1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

Kerkük’ü Osmanlýca okumak

Güngör Yavuzaslan

Ortadoðu artýk bir milletler cehennemine döndü. Güçlünün zayýfý ezdiði zamanlardayýz. Mazlum halklarýn kaderi ve geleceði zalim çetelerin elinde. Türkiye sýnýrýnda elleri kanlý iki örgüt PYD ve IÞID çatýþýrken Kerkük’te sýcak geliþmeler oluyor.100 yýllýk zaman diliminin içinde 1 günde Ýngilizlere terk etmek zorunda kaldýðýmýz þehri Kerkük’ü dolaþýrken sizi Selçuklu beyleri, Osmanlý Paþalarý tutar.Adýný Oðuz beylerinin GÖK YURT demesinden olan masal þehri Kerkük topraðýnýn altýndaki kara zenginlik petrol gibi kara bir yazgýyý yaþýyor. Kerkük Kalesi, Gök Kümbet’i, Nakýþlý Minare ve Camisi, Aziziye Kýþlasý, 16 gözlü Taþköprü gibi 60’tan fazla Türk eserine Kerkük’ün her yerinde Osmanlýca eselere rastlarsýnýz. Kerkük’ün petrol sahasý Baba Gürgür adý Türkçedir. Kerkük Kalesi’nde gezerken tanýk olduðumuz içler acýsý görüntü bile Osmanlý izlerini silememiþ. Yüzlerce Türk geleneksel evi barýndýran ve Türkmenlerin yüzyýllar boyunca yoðunluklu olarak yaþadýklarý kalenin içi Saddam rejimince dozerlerle yerle bir edildi. Yine Selçuklu dönemine ait Gök Kümbetin dýþ duvarlarýyla karþý karþýya geldiðimizde talan edildiðini çinilerin söküldüðünü gördük. Kümbet 14. yüz yýlda Selçuklu hanedanýna mensup Buðday Hatun için yaptýrýlmýþtýr Kale içinde pek çok mimari eser Osmanlýya aittir.Uryan Camisi, ki bu cami 1741de Osmanlý dönemi yapýmýdýr.Yine þehrin en eski mezarlýðý kalede bulunan Danyal Peygamber Camiinin bitiþinde bulunmaktadýr… Mezar taþlarý Osmanlý Türkçesi kitabeleri, kentin baþlý baþýna bir tapusudur. Hasan Mekki Camisi, 1701 yýlýnda Vali Firari Hasan Paþa tarafýndan yapýlmýþtýr.
Fuzuli Mescidi, Türk Þairi Fuzuli’nin babasý Molla Süleyman bu mescidin imamlýðýný yapmýþtýr.
Halk tarafýnda Kayseri olarak bilinen Kapalý Çarþý 1800’lü yýllarda Osmanlý tarafýndan yapýlmýþ ve yaklaþýk 300 dükkândan ibarettir. Mecidiye Sarayý, 1854 tarihinde Vali Ali Paþa tarafýndan yapýlmýþtýr. Taþköprü, 1875 yýlýnda Vali Muþir Nafiz Paþa tarafýndan 16 gözlü olarak yapýlmýþtýr. Kerkük’ün iki yakasýnýn birbirine baðlanmasý amacýyla yapýlan köprü, siyasi nedenlerden dolayý Irak yönetimi tarafýndan yýkýlmýþtýr.

Kerkük’te ilk yerleþim izlerine M.Ö.2000 yýllarýnýn ortalarýnda rastlanýlmaktadýr. Bugünkü Kerkük þehrinin Arafa olarak bilinen bölgesinde yapýlan kazýlarda M.Ö. 2600 yýllarýna ait çeþitli silahlar, bakýr eþyalar ve toprak kaplar bulunmuþtur. Kerkük’ün en eski yerleþim mekâný Kerkük Kalesinin içidir. Kale, bu eski þehrin adeta çekirdeðini oluþturmuþtur. Kalenin yapýlýþý M.Ö. 3000 yýllarýnýn ortalarýna kadar uzanýr. Hz.Ömer zamanýnda Ýslam ordularýnýn meþhur Kaadisiyye Meydan muharebesinde Sasanileri M.S.636 yýlýnda yenmesinden sonra, Kerkük bir Müslüman þehri olmaya baþlar. Þehir, 750 yýlýnda Abbasi Devletinin kurulmasý ile Ýslam devletinin sýnýrlarýna dâhil olur.

1055 yýlýnda Tuðrul Bey, komutasýnda çoðu Oðuz boylarýna mensup ordusu ile Irak’a girer. Büveyhi’lerin egemenliðine son vererek hükümdarlarý Melik Rahim’i tutuklar. Halifeliði Abbasilere býrakýr ancak askeri hâkimiyet Tuðrul Beyin uhdesinde kalýr. Sultan Mahmut Tapar komutasýnda Kerkük 63 yýl Büyük Selçuklularýn hâkimiyetinde kalýr. 1118 yýlýnda Irak Selçuklularýnýn hâkimiyetinde 12 yýl kalýr.1130 yýlýnda Arslantaþ oðlu Kýpçak, Kerkük’ün de içinde bulunduðu Þehrizor bölgesinde üstünlük saðlar ve tek egemen güç haline gelir. Uzun yýllar bu bölge Vilayet’ül Kýpçakiyye olarak anýlýr. Arslantaþ, Türkmenler tarafýndan çok sevildiði için, kýsa sürede Kerkük’te varlýklarýný güçlendirirler ve sayýlarý iyiden iyiye artar.1139 yýlýnda Musul Atabeyi Ýmadeddin Zengi, Kerkük dâhil bütün bölgeyi ele geçirir. Timur’un Irak seferi sýrasýnda 1393 tarihinde Kerkük Kalesine uðradýðý görülmektedir. Timur kalenin sorumluluðunu kendi adamlarýndan Emir Ali’ye verir. Kale 18 yýl gibi kýsa bir süre sonra bu sefer Karakoyunlularýn eline geçer. Tarihte, Baranlýlar olarak da bilinen Karakoyunlularýn kurucusu Bayarm Hoca’dýr; o da bir Oðuz Türkü’dür. Yani Türkmendir.1470 yýlýnda Kerkük Þehrine Akkoyunlular hâkim olurlar. 1508 yýlýnda Akkoyunlu Devleti, Safavi devletinin kurucusu Þah Ýsmail tarafýndan kaldýrýlýncaya kadar Kerkük, Akkoyunlularýn hâkimiyetinde kalmýþtýr. Daha sonra Safavi devletinin egemenliðine giren Kerkük, Yavuz Sultan Selim komutasýnda Çaldýran Savaþý galibi Osmanlý Devletinin nüfuz alanýna girmiþtir. Kanuni Sultan Süleyman’ýn Baðdat ve daha sonra Kerkük ziyaretinde Bayat boyuna mensup ünlü Kerküklü Türk þairi Fuzuli, Baðdat Kasidesini padiþaha sunar. Bu dönemde Kerkük Kalesine yeniçeriler yerleþtirilir. Ýlk iþ olarak kale tahrir ettirilerek kaleye ocaklýlar, týmarlýlar ve zeametler yerleþtirilir. 1549 yýlýnda Kerkük Beylik ve 1578 yýlýnda da Beylerbeyi olur. Bu yýllarda Kerkük, Osmanlý kayýtlarýnda “GÖKYURT” olarak geçmeye baþlar. Osmanlýnýn bu ismi Kerkük þehrine verme düþüncesi, þehrin o tarihlerde halis bir Türk þehri olduðunun kanýtýdýr. Kerkük 172 yýl Osmanlýnýn idaresinde kalmýþtýr. Þehirde, günümüze kadar gelen birçok Osmanlý eserleri bu dönemde yapýlmýþtýr. Þimdi Kerkük kalasýnda Osmanlý mezarlarý baþýnda fotoðraf çektirmenin ötesinde çok þey yapmak lazým. BÝRÝLERÝ OSMANLICA mý dedi.

Güngör Yavuzaslan Yazarn dier yazlar (37)...

site Bakimda

Hits: 18

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 33

Irak Baþbakan? Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak m…

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 36

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 38

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 35

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 35

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 37

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 297

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 15

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 36

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

ZOR GÜNLER

Hits: 12805

1915 tarihimizde en zorlu yýllardan biridir.1. Dünya Savaþý daðýlan Osmanlý ve yedi düvelle …

Devam...

BU BAYRAM

Hits: 9380

Adým neden önemli olsun ki kaderlerimiz bir olduktan sonra. Ben Pakistanlý Ömer, Gazzeli Fatýma…

Devam...

Kerkük’te PKK pazarlýðý

Hits: 9270

Artýk Türkmeneli coðrafyasýnýn hem batýsýnda hem doðusunda bir terörizme dayalý bir Kürt …

Devam...

Musul´u Konuþurken Türkmenleri Unutmak

Hits: 8604

Bizde herkes Ortadoðu uzmanýdýr. Irak’ta Musul’u kurtarma harekatý öncesi anlatýlanlara ba…

Devam...

HALEP ORDAYSA ARÞIN BURADA

Hits: 8177

Palavracýnýn biri baþýna topladýðý üç beþ cahile karþý övünüp duruyormuþ : - Ýþte …

Devam...