1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-07-19
Facebook Twitter Youtube

Türkmeneli’nden Türk’ün dilinden. TـRKMENLER SİLAHLANIRKEN…

Kerkük

Mahir Nakip


mnakip@yahoo.com

Geçmiş Silahlanma Tecrübesi
1991-2003 yılları arasında Kuzey Irak, Güvenlik Bِlgesi olarak Saddam’a karşı korunurken, Türkmenler de Akıncılar adı altında bu bِlgede silahlandılar. Hatta boy boy fotoğrafları Türk basınında yer almıştı. O dِnemde Kuzey Irak’ta en çok sِz sahibi olan silahlı kuvvet Türk Ordusu idi. O tarihlerde bizim çizgide olanlar silahlanmaya karşı çıktıydık. Çünkü Türkmenlerin ne yaşadıkları arazi buna müsaitti ne şartlar elverişli idi. Nitekim 10 Nisan 2003 günü Kerkük ABD askerleri tarafından işgal edildiğinde, Rahmetli Mustafa Kemal Yayçılı ve birkaç dava arkadaşından başka, ne Kerkük’e giren bir akıncı oldu ne de Kerkük sokaklarında bir Türkmen bayrağı sallandı. Ama on binlerce Peşmerge Türkiye’nin kırmızı çizgilerini tanımayarak Kerkük’e akın etti. Sonraları bu akıncılar dağıldıkları gibi, herkes Irak merkezi hükümetinden emeklilik hakkı kazanırken, bizimkiler sahipsiz olduklarından, ortada kaldılar. Yani biz haklı çıktık...

Irak Türkleri gibi aynı dramı 2011 yılından başlayarak silahlanan Suriye Türkleri de yaşadı ve aynı akıbete duçar oldular. Esed’e karşı ve Özgür Suriye Ordusu saflarında Fatih Sultan Mehmet ve Abdülhamid Han Tugaylarını kuran Türkmenler, destek gِrünce sayıları birkaç bine çıktı ama destek kesilince Çobanbeyli, Başkِy ve Carablus gibi bِlgelerini ya IŞİD’a ya da PYD Kürt güçlerine kaptırdılar. Kısacası her iki başarısızlığın da sebebi bellidir: Türkmenlerin kısa soluklu heyecanı ve Türkiye’nin süreklilik kazanmayan desteği...

Şii Türkmenler Neden Daha Önce Silahlandı?
IŞİD’ın Musul’u, arkasından Telafer’i, derken diğer bِlgeleri ele geçirmesi üzerinden neredeyse bir yıl geçti. IŞİD’ın işgal ettikleri toprakları kurtarma konusunda, ufak tefek başarıları bir kenara bırakırsak, arpa boyu yol katedilmemiştir denilebilir. Biz ki Türkmenlerin silahlanmasını hiç savunmazken, gelişmeler ve değişen şartlar karşısından acilen Türkmenlerin tek bayrak altında derhal silahlanmasını ِnerdik. Çünkü bir taraftan Türkmen coğrafyası hedef alınmış, diğer taraftan giderek Halk Yığınağı (El Haşd El Şaabi) adı altında ِrgütlenen Şii milisleri, sürekli mağdur edilen Şii Türkmenlere sahip çıkarak onlara destek vermiştir. Emirli ve Beşir’i IŞİD’ın elinden kurtarmanın tek yolu bu teklifleri kabul etmekten geçiyordu. Nitekim Emirli, Türkmen gençleri tarafından kahramanca kurtarıldı. Ama aynı başarı her nedense Beşir’de gِsterilemedi. Belki de Halk Yığınağı’nın ileri gelen Şii liderleri, Türkmenlerin tek başlarına bu başarıyı kaydetmelerini istememişlerdir. Doğrusu Türkmenler Beşir’i kurtarmak için, Emirli’de Bağdat’tan aldıkları desteği, Beşir’de alamadılar. Genel olarak bu desteğin arkasında İran olsa da ve Beşir’de Türkmenlerin gereken desteği gِrmese de netice itibariyle Halk Yığınağı ile hareket etme kararı (ehveni şer ama) doğru karardır. Çünkü ne Türkmen siyasetçiler, silahlanmayı tek çatı altında toplayabildiler ne de Türkiye sorumluluk alıp bu konuda harekete geçebildi. Türkiye desteğini sadece ITC yoluyla insani yardım yapmakla yetindi.

Aynı mecburiyeti Telafer’den Necef ve Kerbala’ya gِçe zorlanan çoğunluğu Şii Türkmenler de yaşadı. Gelen haberlere gِre memleketlerini kurtarmak maksadıyla Halk Yığınağına katılan 5000’den fazla Telaferli genç, Musul’u kurtarma harekatı başladığında Telafer’i kurtarmaya çalışacaktır.

Kırılma Noktası Nerde Oldu?
Bu gelişmeler olurken defalarca ITC Başkanı Erşat Salihi Türkmenlerin tek çatı altında silahlanmalarının zaruretine vurgu yapmış ve Kerkük Milletvekili Hasan Turan da ITC dışındaki listelerden milletvekili olmuş Taki Mevla ve Casim Muhammed’le basın karşısına çıkarak Türkmenlerin birlik ve beraberliğinden sِz etmiştir. Özellikle 18 Nisan 2015 tarihinde, Erşat Salihi, Hasan Turan, Taki Mevla, Casim Muhammed ve Niyazi Mimaroğlu’nun birlikte çıkıp basını karşısında gِrüş birliklerini dile getirmeleri ِnemli bir başlangıç ve kilometre taşı olacağı kesindir.

Türkiye’nin Savunma Bakanı İsmet Yılmaz’ın Irak’ı ziyaretinden bir müddet sonra Musul Valisi Ethil Nücayfi’nin birkaç defa üst üste verdiği demeçlerden ve ITC’nin Kürt Parlamentosu Milletvekili Aydın Maruf’un bir eğitim kampını ziyaretinden anlaşıldı ki Musul’un kurtarılması için Kuzey Irak’ta Türkiye de Kürt, Arap ve Türkmenleri eğitmeye başlamıştır. Geç kalmış olan bu gelişmenin sevindirici tarafı olduğu gibi bazı kaygı uyandırıcı tarafı da vardır. Sevindirici tarafı Türkiye’nin sahneye çıkması ve sembolik de olsa Türkmenlerin de eğitim kamplarına alınmasıdır. Kaygı uyandıran tarafı ise aşağıda ayrıntılı şekilde izah edelim.

Musul’u Kurtarmanın Maliyeti
Bir yıl içerisinde üç büyük vilayetten sadece en küçüğü olan Tikrit, IŞİD’ın elinden kurtarılabildi. Enbar henüz temizlenemedi ve yüzbinden fazla Sünni Arap evini terketmiş; iki milyon nüfusuyla Musul’un kurtarılması ise çok zaman alacaktır. Hele hele Barzani ile El İbadi’nin gِrüşmesinden sonra Halk Yığınağı’nın Musul’a girmeyeceği kararı neticesinde, işin tamamen Sünni Araplarla Kürtlerin silahlı kuvvetlerine bırakılması, kurtarma operasyonunun başarılı olma şansını hem azaltıyor hem de süreci uzatacak gibi gِrünüyor.

Musul’u kurtarmak için Sünni Arapların liderliğine soyunan Nüceyfiler’in ne gücü yeter ne de Sünni Arapları toparlayabilecek vasıfları vardır. Çünkü, bu aile ne Irak genelindeki Sünni Araplar tarafından makbuldürler ne de Musul’da kendilerini ispat edebildiler. Barzani ise, Sünni Arap aşiretlerini topladığında verdiği demeçte açıkça, kurtardıkları ve kurtaracakları yerlerin Kürdistan toprağı olduğunu ve olacağını sِyledi. Kaldı ki IŞİD’ın Rakka’dan sonra en güçlü olduğu kent Musul gِrünmektedir. Kısacası ABD’nin karasal bir müdahalesi olmadan mevcut cılız teşkilatlanmalarla ve bir iki ufak kamplarda Sünni Arapları eğiterek Musul’u kurtarmak mümkün gِrünmemektedir. Şu anda resmi açıklamalara gِre Irak içinde IŞİD’tan dolayı yer değiştirmek zorunda kalan insan sayısı 2,5 milyondur. Musul tek başına 2 milyondan fazladır. Acaba bunlar gِç ederse nerelere sığınırlar?

¨Türkmenlerin Felaketi¨ Ne Zaman Başlar?
Halk Yığnağı’na karşılık Neceyfiler de Milli Yığınağı kurdular. Yani Şii yığınağa karşı Sünni yığınak. Baş komutan olarak da hiç bir askerlik tecrübesi olmayan Ethil Nüceyfi’yi getirdiler. Şayet Türkiye’nin yardımı ile Peşmerge kuvvetleri, Milli Yığınak ve birkaç yüz silahlı Türkmen Musul’u kurtarmaya çalışırsa bir kere şehir ciddi bir gِç yaşar; çok kan dِkülür ve şehir hiç de kısa sürede kurtarılamaz. Bu arada operasyon planı dahilinde Telafer’den hiç sِz edilmemesi dikkat çekmektedir. Bunu da hayra yormak mümkün değildir. Çünkü silahlı Şii Türkmenlerle birlikte Halk Yığınağı mutlaka yolunu bulup Telafer’e girmeye çalışacaklardır. O zaman acaba farklı ve tamamen mezhebi esaslara gِre kurulan bu yığınaklardaki Türkmenler karşı karşıya gelmez mi? Gelirse bunun sorumlusu kim ya da kimler olacaktır? Bu risk, ne Sünni ne Şii Arap’ın ne de Kürt’ün umurundadır. Ama bu riski berteraf etmesi gereken ya da tedbirleri alması icap eden taraf ِnce ITC Yِnetimidir ikincisi de (Irak Türkmenlerinin ana vatanı olan) Türkiye’dir. Demek ki (yine ehveni şer olarak) ITC silahlanma konusunda Sünni Araplar ve Kürtlerle hareket etmeyi tercih etmek zorunda kalmıştır.

Gِrebildiğimiz kadarıyla ne ITC’nin ne de Türkiye’nin bir eylem planı vardır. Bu endişemizi bir eleştiri mahiyetinde değil, tedbir alınması babından sِylemek zorunda kalıyoruz. Bu felaket başa gelmeden ITC ve Türkiyeli yetkililerin alması gereken çok ِnemli tedbirler olmalıdır. Bir kere Güneye gِçen Şii Türkmen ِnderlerini, Türkiye’ye gِç eden Sünni Türkmen ِnderleri ile genişletilmiş bir toplantıda bir araya getirmek şart olmuş ve ortak bir bildirgeye imza koymaları sağlanmalıdır. Kerkük’ün Tirkalan bِlgesinde sayıları 100’ün üstünde olan Türkmen silahlı gücü çekirdek güç olarak kabul edilip, ileride halk ve milli yığınaklar içerisinde olan silahlı Türkmenlerin birleşme adresi olmalıdır. Çünkü bu mütevazi fakat samimi topluluk, mezhep kaygısından uzak safi Türkmen kimliği ile hareket etmektedir.

Türkiye’de sayılar 35000’e yaklaşan Telaferli Türkmenleri iyi değerlendirebilmek maksadıyla, gençler çeşitli şuurlandırma, sorumluluk yükleme, milli bilinç ve Türkçe eğitimden geçirilebilir. Bu maksatla, Yurtdışı Türkler, TİKA ve Yunus Emre gibi kuruluşların imkânlarından yararlanılabilir. Bunların bir kısmı Telafer’i kurtarmada istihdam ederken, kadın ve yaşlıların da karşı tarafa hoş gِrü ve kardeşlik gِzüyle bakmasını sağlayacak bir eğitimden geçirilmesi sِz konusu edilebilir. Edindiğimiz tecrübelere gِre Türkiye kendiliğinden bِyle bir işi üstlenmez. Ama ITC Temsilciliği, Türkmeneli Vakfı ve Derneklerimiz teşebbüs te bulunsa elbette anavatan Türkiye imkânları seferber eder.

Irak’ta ve Türkiye’de faaliyet gِsteren sivil Türkmen kuruluşları teşvik edilmeli ve gِrevlendirilmelidirler. Mesela Ramazan ayında Kerkük’te fakirlere minnet ede ede yardım dağıtan Irak İnsan Hakları Merkezi ve Sayın Başkanı nerede? Türkmen Kardaşlık Ocağı’na neden bِyle bir buluşmayı gerçekleştirecek bir fırsat verilmiyor? Türkmeneli TV gelen yardımların dağıtımı dışında, darmadağın olan Türkmenlerin siyasi yِnden toparlanıp yek vücut olmaları için hangi programları yapıyor? ITC’nin bu konuda kurduğu bir komisyonu var mı? ITC’nin Ankara Temsilciliği, Türkiye’ye akın eden Türkmenler için insani yardımlar dışında ne gibi siyasi bilinçlenme ve oryantasyon programı düşünüyor? Bu sorular birilerini taciz için sorulmuyor, bilakis uyanıp gereken tedbirlerin alınmasını sağlamak için dile getiriliyor.

Irak’ta giderek şiddetlenen ayrışma belki de Irak’ı gerçekten üçe bِlecektir. Bu bِlünme ِnce bir Sünni federasyonla başlayabilir. Sanırım bunu hem Sünni Araplar istiyor hem de Kürtler destekliyor. Türkiye de bu iki kesimle dayanıştığına gِre o da bu oluşuma ses çıkarmayabilir. Ama felaketi yaşayacak olan Türkmenler olacaktır. Çünkü Türkmenler topluluk olarak ikiye ve bِlge olarak da üçe bِlüneceklerdir. Evet belki de biraz şeamet tellallığı yapıyorruz ama gِrünen kِy kılavuz istemiyor.

Türkmenlerin iki zıt koldan silahlanıyor olması ne Irak’ın IŞİD’tan kurtarılmasına yeter, ne de tek başına Türkmen bِlgelerinin kurtarılmasına merhem olur. Ama en azından (Irak’ta bِlünme olsa da olmasa da) Türkmenlerin de silahlanabildiklerini ispatlamış olacaklardır. Kısacası Türkmenler silahlanarak bِlgelerini kurtaramayabilir ama en azından mevcut olan koruyabilmelidirler. Buna da Türkiye Türkçesinde ¨züğürt tesellisi ¨ denir...

¨Anlayana sivri sinek saz, anlamayana davul zurna az¨

Mahir Nakip Yazarn dier yazlar (50)...

Kerkük'te 9 patlama: 17 kişi yaralandı

Hits: 57

Kerkük kentinde peş peşe 9 patlama gerçekleştiği öğrenildi. Yerel kaynaklardan alınan bilgi…

Devam...

Kerkük Havalimanı ağustos ayında açılacak

Hits: 79

Kerkük Valisi Rakan el-Cuburi, Kerkük Havalimanı'nın gelecek ağustos ayında uçuşlara açıla…

Devam...

IRAK’TA OTORİTE KRİZİ

Hits: 34

Iraklıların büyük bir çoğunluğu 12 Mayıs’ta yapılan genel seçimlere hile ve usulsüzlük…

Devam...

1959 KATLİAMI,NESİLLER BOYUNCA HAFIZADAN SİLİNMEYECEK

Hits: 59

Türkmenlerin maruz kaldığı 1959 Kerkük Katliamı’nın 59. Yıldönümü münasebeti nedeniyl…

Devam...

Salihi: Türkmen gencinin Türkiye Burslarına kabul edilmediğini biliyoruz

Hits: 121

Bugünlerde, Irak dahil pek çok ülkeden gencin Türkiye'de yüksek öğretimde eğitim alması ama…

Devam...

'Gaye bölgeyi Türkmen varlığından arındırmaktı, hesap tutmadı'

Hits: 266

Kerkük Vakfı Başkanı Erşat Hürmüzlü, "Gaye Türkmenleri yıldırmak, korkutmak ve Kerkük il…

Devam...

Kerkük'te oyları çalanları asla affetmeyiz

Hits: 39

Irak Başbakanı İbadi, "Kerkük'te elle sayım sonuçları ne olursa olsun oyları çalanları asl…

Devam...

Kerkük'te 8 ayda 22 Türkmen öldürüldü

Hits: 49

Irak'ın Kerkük kentinde son dönemde Türkmenlere yönelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerkük'te …

Devam...

Kerkük Havalimanı uçuşlara açılacak

Hits: 60

Irak Ulaştırma Bakanı Kazım Fincan el-Hamami, Kerkük Havalimanı'ndan önümüzdeki iki hafta i…

Devam...

Bir Asırdır Suriye ve Irak bir Türkmen Yurdu.!

Hits: 94

Irak ve Suriye’de devam eden etnik ve mezhepsel çatışma yıllarca sürse bile, sonunda siyasi c…

Devam...

Yazarn ok okunan

Kerkük ـzerinden Türkiye’ye Mesaj Var

Hits: 33768

Yıllardır Kerkük’te valilik yapan Amerikan vatandaşı Necmettin Kerim durup dururken Bir karar…

Devam...

Türkiye’nin Irak Politikasındaki Hataları

Hits: 29700

Geçmiş, Geleceği Belirler... Önceki yazılarımızda 1 Mart Tezkeresi’nin doğurduğu olumsuz…

Devam...

TـRKMENLERİN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’I ZİYARETİNDEN YANSIMALAR

Hits: 29053

İşin Gelişimi Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ERDOĞAN, Irak Türkmen siyasetçilerini Ank…

Devam...

Türkmeneli’nden.. Türk’ün dilinden BİLGE VE BİLGİN KİŞİ ATA TERZİBAŞI

Hits: 25159

Eski Türklerde üç kutlu şahsiyet gِze çarpar: Han (Kağan), Şaman, Bilge. Han, devleti yِnet…

Devam...

HAŞD ŞAABİ VE TـRKMENLER

Hits: 24394

ABD, ordusu ile bir ülkeye girip başarı ile çıktığı hiç bir ülke yoktur; Vietnam’dan yen…

Devam...