1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-10-17
Facebook Twitter Youtube

Son A┼čama 140.Madde (2)

Tuzhurmatu

Dr. C├╝neyt Meng├╝



Kim ne derse desin 10 Haziran tarihinde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ba┼člat─▒lan bir dizi olaylar─▒n ana hedeflerinden birisi IrakÔÇÖta Kerk├╝k b├Âlgesi i├žin 140. Maddenin uygulanmas─▒ ile ┼čehrin K├╝rtle┼čtirilmesi, Telafer ve di─čer T├╝rkmen yerle┼čim b├Âlgelerindeki T├╝rkmenleri g├Â├že zorlayarak siyasi denklemin d─▒┼č─▒nda tutulmas─▒ ve K├╝rdistan Y├Ânetimi b├Âlgesinde normal bir vatanda┼č olarak hayatlar─▒n─▒n idame ettirtilmesidir. T├╝rkmeneli b├Âlgesini ve T├╝rkmenlerin neden hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒n cevab─▒ ise; ba┼čta IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ savunmalar─▒, IrakÔÇÖta toplumlar aras─▒ milliyet ve mezhep farkl─▒l─▒─č─▒ g├Âzetmeden karde┼č├že ya┼čama arzusu i├žinde olmalar─▒ ve en ├Ânemlisi de ├že┼čitli d├Ânemlerde Kerk├╝k meselesi ile ilgili ortaya at─▒lan farkl─▒ senaryolar kars─▒s─▒nda kentin T├╝rkmen ├Âzelli─či dikkate al─▒narak merkezi h├╝k├╝mete ba─čl─▒ kalmalar─▒ veya IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir nedenle b├Âl├╝nme a┼čamas─▒na girmesi durumunda Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ├Âzel stat├╝ye kavu┼čmas─▒n─▒ talep etmeleridir.

Bug├╝n Barzani, hukuksal s├╝resi dolmu┼č ve planl─▒ bir ┼čekilde demografik ├Âzelli─či de─či┼čtirilmi┼č Kerk├╝kÔÇÖ├╝n 140. Madde ile KYBÔÇÖye ba─članarak oldubittiye getirmek istemektedir.

140. Madde ile ilgili olarak Kerk├╝kÔÇÖte kamuoyuna a├ž─▒klamalarda bulunan ve bu iste─činin ger├žekle┼čtirilmesi i├žin zorlanaca─č─▒n─▒ g├Âren Barzani, son g├╝nlerde s├Âz konusu maddeye i┼člerlik kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin BMÔÇÖnin m├╝dahalesini istemi┼čtir. Asl─▒nda y─▒llard─▒r T├╝rkmen temsilcileri de kentin planl─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č demografik yap─▒s─▒ ile ilgili BMÔÇÖnin m├╝dahalesini talep etmi┼čler ve halen de devam etmektedirler. Asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin y├╝ksek menfaatlerini zedeleyen ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n kaderiyle ilgili siyasi stratejik hedeflerini i├žeren 140. Maddenin temelleri, 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen Kerk├╝k ├ľzerk B├Âlge tasla─č─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒nda at─▒lm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemde KDP ile Merkezi H├╝k├╝met aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde, Kerk├╝kÔÇÖ├╝n durumu ve pe┼čmergelerin elinde bulunan a─č─▒r silahlar─▒n teslimi sorun te┼čkil etmi┼čtir

Ba─čdat Y├Ânetimi ├Âzerk b├Âlge i├žerisinde sadece Erbil, S├╝leymaniye ve Duhok ┼čehirlerinin yer almas─▒n─▒ isterken KDP ise Kerk├╝k ┼čehrinin de b├Âlge i├žerisinde yer almas─▒n─▒ ─▒srarla talep etmi┼člerdir. Bunun ├╝zerine aynen 1923 LozanÔÇÖda oldu─ču gibi (taraflar farkl─▒ olmakla birlikte sistem ayn─▒) 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen ├Âzerk b├Âlge beyannamesinde Kerk├╝k meselesi ├╝zerinde bir anla┼čma sa─članamadan daha sonra yap─▒lacak g├Âr├╝┼čmelere b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼člang─▒├žta Kerk├╝kÔÇÖ├╝n demografik yap─▒s─▒n─▒n tespiti i├žin n├╝fus say─▒m─▒ ├╝zerinde durulmu┼čtur. Ancak daha sonra her iki taraf sonu├žlar─▒n T├╝rkmenlerin lehine sonu├žlanaca─č─▒ndan referandum form├╝l├╝ ├╝zerinde anla┼čm─▒┼čt─▒r. B├Âylece T├╝rkmenlerin yo─čun bulundu─ču b├Âlgelerin kaderi ile ilgili olarak T├╝rkmenler iki taraftan birini se├žmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak ┼ču ana kadar ne say─▒m yap─▒ld─▒ ne de referanduma gidildi. E─čer bu say─▒m o zaman yap─▒labilseydi Kerk├╝kÔÇÖ├╝n bir T├╝rkmen ┼čehri oldu─ču resmen tescil edilecek ve bug├╝nlere kadar devam eden bu tart─▒┼čmalar da olmayacakt─▒.


Konu ile ilgili olarak hem Ba─čdat ve hem de KDP Y├Ânetimleri taraf─▒ndan T├╝rkmenlerin g├Âr├╝┼člerini ve tutumlar─▒n─▒ almak amac─▒yla Ba─čdatÔÇÖta yerle┼čik T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile bir dizi g├Âr├╝┼čmeler ba┼člat─▒ld─▒. T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile 2 ayl─▒k s├╝re i├žerisinde farkl─▒ zamanlardaki g├Âr├╝┼čmelerde; KDPÔÇÖnin ├╝st d├╝zey kurmaylar─▒, Ba─čdat Y├Ânetimi Devrim Komuta Konseyi ├╝yesi ve daha sonra D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ g├Ârevine getirilen Murtaza Al Hadisi kat─▒lm─▒┼čt─▒r.



Her iki tarafta Kerk├╝k ve o d├Ânem ├Âzerk b├Âlge kapsam─▒na giren di─čer T├╝rkmen b├Âlgelerinde ya┼čayan T├╝rkmenleri, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ kanal─▒ ile kendi taraflar─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒lar. T├╝rkmenler, sunulan ├Âneriler kar┼č─▒s─▒nda bir ara teredd├╝t ya┼čad─▒lar. Bu arada Irak ordusunda pa┼ča r├╝tbesine kadar ula┼čan T├╝rkmen k├Âkenli ├ľmer Ali Pa┼ča, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ve sosyal konularla ilgilenmesini talep etmi┼čtir. Di─čer taraftan da IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde T├╝rkmenlerin de kendilerine ├Âzg├╝ bir ├ľzerk b├Âlge olu┼čturulmas─▒ amac─▒yla bir siyasi parti kurma giri┼čimi ├Ânerisinde bulunmu┼č ancak ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.


***** Devam Edecek ****


Dr. C├╝neyt Meng├╝
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (122)...

Irak g├╝├žleri Kerk├╝k Havaliman─▒'nda kontrol├╝ sa─člad─▒

Hits: 40

Kerk├╝k'teki ilerleyi┼čini s├╝rd├╝ren Irak g├╝├žlerinin Kerk├╝k Havaliman─▒'nda da kontrol├╝ sa─člad…

Devamř...

Kerk├╝k'te son dakika: Irak ordusu Kerk├╝k havaliman─▒n─▒ ele ge├žirdi

Hits: 28

IKBY'nin ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumunun sonu├žlar─▒n─▒ iptal etmeyi reddetmesi ├╝zerine Irak ordusu …

Devamř...

Tuzhurmatu'da T├╝rkmen milletvekilinin evine hain sald─▒r─▒

Hits: 29

Selahattin iline ba─čl─▒ Tuzhurmatu il├žesinin T├╝rkmen milletvekili Niyazi Mimaro─člu'nun evine bug…

Devamř...

"200 Ki┼či ile ├ç─▒karma Yapaca─č─▒z" Diyen Alperenler, Kerk├╝k'e Ula┼čt─▒

Hits: 108

Alperen Ocaklar─▒ ─░stanbul ─░l Ba┼čkan─▒ K├╝r┼čat Mican, beraberindeki grupla birlikte T├╝rkmen ken…

Devamř...

Kerk├╝k'te askeri gerilim devam ediyor

Hits: 31

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde Pe┼čmerge ve Ha┼čdi ┼×abi g├╝├žleri aras─▒ndaki gerginlik devam ederken, y…

Devamř...

Irak Genelkurmay Ba┼čkan Ganimi: Kerk├╝k ne ┼čekilde olursa olsun geri al─▒nacak

Hits: 22

Irak Savuma Bakan Yard─▒mc─▒s─▒ ve Genel Kurmay Ba┼čkan─▒ Osman Al Ganimi DHA muhabirine verdi─či r├…

Devamř...

T├╝rkiye-Amerika Krizi

Hits: 108

T├╝rk H├╝k├╝meti ile Amerikan H├╝k├╝metleri aras─▒nda ├ž─▒kan vize krizinin as─▒l nedeni AmerikanÔÇÖ…

Devamř...

Kerk├╝kÔÇÖte K─▒z─▒lca K─▒yamet Kopmak ├ťzere!

Hits: 48

T├╝rk yurdu Kerk├╝k resmi olarak Ba─čdat y├Ânetimine ba─čl─▒ bir kenttir. Ancak pe┼čmerge, 2014 y─▒l…

Devamř...

Pabu├ž Pahal─▒!

Hits: 31

2014ÔÇÖten beri Pe┼čmerge i┼čgali alt─▒nda olan T├╝rkmen ┼čehri Kerk├╝k ├ževresinde Irak ordusunun y…

Devamř...

Referandumdan Konfederasyona

Hits: 185

Baz─▒lar─▒ BarzaniÔÇÖnin referandumdaki inad─▒n─▒ anlamakta zorlan─▒yor. ABD, T├╝rkiye, ─░ran ve B…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 27455

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 25669

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 25543

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 21651

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ├Âncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

BAYRAK KR─░Z─░ ARTARAK DEVAM ED─░YOR

Hits: 21323

Ge├žen hafta Kerk├╝k'te ya┼čananlar y─▒llard─▒r tasarlanm─▒┼č projenin son halkas─▒d─▒r. Kerk├╝k jeo…

Devamř...