1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son güncelleme: 2017-03-22
Facebook Twitter Youtube

KUZEY IRAK’TA KRİZ DEVAM EDİYOR

Türkmen Diyarı Kerkük’te Kürtlerin Oynadığı Oyun Herkesi Yakacak!

Dr. Cüneyt Mengü

Uzun süreden beri Kuzey Irak Kürt Bölgesi’nde devam etmekte olan ekonomik kriz partiler arasındaki siyasi krizi daha da derinleştiriyor. Bilindiği üzere ABD, İngiltere ve İran başta olmak üzere bazı Irak ve yabancı menşeli şahsiyetlerin Kuzey Irak’taki siyasi krizin aşılabilmesi için müdahil olmalarına rağmen şu ana kadar herhangi bir sonuç alınamamıştır. Birkaç gün önce Bağdat’ta yerleşik El Hakim ve Allavi gibi parti başkanlarının aynı amaç doğrultusunda Erbil ve Süleymaniye’de temasları devam etmektedir. Aslında bu sorunların çözümlenmesinde Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi’nin kurucusu ve hamisi olan ABD’nin rolü çok önemlidir. ABD resmi kaynaklarının sessizliği ve duruşu, bölgede cereyan etmekte olan gelişmeleri farklı yönlere çekebilir. Bu yazının ilerleyen satırlarında görüleceği üzere Beyaz Saray’ın web sitesinde yer alan paylaşımları ise düşündürücüdür.
Bağdat Merkezi Hükümeti’nin petrol gelirlerinin % 17’lik payının IKYB’ye ödenmemesinin yanı sıra Kürt bölgesinden yapıldığı iddia edilen petrol satışlarından sağlanan gelirlerin akıbetinin de bilinmemesi bölgeyi çok büyük sorunlarla karşı karşıya bırakmıştır.
Bölgede aylardır yaşanan başkanlık krizinde, partilerin vermiş olduğu güç paylaşımı mücadelesi sonucu protestolar ve çatışmaların yanı sıra, taraflar birbirlerini yolsuzluklarla ve başka ülkelerin kuklası olmakla suçlamaktadırlar. Süleymaniye’de faaliyet gösteren bazı işletmelerin kepenk kapattıkları, aylarca hükümetin bu mali kriz nedeniyle memur maaşlarını ödeyememesinin krizin daha da ağırlaşmasına yol açtığı, hükümetten ihaleyle iş alan firmaların da hak edişlerini alamadıkları iddia edilmektedir.
Öte yandan Değişim Hareketi üyesi olan ve hali hazırda Erbil’e girişi yasaklanan Kürt Bölgesi Parlamento Başkanı 21 Eylül 2015 günü, bölge yönetiminin 20 Milyar Dolar borçlu olduğunu açıklamıştır. Ayrıca Kürt Parlamentosunun bazı milletvekilleri iki yıldan beri bölgedeki ekonomik krizle ilgili olarak yurt dışındaki bankalara yatırılan petrol gelirlerinin akıbetini araştırmak için Bölgesel Kürt Yönetimi Doğal Kaynaklar Bakanı Havrami ve Maliye Bakanı Muhammed’in sorgulanmaları talebinde bulunmuşlardır. Arapça yayınlanan El Sabah gazetesinin haberinde Hükümet Başkanı Neçirvan Barzani ise hükümetin onayı olmadan Kürt Parlamentosunun herhangi bir bakanı sorgulama hakkına sahip olmadığını söylemiştir.
Diğer taraftan Beyaz Saray sitesinde (https://petitions.whitehouse.gov/petition/masoud-barzani-must-be-removed-his-position ) yer alan haberde “Obama Yönetiminden Mesut Barzani’nin görevden uzaklaştırılması talep edilmektedir. Yazıda; Orta Doğu’da Adolf Hitler gibi despot diktatörlerden biri olan IKYB Başkanı Barzani’nin başkan olarak 10 yılını tamamladığı, bölgenin her geçen gün artan ekonomik krize sürüklendiği, Barzani ailesi tarafından parlamenter demokratik rejimin sekteye uğratıldığı, genç Kürtlerin Avrupa’ya göç ettiği, Irak ve Kürdistan´daki diğer siyasi partilerle sahteciliğe dayalı çalıntı petrol rekabeti gibi birçok problemle karşı karşıya kaldığı gibi hususlara yer verilmiştir. Anılan metni kaleme alanlar, sonsuza dek görevde kalmak isteyecek olan tehlikeli diktatörün uzaklaştırılması amacıyla bilhassa Kürtleri göreve çağırarak online imza kampanyasını da başlatmışlardır.
Türkiye açısından meseleye bakıldığında; Türkiye hızlı büyüyen ekonomisi’nin beraberinde getirdiği enerji sorununun üstesinden gelmek zorundadır. Enerji ihtiyacı çoğunlukla İran ve Rusya’dan karşılanmaktadır. Türkiye’nin alternatif çözümler üretmesi doğaldır. Geçmişte Türkiye Türkmenlerin korunması başta olmak üzere Irak’ta herhangi bir bölünmeye ve Kürt Bölgesi’nin bağımsızlığına kırmızıçizgiler adı altında şiddetle karşı çıkıyordu.
Dünyanın en büyük petrol şirketi kabul edilen Exxon Mobil’in Bağdat yönetiminin itirazlarına rağmen tartışmalı bölgelerde IKYB’yi muhatap alarak petrol anlaşmaları yapması Türkiye için de bir dönüm noktası olmuştur. Bu kapsamda Türkiye’nin tanker taşımacılığı yerine yeni bir boru hattı inşa ederek bu boru hattının daha sonra Kerkük – Yumurtalık boru hattına bağlanmasının planlandığı ve Kuzey Irak’tan petrol ve doğalgazın Türkiye’ye ve buradan da Akdeniz üzerinden batılı ülkelere sevk edileceği iddia edilmektedir. Türkiye’nin Bölgesel Yönetim’le inişli-çıkışlı ekonomik ilişkilerini gözden geçirmesine ve enerji politikasını değiştirmesine neden olan gelişme ancak 2011 yılında gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda Türkiye’nin resmi enerji şirketlerinden (Genel Enerji A.Ş.) Kuzey Irak’ta yabancı şirketler arasında yer almıştır. Böylece son beş yıl içinde Türkiye’nin tutumunda önemli değişimler oldu. Artık Ankara Erbil’i ticari ve diplomatik bir ortak olarak görmektedir. Bağdat’a rağmen sevkiyat devam etmektedir.
Türkiye’nin Kürt Yönetimi’yle siyasi, ekonomik ve ticari ilişkileri yalnızca KDP’yle sürdürmesi halinde, Irak’ın diğer bölgelerindeki gerek siyasi gerekse de Türkmenlerin sıkıntıları ve diğer meseleler başta olmak üzere ekonomik zenginliklerin çıkartılması, işletilmesi ve/veya uluslararası pazarlara ulaştırılması konusunda söz sahibi olmayabilir. Bu kapsamda Türkiye’nin Irak’taki siyasi etnik ve mezhep farklılıklarının tümünü dikkate alması elzemdir.
Kriz devam ediyor. Barzani tutumunda ısrarlı, Talabani ise ya orta yolun bulunması veya erken seçimden yana. Değişim Hareketi İngilizlerin arabuluculuğunu talep etmekte. Krizin farklı sonuçlara sebep olacağı ihtimaline karşı Ankara bütün bu gelişmeler karşısında uluslararası hukuk kurallarını dikkate almak kaydıyla izlenmesi gereken olası politikalar üzerinde mutlaka durmalıdır.

Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarın diğer yazıları (103)...

İstanbul'da Türkmen bayrağı asılmasını İBB izin vermedi

Hits: 27

Türk Dünyası'nın her yıl geleneksel olarak buluştuğu Topkapı Türk Dünyası Mahallesi etkinlik alanınd…

Devamı...

Türkmenler, Kerkük’ü bayraklarıyla donattı

Hits: 38

Ankara’nın şımarttğı Barzani’nin, Kerkük’te Kürdistan bayrağı hamlesine karşı Türkmenler ayaklandı. …

Devamı...

Avrupa İrak Türkmenleri platformu 2. Kurultayı Kopenhag'da düzenlenecek

Hits: 27

Avrupa İrak Türkmenleri platformu düzenleyecek olan 2. Kurultayı Danimarka başkenti Kopenhag'da 29 …

Devamı...

Kerkük'teki Son Durum Ele Alındı

Hits: 21

Türkmen siyasi parti başkan ve temsilcileri, bazı Türkmen milletvekilleri ve Kerkük İl Meclisi'ndeki…

Devamı...

Salihi'den Kerkük'te yaşanan bayrak kirizi ile çok önemli açıklamalar

Hits: 28