1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-06-22
Facebook Twitter Youtube

IRAK KÜRTLERİ YOL AYRIMINDA

“Tarihi Kürdistan” yok

Dr. Cüneyt Mengü

ABD’nin Ortadoğu’da önemli müttefiki olan Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi (IKBY)’nin Başkanı Mesut Barzani’nin kararlaştırılan uzatmalı görev süresi dolmasına rağmen başkanlık görevini devretmemede ısrarlı olması, muhalefet partilerinin sert tepkilerine yol açmasının yanı sıra, bölgeyi siyasi krize sevk etmiştir.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Barzani iki dönem, artı uzatmalı iki yıl olmak üzere on seneden beri IKYB’nin başkanlık görevini yürütmektedir. Bu göreve, 2005 yılında Irak’ta yapılan genel seçimlerin ardından Kürt Parlamentosu’nda Barzani’nin en büyük rakibi ve daha sonra müttefiki olan Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB)’nin Başkanı Celal Talabani ile IKBY Başkanlığı ve Irak Cumhurbaşkanlığı görevlerini aralarında paylaşarak Kürt Parlamentosunun onayını aldılar. Bu paylaşım Barzani’nin 2009 yılında halk tarafından ikinci dönemde de seçilmesine vesile olmuştur.

Barzani’nin görev süresinin 2013’te iki yıllığına ve bir seferliğine uzatılmasının hemen ardından yapılan genel seçimlerde KYB’yi geride bırakan Değişim Hareketi (Goran) 111 sandalyeli parlamentoda 24 sandalyeyi alırken, KDP ile KYB arasındaki uzlaşmayı bozan gelişmelere yol açmıştır. Bu seçimde, KYB yalnızca 18, KDP 38, Kürdistan İslam Birliği 10, Kürdistan İslami Cemaati 6 sandalye alırken, geri kalan sandalyeler de Türkmen ve Asuriler gibi azınlıklar arasında dağıtıldı.
Bölgenin yakın geçmişi özetle incelendiğinde; 1970’te Bağdat yönetimi ile KDP arasında varılan anlaşma gereği oluşturulmasına karar verilen IKYB ancak 1992’de Körfez Savaşı’ndan sonra ihdas edilen güvenli bölge adı altında hayata geçebildi. Aynı yıl bölgede apar topar yapılan seçimlerde KDP oyların % 45’ini, KYB ise % 43’ünü aldı. Seçimlerin ardından bölge KDP-KYB arasında silahlı çatışmalara sahne olmuştur. Çatışmaların nedeni, Habur Sınır Kapısı’ndan elde edilen gümrük gelirlerinin paylaşılması konusunda anlaşmazlık gibi gözükse de asıl neden iki büyük aşiretin bölgeye hakimiyet kurma çabası idi.
Bölgenin 1994 yılında bir iç savaşa dönüşmesi ABD’nin bölgedeki politikalarını tehlikeye düşürdü. 1995 yılında ABD’nin devreye girmesi ve Türkiye’nin de gözlemci sıfatıyla katıldığı iki taraf arasındaki Dublin’de sağlanan ateşkes anlaşması ancak bir yıl sürebilmiştir. 1996 yılında Talabani Erbil’e girdi ve dengeler tekrar bozuldu. Durumunu kurtarmaya çalışan Barzani’nin Bağdat Yönetimi’nden (Saddam Hüseyin) yardım istemesi sonucu, Irak Birlikleri Çekiç Güç’e rağmen güvenli bölgeyi aşarak bölgeye girdiler ve Talabani Kuvvetleri’ni Erbil’den çıkardılar. Saddam’ın birlikleri Erbil’e girdiğinde CIA elemanlarının büyük bir bölümü şehri çoktan terk etmişlerdi. Iraklı muhalif guruplar arasında yer alan Irak Türkmen Cephesi’nin binaları tahrip edildi, önde gelen 36 yöneticinin bir bölümü evlerinden alınarak diğerleri de çağrıldıkları toplantıdan sonra Bağdat’a götürülerek katledildiler.
Saddam Hüseyin’in Irak’ın kuzeyinde tekrar hakim olacağından endişe eden ABD, kurduğu oyunu bozarak, uçuşa yasak bölge sınırını 32. paralelden 33. paralele çıkarınca Saddam Kuvvetleri hemen Erbil’i terk etmiştir.
Ekim 1996’da ABD-Türkiye ve İngiliz yetkilileriyle KDP-KYB ve Irak Türkmen Cephesi temsilcileri, Ankara Mutabakatı adı altında toplandılar. İki gurup arasında barış sağlandı ve Türkmenlerden oluşan PMF (Peace Monitoring Force) Barış Denetleme Gücü oluşturuldu. Amerika bölgede süreci tamamen kendi kontrolü altına almak amacıyla iki Kürt gurubunu 1998’de Washington’da bir araya getirmesiyle Ankara Mutabakatı devre dışı bırakıldı. Kuzey Irak’ta Kürtler için çizilen yol haritasının uygulamaları günümüze kadar da devam etmektedir.
Bugünkü duruma gelince; 2015 Ekim ayında KYB ve Değişim Hareketi’nin güçlü olduğu Süleymaniye’de başlayan protestolar sırasında 5 kişi öldü, 200’e yakın insan yaralandı ve KDP’nin binaları saldırılar sonucu tahrip edildi. KDP, bu gösterilerin arkasında Değişim Hareketi’nin olduğunu ilan ederek Değişim Hareketi’nden olan Parlamento Başkanının Erbil’e girmesi yasaklandı ve hükümette bulunan dört Goran’lı bakan da azledildi.
Hali hazırda kriz devam etmektedir. Muhalefet partileri Barzani’nin görev süresi uzatılacaksa, karşılığında bundan sonra IKYB başkanını halkın değil parlamentonun seçmesi gerektiğini söylüyorlar. Buradan çıkarılacak sonuç, demek ki seçimlerde tezvirat yapılmaktadır. Ayrıca taraflar arasında başkanın sahip olduğu geniş yetkileri kısıtlamak da var.
KDP, ya Barzani’nin görev süresinin uzatılması ya da seçim yapılmasından yana tavır koymaktadır. KYB’nin endişesi ise; genel seçimlerde aldığı oyların düşüşünü ve Goran Hareketi’nin kendisinin önüne geçmesini Barzani’nin görev süresinin uzatılmasına verdiği desteğe bağlıyor. Bu nedenle Barzani’nin görev süresinin bir kez daha uzatılmasına muhalefet etmekle beraber aynı zamanda bir orta yolun bulunmasına da çaba harcıyor. Değişim hareketi ise esas itibarıyla bölgede aydın kesime hitap etmektedir.
Bölgede yaşanan yolsuzluklar ve ekonomik kriz, siyasi krizi daha da derinleştiriyor. İki grup arasında Kerkük Meselesi ile ilgili pazarlıkların yapıldığı ve bölgenin farklı bir şekilde bölüneceğinden söz edilmektedir. Amerika’nın oyunu devam etmekte, İngilizler ve İran da devrede. Bütün bu gelişmeler karşısında Ankara’nın nasıl bir politika izleyeceği henüz bilinmemektedir.

cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (112)...

Kerkük gazetesi 70

Hits: 5

Devam...

Irak’ta 1925 Anayasasına dönüş gerekebilir mi?

Hits: 24

Ülkedaşlarımdan özür dilemem lazım. Çünkü Irak halkının iradesiyle onaylanan bir Anay…

Devam...

“Tarihi Kürdistan” yok

Hits: 15

Atatürk Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi, Savaş Eğilmez, Kerkük ve Sincar gibi tar…

Devam...

Kürt partilerine yakın çevreler,Türkmenleri hedef alarak bölümek istemektedirler....

Hits: 68

2003 yılından beri Türkmenlerin,bölücülüğe karşı olduğu için ,organize bir şekilde,kiml…

Devam...

Şehit çocuklarına bayram kıyafeti

Hits: 38

Kerkük Kışlası Irak Türkmenleri Siyasi Tutuklular ve Şehit Aileleri derneği Danimarka’da bu…

Devam...

Kardaşlık 74

Hits: 17

Devam...

Kerkük’te yapay nüfus oyunu

Hits: 168

Kerkük’ün nüfusunu, demografik yapıyla oynayarak 14 şrlda iki katına çıkaran IKBY’nin 25…

Devam...

KARA KARTAL’A TÜRKMEN NİŞANI

Hits: 59

Beşiktaş Vodafone Park’ta düzenlenen iftar programında Beşiktaş Kulübüne Irak Türkleri t…

Devam...

Sakarya'nın Kara su ilçesinde yaşam Türkmen kardeşlerimize mübarek Ramazan yardımı

Hits: 46

Türkmeneli insan hakları sakarya şub başkanlığı ile Türkmeneli işbirliği ve kültürel vak…

Devam...

Salihi'den MHP'ye anlamlı ziyaret.

Hits: 62

Irak Türkmen Cephesi Genel Başkanı Erşet Salihi,Ankara'daki temasları sırasında Milliyetçi H…

Devam...

Yazarn ok okunan

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 21045

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 19782

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 17058

Yaklaşık bir yıldan fazladır sözü edilen ve Irak’ın içinde ve dışında pazarlığı yap…

Devam...

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 15693

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 15146

Suriye’de Esad rejimine karşı 2011’de başlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eş …

Devam...