1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

KORÝDORUN HUKUKÝ BOYUTLARI

Kerkük

Dr. Cüneyt Mengü


Asýl adý Ayn El Arap olan Kobani’de IÞÝD ile PKK’nýn uzantýsý PYD arasýnda devam etmekte olan silahlý çatýþmalar nedeniyle köþeye sýkýþtýrýlan ve çözüm arayýþlarý peþinde olan Türkiye, kendine göre IKBY’ne baðlý peþmergeye Kobani’ye açýlan geçiþ koridoru, akil adamlar toplantýsýnýn düzenlenmesi ve ÖSO’nun savaþa müdahil olabilmesi ile çare bulmaya çalýþmaktadýr.
Peþmergeye açýlacak koridorun hukuki boyutlarý siyasi arenada tartýþmalara yol açmýþtýr. Bazýlarýna göre IKYB devlet statüsüne sahip olmadýðý için böyle bir giriþimin bölgenin resmen tanýnmasýnýn yaný sýra Türkiye için ileride hukuksal yönden sorun yaratacaðý ve böyle bir uygulamanýn da dünyada baþka örneklerinin olmadýðý ileri sürülmektedir. Bu iddialara karþý cevaplar ise;
Ýlk olarak tezkere metninde yabancý ülke deðil yabancý asker sözcüðünün geçtiðini dolayýsýyla Türkiye’nin istediði yerden Kobani’ye yabancý asker sokabilmesinde herhangi bir sakýnca görülmediði ileri sürülmektedir. Bu gerekçenin tutarlý yaný olmadýðý gibi tezkereyi hazýrlayanlarý da zan altýnda býraktýðý düþüncesindeyim. 1991 yýlýnda savaþý kaybeden Saddam imzaladýðý onur kýrýcý ateþkes antlaþmasýnda uçuþa yasak bölgede sadece helikopterin ulaþým amacý olarak kullanýlabileceði yer almýþtýr. Daha sonra ABD’nin teþvikiyle güneyde ve kuzeyde yaþanan ayaklanmalar istisnaya tabi olan helikopter ile bastýrýlmýþ ve sonucunda kuzeyde güvenli bölge kurulmuþtur. Pek çok siyasetçiye göre söz konusu ateþkes antlaþmasýnda bu bend kasýtlý olarak yer almýþtýr.
Diðer bir cevap ise peþmergelerin merkezi hükümete baðlý bir kurum olduðuna dair fikirlerin yoðun bir þekilde ileri sürülmesidir. Bir defa peþmerge kesinlikle Irak ordusunun bir birimi deðildir ve merkezi hükümete baðlý bir kurum olduðuna dair iddialar da Irak anayasasýna aykýrý olduðunu belirtmek isterim. Yürürlülükte olan Irak Anayasasýnýn ‘’9. maddesinin b bendinde silahlý kuvvetler haricinde askeri milis kuvveti oluþturulamaz, yine 13. maddenin 2. fýkrasýnda anayasayla baðdaþmayan yasa çýkarýlamaz ve bölgesel anayasalarda veya diðer hukuki belgelerde de yer alan Irak anayasasýyla çeliþen hükümler geçersiz sayýlýr. Ayrýca 101 maddenin 5. Bendinde ise bölgesel hükümet, baþta polis, güvenlik güçleri ve bölgesel muhafýzlarý da içeren birimlerin kurulmasý ve örgütlenmesi olmak üzere bölgenin bütün idari ihtiyaçlarýný karþýlar’’ hükümleri yer almaktadýr. Bu maddelerden anlaþýlacaðý üzere defacto olarak faaliyetlerini sürdüren peþmergelerin Irak’ýn silahlý kuvvetlerinin bir birimi olmadýðýný göstermektedir. Öte yandan Kürt yönetiminin zaman zaman ýsrarla Peþmerge maaþlarýnýn merkezi hükümet tarafýndan karþýlanmasý giriþimleri sürekli olarak reddedilmektedir.
Ayrýca peþmergenin Irak silahlý kuvvetlerinin bir birim olduðu iddiasý kabul edilse bile IKYB’den deðil Irak’ýn merkezi hükümetinden talep edilmesi gerekmektedir. Bu durum karþýsýnda Irak Anayasasýnýn 61. Maddesinin 9. Fýkrasýnda ‘savaþ ve olaðanüstü hal meclisin 3’te 2 çoðunluðuyla yürürlüðe girebilir’’hükmü yer almaktadýr. Bu hükme göre, KDP’nin sürekli merkezi hükümetle ihtilaf halinde olmasý nedeniyle, meclisten geçmeyeceði de aþikardýr.
Koridor meselesine Irak’ýn federatif yapýsý açýsýndan bakýldýðýnda özerk bölge bir antlaþmaya göre deðil bir defacto ürünüdür. Dolayýsýyla bu durum da uluslar arasý teamüllere aykýrý bir þekilde uygulanmaktadýr.
Federatif yapýlarda ortak bir anayasa altýnda bir araya gelen taraflarýn egemenliklerinden bir bölümünü ortak bir otoriteye devredilir ve federal devletin ise harici bir hakimiyeti yoktur. Federal devletler ancak iç güvenliklerini saðlamak amacýyla kendi polis teþkilatlarýný kurabilirler. Irak’ta uygulanan sistem federatif yapý deðil de konfederasyon bir yapýyý anýmsatmaktadýr.
IÞÝD’in rolü yavaþ yavaþ ortaya çýkmakta ve her taraf ne istediðini de bilmektedir. ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde, Irak’ta olduðu gibi, tamamen kendi insiyatifinde bir bölgenin kurulmasýný istemekte olup müttefiki de PYD’dir. Görüldüðü üzere Türkiye, öne sürdüðü þartlarý kabul edilmediði için Barzani ve ÖSO ile 2. hamleyi baþlatmak istemektedir. Rusya ve Fransa ise Esad’ýn iktidarda kalmasýný istemektedir. Koridor konusuna gelince 200 iken 150’ye düþürülen peþmergenin, Musul ve Telafer’i söylemiyorum ancak burunlarýnýn dibindeki Sincar’ý neden kurtaramýyor?
Bir dizi deðiþkenler arasýnda birbiri ile mücadele edenlerin alan hakimiyeti üzerinde odaklandýklarý bilinen bir gerçektir.

Dr. Cüneyt Mengü
Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (107)...

site Bakimda

Hits: 7

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 33

Irak Baþbakaný Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak …

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 35

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 37

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 33

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 33

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 34

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 294

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 14

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 30

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13650

Yaklaþýk bir yýldan fazladýr sözü edilen ve Irak’ýn içinde ve dýþýnda pazarlýðý yap…

Devam...

BÖLÜNME TARTIÞMALARI

Hits: 13145

1991’de BM kararýyla Güvenli Bölge adý altýnda Irak’ýn kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12719

Birinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla batýlý güçler tarafýndan hasta adam olarak adland…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 12140

Suriye’de Esad rejimine karþý 2011’de baþlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eþ …

Devam...

MART TEZKERESÝNÝN PERDE ARKASI

Hits: 11051

Yýllardýr hararetle tartýþma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yýlýný do…

Devam...