1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-06-21
Facebook Twitter Youtube

ATA TERZİBAŞI’NIN ARDINDAN

DİRİLİŞTEN DİRENİŞE KERKÜK

Dr. Cüneyt MENGÜ

Türk dünyasının bilim ve bilgi alanında ender yetiştirdiği alimlerinden biri olan Türkolog, araştırmacı, kültür ve edebiyat uzmanı Ata Terzibaşı 31 Mart 2016 Perşembe akşamı hayata veda etti.
14 Kasım 1924 tarihinde Kerkük’ün Bulak mahallesinde dünyaya gelen Terzibaşı, ilk, orta ve lise eğitimini Kerkük’te tamamladıktan sonra 1950’de Bağdat ـniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmuştur. Öğrencilik yıllarından başlayarak doğup büyüdüğü Kerkük’te icra ettiği avukatlık mesleğinin yanı sıra ِmrünün tamamını Türk kültürüne adayan Terzibaşı, otuzdan fazla değerli eserler meydana getirmiş, Ankara, İstanbul, Beyrut, Bağdat, Halep ve Kahire gibi uluslararası gazete ve dergilerde Arapça – Türkçe bilimsel makaleleri yayınlanmış ve çeşitli kongrelerde tebliğler sunmuştur.
Terzibaşı’nın eserleri arasında yer alan 13 ciltlik Osmanlı dِnemini de kapsayan “Kerkük ve Erbil Şairleri” adlı eseri Türk dünyasında yoğun ilgi gِrmüştür. Ayrıca bu ve diğer eserlerinin Irak’ta Türkmen varlığının Türk kültürü ve medeniyete sağladığı katkılarının yanı sıra Kerkük ve Erbil’in Türkmen şehirleri olduğuna dair tapu niteliğinde birer belgelerdir.
Türk Dil Kurumu üyesi de olan Terzibaşı’nın ‘’Türkmence Sِzlük’’ adlı kitabında Türkiye’de kullanılan bazı kelimelerin kِkeni ve anlam yِnünden benzerlik ve farklılıkları üzerinde yorumları yer almaktadır. Eserin dil bilimcileri tarafından dikkatle takip edilmesi hasebiyle Türk Kültür Birliğine de damgasını vurmuştur.
“Hoyrat demek Kerkük demektir” diyenlere katılıyorum. Gِnüllere hitap eden ve topluma mal edilen hoyratlar, Türkmen ferdinin genellikle kişisel veya toplumsal acı ve kederleri, siyasal ve sosyoekonomik yِnden ıstırap ve buhranlarını yansıtan sesleniş ve feryatları olup şair ve bestekarlar için ilham kaynağıdır. Terzibaşı’nın kaleme aldığı “Kerkük Hoyratları ve Maniler” adlı eserinde, Hoyrat lafının kِkeni, edebi anlamı, musiki bakımından çıkışı ve tekamülü, bini aşkın cinaslı ve cinassız hoyrat yer almaktadır. Dolayısıyla yüz yıllardır Irak’ta yaşayan Türkmenler onca savaş, acı, keder ve baskıya rağmen varlıklarını korumuş, türkü, ağıt ve feryatlarla zengin bir kültürel miras oluşturmuşlardır.
Araştırmacı kimliğini koruyan Terzibaşı siyasetle uğraşmamasına rağmen çeşitli dِnemlerde defalarca tutuklanmış ve soruşturmalara tabii tutulmuştur. Terzibaşı’nın avukatlık bürosu ve evi sürekli olarak gerek Irak’ta gerekse yurtdışında yerleşik yazar, şair ve siyasetçilerin uğrak yeri olmuştur. Türkmenler arasındaki ihtilaflı gruplarla eşit mesafede durmayı sağlayabilen ve idealist kimliğiyle bilinen Terzibaşı inandığı tez ve eleştirilerini her zaman cesaretle savunmuştur.
Terzibaşı hakkında daha çok yazılıp çizilecektir. Gençlik yıllarımdan beri kendisini yakinen tanıyan biri olarak bildiğim hususların birkaç tanesini dile getirmek isterim;

Yıl 1963, Terzibaşı’nın da yer aldığı kalabalık bir Türkmen heyetinin Irak Cumhurbaşkanı Abdüsselam Arif’le yapılan gِrüşmesinde, Terzibaşı’nın ‘’Kabinede ne olursa olsun herhangi bir bakanlık Türkmenlere neden tahsis edilmiyor?’’ şeklindeki bir sorusu, Türkmen siyasi tarihinde direkt olarak en yüksek makama iletilen ilk talep olması nedeniyle ِnem arz etmektedir.
1980’li yıllar Türkmen siyasi tarihinin en büyük kırılma noktasıdır. İdamlar, tutuklamalar ve Türkmenlere ait sivil toplum kuruluşlarında el değiştirmeler bu dِnemde meydana geldi. Bu süre zarfında Saddam’ın adamları yandaş toplamak için Terzibaşı’na yaptıkları ziyaretlerinde, talepleri münasip bir lisanla geri çevirmiş ve Mecliste bulunan bir Türkmen şairinin;
“Yad’a Yol,
Saçını tara ya da yol,
Yad yolu bilmezdi,
Kim gِsterdi Yad’a yol” sِzleriyle gِrüşmeyi bitirmiştir.
Terzibaşı 1987’de Türkmenleri yok sayan Genel Nüfus Sayımını protesto için Irak Türkleri Derneği tarafından organize edilen Ankara’daki büyük Türkmen yürüyüşünü de ilk kutlayan şahsiyetlerden biri olmuştur. 2003’den sonra Kerkük’ü ziyaretimizde her zaman olduğu gibi birlik ve beraberlikten sِz eden Terzibaşı’nın, 70 yılı aşkın bir süredir topladığı zengin arşivi de mutlaka koruma altına alınmalıdır.
Türk Dünyası için büyük bir kayıp olan Ata Terzibaşı ağabeyimizin ruhu şad, mekanı cennet olsun.


Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (132)...

ITC Başkanı Erşet Salihi Türkmen Halkını Kutladı

Hits: 14

Türkmenler, "Anayasa Mahkemesinin seçim sonuçlarının elle sayılması kararını doğru bulmas…

Devam...

Türkmenlerin Demokratik Zaferi

Hits: 30

Dünyanın bir çarpışma alanı olduğunu kabul etmek ve ona göre sürekli çarpışmaya hazır b…

Devam...

DİRİLİŞTEN DİRENİŞE KERKÜK

Hits: 63

¨Hayırlı¨ Referandum ¨Öfkeyle kalkan zararla oturur¨, ¨Yanlış hesap Bağdat’tan döner…

Devam...

Türkmeneli dergi 124

Hits: 8

Devam...

BİZE GÖRE: 1960 Ruhu

Hits: 85

Aslında her şey bir kıvılcımla başladı. Yıl 1957, yani yeni bir Irak’ta yaşamaya başlaya…

Devam...

IRAK TÜRKMEN SOSYOLOJİSİNE DOĞRU

Hits: 49

Toplumları tanımak, onlar hakkında toplu, genelleyici bilgiler edinmek ve toplumların geleceğin…

Devam...

IRAK SEÇİMLERİ VE MAVİ BAYRAK DİRENİŞİ

Hits: 44

Irak’ta 12 Mayıs’ta yapılan seçimlere şaibeler karıştırıldığı gerekçesiyle tartışm…

Devam...

Kardaşlık 78

Hits: 11

Devam...

Tuzhurmatu’da Türkmenlere saldırı

Hits: 58

Selahaddin iline bağlı Türkmen Tuzhurmatu ilçesinde acil müdahale ekiplerinin şehir pazarında…

Devam...

Kerkük'te Kadir Gecesi

Hits: 43

Kent merkezindeki Aden Caddesi'nde bulunan Tahsin Sorani Camisi'ni dolduran Müslümanlar, kılınan…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38343

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 35936

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 31857

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29084

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28124

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...