kat─▒ld─▒─č─▒ Konyaalt─▒ Uluslararas─▒ K├╝lt├╝r ve Sanat Festivali'ne, birbirinden renkl…

Devamř...

1 EkimÔÇÖde Irak Medya A─č─▒ ( ─░MN ) taraf─▒ndan ( Kerk├╝k Sabah─▒) haftal─▒k gazetesinin ilk say─▒s─▒ yay─▒mland─▒.

Hits: 42

T├╝rkmen okuyucunun ellerinde bulunan Kerk├╝k Sabah─▒ÔÇÖn─▒n s├Âz├╝ var. Irak Medya A─č─▒ taraf─▒nda…

Devamř...

Kerk├╝k sabahi 3

Hits: 8

Devamř...

Kerk├╝k sabahi 2

Hits: 8

Devamř...

Kerk├╝k Sabahi 1

Hits: 9

Devamř...

Kerk├╝k'teki bombal─▒ sald─▒r─▒lar─▒n failleri yakaland─▒

Hits: 35

Irak Ter├Ârle M├╝cadele Polis G├╝├žleri 2. T├╝men Komutan─▒ Maan es-Saadi: - 'Kerk├╝k'te d├╝zenlenen…

Devamř...

T├ťRKMEN MECL─░S─░ MUAMMASI

Hits: 51

Uzun y─▒llardan beri at─▒l durumda olan ve misyonunu kaybeden Irak T├╝rkmen MeclisiÔÇÖnin yeniden ya…

Devamř...

Kardeslik 345

Hits: 15

Devamř...

Ter├Âr ├Ârg├╝t├╝ DEA┼× Kerk├╝k'te 14 k├Ây├╝ susuz b─▒rakt─▒

Hits: 82

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde su tesislerine y├Ânelik DEA┼× sald─▒r─▒lar─▒ nedeniyle 1 kasaba ve 14 k├Ây…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38807

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36908

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 33949

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29883

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28999

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...