1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-07-19
Facebook Twitter Youtube

Türkmeneli’inden..Türk’ün dilinden: BـYـK OYUNUN İÇİNDEKİ KـÇـK YERİMİZ

Kerkük

Mahir Nakip

mnakip@yahoo.com

Bir Yıllık Fotoğrafımız
IŞİD’ın başta Musul’u ve arkasından diğer bِlgeleri işgal etmesinin üzerinden bir yıl geçti. ABD aylardır havadan bombalıyor, İran’ın ِnderliğinde Halk Yığınağı Irak’ın içlerine kadar ilerledi. Yığınak da bugün kurtardığı yeri yarın tekrar IŞİD’a kaptırabiliyor. Ama IŞİD’ın hâkim olduğu topraklar hemen hemen değişmedi. Pekiyi kim ne kâr etti? ABD yeni silahlarını denedi, Kürtler denetledikleri toprakları bir misli kadar genişletti, Kerkük tamamen Kürt Yِnetiminin eline geçti, İran iyice Irak’ın içlerine daldı, Sünni bِlgelerin bir kısmı Şiilerin eline geçti. Pekiyi kim zararlı çıktı? İki milyonu aşkın gِçmen Sünni Arap’la sahipsiz Türkmenler.

Bugün 500 bini Türkmen olmak üzere üç milyona yakın Iraklı yuvasını terk etmek zorunda kalmıştır. Telafer ve Beşir gibi hassas Türkmen şehirleri IŞİD’ın hâlâ elindedir. Türkmen evi darmadağın. Irak’ın farklı yerlerine gِç eden Telaferli Türkmenler perme perişan. Türkiye’ye iltica eden on binlercesi milliyetçi, hamiyetperver Türk insanının yardımlarıyla sokakta dilenmekten kurtarılmaktadır.

Yani olaylar büyüdükçe Türkmenler hem küçülüyor hem de (maalesef) bِlünüyor. Rumadi’de IŞİD’a karşı 48 Telaferli Türkmen şehit düştü? Niçin Rumadi’de şehit düştü de Beşir’de ya da kendi memleketleri olan Telafer’de düşmedi; veya niçin bir Kürt Rumadi’de şehit düşmüyor da Türkmen düşüyor? Bilemiyoruz. Tuhaftır, Alman basınında olay yer alırken mesela ITC’nin resmi portalında! yer bulamıyor. Buna mukabil Kuzey Irak’ta da başka bir çatı altında Türkmenlerin eğitildiklerini de duyuyoruz. Bu durumda artık Türkmenler’in Türkmen ismi taşımayan iki ayrı çatı altında silahlandığını üzülerek gِrebilmekteyiz.

Merkezi Bağdat Hükümeti kemer sıkma bahanesiyle resmi Türkmen televizyonu olan El-Tukmaniye kanalını kapatmaya çalışıyor. Irak’ın Yüksek Öğretim Bakanlığının imzasıyla Kerkük ـniversitesi’ne Rektِr tayin edilen Türkmen rektِr, Kürt ِğrenciler tarafından beğenilmediği! için makamından alınıyor. Yine tuhaftır ne Bağdat Hükümetinin, ne de Kerkük Türkmen İl Meclisi üyeleri dişe dokunur bir tepki koyabiliyor. Türkiye’nin haberi bile olmuyor! Hasılı kelam büyük Fuzuli’nin sِylediği gibi...

Dost bî-pervâ felek bî-rahm ü devran bî-sükûn
Derd çok hem-derd yok düşmen kavî tâli´ zebûn

Oyunun Büyüklüğü
Bir yıl içinde dِrt ülke bir terِr ِrgütünün üstesinden gelemediyse, ya bu ِrgüt olağanüstü güçlüdür ya da karşısındakiler bu ِrgütle mücadelede samimi değillerdir. Bütün dünya IŞİD’ı lanetliyor ama kimse hakkından gelemiyor. Yani işin içinde başka bir iş var demektir. Belki her ikisi de doğrudur. Mesela yayımlanan haritalarda bakılırsa ِrgütün ciddi sayıda petrol kuyularına hâkim olduğunu gِrebiliyoruz. Silah ve esrardan tutun, eski eser hatta kadın ticaretine kadar her alanda kaçakçılık yapmaktadırlar. Halktan topladıkları cizyeler de cabası. Şurası bir gerçek ki bu ِrgütün kuruluşu bir tuhaf, yayılışı ve mantar gibi büyümesi daha da tuhaf. Uydularla her şeyin kontrol edilebildiği küresel bu dünyada nasıl oluyor da IŞİD’ın bu gibi kaynakları kurutulamıyor? Öyleyse gelin bِlgedeki aktِrleri bir bir incelemeye çalışalım.

IŞİD davranış olarak selefi bir duruş sergiliyor. Mezarlar patlatıyor ve bin yıllık tarihi heykelleri yıkıyor. Kadınları kara çarşaflara büründürüp militanlarına peşkeş çekiyor. Sanırım bu davranışlar bize Suudi Arabistan’daki uygulamaları hatırlatıyor. Bِlgenin kuşkusuz en bariz ve belirleyici aktِr olan İran da sadece Irak’ta değil, Ortadoğu’da kendini hissettiriyor. Lübnan’da Hizbullah ve Yemen’de Huthiler İran’dan destek gِrürken, Esed’in yaşadığı Şam’ı da 7000 İranlı askerin koruduğu sِylenmektedir. 12 yıl zarfında ordusunu her ne hikmetse kuramayan Irak, IŞİD’a karşı Halk Yığınağı ile mücadele vermeyi tercih etmektedir. Bu yığınak tamamen Şiilerden oluşurken İran tarafından da destek gِrdüğü açıktır. Yani IŞİD zehir ise İran da onun panzehri olmaktadır.

Irak’ın içinde IŞİD’ın varlığından en çok müstefit olan kesim şüphesiz ki Kürtlerdir. Aşağıdaki harita bunu açıkça gِstermektedir. Ama bir gün IŞİD Irak’tan atılırsa Şii Araplarla Kürtlerin karşı karşıya gelebileceğini şimdiden tahmin etmek mümkündür. Kürtler IŞİD’ın yayılmasından sadece Irak’ta faydalanmıyor. Haritada da gِrüldüğü gibi Suriye’de de Rojova adını verdikleri bِlgeyi kontrol altına almışlar ve Irak Kürdistan’ı! ile birleştirmişlerdir. Bu birleşmede ABD’nin rolünü kimse inkâr edemez. Her iki ülkede de Kürtlerin ve/veya IŞİD’ın ele geçirdiği yerler Türkmen topraklarıdır. Kürtlerin hâmisi ABD olduğuna gِre bu yayılma kimsenin gِzüne batmamaktadır.



ABD, IŞİD’la mücadelenin baştan uzun süreceğini sِyledi. Bir ülke bir devletle ya da bir terِr ِrgütü ile savaşmaya daha başlamadan uzun süreceğini sِylerse bu tuhaf değil mi; sormazlar mı neden; gücün mü yetmiyor yoksa başka bir planın mı var? ABD yetkilileri IŞİD’la savaşın 3-5 sene süreceğini peşinen sِylüyorlar. Pekiyi Suriye’de iki ve Irak’ta bir yıldır IŞİD alan büyüklüğü olarak hiç de küçülmediği; bilakis giderek büyüdüğü acaba tesadüf mü yoksa ABD’lilerin sِyledikleri sِzlerin kandırmaca olduğunu mu gِsteriyor? Daha iki gün ِnce (30.05.2015) IŞİD, Suriye’de Halep civarındaki Türkmen kِylerinden Soran, İğde, Barakatı ve Yel Baba’yı işgal etti ve yakaladığı Türkmenleri kesti, kaçabilenler de Türkiye sınırına doğru yِneldi.

O zaman bütün bu tespitleri alt alta yazsak ve neticede ¨bu çalkantıdan Himrin dağlarından başlayıp (belki Kerkük’ü de içine alan) ve Musul’un az kuzeyinden geçerek Suriye topraklarına uzanarak Rojova’yı da içine alan bir Kürdistan; bugün IŞİD’ın Irak ve Suriye’de işgal ettiği bِlgeleri de Sünni Arap bِlgesi doğabilir. Bu bِlgenin içinde elbette Telafer olacaktır. Ama Türkmen Telafer halkının herhalde sadece Sünni’sinin burada yaşama hakkı olacaktır. Buna mukabil Himrin dağlarından Basra’ya kadar da Şii bir Arap bِlgesi kendiliğinden doğacaktır. Şu anda Türkmen Tuzhurmatu’da Halk Yığınağı hakim olduğuna gِre belki de Diyala’ya kadarki Türkmen yerleşim bِlgeleri bu oluşumun içinde kabul edilecektir.¨ desek güçlü devletlerden hangisi itiraz eder? Bir yıllık trend sanki bizi bu noktaya doğru gِtürüyor. Bu gerçekleşirse, belki de IŞİD kendiliğinden sِnüverir. Bu senaryo büyük bir oyunun ayak sesleri olabilir mi dersiniz?

Türkmenler ve Türkiye
Suriye’nin Halep bِlgesinde Türkmenler, IŞİD eliyle bitirilme noktasına getirildiler. Az bir miktar Bayır-Bucak Türk’ü Lazkiye bِlgesinde ayakta durabiliyor. Telafer Türkmenlerinin Şii olanı Necef ve Kerbela’ya, Sünni olanlarının da ِnemli bir kısmı Türkiye’ye gِç etmiştir. Ama Türkiye’ye gِç edenlerin bir kısmı tekrar Telafer’e dِnmeye başlarken, Telafer IŞİD’ın elinde olduğu sürece Necef’e ve Irak’ın diğer bِlgelerine gِç etmişlerin dِnme şansı olmayacaktır.

Diğer taraftan sadece Tuzhurmatu’da Türkmenlerden oluşan Halk Yığınağı IŞİD’a karşı korunabilmektedir. Bu şehir IŞİD’tan ِnce yine Kürtler tarafından kontrol ediliyordu. Yani her halde Kerkük’te, Erbil’de, Telafer’de, Tuzhurmatu’da Halep bِlgesinde azar sayıda Türkmen’in yaşaması yukarıdaki senaryonun gerçekleşmesine engel değildir. Demek ki bu yolla artık Suriye ve Irak’ta Türkmenler tehlike olmayacak bir küçüklüğe indirgenebilmiştir.

Türkiye, Kürtlerin Irak’ta bir devlet olmalarının Irak’ın iç meselesi olduğunu resmi ağızdan sِyledi. Kürt yِnetimi de bunu memnuniyetle karşıladı. Ama Türkiye bu gِrüşü dile getirirken, Kerkük’ü hesaba kattı mı katmadı mı bilemiyoruz. Fakat şimdiki duruma bakılırsa Kerkük fiilen Kürtlerin yِnetimindedir. Esed gitmeyecekse ve Türkiye’nin güneyinde kargaşa uzun süre devam edecekse, bu bِlgede Sünni bir yِnetimin kurulmasını Türkiye’nin de tasvip etmemesi için bir sebep gِrünmüyor. Bu tespitlerden sonra, Türkiye’nin dış politikasında Irak ve Suriye Türkmenlerinin yeri, artık denklemin son sıralarında yer almaktadır denilebilir galiba.

Sonuç
21. Asır en azından Ortadoğu’da büyük olaylara gebedir. Ortadoğu’daki bu çalkantılar (herhalde) herhangi iki devleti birleştirmeyeceğine gِre, olsa olsa bِlecektir. Şimdilik bِlünmeye en müsait gِzüken iki ülke Suriye ve Irak’tır.

Biz ister Irak ister Suriye Türkmen’i olalım, realistten çok idealist düşünürüz. Sanırım 2011 yılından bu yana yaşadığımız olaylar, geleceğimizin bundan daha iyi olmayacağını gِsteriyor. Onun için yeni, realist ve pratik çِzümler üretemezsek, az sayıdaki nüfusumuzu da bu asrı kapatmadan kaybedebiliriz. Yani bu gidişle artık bir Türkmeneli bِlgesinden bahsetmek zor; Kürt, Sünni ve Şii Arap bِlgelerinden yaşayan Türkmenler olacaktır.

Kardaşlık dergimizin birkaç sayı ِncesinde ¨Yeni Irak’ta IŞİD ve Türkmenlerin Geleceği¨ başlıklı bir yazı kaleme almıştım. Orada üç seçenek üzerinde durmuştum. Bazı dostlar tarafından eleştiri almıştı. Sanırım bu yazı da eleştiri alacaktır. Ama belki 5-10 yıl sonra bunları bile yazmaya hacet kalmayacaktır. Basra harap olduktan sonra...

Mahir Nakip Yazarn dier yazlar (50)...

Kerkük'te 9 patlama: 17 kişi yaralandı

Hits: 57

Kerkük kentinde peş peşe 9 patlama gerçekleştiği öğrenildi. Yerel kaynaklardan alınan bilgi…

Devam...

Kerkük Havalimanı ağustos ayında açılacak

Hits: 79

Kerkük Valisi Rakan el-Cuburi, Kerkük Havalimanı'nın gelecek ağustos ayında uçuşlara açıla…

Devam...

IRAK’TA OTORİTE KRİZİ

Hits: 34

Iraklıların büyük bir çoğunluğu 12 Mayıs’ta yapılan genel seçimlere hile ve usulsüzlük…

Devam...

1959 KATLİAMI,NESİLLER BOYUNCA HAFIZADAN SİLİNMEYECEK

Hits: 59

Türkmenlerin maruz kaldığı 1959 Kerkük Katliamı’nın 59. Yıldönümü münasebeti nedeniyl…

Devam...

Salihi: Türkmen gencinin Türkiye Burslarına kabul edilmediğini biliyoruz

Hits: 121

Bugünlerde, Irak dahil pek çok ülkeden gencin Türkiye'de yüksek öğretimde eğitim alması ama…

Devam...

'Gaye bölgeyi Türkmen varlığından arındırmaktı, hesap tutmadı'

Hits: 266

Kerkük Vakfı Başkanı Erşat Hürmüzlü, "Gaye Türkmenleri yıldırmak, korkutmak ve Kerkük il…

Devam...

Kerkük'te oyları çalanları asla affetmeyiz

Hits: 39

Irak Başbakanı İbadi, "Kerkük'te elle sayım sonuçları ne olursa olsun oyları çalanları asl…

Devam...

Kerkük'te 8 ayda 22 Türkmen öldürüldü

Hits: 49

Irak'ın Kerkük kentinde son dönemde Türkmenlere yönelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerkük'te …

Devam...

Kerkük Havalimanı uçuşlara açılacak

Hits: 60

Irak Ulaştırma Bakanı Kazım Fincan el-Hamami, Kerkük Havalimanı'ndan önümüzdeki iki hafta i…

Devam...

Bir Asırdır Suriye ve Irak bir Türkmen Yurdu.!

Hits: 94

Irak ve Suriye’de devam eden etnik ve mezhepsel çatışma yıllarca sürse bile, sonunda siyasi c…

Devam...

Yazarn ok okunan

Kerkük ـzerinden Türkiye’ye Mesaj Var

Hits: 33768

Yıllardır Kerkük’te valilik yapan Amerikan vatandaşı Necmettin Kerim durup dururken Bir karar…

Devam...

Türkiye’nin Irak Politikasındaki Hataları

Hits: 29700

Geçmiş, Geleceği Belirler... Önceki yazılarımızda 1 Mart Tezkeresi’nin doğurduğu olumsuz…

Devam...

TـRKMENLERİN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’I ZİYARETİNDEN YANSIMALAR

Hits: 29053

İşin Gelişimi Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ERDOĞAN, Irak Türkmen siyasetçilerini Ank…

Devam...

Türkmeneli’nden.. Türk’ün dilinden BİLGE VE BİLGİN KİŞİ ATA TERZİBAŞI

Hits: 25159

Eski Türklerde üç kutlu şahsiyet gِze çarpar: Han (Kağan), Şaman, Bilge. Han, devleti yِnet…

Devam...

HAŞD ŞAABİ VE TـRKMENLER

Hits: 24394

ABD, ordusu ile bir ülkeye girip başarı ile çıktığı hiç bir ülke yoktur; Vietnam’dan yen…

Devam...