1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-09-21
Facebook Twitter Youtube

"Yeni Anayasasına Giden Yolda Irak" Panelinin Sonu├žları

Ziyat K├Âpr├╝l├╝

22-23 Mart 2004 tarihlerinde Ankara'da D─▒┼č Politika Enstit├╝s├╝ ile ├ľzel Bilkent ┘Çniversitesinin d├╝zenledi─či "Yeni Anayasas─▒na Giden Yolda Irak" adl─▒ panel ger├žekle┼čmi┼čtir. Bu panele, Irak, T├╝rkiye, ABD ve ─░ngiltere'den uzman, akademisyen, hukuk├žu ve yazarlar kat─▒lm─▒┼člard─▒r. Bu bilimsel paneli izleyenler aras─▒nda ben de vard─▒m.
Toplananlar, panelin birinci g├╝n├╝nde iki konuyu ele ald─▒lar. Bunlar "IrakÔÇÖta Sava┼č Sonras─▒ Durum " ve " IrakÔÇÖ─▒n Siyasal ve sosyal N├╝fus Yap─▒s─▒ ". Panelin ikinci g├╝n├╝nde konu┼čmac─▒lar, " Irak i├žin Anayasa Modelleri " konusunu tart─▒┼čarak, Irak'─▒n kal─▒c─▒ Anayasa's─▒n─▒n neleri kapsamas─▒ gerekti─či ├╝zerinde durulmu┼č ve b┘Éylece panel de sona ermi┼čtir.

Paneli ├žok yak─▒ndan izleyen ve tart─▒┼čmalar─▒ dikkatle dinleyen biri olarak bu panelin sonu├žlar─▒ ile ilgili kanaatimi a┼ča─č─▒daki gibi sergilemem m├╝mk├╝nd├╝r :

´â× Ge├žici Anayasan─▒n me┼čru olmad─▒─č─▒n─▒, buna imza koyanlar─▒n da i┼čgal g├╝c├╝ taraf─▒ndan atamayla geldi─čini ve halk taraf─▒ndan se├žilmediklerini, dolay─▒s─▒yla ABDÔÇÖnin de bu belgenin ad─▒n─▒ (Ge├žici Anayasa)dan (Ge├ži┼č D┘Éneminde Irak Devleti Y┘Énetim Yasas─▒) olarak de─či┼čtirmek zorunda kald─▒─č─▒n─▒,
´â× Arap├ža dilinin zay─▒fl─▒─č─▒ nedeniyle belgenin yabanc─▒ bir dilden Arap├žaÔÇÖya ├ževrildi─či ki bu da belgeyi haz─▒rlayan─▒n Irakl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ ortaya koymu┼čtur.
´â× Hi├žbir kat─▒l─▒mc─▒, Irak'─▒n di─čer milliyetlerine verilmeyen ve K├╝rt karde┼člere verilen ┘Ézellikle Arap├ža'n─▒n yan─▒nda K├╝rt├že'nin resmi dil olarak kabul edilmesi ve para, pasaport, pul vs. basma hakk─▒n─▒n verilmesi gibi ┘Énceliklerin nedenine bir a├ž─▒kl─▒k getirememi┼čtir.
´â× Irak Ge├žici H├╝k├╝met Konseyinin bir yasama meclisi olmad─▒─č─▒n─▒ dolay─▒s─▒yla bir yasa ├ž─▒karma yetkisinin bulunmad─▒─č─▒n─▒, se├žimlerin yap─▒lmas─▒ i├žin IrakÔÇÖta se├žilmi┼č bir parlamento bulunmad─▒─č─▒n─▒ ve yurt d─▒┼č─▒nda yakla┼č─▒k 4 milyon Irakl─▒n─▒n bulundu─čunu bunlar─▒n kat─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člayacak B├╝y├╝kel├žiliklerin hen├╝z ├žal─▒┼čmad─▒─č─▒n─▒, b┘Éyle bir se├žimin yap─▒lmas─▒ da IrakÔÇÖta her ┼čeyden ┘Énce bir say─▒m─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ gerektirdi─čini a├ž─▒k bir ┼čekilde ortaya koymu┼čt─▒r.
´â× IrakÔÇÖta T├╝rkmen, K├╝rt ve ┼×iilerin ├žok ├žekti─čini ve ├že┼čitli katliamlara maruz kald─▒─č─▒n─▒, bu guruplar─▒n ger├žek say─▒s─▒n─▒ bilmenin tek yolunun ├╝lkede bir say─▒m─▒n ger├žekle┼čtirilmesi oldu─ču g┘Ér├╝┼č├╝ has─▒l olurken, say─▒m─▒n yap─▒lmas─▒, ├╝lkeyi idare etmekle m├╝kellef olanlar─▒n iddia etti─či gibi b├╝y├╝k masraflar ve uzun bir s├╝re gerektirmedi─či ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca bu say─▒m─▒n vatanda┼č─▒n yarar─▒na olaca─č─▒ i├žin masraftan ka├ž─▒n─▒lmamas─▒ gerekti─čini ve Irak'─▒n kaynaklar─▒n─▒n m├╝ttefik kuvvetlere harcand─▒─č─▒ gibi birazda kendi sahiplerine harcanmas─▒ gerekti─či vurgulanm─▒┼čt─▒r.
´â× Prof. Dr. Aykut TOROSÔÇÖun yapm─▒┼č oldu─ču bir ├žal─▒┼čma tart─▒┼čma konusu olan T├╝rkmenlerin n├╝fusu hakk─▒nda bir tak─▒m ┘Én bilgileri ortaya koymu┼č ve T├╝rkmenlerin iddialar─▒n─▒ do─črulam─▒┼čt─▒r. Bu uzman─▒n yapm─▒┼č oldu─ču ara┼čt─▒rmalar sonucu 1957ÔÇÖde yap─▒lan ve 1959 da ilan edilen say─▒m sonu├žlar─▒na g┘Ére T├╝rkmen n├╝fusunun 567.000 oldu─ču tespit edilmi┼čtir. Bu rakam─▒n do─čru oldu─čunu farz ederek ve Washington Halk Referans B├╝rosunun verilerine dayanarak 2000 y─▒l─▒nda IrakÔÇÖ─▒n toplam n├╝fusunun 24.2 milyon oldu─čundan hareketle T├╝rkmen n├╝fusunun en k┘Ét├╝ ihtimalle 2.138.000 olmas─▒ gerekti─čini ortaya koymu┼čtur.
´â× Arap ve T├╝rkmenlerin, belgenin baz─▒ maddelerinin ve ┘Ézellikle Federal sistemle ilgili olan konularda biri biriyle uyu┼čmad─▒─č─▒n─▒, her ne kadar bu Federalizmin ─▒rki ve etnik temele dayanamayaca─č─▒n─▒ ortaya koysa da ÔÇťK├╝rdistanÔÇŁ Eyaleti H├╝k├╝metini tan─▒mas─▒yla ilgili bir tak─▒m endi┼čelerinin oldu─ču g┘Ér├╝lm├╝┼čt├╝r.
´â× Kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n t├╝m├╝ gelecekteki IrakÔÇÖ─▒n demokratik, ├žo─čulcu olmas─▒, Irak halk─▒n─▒n kendi Federal sistemini se├žilmi┼č parlamentosu taraf─▒ndan karara ba─člamas─▒ gerekti─či ├╝zerine s┘Ézbirli─čine vard─▒klar─▒ g┘Ér├╝lm├╝┼čt├╝r. Kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n g┘Ér├╝┼č bile┼čkesi IrakÔÇÖta en iyi Federal sistemin 18 vilayete bir├žok yetki veren gayri merkezi idari Federalizmin oldu─čunu ve etnik temele dayal─▒ olan─▒n─▒n ise en tehlikelisi oldu─ču ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.
´â× Bu belgenin 7.Maddesinin (b) bendinde ÔÇť Irak halk─▒ ├že┼čitli milliyetlerden olu┼čur ve Arap halk─▒, Arap milletinin ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒r.ÔÇŁ c├╝mlesinin ÔÇťHer halk, kendi milletinin ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒rÔÇŁ ifadesiyle de─či┼čtirilmesi ┘Énerisi b├╝t├╝n kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n olurunu ald─▒─č─▒ g┘Ézlenmi┼čtir.
´â× Bu t├╝r metinlerde Irakl─▒l─▒k kimli─činin ├╝zerinde durulmas─▒ vurgulanm─▒┼čt─▒r.
´â× Kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n, se├žilecek ge├žici h├╝k├╝metin, yasan─▒n ayr─▒lmaz bir par├žas─▒ kabul edilen ÔÇť Giri┼č ÔÇť k─▒sm─▒nda yer ald─▒─č─▒ gibi sadece ÔÇťDemokrasi ÔÇŁ u─čruna de─čil ÔÇťBa─č─▒ms─▒zl─▒k ve DemokrasiÔÇť u─čruna ├žaba harcamas─▒ gerekti─čini vurgulad─▒klar─▒ g┘Ézlenmi┼čtir.

Ziyat K├Âpr├╝l├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (35)...

Bize G├Âre: Bu da bizim Manifestomuz!

Hits: 87

Her toplumsal hareket veya inanc─▒n yol haritas─▒ ve olmazsa olmazlar─▒n─▒ g├Âsteren manifestolar ol…

Devamř...

Barzani ve Talabani'den Kerk├╝k plan─▒

Hits: 80

T├╝rkmen Cephesi Kerk├╝k Te┼čkilat Sorumlusu Mehmet Seman A─čao─člu, ABD-Pe┼čmerge ortakl─▒─č─▒yla y…

Devamř...

Kardaslik 79

Hits: 3

Devamř...

T├ťRKMENLER─░N ├ç├ľZ├ťM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 79

T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan T├╝rkmenler aras─▒nda birli─či, sosyal ve siyasal dayan─▒┼čmay─▒ peki┼čtirmek…

Devamř...

"Kerk├╝k konusunda hi├ž kimse ile pazarl─▒─ča oturmayaca─č─▒z"

Hits: 90

Birle┼čmi┼č Milletler Ba─čdat Temsilcisi Yan Kobi┼č ile bir araya gelen Irak T├╝rkmen Cephesi Genel …

Devamř...

T├╝rkmenlerden Basra'ya 108 ton i├žme suyu yard─▒m─▒

Hits: 56

Kerk├╝k'te Irak T├╝rkmen Cephesi taraf─▒ndan ba┼člat─▒lan yard─▒m kampanyas─▒ kapsam─▒nda, i├žme suy…

Devamř...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 26

Devamř...

T├╝rkmen ─░sti┼čare Toplant─▒s─▒ Yap─▒ld─▒.

Hits: 163

AnkaraÔÇÖda faaliyet g├Âsteren T├╝rkmen Sivil Toplum Kurulu┼člar─▒ 2 Eyl├╝l 2018 tarihinde b├Âlgedek…

Devamř...

T├╝rkmenler k├╝├ž├╝k ordu kurdu

Hits: 115

Kerk├╝kÔÇÖ├╝n Ha┼čdi ┼×abi destekli Irak ordusu taraf─▒ndan K├╝rtlerden al─▒nmas─▒ sonras─▒nda, kent…

Devamř...

Irak Meclis'inde "T├╝rkmen Grubu" kuruldu

Hits: 139

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi'nin Meclis binas─▒nda yapt─▒─č─▒ bas─▒n to…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

BـYـKLERE MASAL-10

Hits: 36530

K┘Éylerden bir k┘Éyde ├žoban─▒n biri her g├╝n koyun s├╝r├╝s├╝n├╝ al─▒p yaylamaya gidermi┼č ve orada …

Devamř...

Anayasal A├ž─▒dan Kerk├╝k Sorunu

Hits: 25701

Irak B┘Élgesel K├╝rt Y┘Énetimi bayra─č─▒n─▒n resmi kurum ve kurulu┼člarda ├žekilmesi hususunda ─░l M…

Devamř...

Say─▒n Cumhurba┼čkan─▒ma A├ž─▒k Mektup

Hits: 5729

Zat─▒-├ólilerinizin malumlar─▒ oldu─ču ├╝zere Irak T├╝rkleri, uzun y─▒llardan beri ├že┼čitli haks─▒z…

Devamř...

Davuto─člu'nun Kerk├╝k ziyareti ve d├╝┼č├╝nd├╝rd├╝kleri...

Hits: 3456

Irak DevletiÔÇÖnin Ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazand─▒─č─▒ 1932 y─▒l─▒ndan beri Kerk├╝kÔÇÖe muhtelif ├╝…

Devamř...

SADDAMÔÇŽ T┘ÇRKMENLERÔÇŽ VE D┘ÇNYA BARI┼× EL├ç─░S─░'N─░N ─░NSAFI

Hits: 1897

Yeni y─▒l 2007'nin ilk g├╝nlerinde, Saddam H├╝seyin'in idam─▒n─▒n hakl─▒ olup olmad─▒─č─▒ hakk─▒nda …

Devamř...