1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-12-17
Facebook Twitter Youtube

Son A┼čama 140.Madde (2)

Kerk├╝k

Dr. C├╝neyt Meng├╝



Kim ne derse desin 10 Haziran tarihinde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ba┼člat─▒lan bir dizi olaylar─▒n ana hedeflerinden birisi IrakÔÇÖta Kerk├╝k b├Âlgesi i├žin 140. Maddenin uygulanmas─▒ ile ┼čehrin K├╝rtle┼čtirilmesi, Telafer ve di─čer T├╝rkmen yerle┼čim b├Âlgelerindeki T├╝rkmenleri g├Â├že zorlayarak siyasi denklemin d─▒┼č─▒nda tutulmas─▒ ve K├╝rdistan Y├Ânetimi b├Âlgesinde normal bir vatanda┼č olarak hayatlar─▒n─▒n idame ettirtilmesidir. T├╝rkmeneli b├Âlgesini ve T├╝rkmenlerin neden hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒n cevab─▒ ise; ba┼čta IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ savunmalar─▒, IrakÔÇÖta toplumlar aras─▒ milliyet ve mezhep farkl─▒l─▒─č─▒ g├Âzetmeden karde┼č├že ya┼čama arzusu i├žinde olmalar─▒ ve en ├Ânemlisi de ├že┼čitli d├Ânemlerde Kerk├╝k meselesi ile ilgili ortaya at─▒lan farkl─▒ senaryolar kars─▒s─▒nda kentin T├╝rkmen ├Âzelli─či dikkate al─▒narak merkezi h├╝k├╝mete ba─čl─▒ kalmalar─▒ veya IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir nedenle b├Âl├╝nme a┼čamas─▒na girmesi durumunda Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ├Âzel stat├╝ye kavu┼čmas─▒n─▒ talep etmeleridir.

Bug├╝n Barzani, hukuksal s├╝resi dolmu┼č ve planl─▒ bir ┼čekilde demografik ├Âzelli─či de─či┼čtirilmi┼č Kerk├╝kÔÇÖ├╝n 140. Madde ile KYBÔÇÖye ba─članarak oldubittiye getirmek istemektedir.

140. Madde ile ilgili olarak Kerk├╝kÔÇÖte kamuoyuna a├ž─▒klamalarda bulunan ve bu iste─činin ger├žekle┼čtirilmesi i├žin zorlanaca─č─▒n─▒ g├Âren Barzani, son g├╝nlerde s├Âz konusu maddeye i┼člerlik kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin BMÔÇÖnin m├╝dahalesini istemi┼čtir. Asl─▒nda y─▒llard─▒r T├╝rkmen temsilcileri de kentin planl─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č demografik yap─▒s─▒ ile ilgili BMÔÇÖnin m├╝dahalesini talep etmi┼čler ve halen de devam etmektedirler. Asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin y├╝ksek menfaatlerini zedeleyen ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n kaderiyle ilgili siyasi stratejik hedeflerini i├žeren 140. Maddenin temelleri, 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen Kerk├╝k ├ľzerk B├Âlge tasla─č─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒nda at─▒lm─▒┼čt─▒r. O d├Ânemde KDP ile Merkezi H├╝k├╝met aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde, Kerk├╝kÔÇÖ├╝n durumu ve pe┼čmergelerin elinde bulunan a─č─▒r silahlar─▒n teslimi sorun te┼čkil etmi┼čtir

Ba─čdat Y├Ânetimi ├Âzerk b├Âlge i├žerisinde sadece Erbil, S├╝leymaniye ve Duhok ┼čehirlerinin yer almas─▒n─▒ isterken KDP ise Kerk├╝k ┼čehrinin de b├Âlge i├žerisinde yer almas─▒n─▒ ─▒srarla talep etmi┼člerdir. Bunun ├╝zerine aynen 1923 LozanÔÇÖda oldu─ču gibi (taraflar farkl─▒ olmakla birlikte sistem ayn─▒) 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen ├Âzerk b├Âlge beyannamesinde Kerk├╝k meselesi ├╝zerinde bir anla┼čma sa─članamadan daha sonra yap─▒lacak g├Âr├╝┼čmelere b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼člang─▒├žta Kerk├╝kÔÇÖ├╝n demografik yap─▒s─▒n─▒n tespiti i├žin n├╝fus say─▒m─▒ ├╝zerinde durulmu┼čtur. Ancak daha sonra her iki taraf sonu├žlar─▒n T├╝rkmenlerin lehine sonu├žlanaca─č─▒ndan referandum form├╝l├╝ ├╝zerinde anla┼čm─▒┼čt─▒r. B├Âylece T├╝rkmenlerin yo─čun bulundu─ču b├Âlgelerin kaderi ile ilgili olarak T├╝rkmenler iki taraftan birini se├žmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak ┼ču ana kadar ne say─▒m yap─▒ld─▒ ne de referanduma gidildi. E─čer bu say─▒m o zaman yap─▒labilseydi Kerk├╝kÔÇÖ├╝n bir T├╝rkmen ┼čehri oldu─ču resmen tescil edilecek ve bug├╝nlere kadar devam eden bu tart─▒┼čmalar da olmayacakt─▒.


Konu ile ilgili olarak hem Ba─čdat ve hem de KDP Y├Ânetimleri taraf─▒ndan T├╝rkmenlerin g├Âr├╝┼člerini ve tutumlar─▒n─▒ almak amac─▒yla Ba─čdatÔÇÖta yerle┼čik T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile bir dizi g├Âr├╝┼čmeler ba┼člat─▒ld─▒. T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile 2 ayl─▒k s├╝re i├žerisinde farkl─▒ zamanlardaki g├Âr├╝┼čmelerde; KDPÔÇÖnin ├╝st d├╝zey kurmaylar─▒, Ba─čdat Y├Ânetimi Devrim Komuta Konseyi ├╝yesi ve daha sonra D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ g├Ârevine getirilen Murtaza Al Hadisi kat─▒lm─▒┼čt─▒r.



Her iki tarafta Kerk├╝k ve o d├Ânem ├Âzerk b├Âlge kapsam─▒na giren di─čer T├╝rkmen b├Âlgelerinde ya┼čayan T├╝rkmenleri, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ kanal─▒ ile kendi taraflar─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒lar. T├╝rkmenler, sunulan ├Âneriler kar┼č─▒s─▒nda bir ara teredd├╝t ya┼čad─▒lar. Bu arada Irak ordusunda pa┼ča r├╝tbesine kadar ula┼čan T├╝rkmen k├Âkenli ├ľmer Ali Pa┼ča, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ve sosyal konularla ilgilenmesini talep etmi┼čtir. Di─čer taraftan da IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde T├╝rkmenlerin de kendilerine ├Âzg├╝ bir ├ľzerk b├Âlge olu┼čturulmas─▒ amac─▒yla bir siyasi parti kurma giri┼čimi ├Ânerisinde bulunmu┼č ancak ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.


***** Devam Edecek ****


Dr. C├╝neyt Meng├╝
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (123)...

Kerk├╝k'te Irak T├╝rkmen Cephesi b├╝rolar─▒na silahl─▒ sald─▒r─▒

Hits: 36

Kerk├╝k Polis M├╝d├╝r├╝ Hattap ├ľmer, "Kerk├╝k kent merkezinde Irak T├╝rkmen Cephesi'nin iki b├╝rosu…

Devamř...

G├╝n Milli Birlik G├╝n├╝d├╝r

Hits: 26

Irak T├╝rkmenleri tarih boyunca varl─▒─č─▒n─▒ korumak i├žin m├╝cadele edip bir├žok zorluklar─▒ a…

Devamř...

Irak Cumhurba┼čkan─▒, T├╝rkmen liderle g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 32

Irak Cumhurba┼čkan─▒ Fuat Masum, Irak T├╝rkmen Cephesi Genel Ba┼čkan─▒ ve Kerk├╝k Milletvekili Er┼če…

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 118

Hits: 11

Devamř...

Irak T├╝rkmen Cephesi havan sald─▒r─▒s─▒n─▒n sebebini a├ž─▒klad─▒

Hits: 105

ÔÇő Irak T├╝rkmen Cephesi, Salahattin iline ba─čl─▒ Tuzhurmatu il├žesine d├╝n d├╝zenlenen havan sald…

Devamř...

T├╝rkmenlere Havan Sald─▒r─▒s─▒! ┼×ehit ve Yaral─▒lar Var

Hits: 63

IrakÔÇÖ─▒n Selahattin iline ba─čl─▒ T├╝rkmen Tuzhurmatu il├žesinde d├╝zenlenen havan sald─▒r─▒s─▒nd…

Devamř...

Ah Ba─čdat ah...

Hits: 49

Anadolu Yay─▒nc─▒lar Derne─či olarak Irak Gazeteciler Cemiyetinin davetlisi s─▒fat─▒ ile Ba─čdatÔÇÖa…

Devamř...

Pe┼čmerge ve K├╝rt G├╝venlik G├╝├žleri B├Âlgede ─░nsanl─▒k ve Sava┼č Su├žu ─░┼čliyor

Hits: 85

Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar ─░badi, Irak'─▒n kuzeyindeki y├Ânetime ba─čl─▒ Asayi┼č g├╝├žleri taraf─▒nda…

Devamř...

Bar─▒┼č ve Anda'dan T├╝rkmen okullar─▒na yard─▒m

Hits: 51

ANDA Karde┼če Vefa Derne─či ve Bar─▒┼č ─░nsani Yard─▒m Vakf─▒ T├╝rkmen okullar─▒na e─čitim malzemele…

Devamř...

T├╝rkmenler Kerk├╝k'teki ABD varl─▒─č─▒ndan endi┼čeli

Hits: 53

Irak T├╝rkmen Cephesi Kerk├╝k Milletvekili Turan, "ABD g├╝├žlerinin, ge├žmi┼čte oldu─ču gibi tarafs─…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 33657

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 29504

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ├Âncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 27089

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 27072

Tarihte ├╝├ž y─▒l ├Ânce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 26545

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...