1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-19
Facebook Twitter Youtube

KUZEY IRAK’TA KRİZ DEVAM EDİYOR

Kardaslik 79

Dr. Cüneyt Mengü

Uzun süreden beri Kuzey Irak Kürt Bِlgesi’nde devam etmekte olan ekonomik kriz partiler arasındaki siyasi krizi daha da derinleştiriyor. Bilindiği üzere ABD, İngiltere ve İran başta olmak üzere bazı Irak ve yabancı menşeli şahsiyetlerin Kuzey Irak’taki siyasi krizin aşılabilmesi için müdahil olmalarına rağmen şu ana kadar herhangi bir sonuç alınamamıştır. Birkaç gün ِnce Bağdat’ta yerleşik El Hakim ve Allavi gibi parti başkanlarının aynı amaç doğrultusunda Erbil ve Süleymaniye’de temasları devam etmektedir. Aslında bu sorunların çِzümlenmesinde Kuzey Irak Bِlgesel Kürt Yِnetimi’nin kurucusu ve hamisi olan ABD’nin rolü çok ِnemlidir. ABD resmi kaynaklarının sessizliği ve duruşu, bِlgede cereyan etmekte olan gelişmeleri farklı yِnlere çekebilir. Bu yazının ilerleyen satırlarında gِrüleceği üzere Beyaz Saray’ın web sitesinde yer alan paylaşımları ise düşündürücüdür.
Bağdat Merkezi Hükümeti’nin petrol gelirlerinin % 17’lik payının IKYB’ye ِdenmemesinin yanı sıra Kürt bِlgesinden yapıldığı iddia edilen petrol satışlarından sağlanan gelirlerin akıbetinin de bilinmemesi bِlgeyi çok büyük sorunlarla karşı karşıya bırakmıştır.
Bِlgede aylardır yaşanan başkanlık krizinde, partilerin vermiş olduğu güç paylaşımı mücadelesi sonucu protestolar ve çatışmaların yanı sıra, taraflar birbirlerini yolsuzluklarla ve başka ülkelerin kuklası olmakla suçlamaktadırlar. Süleymaniye’de faaliyet gِsteren bazı işletmelerin kepenk kapattıkları, aylarca hükümetin bu mali kriz nedeniyle memur maaşlarını ِdeyememesinin krizin daha da ağırlaşmasına yol açtığı, hükümetten ihaleyle iş alan firmaların da hak edişlerini alamadıkları iddia edilmektedir.
Öte yandan Değişim Hareketi üyesi olan ve hali hazırda Erbil’e girişi yasaklanan Kürt Bِlgesi Parlamento Başkanı 21 Eylül 2015 günü, bِlge yِnetiminin 20 Milyar Dolar borçlu olduğunu açıklamıştır. Ayrıca Kürt Parlamentosunun bazı milletvekilleri iki yıldan beri bِlgedeki ekonomik krizle ilgili olarak yurt dışındaki bankalara yatırılan petrol gelirlerinin akıbetini araştırmak için Bِlgesel Kürt Yِnetimi Doğal Kaynaklar Bakanı Havrami ve Maliye Bakanı Muhammed’in sorgulanmaları talebinde bulunmuşlardır. Arapça yayınlanan El Sabah gazetesinin haberinde Hükümet Başkanı Neçirvan Barzani ise hükümetin onayı olmadan Kürt Parlamentosunun herhangi bir bakanı sorgulama hakkına sahip olmadığını sِylemiştir.
Diğer taraftan Beyaz Saray sitesinde (https://petitions.whitehouse.gov/petition/masoud-barzani-must-be-removed-his-position ) yer alan haberde “Obama Yِnetiminden Mesut Barzani’nin gِrevden uzaklaştırılması talep edilmektedir. Yazıda; Orta Doğu’da Adolf Hitler gibi despot diktatِrlerden biri olan IKYB Başkanı Barzani’nin başkan olarak 10 yılını tamamladığı, bِlgenin her geçen gün artan ekonomik krize sürüklendiği, Barzani ailesi tarafından parlamenter demokratik rejimin sekteye uğratıldığı, genç Kürtlerin Avrupa’ya gِç ettiği, Irak ve Kürdistan´daki diğer siyasi partilerle sahteciliğe dayalı çalıntı petrol rekabeti gibi birçok problemle karşı karşıya kaldığı gibi hususlara yer verilmiştir. Anılan metni kaleme alanlar, sonsuza dek gِrevde kalmak isteyecek olan tehlikeli diktatِrün uzaklaştırılması amacıyla bilhassa Kürtleri gِreve çağırarak online imza kampanyasını da başlatmışlardır.
Türkiye açısından meseleye bakıldığında; Türkiye hızlı büyüyen ekonomisi’nin beraberinde getirdiği enerji sorununun üstesinden gelmek zorundadır. Enerji ihtiyacı çoğunlukla İran ve Rusya’dan karşılanmaktadır. Türkiye’nin alternatif çِzümler üretmesi doğaldır. Geçmişte Türkiye Türkmenlerin korunması başta olmak üzere Irak’ta herhangi bir bِlünmeye ve Kürt Bِlgesi’nin bağımsızlığına kırmızıçizgiler adı altında şiddetle karşı çıkıyordu.
Dünyanın en büyük petrol şirketi kabul edilen Exxon Mobil’in Bağdat yِnetiminin itirazlarına rağmen tartışmalı bِlgelerde IKYB’yi muhatap alarak petrol anlaşmaları yapması Türkiye için de bir dِnüm noktası olmuştur. Bu kapsamda Türkiye’nin tanker taşımacılığı yerine yeni bir boru hattı inşa ederek bu boru hattının daha sonra Kerkük – Yumurtalık boru hattına bağlanmasının planlandığı ve Kuzey Irak’tan petrol ve doğalgazın Türkiye’ye ve buradan da Akdeniz üzerinden batılı ülkelere sevk edileceği iddia edilmektedir. Türkiye’nin Bِlgesel Yِnetim’le inişli-çıkışlı ekonomik ilişkilerini gِzden geçirmesine ve enerji politikasını değiştirmesine neden olan gelişme ancak 2011 yılında gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda Türkiye’nin resmi enerji şirketlerinden (Genel Enerji A.Ş.) Kuzey Irak’ta yabancı şirketler arasında yer almıştır. Bِylece son beş yıl içinde Türkiye’nin tutumunda ِnemli değişimler oldu. Artık Ankara Erbil’i ticari ve diplomatik bir ortak olarak gِrmektedir. Bağdat’a rağmen sevkiyat devam etmektedir.
Türkiye’nin Kürt Yِnetimi’yle siyasi, ekonomik ve ticari ilişkileri yalnızca KDP’yle sürdürmesi halinde, Irak’ın diğer bِlgelerindeki gerek siyasi gerekse de Türkmenlerin sıkıntıları ve diğer meseleler başta olmak üzere ekonomik zenginliklerin çıkartılması, işletilmesi ve/veya uluslararası pazarlara ulaştırılması konusunda sِz sahibi olmayabilir. Bu kapsamda Türkiye’nin Irak’taki siyasi etnik ve mezhep farklılıklarının tümünü dikkate alması elzemdir.
Kriz devam ediyor. Barzani tutumunda ısrarlı, Talabani ise ya orta yolun bulunması veya erken seçimden yana. Değişim Hareketi İngilizlerin arabuluculuğunu talep etmekte. Krizin farklı sonuçlara sebep olacağı ihtimaline karşı Ankara bütün bu gelişmeler karşısında uluslararası hukuk kurallarını dikkate almak kaydıyla izlenmesi gereken olası politikalar üzerinde mutlaka durmalıdır.

Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (135)...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 47

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 83

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 50

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 151

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 104

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi: Halkımızın çıkarını İran için riske atamayız

Hits: 57

Irak'ta hükümet kurmak için meclis büyük grubunun kurulmasına değinen İbadi, lideri olduğu …

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38743

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36845

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 33838

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29679

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28832

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...