1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

KUZEY IRAK’TA KRÝZ DEVAM EDÝYOR

site Bakimda

Dr. Cüneyt Mengü

Uzun süreden beri Kuzey Irak Kürt Bölgesi’nde devam etmekte olan ekonomik kriz partiler arasýndaki siyasi krizi daha da derinleþtiriyor. Bilindiði üzere ABD, Ýngiltere ve Ýran baþta olmak üzere bazý Irak ve yabancý menþeli þahsiyetlerin Kuzey Irak’taki siyasi krizin aþýlabilmesi için müdahil olmalarýna raðmen þu ana kadar herhangi bir sonuç alýnamamýþtýr. Birkaç gün önce Baðdat’ta yerleþik El Hakim ve Allavi gibi parti baþkanlarýnýn ayný amaç doðrultusunda Erbil ve Süleymaniye’de temaslarý devam etmektedir. Aslýnda bu sorunlarýn çözümlenmesinde Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi’nin kurucusu ve hamisi olan ABD’nin rolü çok önemlidir. ABD resmi kaynaklarýnýn sessizliði ve duruþu, bölgede cereyan etmekte olan geliþmeleri farklý yönlere çekebilir. Bu yazýnýn ilerleyen satýrlarýnda görüleceði üzere Beyaz Saray’ýn web sitesinde yer alan paylaþýmlarý ise düþündürücüdür.
Baðdat Merkezi Hükümeti’nin petrol gelirlerinin % 17’lik payýnýn IKYB’ye ödenmemesinin yaný sýra Kürt bölgesinden yapýldýðý iddia edilen petrol satýþlarýndan saðlanan gelirlerin akýbetinin de bilinmemesi bölgeyi çok büyük sorunlarla karþý karþýya býrakmýþtýr.
Bölgede aylardýr yaþanan baþkanlýk krizinde, partilerin vermiþ olduðu güç paylaþýmý mücadelesi sonucu protestolar ve çatýþmalarýn yaný sýra, taraflar birbirlerini yolsuzluklarla ve baþka ülkelerin kuklasý olmakla suçlamaktadýrlar. Süleymaniye’de faaliyet gösteren bazý iþletmelerin kepenk kapattýklarý, aylarca hükümetin bu mali kriz nedeniyle memur maaþlarýný ödeyememesinin krizin daha da aðýrlaþmasýna yol açtýðý, hükümetten ihaleyle iþ alan firmalarýn da hak ediþlerini alamadýklarý iddia edilmektedir.
Öte yandan Deðiþim Hareketi üyesi olan ve hali hazýrda Erbil’e giriþi yasaklanan Kürt Bölgesi Parlamento Baþkaný 21 Eylül 2015 günü, bölge yönetiminin 20 Milyar Dolar borçlu olduðunu açýklamýþtýr. Ayrýca Kürt Parlamentosunun bazý milletvekilleri iki yýldan beri bölgedeki ekonomik krizle ilgili olarak yurt dýþýndaki bankalara yatýrýlan petrol gelirlerinin akýbetini araþtýrmak için Bölgesel Kürt Yönetimi Doðal Kaynaklar Bakaný Havrami ve Maliye Bakaný Muhammed’in sorgulanmalarý talebinde bulunmuþlardýr. Arapça yayýnlanan El Sabah gazetesinin haberinde Hükümet Baþkaný Neçirvan Barzani ise hükümetin onayý olmadan Kürt Parlamentosunun herhangi bir bakaný sorgulama hakkýna sahip olmadýðýný söylemiþtir.
Diðer taraftan Beyaz Saray sitesinde (https://petitions.whitehouse.gov/petition/masoud-barzani-must-be-removed-his-position ) yer alan haberde “Obama Yönetiminden Mesut Barzani’nin görevden uzaklaþtýrýlmasý talep edilmektedir. Yazýda; Orta Doðu’da Adolf Hitler gibi despot diktatörlerden biri olan IKYB Baþkaný Barzani’nin baþkan olarak 10 yýlýný tamamladýðý, bölgenin her geçen gün artan ekonomik krize sürüklendiði, Barzani ailesi tarafýndan parlamenter demokratik rejimin sekteye uðratýldýðý, genç Kürtlerin Avrupa’ya göç ettiði, Irak ve Kürdistan´daki diðer siyasi partilerle sahteciliðe dayalý çalýntý petrol rekabeti gibi birçok problemle karþý karþýya kaldýðý gibi hususlara yer verilmiþtir. Anýlan metni kaleme alanlar, sonsuza dek görevde kalmak isteyecek olan tehlikeli diktatörün uzaklaþtýrýlmasý amacýyla bilhassa Kürtleri göreve çaðýrarak online imza kampanyasýný da baþlatmýþlardýr.
Türkiye açýsýndan meseleye bakýldýðýnda; Türkiye hýzlý büyüyen ekonomisi’nin beraberinde getirdiði enerji sorununun üstesinden gelmek zorundadýr. Enerji ihtiyacý çoðunlukla Ýran ve Rusya’dan karþýlanmaktadýr. Türkiye’nin alternatif çözümler üretmesi doðaldýr. Geçmiþte Türkiye Türkmenlerin korunmasý baþta olmak üzere Irak’ta herhangi bir bölünmeye ve Kürt Bölgesi’nin baðýmsýzlýðýna kýrmýzýçizgiler adý altýnda þiddetle karþý çýkýyordu.
Dünyanýn en büyük petrol þirketi kabul edilen Exxon Mobil’in Baðdat yönetiminin itirazlarýna raðmen tartýþmalý bölgelerde IKYB’yi muhatap alarak petrol anlaþmalarý yapmasý Türkiye için de bir dönüm noktasý olmuþtur. Bu kapsamda Türkiye’nin tanker taþýmacýlýðý yerine yeni bir boru hattý inþa ederek bu boru hattýnýn daha sonra Kerkük – Yumurtalýk boru hattýna baðlanmasýnýn planlandýðý ve Kuzey Irak’tan petrol ve doðalgazýn Türkiye’ye ve buradan da Akdeniz üzerinden batýlý ülkelere sevk edileceði iddia edilmektedir. Türkiye’nin Bölgesel Yönetim’le iniþli-çýkýþlý ekonomik iliþkilerini gözden geçirmesine ve enerji politikasýný deðiþtirmesine neden olan geliþme ancak 2011 yýlýnda gerçekleþmiþtir. Bunun sonucunda Türkiye’nin resmi enerji þirketlerinden (Genel Enerji A.Þ.) Kuzey Irak’ta yabancý þirketler arasýnda yer almýþtýr. Böylece son beþ yýl içinde Türkiye’nin tutumunda önemli deðiþimler oldu. Artýk Ankara Erbil’i ticari ve diplomatik bir ortak olarak görmektedir. Baðdat’a raðmen sevkiyat devam etmektedir.
Türkiye’nin Kürt Yönetimi’yle siyasi, ekonomik ve ticari iliþkileri yalnýzca KDP’yle sürdürmesi halinde, Irak’ýn diðer bölgelerindeki gerek siyasi gerekse de Türkmenlerin sýkýntýlarý ve diðer meseleler baþta olmak üzere ekonomik zenginliklerin çýkartýlmasý, iþletilmesi ve/veya uluslararasý pazarlara ulaþtýrýlmasý konusunda söz sahibi olmayabilir. Bu kapsamda Türkiye’nin Irak’taki siyasi etnik ve mezhep farklýlýklarýnýn tümünü dikkate almasý elzemdir.
Kriz devam ediyor. Barzani tutumunda ýsrarlý, Talabani ise ya orta yolun bulunmasý veya erken seçimden yana. Deðiþim Hareketi Ýngilizlerin arabuluculuðunu talep etmekte. Krizin farklý sonuçlara sebep olacaðý ihtimaline karþý Ankara bütün bu geliþmeler karþýsýnda uluslararasý hukuk kurallarýný dikkate almak kaydýyla izlenmesi gereken olasý politikalar üzerinde mutlaka durmalýdýr.

Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (107)...

site Bakimda

Hits: 25

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 37

Irak Baþbakan? Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak m…

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 40

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 40

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 36

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 40

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 40

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 299

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 15

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 38

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13719

Yaklaþýk bir yýldan fazladýr sözü edilen ve Irak’ýn içinde ve dýþýnda pazarlýðý yap…

Devam...

BÖLÜNME TARTIÞMALARI

Hits: 13395

1991’de BM kararýyla Güvenli Bölge adý altýnda Irak’ýn kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12784

Birinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla batýlý güçler tarafýndan hasta adam olarak adland…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 12249

Suriye’de Esad rejimine karþý 2011’de baþlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eþ …

Devam...

MART TEZKERESÝNÝN PERDE ARKASI

Hits: 11060

Yýllardýr hararetle tartýþma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yýlýný do…

Devam...