1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-08-21
Facebook Twitter Youtube

Son A┼čama 140.Madde (2)

T├╝rkmenler Telafer

Dr. C├╝neyt Meng├╝



Kim ne derse desin 10 Haziran tarihinde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ba┼člat─▒lan bir dizi olaylar─▒n ana hedeflerinden birisi IrakÔÇÖta Kerk├╝k b├Âlgesi i├žin 140. Maddenin uygulanmas─▒ ile ┼čehrin K├╝rtle┼čtirilmesi, Telafer ve di─čer T├╝rkmen yerle┼čim b├Âlgelerindeki T├╝rkmenleri g├Â├že zorlayarak siyasi denklemin d─▒┼č─▒nda tutulmas─▒ ve K├╝rdistan Y├Ânetimi b├Âlgesinde normal bir vatanda┼č olarak hayatlar─▒n─▒n idame ettirtilmesidir. T├╝rkmeneli b├Âlgesini ve T├╝rkmenlerin neden hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒n cevab─▒ ise; ba┼čta IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ savunmalar─▒, IrakÔÇÖta toplumlar aras─▒ milliyet ve mezhep farkl─▒l─▒─č─▒ g├Âzetmeden karde┼č├že ya┼čama arzusu i├žinde olmalar─▒ ve en ├Ânemlisi de ├že┼čitli d├Ânemlerde Kerk├╝k meselesi ile ilgili ortaya at─▒lan farkl─▒ senaryolar kars─▒s─▒nda kentin T├╝rkmen ├Âzelli─či dikkate al─▒narak merkezi h├╝k├╝mete ba─čl─▒ kalmalar─▒ veya IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir nedenle b├Âl├╝nme a┼čamas─▒na girmesi durumunda Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ├Âzel stat├╝ye kavu┼čmas─▒n─▒ talep etmeleridir.

Bug├╝n Barzani, hukuksal s├╝resi dolmu┼č ve planl─▒ bir ┼čekilde demografik ├Âzelli─či de─či┼čtirilmi┼č Kerk├╝kÔÇÖ├╝n 140. Madde ile KYBÔÇÖye ba─članarak oldubittiye getirmek istemektedir.

140. Madde ile ilgili olarak Kerk├╝kÔÇÖte kamuoyuna a├ž─▒klamalarda bulunan ve bu iste─činin ger├žekle┼čtirilmesi i├žin zorlanaca─č─▒n─▒ g├Âren Barzani, son g├╝nlerde s├Âz konusu maddeye i┼člerlik kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin BMÔÇÖnin m├╝dahalesini istemi┼čtir. Asl─▒nda y─▒llard─▒r T├╝rkmen temsilcileri de kentin planl─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č demografik yap─▒s─▒ ile ilgili BMÔÇÖnin m├╝dahalesini talep etmi┼čler ve halen de devam etmektedirler. Asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin y├╝ksek menfaatlerini zedeleyen ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n kaderiyle ilgili siyasi stratejik hedeflerini i├žeren 140. Maddenin temelleri, 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen Kerk├╝k ├ľzerk B├Âlge tasla─č─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒nda at─▒lm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemde KDP ile Merkezi H├╝k├╝met aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde, Kerk├╝kÔÇÖ├╝n durumu ve pe┼čmergelerin elinde bulunan a─č─▒r silahlar─▒n teslimi sorun te┼čkil etmi┼čtir

Ba─čdat Y├Ânetimi ├Âzerk b├Âlge i├žerisinde sadece Erbil, S├╝leymaniye ve Duhok ┼čehirlerinin yer almas─▒n─▒ isterken KDP ise Kerk├╝k ┼čehrinin de b├Âlge i├žerisinde yer almas─▒n─▒ ─▒srarla talep etmi┼člerdir. Bunun ├╝zerine aynen 1923 LozanÔÇÖda oldu─ču gibi (taraflar farkl─▒ olmakla birlikte sistem ayn─▒) 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen ├Âzerk b├Âlge beyannamesinde Kerk├╝k meselesi ├╝zerinde bir anla┼čma sa─članamadan daha sonra yap─▒lacak g├Âr├╝┼čmelere b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼člang─▒├žta Kerk├╝kÔÇÖ├╝n demografik yap─▒s─▒n─▒n tespiti i├žin n├╝fus say─▒m─▒ ├╝zerinde durulmu┼čtur. Ancak daha sonra her iki taraf sonu├žlar─▒n T├╝rkmenlerin lehine sonu├žlanaca─č─▒ndan referandum form├╝l├╝ ├╝zerinde anla┼čm─▒┼čt─▒r. B├Âylece T├╝rkmenlerin yo─čun bulundu─ču b├Âlgelerin kaderi ile ilgili olarak T├╝rkmenler iki taraftan birini se├žmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak ┼ču ana kadar ne say─▒m yap─▒ld─▒ ne de referanduma gidildi. E─čer bu say─▒m o zaman yap─▒labilseydi Kerk├╝kÔÇÖ├╝n bir T├╝rkmen ┼čehri oldu─ču resmen tescil edilecek ve bug├╝nlere kadar devam eden bu tart─▒┼čmalar da olmayacakt─▒.


Konu ile ilgili olarak hem Ba─čdat ve hem de KDP Y├Ânetimleri taraf─▒ndan T├╝rkmenlerin g├Âr├╝┼člerini ve tutumlar─▒n─▒ almak amac─▒yla Ba─čdatÔÇÖta yerle┼čik T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile bir dizi g├Âr├╝┼čmeler ba┼člat─▒ld─▒. T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile 2 ayl─▒k s├╝re i├žerisinde farkl─▒ zamanlardaki g├Âr├╝┼čmelerde; KDPÔÇÖnin ├╝st d├╝zey kurmaylar─▒, Ba─čdat Y├Ânetimi Devrim Komuta Konseyi ├╝yesi ve daha sonra D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ g├Ârevine getirilen Murtaza Al Hadisi kat─▒lm─▒┼čt─▒r.



Her iki tarafta Kerk├╝k ve o d├Ânem ├Âzerk b├Âlge kapsam─▒na giren di─čer T├╝rkmen b├Âlgelerinde ya┼čayan T├╝rkmenleri, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ kanal─▒ ile kendi taraflar─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒lar. T├╝rkmenler, sunulan ├Âneriler kar┼č─▒s─▒nda bir ara teredd├╝t ya┼čad─▒lar. Bu arada Irak ordusunda pa┼ča r├╝tbesine kadar ula┼čan T├╝rkmen k├Âkenli ├ľmer Ali Pa┼ča, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ve sosyal konularla ilgilenmesini talep etmi┼čtir. Di─čer taraftan da IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde T├╝rkmenlerin de kendilerine ├Âzg├╝ bir ├ľzerk b├Âlge olu┼čturulmas─▒ amac─▒yla bir siyasi parti kurma giri┼čimi ├Ânerisinde bulunmu┼č ancak ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.


***** Devam Edecek ****


Dr. C├╝neyt Meng├╝
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (116)...

T├╝rkmeneli dergi 114

Hits: 3

Devamř...

Kerk├╝k'te K├╝rdistan bayra─č─▒ krizi derinle┼čiyor... Mahkeme karar─▒n─▒ uygulamayacaklar

Hits: 9

Ba─čdat ─░dare Mahkemesi'nin verdi─či 'K├╝rdistan bayra─č─▒' karar─▒ sonras─▒nda kriz s├╝r├╝yor. son…

Devamř...

REFERANDUM ENGELLEN─░R VEYA ERTELEN─░R M─░?

Hits: 10

Irak K├╝rdistan B├Âlgesi ile Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere ihtilafl─▒ topraklar─▒ i├žine alan b├Âlgede…

Devamř...

Irak T├╝rkmenleri: Referandumu reddediyoruz

Hits: 8

Irak T├╝rkmen Cephesi Ba┼čkan─▒ Salihi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi'nin 25 Eyl├╝l'deki ba─č─▒ms─▒…

Devamř...

T├╝rkmenler Telafer'den g├╝venli b├Âlgelere ka├ž─▒yor

Hits: 41

Irak T├╝rkmen Cephesi Milletvekili Maruf, DEA┼×'─▒n elinde mahsur kalan Telafer'deki T├╝rkmenlerin…

Devamř...

T├╝rkmenlerden referandum tepkisi: Tek ba┼člar─▒na karar almamalar─▒ laz─▒m

Hits: 56

Irak T├╝rkmen Cephesi S├Âzc├╝s├╝ Ali Mehdi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├ÂnetimiÔÇÖnde (IKBY) 25 Eyl├╝lÔÇÖ…

Devamř...

Barzani'nin "ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu" karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor

Hits: 33

Barzani'nin ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor. Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar…

Devamř...

T├ťRKMEN KENT─░ TELAFER ─░├ç─░N HAREKETE GE├ç─░LD─░

Hits: 30

Ter├Âr ├Ârg├╝t├╝ I┼×─░D'in elinde tuttu─ču T├╝rkmen kenti Telafer'deki hedeflerin, uluslararas─▒ k…

Devamř...

T├╝rkmen lider H├╝rriyetÔÇÖe konu┼čtu: ÔÇśBarzani son ana kadar ├ž─▒tay─▒ y├╝kseltecektirÔÇÖ

Hits: 64

IRAK T├╝rkmen Cephesi (ITC) lideri Er┼čad Salihi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetim (IKBY) Ba┼čkan─▒ Mes…

Devamř...

T├╝rkmen ├çocuklar─▒n Y├╝z├╝n├╝ ├ťlk├╝c├╝ A─čabeyleri G├╝ld├╝rd├╝

Hits: 46

Eski┼čehir Yunus Emre ├ťlk├╝ Oca─č─▒ ├╝yeleri, 50 T├╝rkmen ├žocu─čuna g├╝zel bir g├╝n ya┼čatt─▒lar. …

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 24208

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 23578

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 22212

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

G├ťVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 19214

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B├Âlge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y├Ân├╝nden bi…

Devamř...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 18202

Yakla┼č─▒k bir y─▒ldan fazlad─▒r s├Âz├╝ edilen ve IrakÔÇÖ─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda pazarl─▒─č─▒ yap─…

Devamř...