1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

IRAK KÜRTLERÝ YOL AYRIMINDA

Kerkük

Dr. Cüneyt Mengü

ABD’nin Ortadoðu’da önemli müttefiki olan Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi (IKBY)’nin Baþkaný Mesut Barzani’nin kararlaþtýrýlan uzatmalý görev süresi dolmasýna raðmen baþkanlýk görevini devretmemede ýsrarlý olmasý, muhalefet partilerinin sert tepkilerine yol açmasýnýn yaný sýra, bölgeyi siyasi krize sevk etmiþtir.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Baþkaný Barzani iki dönem, artý uzatmalý iki yýl olmak üzere on seneden beri IKYB’nin baþkanlýk görevini yürütmektedir. Bu göreve, 2005 yýlýnda Irak’ta yapýlan genel seçimlerin ardýndan Kürt Parlamentosu’nda Barzani’nin en büyük rakibi ve daha sonra müttefiki olan Kürdistan Yurtseverler Birliði (KYB)’nin Baþkaný Celal Talabani ile IKBY Baþkanlýðý ve Irak Cumhurbaþkanlýðý görevlerini aralarýnda paylaþarak Kürt Parlamentosunun onayýný aldýlar. Bu paylaþým Barzani’nin 2009 yýlýnda halk tarafýndan ikinci dönemde de seçilmesine vesile olmuþtur.

Barzani’nin görev süresinin 2013’te iki yýllýðýna ve bir seferliðine uzatýlmasýnýn hemen ardýndan yapýlan genel seçimlerde KYB’yi geride býrakan Deðiþim Hareketi (Goran) 111 sandalyeli parlamentoda 24 sandalyeyi alýrken, KDP ile KYB arasýndaki uzlaþmayý bozan geliþmelere yol açmýþtýr. Bu seçimde, KYB yalnýzca 18, KDP 38, Kürdistan Ýslam Birliði 10, Kürdistan Ýslami Cemaati 6 sandalye alýrken, geri kalan sandalyeler de Türkmen ve Asuriler gibi azýnlýklar arasýnda daðýtýldý.
Bölgenin yakýn geçmiþi özetle incelendiðinde; 1970’te Baðdat yönetimi ile KDP arasýnda varýlan anlaþma gereði oluþturulmasýna karar verilen IKYB ancak 1992’de Körfez Savaþý’ndan sonra ihdas edilen güvenli bölge adý altýnda hayata geçebildi. Ayný yýl bölgede apar topar yapýlan seçimlerde KDP oylarýn % 45’ini, KYB ise % 43’ünü aldý. Seçimlerin ardýndan bölge KDP-KYB arasýnda silahlý çatýþmalara sahne olmuþtur. Çatýþmalarýn nedeni, Habur Sýnýr Kapýsý’ndan elde edilen gümrük gelirlerinin paylaþýlmasý konusunda anlaþmazlýk gibi gözükse de asýl neden iki büyük aþiretin bölgeye hakimiyet kurma çabasý idi.
Bölgenin 1994 yýlýnda bir iç savaþa dönüþmesi ABD’nin bölgedeki politikalarýný tehlikeye düþürdü. 1995 yýlýnda ABD’nin devreye girmesi ve Türkiye’nin de gözlemci sýfatýyla katýldýðý iki taraf arasýndaki Dublin’de saðlanan ateþkes anlaþmasý ancak bir yýl sürebilmiþtir. 1996 yýlýnda Talabani Erbil’e girdi ve dengeler tekrar bozuldu. Durumunu kurtarmaya çalýþan Barzani’nin Baðdat Yönetimi’nden (Saddam Hüseyin) yardým istemesi sonucu, Irak Birlikleri Çekiç Güç’e raðmen güvenli bölgeyi aþarak bölgeye girdiler ve Talabani Kuvvetleri’ni Erbil’den çýkardýlar. Saddam’ýn birlikleri Erbil’e girdiðinde CIA elemanlarýnýn büyük bir bölümü þehri çoktan terk etmiþlerdi. Iraklý muhalif guruplar arasýnda yer alan Irak Türkmen Cephesi’nin binalarý tahrip edildi, önde gelen 36 yöneticinin bir bölümü evlerinden alýnarak diðerleri de çaðrýldýklarý toplantýdan sonra Baðdat’a götürülerek katledildiler.
Saddam Hüseyin’in Irak’ýn kuzeyinde tekrar hakim olacaðýndan endiþe eden ABD, kurduðu oyunu bozarak, uçuþa yasak bölge sýnýrýný 32. paralelden 33. paralele çýkarýnca Saddam Kuvvetleri hemen Erbil’i terk etmiþtir.
Ekim 1996’da ABD-Türkiye ve Ýngiliz yetkilileriyle KDP-KYB ve Irak Türkmen Cephesi temsilcileri, Ankara Mutabakatý adý altýnda toplandýlar. Ýki gurup arasýnda barýþ saðlandý ve Türkmenlerden oluþan PMF (Peace Monitoring Force) Barýþ Denetleme Gücü oluþturuldu. Amerika bölgede süreci tamamen kendi kontrolü altýna almak amacýyla iki Kürt gurubunu 1998’de Washington’da bir araya getirmesiyle Ankara Mutabakatý devre dýþý býrakýldý. Kuzey Irak’ta Kürtler için çizilen yol haritasýnýn uygulamalarý günümüze kadar da devam etmektedir.
Bugünkü duruma gelince; 2015 Ekim ayýnda KYB ve Deðiþim Hareketi’nin güçlü olduðu Süleymaniye’de baþlayan protestolar sýrasýnda 5 kiþi öldü, 200’e yakýn insan yaralandý ve KDP’nin binalarý saldýrýlar sonucu tahrip edildi. KDP, bu gösterilerin arkasýnda Deðiþim Hareketi’nin olduðunu ilan ederek Deðiþim Hareketi’nden olan Parlamento Baþkanýnýn Erbil’e girmesi yasaklandý ve hükümette bulunan dört Goran’lý bakan da azledildi.
Hali hazýrda kriz devam etmektedir. Muhalefet partileri Barzani’nin görev süresi uzatýlacaksa, karþýlýðýnda bundan sonra IKYB baþkanýný halkýn deðil parlamentonun seçmesi gerektiðini söylüyorlar. Buradan çýkarýlacak sonuç, demek ki seçimlerde tezvirat yapýlmaktadýr. Ayrýca taraflar arasýnda baþkanýn sahip olduðu geniþ yetkileri kýsýtlamak da var.
KDP, ya Barzani’nin görev süresinin uzatýlmasý ya da seçim yapýlmasýndan yana tavýr koymaktadýr. KYB’nin endiþesi ise; genel seçimlerde aldýðý oylarýn düþüþünü ve Goran Hareketi’nin kendisinin önüne geçmesini Barzani’nin görev süresinin uzatýlmasýna verdiði desteðe baðlýyor. Bu nedenle Barzani’nin görev süresinin bir kez daha uzatýlmasýna muhalefet etmekle beraber ayný zamanda bir orta yolun bulunmasýna da çaba harcýyor. Deðiþim hareketi ise esas itibarýyla bölgede aydýn kesime hitap etmektedir.
Bölgede yaþanan yolsuzluklar ve ekonomik kriz, siyasi krizi daha da derinleþtiriyor. Ýki grup arasýnda Kerkük Meselesi ile ilgili pazarlýklarýn yapýldýðý ve bölgenin farklý bir þekilde bölüneceðinden söz edilmektedir. Amerika’nýn oyunu devam etmekte, Ýngilizler ve Ýran da devrede. Bütün bu geliþmeler karþýsýnda Ankara’nýn nasýl bir politika izleyeceði henüz bilinmemektedir.

cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (107)...

site Bakimda

Hits: 7

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 33

Irak Baþbakaný Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak …

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 35

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 37

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 33

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 33

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 34

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 294

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 14

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 30

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13650

Yaklaþýk bir yýldan fazladýr sözü edilen ve Irak’ýn içinde ve dýþýnda pazarlýðý yap…

Devam...

BÖLÜNME TARTIÞMALARI

Hits: 13144

1991’de BM kararýyla Güvenli Bölge adý altýnda Irak’ýn kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12719

Birinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla batýlý güçler tarafýndan hasta adam olarak adland…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 12140

Suriye’de Esad rejimine karþý 2011’de baþlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eþ …

Devam...

MART TEZKERESÝNÝN PERDE ARKASI

Hits: 11051

Yýllardýr hararetle tartýþma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yýlýný do…

Devam...