1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-09-19
Facebook Twitter Youtube

Son A┼čama 140.Madde (2)

Kardaslik 79

Dr. C├╝neyt Meng├╝



Kim ne derse desin 10 Haziran tarihinde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ba┼člat─▒lan bir dizi olaylar─▒n ana hedeflerinden birisi IrakÔÇÖta Kerk├╝k b┘Élgesi i├žin 140. Maddenin uygulanmas─▒ ile ┼čehrin K├╝rtle┼čtirilmesi, Telafer ve di─čer T├╝rkmen yerle┼čim b┘Élgelerindeki T├╝rkmenleri g┘É├že zorlayarak siyasi denklemin d─▒┼č─▒nda tutulmas─▒ ve K├╝rdistan Y┘Énetimi b┘Élgesinde normal bir vatanda┼č olarak hayatlar─▒n─▒n idame ettirtilmesidir. T├╝rkmeneli b┘Élgesini ve T├╝rkmenlerin neden hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒n cevab─▒ ise; ba┼čta IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ savunmalar─▒, IrakÔÇÖta toplumlar aras─▒ milliyet ve mezhep farkl─▒l─▒─č─▒ g┘Ézetmeden karde┼č├že ya┼čama arzusu i├žinde olmalar─▒ ve en ┘Énemlisi de ├že┼čitli d┘Énemlerde Kerk├╝k meselesi ile ilgili ortaya at─▒lan farkl─▒ senaryolar kars─▒s─▒nda kentin T├╝rkmen ┘Ézelli─či dikkate al─▒narak merkezi h├╝k├╝mete ba─čl─▒ kalmalar─▒ veya IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir nedenle b┘Él├╝nme a┼čamas─▒na girmesi durumunda Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ┘Ézel stat├╝ye kavu┼čmas─▒n─▒ talep etmeleridir.

Bug├╝n Barzani, hukuksal s├╝resi dolmu┼č ve planl─▒ bir ┼čekilde demografik ┘Ézelli─či de─či┼čtirilmi┼č Kerk├╝kÔÇÖ├╝n 140. Madde ile KYBÔÇÖye ba─članarak oldubittiye getirmek istemektedir.

140. Madde ile ilgili olarak Kerk├╝kÔÇÖte kamuoyuna a├ž─▒klamalarda bulunan ve bu iste─činin ger├žekle┼čtirilmesi i├žin zorlanaca─č─▒n─▒ g┘Éren Barzani, son g├╝nlerde s┘Éz konusu maddeye i┼člerlik kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin BMÔÇÖnin m├╝dahalesini istemi┼čtir. Asl─▒nda y─▒llard─▒r T├╝rkmen temsilcileri de kentin planl─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č demografik yap─▒s─▒ ile ilgili BMÔÇÖnin m├╝dahalesini talep etmi┼čler ve halen de devam etmektedirler. Asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin y├╝ksek menfaatlerini zedeleyen ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n kaderiyle ilgili siyasi stratejik hedeflerini i├žeren 140. Maddenin temelleri, 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen Kerk├╝k ├ľzerk B┘Élge tasla─č─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒nda at─▒lm─▒┼čt─▒r. O d┘Énemde KDP ile Merkezi H├╝k├╝met aras─▒nda yap─▒lan g┘Ér├╝┼čmelerde, Kerk├╝kÔÇÖ├╝n durumu ve pe┼čmergelerin elinde bulunan a─č─▒r silahlar─▒n teslimi sorun te┼čkil etmi┼čtir

Ba─čdat Y┘Énetimi ┘Ézerk b┘Élge i├žerisinde sadece Erbil, S├╝leymaniye ve Duhok ┼čehirlerinin yer almas─▒n─▒ isterken KDP ise Kerk├╝k ┼čehrinin de b┘Élge i├žerisinde yer almas─▒n─▒ ─▒srarla talep etmi┼člerdir. Bunun ├╝zerine aynen 1923 LozanÔÇÖda oldu─ču gibi (taraflar farkl─▒ olmakla birlikte sistem ayn─▒) 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen ┘Ézerk b┘Élge beyannamesinde Kerk├╝k meselesi ├╝zerinde bir anla┼čma sa─članamadan daha sonra yap─▒lacak g┘Ér├╝┼čmelere b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼člang─▒├žta Kerk├╝kÔÇÖ├╝n demografik yap─▒s─▒n─▒n tespiti i├žin n├╝fus say─▒m─▒ ├╝zerinde durulmu┼čtur. Ancak daha sonra her iki taraf sonu├žlar─▒n T├╝rkmenlerin lehine sonu├žlanaca─č─▒ndan referandum form├╝l├╝ ├╝zerinde anla┼čm─▒┼čt─▒r. B┘Éylece T├╝rkmenlerin yo─čun bulundu─ču b┘Élgelerin kaderi ile ilgili olarak T├╝rkmenler iki taraftan birini se├žmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak ┼ču ana kadar ne say─▒m yap─▒ld─▒ ne de referanduma gidildi. E─čer bu say─▒m o zaman yap─▒labilseydi Kerk├╝kÔÇÖ├╝n bir T├╝rkmen ┼čehri oldu─ču resmen tescil edilecek ve bug├╝nlere kadar devam eden bu tart─▒┼čmalar da olmayacakt─▒.


Konu ile ilgili olarak hem Ba─čdat ve hem de KDP Y┘Énetimleri taraf─▒ndan T├╝rkmenlerin g┘Ér├╝┼člerini ve tutumlar─▒n─▒ almak amac─▒yla Ba─čdatÔÇÖta yerle┼čik T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile bir dizi g┘Ér├╝┼čmeler ba┼člat─▒ld─▒. T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile 2 ayl─▒k s├╝re i├žerisinde farkl─▒ zamanlardaki g┘Ér├╝┼čmelerde; KDPÔÇÖnin ├╝st d├╝zey kurmaylar─▒, Ba─čdat Y┘Énetimi Devrim Komuta Konseyi ├╝yesi ve daha sonra D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ g┘Érevine getirilen Murtaza Al Hadisi kat─▒lm─▒┼čt─▒r.



Her iki tarafta Kerk├╝k ve o d┘Énem ┘Ézerk b┘Élge kapsam─▒na giren di─čer T├╝rkmen b┘Élgelerinde ya┼čayan T├╝rkmenleri, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ kanal─▒ ile kendi taraflar─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒lar. T├╝rkmenler, sunulan ┘Éneriler kar┼č─▒s─▒nda bir ara teredd├╝t ya┼čad─▒lar. Bu arada Irak ordusunda pa┼ča r├╝tbesine kadar ula┼čan T├╝rkmen k┘Ékenli ├ľmer Ali Pa┼ča, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ve sosyal konularla ilgilenmesini talep etmi┼čtir. Di─čer taraftan da IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde T├╝rkmenlerin de kendilerine ┘Ézg├╝ bir ├ľzerk b┘Élge olu┼čturulmas─▒ amac─▒yla bir siyasi parti kurma giri┼čimi ┘Énerisinde bulunmu┼č ancak ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.


***** Devam Edecek ****


Dr. C├╝neyt Meng├╝
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (135)...

Barzani ve Talabani'den Kerk├╝k plan─▒

Hits: 48

T├╝rkmen Cephesi Kerk├╝k Te┼čkilat Sorumlusu Mehmet Seman A─čao─člu, ABD-Pe┼čmerge ortakl─▒─č─▒yla y…

Devamř...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devamř...

T├ťRKMENLER─░N ├ç├ľZ├ťM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan T├╝rkmenler aras─▒nda birli─či, sosyal ve siyasal dayan─▒┼čmay─▒ peki┼čtirmek…

Devamř...

"Kerk├╝k konusunda hi├ž kimse ile pazarl─▒─ča oturmayaca─č─▒z"

Hits: 83

Birle┼čmi┼č Milletler Ba─čdat Temsilcisi Yan Kobi┼č ile bir araya gelen Irak T├╝rkmen Cephesi Genel …

Devamř...

T├╝rkmenlerden Basra'ya 108 ton i├žme suyu yard─▒m─▒

Hits: 50

Kerk├╝k'te Irak T├╝rkmen Cephesi taraf─▒ndan ba┼člat─▒lan yard─▒m kampanyas─▒ kapsam─▒nda, i├žme suy…

Devamř...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devamř...

T├╝rkmen ─░sti┼čare Toplant─▒s─▒ Yap─▒ld─▒.

Hits: 151

AnkaraÔÇÖda faaliyet g├Âsteren T├╝rkmen Sivil Toplum Kurulu┼člar─▒ 2 Eyl├╝l 2018 tarihinde b├Âlgedek…

Devamř...

T├╝rkmenler k├╝├ž├╝k ordu kurdu

Hits: 104

Kerk├╝kÔÇÖ├╝n Ha┼čdi ┼×abi destekli Irak ordusu taraf─▒ndan K├╝rtlerden al─▒nmas─▒ sonras─▒nda, kent…

Devamř...

Irak Meclis'inde "T├╝rkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi'nin Meclis binas─▒nda yapt─▒─č─▒ bas─▒n to…

Devamř...

Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar el-─░badi: Halk─▒m─▒z─▒n ├ž─▒kar─▒n─▒ ─░ran i├žin riske atamay─▒z

Hits: 57

Irak'ta h├╝k├╝met kurmak i├žin meclis b├╝y├╝k grubunun kurulmas─▒na de─činen ─░badi, lideri oldu─ču …

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38743

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36845

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 33838

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29679

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28832

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...