1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-19
Facebook Twitter Youtube

KORİDORUN HUKUKİ BOYUTLARI

Kardaslik 79

Dr. Cüneyt Mengü


Asıl adı Ayn El Arap olan Kobani’de IŞİD ile PKK’nın uzantısı PYD arasında devam etmekte olan silahlı çatışmalar nedeniyle kِşeye sıkıştırılan ve çِzüm arayışları peşinde olan Türkiye, kendine gِre IKBY’ne bağlı peşmergeye Kobani’ye açılan geçiş koridoru, akil adamlar toplantısının düzenlenmesi ve ÖSO’nun savaşa müdahil olabilmesi ile çare bulmaya çalışmaktadır.
Peşmergeye açılacak koridorun hukuki boyutları siyasi arenada tartışmalara yol açmıştır. Bazılarına gِre IKYB devlet statüsüne sahip olmadığı için bِyle bir girişimin bِlgenin resmen tanınmasının yanı sıra Türkiye için ileride hukuksal yِnden sorun yaratacağı ve bِyle bir uygulamanın da dünyada başka ِrneklerinin olmadığı ileri sürülmektedir. Bu iddialara karşı cevaplar ise;
İlk olarak tezkere metninde yabancı ülke değil yabancı asker sِzcüğünün geçtiğini dolayısıyla Türkiye’nin istediği yerden Kobani’ye yabancı asker sokabilmesinde herhangi bir sakınca gِrülmediği ileri sürülmektedir. Bu gerekçenin tutarlı yanı olmadığı gibi tezkereyi hazırlayanları da zan altında bıraktığı düşüncesindeyim. 1991 yılında savaşı kaybeden Saddam imzaladığı onur kırıcı ateşkes antlaşmasında uçuşa yasak bِlgede sadece helikopterin ulaşım amacı olarak kullanılabileceği yer almıştır. Daha sonra ABD’nin teşvikiyle güneyde ve kuzeyde yaşanan ayaklanmalar istisnaya tabi olan helikopter ile bastırılmış ve sonucunda kuzeyde güvenli bِlge kurulmuştur. Pek çok siyasetçiye gِre sِz konusu ateşkes antlaşmasında bu bend kasıtlı olarak yer almıştır.
Diğer bir cevap ise peşmergelerin merkezi hükümete bağlı bir kurum olduğuna dair fikirlerin yoğun bir şekilde ileri sürülmesidir. Bir defa peşmerge kesinlikle Irak ordusunun bir birimi değildir ve merkezi hükümete bağlı bir kurum olduğuna dair iddialar da Irak anayasasına aykırı olduğunu belirtmek isterim. Yürürlülükte olan Irak Anayasasının ‘’9. maddesinin b bendinde silahlı kuvvetler haricinde askeri milis kuvveti oluşturulamaz, yine 13. maddenin 2. fıkrasında anayasayla bağdaşmayan yasa çıkarılamaz ve bِlgesel anayasalarda veya diğer hukuki belgelerde de yer alan Irak anayasasıyla çelişen hükümler geçersiz sayılır. Ayrıca 101 maddenin 5. Bendinde ise bِlgesel hükümet, başta polis, güvenlik güçleri ve bِlgesel muhafızları da içeren birimlerin kurulması ve ِrgütlenmesi olmak üzere bِlgenin bütün idari ihtiyaçlarını karşılar’’ hükümleri yer almaktadır. Bu maddelerden anlaşılacağı üzere defacto olarak faaliyetlerini sürdüren peşmergelerin Irak’ın silahlı kuvvetlerinin bir birimi olmadığını gِstermektedir. Öte yandan Kürt yِnetiminin zaman zaman ısrarla Peşmerge maaşlarının merkezi hükümet tarafından karşılanması girişimleri sürekli olarak reddedilmektedir.
Ayrıca peşmergenin Irak silahlı kuvvetlerinin bir birim olduğu iddiası kabul edilse bile IKYB’den değil Irak’ın merkezi hükümetinden talep edilmesi gerekmektedir. Bu durum karşısında Irak Anayasasının 61. Maddesinin 9. Fıkrasında ‘savaş ve olağanüstü hal meclisin 3’te 2 çoğunluğuyla yürürlüğe girebilir’’hükmü yer almaktadır. Bu hükme gِre, KDP’nin sürekli merkezi hükümetle ihtilaf halinde olması nedeniyle, meclisten geçmeyeceği de aşikardır.
Koridor meselesine Irak’ın federatif yapısı açısından bakıldığında ِzerk bِlge bir antlaşmaya gِre değil bir defacto ürünüdür. Dolayısıyla bu durum da uluslar arası teamüllere aykırı bir şekilde uygulanmaktadır.
Federatif yapılarda ortak bir anayasa altında bir araya gelen tarafların egemenliklerinden bir bِlümünü ortak bir otoriteye devredilir ve federal devletin ise harici bir hakimiyeti yoktur. Federal devletler ancak iç güvenliklerini sağlamak amacıyla kendi polis teşkilatlarını kurabilirler. Irak’ta uygulanan sistem federatif yapı değil de konfederasyon bir yapıyı anımsatmaktadır.
IŞİD’in rolü yavaş yavaş ortaya çıkmakta ve her taraf ne istediğini de bilmektedir. ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde, Irak’ta olduğu gibi, tamamen kendi insiyatifinde bir bِlgenin kurulmasını istemekte olup müttefiki de PYD’dir. Gِrüldüğü üzere Türkiye, ِne sürdüğü şartları kabul edilmediği için Barzani ve ÖSO ile 2. hamleyi başlatmak istemektedir. Rusya ve Fransa ise Esad’ın iktidarda kalmasını istemektedir. Koridor konusuna gelince 200 iken 150’ye düşürülen peşmergenin, Musul ve Telafer’i sِylemiyorum ancak burunlarının dibindeki Sincar’ı neden kurtaramıyor?
Bir dizi değişkenler arasında birbiri ile mücadele edenlerin alan hakimiyeti üzerinde odaklandıkları bilinen bir gerçektir.

Dr. Cüneyt Mengü
Cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (135)...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 47

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 83

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 50

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 151

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 104

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi: Halkımızın çıkarını İran için riske atamayız

Hits: 57

Irak'ta hükümet kurmak için meclis büyük grubunun kurulmasına değinen İbadi, lideri olduğu …

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38743

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36845

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 33838

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29679

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28831

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...