1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-11-24
Facebook Twitter Youtube

ATA TERZİBAŞI’NIN ARDINDAN

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Dr. Cüneyt MENGÜ

Türk dünyasının bilim ve bilgi alanında ender yetiştirdiği alimlerinden biri olan Türkolog, araştırmacı, kültür ve edebiyat uzmanı Ata Terzibaşı 31 Mart 2016 Perşembe akşamı hayata veda etti.
14 Kasım 1924 tarihinde Kerkük’ün Bulak mahallesinde dünyaya gelen Terzibaşı, ilk, orta ve lise eğitimini Kerkük’te tamamladıktan sonra 1950’de Bağdat Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur. Öğrencilik yıllarından başlayarak doğup büyüdüğü Kerkük’te icra ettiği avukatlık mesleğinin yanı sıra ömrünün tamamını Türk kültürüne adayan Terzibaşı, otuzdan fazla değerli eserler meydana getirmiş, Ankara, İstanbul, Beyrut, Bağdat, Halep ve Kahire gibi uluslararası gazete ve dergilerde Arapça – Türkçe bilimsel makaleleri yayınlanmış ve çeşitli kongrelerde tebliğler sunmuştur.
Terzibaşı’nın eserleri arasında yer alan 13 ciltlik Osmanlı dönemini de kapsayan “Kerkük ve Erbil Şairleri” adlı eseri Türk dünyasında yoğun ilgi görmüştür. Ayrıca bu ve diğer eserlerinin Irak’ta Türkmen varlığının Türk kültürü ve medeniyete sağladığı katkılarının yanı sıra Kerkük ve Erbil’in Türkmen şehirleri olduğuna dair tapu niteliğinde birer belgelerdir.
Türk Dil Kurumu üyesi de olan Terzibaşı’nın ‘’Türkmence Sözlük’’ adlı kitabında Türkiye’de kullanılan bazı kelimelerin kökeni ve anlam yönünden benzerlik ve farklılıkları üzerinde yorumları yer almaktadır. Eserin dil bilimcileri tarafından dikkatle takip edilmesi hasebiyle Türk Kültür Birliğine de damgasını vurmuştur.
“Hoyrat demek Kerkük demektir” diyenlere katılıyorum. Gönüllere hitap eden ve topluma mal edilen hoyratlar, Türkmen ferdinin genellikle kişisel veya toplumsal acı ve kederleri, siyasal ve sosyoekonomik yönden ıstırap ve buhranlarını yansıtan sesleniş ve feryatları olup şair ve bestekarlar için ilham kaynağıdır. Terzibaşı’nın kaleme aldığı “Kerkük Hoyratları ve Maniler” adlı eserinde, Hoyrat lafının kökeni, edebi anlamı, musiki bakımından çıkışı ve tekamülü, bini aşkın cinaslı ve cinassız hoyrat yer almaktadır. Dolayısıyla yüz yıllardır Irak’ta yaşayan Türkmenler onca savaş, acı, keder ve baskıya rağmen varlıklarını korumuş, türkü, ağıt ve feryatlarla zengin bir kültürel miras oluşturmuşlardır.
Araştırmacı kimliğini koruyan Terzibaşı siyasetle uğraşmamasına rağmen çeşitli dönemlerde defalarca tutuklanmış ve soruşturmalara tabii tutulmuştur. Terzibaşı’nın avukatlık bürosu ve evi sürekli olarak gerek Irak’ta gerekse yurtdışında yerleşik yazar, şair ve siyasetçilerin uğrak yeri olmuştur. Türkmenler arasındaki ihtilaflı gruplarla eşit mesafede durmayı sağlayabilen ve idealist kimliğiyle bilinen Terzibaşı inandığı tez ve eleştirilerini her zaman cesaretle savunmuştur.
Terzibaşı hakkında daha çok yazılıp çizilecektir. Gençlik yıllarımdan beri kendisini yakinen tanıyan biri olarak bildiğim hususların birkaç tanesini dile getirmek isterim;

Yıl 1963, Terzibaşı’nın da yer aldığı kalabalık bir Türkmen heyetinin Irak Cumhurbaşkanı Abdüsselam Arif’le yapılan görüşmesinde, Terzibaşı’nın ‘’Kabinede ne olursa olsun herhangi bir bakanlık Türkmenlere neden tahsis edilmiyor?’’ şeklindeki bir sorusu, Türkmen siyasi tarihinde direkt olarak en yüksek makama iletilen ilk talep olması nedeniyle önem arz etmektedir.
1980’li yıllar Türkmen siyasi tarihinin en büyük kırılma noktasıdır. İdamlar, tutuklamalar ve Türkmenlere ait sivil toplum kuruluşlarında el değiştirmeler bu dönemde meydana geldi. Bu süre zarfında Saddam’ın adamları yandaş toplamak için Terzibaşı’na yaptıkları ziyaretlerinde, talepleri münasip bir lisanla geri çevirmiş ve Mecliste bulunan bir Türkmen şairinin;
“Yad’a Yol,
Saçını tara ya da yol,
Yad yolu bilmezdi,
Kim gösterdi Yad’a yol” sözleriyle görüşmeyi bitirmiştir.
Terzibaşı 1987’de Türkmenleri yok sayan Genel Nüfus Sayımını protesto için Irak Türkleri Derneği tarafından organize edilen Ankara’daki büyük Türkmen yürüyüşünü de ilk kutlayan şahsiyetlerden biri olmuştur. 2003’den sonra Kerkük’ü ziyaretimizde her zaman olduğu gibi birlik ve beraberlikten söz eden Terzibaşı’nın, 70 yılı aşkın bir süredir topladığı zengin arşivi de mutlaka koruma altına alınmalıdır.
Türk Dünyası için büyük bir kayıp olan Ata Terzibaşı ağabeyimizin ruhu şad, mekanı cennet olsun.


Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (123)...

SOÇİ’den çıkanlar

Hits: 21

Devlet yönetmek için bilgi ve donanım yetmez , Devleti yöneteneler feraset sahibi olmalıdırlar…

Devam...

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Hits: 21

Türkiye’nin başkaneti Ankara’da 1997 yılında kurulan Türkmeneli Öğrenci Birliğ…

Devam...

Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu Meclisi Göreve Çağırdı

Hits: 29

Bağımsız Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu, Tuzhurmatu’da meydana gelen bombalı saldır…

Devam...

Tuzhurmatuda Patlama: 20 Ölü, 100 Yaralı

Hits: 68

Irak’ın Kerkük şehrinde bir pazar yerinde meydana gelen patlamada en az 20 kişinin hayatını …

Devam...

İsmail Serttürkmen ve “Ant olsun mavi asmanım sana”

Hits: 60

Irak’ta Türkmen Milli Marşının tarihine adını altın harflarla yazan usta Türkmen Şairi İ…

Devam...

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Yıldız Türkmenlerle buluştu

Hits: 60

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız, Irak'ın başkenti Bağdat'ta Türkmen aileler…

Devam...

'Musul-Kerkük belgelerine gözümüz gibi bakıyoruz'

Hits: 62

Osmanlı coğrafyası arşivleriyle ilgili tarihe ışık tutacak bir kongre yapacaklarını ifade e…

Devam...

Erbil'deki Türkmenler, siyasi geleceklerini görüştü

Hits: 72

-ITC Erbil Milletvekili Maruf:-'Gayrimeşru referandum sonrası yaşanan siyasi değişim sürecinde…

Devam...

Kerkük'te DAEŞ ile çatışma: 4 Türkmen asker şehit

Hits: 48

Kerkük'ün güney batısındaki Beşir Kasabası'nda dağlık araziye sığınan DAEŞ teröris…

Devam...

Türkmeneli dergi 117

Hits: 16

Devam...

Yazarn ok okunan

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 29373

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 26472

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 26095

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 25357

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve öncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

GÜVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 24253

Tampon, Güvenli ve Özerk Bölge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yönünden bi…

Devam...