1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-10-17
Facebook Twitter Youtube

BAŞİKA ASKER KRİZİ

Tuzhurmatu

Dr. Cüneyt MENGÜ

Musul’un 12 km. Kuzeybatısındaki Başika, 10 Haziran 2014 tarihinde Musul’un düşmesinden günümüze kadar IŞİD’in kontrolü altındadır. Tarihi kaynaklarda; Aramice kökeninden gelen ve iki kelimeden oluşan Beyt-Şihiki’nin kısaltılmışı olan Başika’nın kelime anlamının afedzadeler, ezilenlerin evi ve aşıkların evi olduğu belirtilmektedir.
Başika’nın 70.000 olan nüfusunun % 70’i Yezidi, % 25’i Hıristiyan (Katolik ve Ortodoks), % 5’i ise Arap – Kürt – Şebek ve Türkmenlerden oluşmaktadır. Nüfusun büyük bir bölümü tarafından Mardin şivesine yakın Arapça ile birlikte Süryanice, Kürtçe ve Türkmence lisanları da konuşulmaktadır. Hâlihazırda neredeyse nüfusunun tamamı IŞİD’den kaçarak beldeyi terk etmişlerdir. Farklı dinlere ait ibadethanelerin de tahrip edildiği belirtilmektedir.
24 Kasım’da Rus uçağının düşürülmesi ile Ankara ile Moskova arasında başlayan kriz zirveye tırmanırken, 5 Aralık 2015 tarihinde TSK’nın rotasyon değişikliği amacıyla Başika’ya konuşlanması farklı yorum ve gelişmelere yol açmıştır. Bağdat itiraz etti. Sonra Türk askerinin oradan çekildiği haberi duyuruldu. Ama bu da yetmedi. Bağdat bu kez “ Kuzey Irak’taki tüm askerlerinizi çekin.” Dedi. İki gün önce T.C. Savunma Bakanı personelimizin Başika’daki varlığını sürdüreceğini açıklamıştır.
Türk askerinin Başika yöresine giriş – çıkışıyla ilgili haberler ulusal ve uluslararası medyada yer almakta, bazı kesimler tarafından Türk askerinin Başika beldesine değil yakınlarına yerleştiği belirtilirken Irak medyasında ise Türkiye sınırına en yakın Zelikan noktasına yerleştiği iddia edilmektedir.
1991’de Irak’ın kuzeyinde oluşturulan güvenli bölge kısa zamanda özerk bölgeye dönüştü ve ABD’nin Irak’ı işgalinden sonra 2005 yılında Defacto olarak Anayasada yerini almıştır. Kürtlerin özerk bölge dışındaki Türkmeneli ve Başika’nın da içerisinde yer aldığı bazı yerleşim noktaları ihtilaflı bölgeler olarak kabul edilmektedir. IŞİD işgalinden önce merkezi hükümete bağlı olan Musul vilayeti sınırları içinde yer alan bazı noktalar KDP’nin denetiminde iken Musul’un düşmesiyle Başika dahil Musul vilayetinin hemen hemen tamamı IŞİD’in kontrolü altına girmiştir. Başika, halihazırda IŞİD’in güçlü savunma hattı olmakla Duhok yönünden Kürdistan bölgesi ile Sünnilerin çoğunlukta bulunduğu bölge arasında stratejik bir öneme sahiptir. KDP, Başika’nın bir Kürt beldesi olduğunu iddia ediyor olsa da Yezidiler Başika’nın Kürt bölgesi olmadığını ileri sürmektedirler.
Bölgede Türk askerinin varlığı yeni değil hatta 1984 yılından itibaren Saddam rejimi ile yapılan anlaşmalar doğrultusunda, güvenli bölgenin kuruluş aşamasında ve 1996’da Ankara mutabakatına göre 2005 yılına kadar TSK bölgenin 11 noktasında asker bulunduruyordu. Geçmişte KDP’nin itirazlarına rağmen direnen Ankara, 2005 yılından sonra sayıyı aşamalı olarak azalttı ve belirli noktalarda Türk irtibat timleri ve özellikle son 2 yıl içerisinde eğitim amaçlı asker bulundurmuştur.
Elbette bir ülkenin başka bir ülkede asker bulundurması uluslar arası hukuka göre o ülkenin izniyle mümkün olabilir. Ankara, Irak’taki Türk askerinin varlığının kesinlikle Irak’ın egemenliğine karşı olmadığını vurguladıysa da 1923 yılında imzalanan Lozan’ın 16. Maddesi ve 1926 Ankara Antlaşması’nın 3. Maddesi de unutulmamalıdır.
Konu ile ilgili anlaşılmayanlar arasında; şayet Başika operasyonunun amacı IŞİD’i bölgeden bertaraf etmek ise, IŞİD’in kontrolü altındaki noktalarda egemenliğini kaybeden Irak, IŞİD’e karşı mücadele etmekte olan ABD, İran, Rusya gibi ülkeler neden karşı çıkıyorlar? Ayrıca Arap Birliği’nin kınamasına da anlam veremedim!! İkincisi, sonraki adım ne olacak ve kurtarılan noktalar kimin nüfuz alanı içinde olacaktır? Üçüncüsü, Sincar kurtarıldı, Telafer neden kurtarılmıyor? Yerinden yurdundan olan yaklaşık 300.000 Telaferli Türkmen çok zor şartlar altında sığınmacı durumundadırlar. Yoksa amaç farklı mıdır?

Cüneyt Mengü
Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (122)...

Irak güçleri Kerkük Havalimanı'nda kontrolü sağladı

Hits: 40

Kerkük'teki ilerleyişini sürdüren Irak güçlerinin Kerkük Havalimanı'nda da kontrolü sağlad…

Devam...

Kerkük'te son dakika: Irak ordusu Kerkük havalimanını ele geçirdi

Hits: 28

IKBY'nin bağımsızlık referandumunun sonuçlarını iptal etmeyi reddetmesi üzerine Irak ordusu …

Devam...

Tuzhurmatu'da Türkmen milletvekilinin evine hain saldırı

Hits: 29

Selahattin iline bağlı Tuzhurmatu ilçesinin Türkmen milletvekili Niyazi Mimaroğlu'nun evine bug…

Devam...

"200 Kişi ile Çıkarma Yapacağız" Diyen Alperenler, Kerkük'e Ulaştı

Hits: 108

Alperen Ocakları İstanbul İl Başkanı Kürşat Mican, beraberindeki grupla birlikte Türkmen ken…

Devam...

Kerkük'te askeri gerilim devam ediyor

Hits: 31

Irak'ın Kerkük kentinde Peşmerge ve Haşdi Şabi güçleri arasındaki gerginlik devam ederken, y…

Devam...

Irak Genelkurmay Başkan Ganimi: Kerkük ne şekilde olursa olsun geri alınacak

Hits: 22

Irak Savuma Bakan Yardımcısı ve Genel Kurmay Başkanı Osman Al Ganimi DHA muhabirine verdiği r…

Devam...

Türkiye-Amerika Krizi

Hits: 108

Türk Hükümeti ile Amerikan Hükümetleri arasında çıkan vize krizinin asıl nedeni Amerikan’…

Devam...

Kerkük’te Kızılca Kıyamet Kopmak Üzere!

Hits: 48

Türk yurdu Kerkük resmi olarak Bağdat yönetimine bağlı bir kenttir. Ancak peşmerge, 2014 yıl…

Devam...

Pabuç Pahalı!

Hits: 31

2014’ten beri Peşmerge işgali altında olan Türkmen şehri Kerkük çevresinde Irak ordusunun y…

Devam...

Referandumdan Konfederasyona

Hits: 185

Bazıları Barzani’nin referandumdaki inadını anlamakta zorlanıyor. ABD, Türkiye, İran ve B…

Devam...

Yazarn ok okunan

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 27457

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 25669

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 25543

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 21651

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve öncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

BAYRAK KRİZİ ARTARAK DEVAM EDİYOR

Hits: 21323

Geçen hafta Kerkük'te yaşananlar yıllardır tasarlanmış projenin son halkasıdır. Kerkük jeo…

Devam...