1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-19
Facebook Twitter Youtube

BAŞİKA ASKER KRİZİ

Kardaslik 79

Dr. Cüneyt MENGÜ

Musul’un 12 km. Kuzeybatısındaki Başika, 10 Haziran 2014 tarihinde Musul’un düşmesinden günümüze kadar IŞİD’in kontrolü altındadır. Tarihi kaynaklarda; Aramice kِkeninden gelen ve iki kelimeden oluşan Beyt-Şihiki’nin kısaltılmışı olan Başika’nın kelime anlamının afedzadeler, ezilenlerin evi ve aşıkların evi olduğu belirtilmektedir.
Başika’nın 70.000 olan nüfusunun % 70’i Yezidi, % 25’i Hıristiyan (Katolik ve Ortodoks), % 5’i ise Arap – Kürt – Şebek ve Türkmenlerden oluşmaktadır. Nüfusun büyük bir bِlümü tarafından Mardin şivesine yakın Arapça ile birlikte Süryanice, Kürtçe ve Türkmence lisanları da konuşulmaktadır. Hâlihazırda neredeyse nüfusunun tamamı IŞİD’den kaçarak beldeyi terk etmişlerdir. Farklı dinlere ait ibadethanelerin de tahrip edildiği belirtilmektedir.
24 Kasım’da Rus uçağının düşürülmesi ile Ankara ile Moskova arasında başlayan kriz zirveye tırmanırken, 5 Aralık 2015 tarihinde TSK’nın rotasyon değişikliği amacıyla Başika’ya konuşlanması farklı yorum ve gelişmelere yol açmıştır. Bağdat itiraz etti. Sonra Türk askerinin oradan çekildiği haberi duyuruldu. Ama bu da yetmedi. Bağdat bu kez “ Kuzey Irak’taki tüm askerlerinizi çekin.” Dedi. İki gün ِnce T.C. Savunma Bakanı personelimizin Başika’daki varlığını sürdüreceğini açıklamıştır.
Türk askerinin Başika yِresine giriş – çıkışıyla ilgili haberler ulusal ve uluslararası medyada yer almakta, bazı kesimler tarafından Türk askerinin Başika beldesine değil yakınlarına yerleştiği belirtilirken Irak medyasında ise Türkiye sınırına en yakın Zelikan noktasına yerleştiği iddia edilmektedir.
1991’de Irak’ın kuzeyinde oluşturulan güvenli bِlge kısa zamanda ِzerk bِlgeye dِnüştü ve ABD’nin Irak’ı işgalinden sonra 2005 yılında Defacto olarak Anayasada yerini almıştır. Kürtlerin ِzerk bِlge dışındaki Türkmeneli ve Başika’nın da içerisinde yer aldığı bazı yerleşim noktaları ihtilaflı bِlgeler olarak kabul edilmektedir. IŞİD işgalinden ِnce merkezi hükümete bağlı olan Musul vilayeti sınırları içinde yer alan bazı noktalar KDP’nin denetiminde iken Musul’un düşmesiyle Başika dahil Musul vilayetinin hemen hemen tamamı IŞİD’in kontrolü altına girmiştir. Başika, halihazırda IŞİD’in güçlü savunma hattı olmakla Duhok yِnünden Kürdistan bِlgesi ile Sünnilerin çoğunlukta bulunduğu bِlge arasında stratejik bir ِneme sahiptir. KDP, Başika’nın bir Kürt beldesi olduğunu iddia ediyor olsa da Yezidiler Başika’nın Kürt bِlgesi olmadığını ileri sürmektedirler.
Bِlgede Türk askerinin varlığı yeni değil hatta 1984 yılından itibaren Saddam rejimi ile yapılan anlaşmalar doğrultusunda, güvenli bِlgenin kuruluş aşamasında ve 1996’da Ankara mutabakatına gِre 2005 yılına kadar TSK bِlgenin 11 noktasında asker bulunduruyordu. Geçmişte KDP’nin itirazlarına rağmen direnen Ankara, 2005 yılından sonra sayıyı aşamalı olarak azalttı ve belirli noktalarda Türk irtibat timleri ve ِzellikle son 2 yıl içerisinde eğitim amaçlı asker bulundurmuştur.
Elbette bir ülkenin başka bir ülkede asker bulundurması uluslar arası hukuka gِre o ülkenin izniyle mümkün olabilir. Ankara, Irak’taki Türk askerinin varlığının kesinlikle Irak’ın egemenliğine karşı olmadığını vurguladıysa da 1923 yılında imzalanan Lozan’ın 16. Maddesi ve 1926 Ankara Antlaşması’nın 3. Maddesi de unutulmamalıdır.
Konu ile ilgili anlaşılmayanlar arasında; şayet Başika operasyonunun amacı IŞİD’i bِlgeden bertaraf etmek ise, IŞİD’in kontrolü altındaki noktalarda egemenliğini kaybeden Irak, IŞİD’e karşı mücadele etmekte olan ABD, İran, Rusya gibi ülkeler neden karşı çıkıyorlar? Ayrıca Arap Birliği’nin kınamasına da anlam veremedim!! İkincisi, sonraki adım ne olacak ve kurtarılan noktalar kimin nüfuz alanı içinde olacaktır? ـçüncüsü, Sincar kurtarıldı, Telafer neden kurtarılmıyor? Yerinden yurdundan olan yaklaşık 300.000 Telaferli Türkmen çok zor şartlar altında sığınmacı durumundadırlar. Yoksa amaç farklı mıdır?

Cüneyt Mengü
Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (135)...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 49

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 83

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 50

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 151

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 104

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi: Halkımızın çıkarını İran için riske atamayız

Hits: 57

Irak'ta hükümet kurmak için meclis büyük grubunun kurulmasına değinen İbadi, lideri olduğu …

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38743

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36845

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 33838

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29679

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28832

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...