1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-07-14
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

Son A┼čama 140.Madde (2)

Dr. C├╝neyt Meng├╝



Kim ne derse desin 10 Haziran tarihinde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ba┼člat─▒lan bir dizi olaylar─▒n ana hedeflerinden birisi IrakÔÇÖta Kerk├╝k b┘Élgesi i├žin 140. Maddenin uygulanmas─▒ ile ┼čehrin K├╝rtle┼čtirilmesi, Telafer ve di─čer T├╝rkmen yerle┼čim b┘Élgelerindeki T├╝rkmenleri g┘É├že zorlayarak siyasi denklemin d─▒┼č─▒nda tutulmas─▒ ve K├╝rdistan Y┘Énetimi b┘Élgesinde normal bir vatanda┼č olarak hayatlar─▒n─▒n idame ettirtilmesidir. T├╝rkmeneli b┘Élgesini ve T├╝rkmenlerin neden hedef al─▒nd─▒─č─▒n─▒n cevab─▒ ise; ba┼čta IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ savunmalar─▒, IrakÔÇÖta toplumlar aras─▒ milliyet ve mezhep farkl─▒l─▒─č─▒ g┘Ézetmeden karde┼č├že ya┼čama arzusu i├žinde olmalar─▒ ve en ┘Énemlisi de ├že┼čitli d┘Énemlerde Kerk├╝k meselesi ile ilgili ortaya at─▒lan farkl─▒ senaryolar kars─▒s─▒nda kentin T├╝rkmen ┘Ézelli─či dikkate al─▒narak merkezi h├╝k├╝mete ba─čl─▒ kalmalar─▒ veya IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir nedenle b┘Él├╝nme a┼čamas─▒na girmesi durumunda Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ┘Ézel stat├╝ye kavu┼čmas─▒n─▒ talep etmeleridir.

Bug├╝n Barzani, hukuksal s├╝resi dolmu┼č ve planl─▒ bir ┼čekilde demografik ┘Ézelli─či de─či┼čtirilmi┼č Kerk├╝kÔÇÖ├╝n 140. Madde ile KYBÔÇÖye ba─članarak oldubittiye getirmek istemektedir.

140. Madde ile ilgili olarak Kerk├╝kÔÇÖte kamuoyuna a├ž─▒klamalarda bulunan ve bu iste─činin ger├žekle┼čtirilmesi i├žin zorlanaca─č─▒n─▒ g┘Éren Barzani, son g├╝nlerde s┘Éz konusu maddeye i┼člerlik kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin BMÔÇÖnin m├╝dahalesini istemi┼čtir. Asl─▒nda y─▒llard─▒r T├╝rkmen temsilcileri de kentin planl─▒ olarak de─či┼čtirilmi┼č demografik yap─▒s─▒ ile ilgili BMÔÇÖnin m├╝dahalesini talep etmi┼čler ve halen de devam etmektedirler. Asl─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin y├╝ksek menfaatlerini zedeleyen ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n kaderiyle ilgili siyasi stratejik hedeflerini i├žeren 140. Maddenin temelleri, 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen Kerk├╝k ├ľzerk B┘Élge tasla─č─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒nda at─▒lm─▒┼čt─▒r. O d┘Énemde KDP ile Merkezi H├╝k├╝met aras─▒nda yap─▒lan g┘Ér├╝┼čmelerde, Kerk├╝kÔÇÖ├╝n durumu ve pe┼čmergelerin elinde bulunan a─č─▒r silahlar─▒n teslimi sorun te┼čkil etmi┼čtir

Ba─čdat Y┘Énetimi ┘Ézerk b┘Élge i├žerisinde sadece Erbil, S├╝leymaniye ve Duhok ┼čehirlerinin yer almas─▒n─▒ isterken KDP ise Kerk├╝k ┼čehrinin de b┘Élge i├žerisinde yer almas─▒n─▒ ─▒srarla talep etmi┼člerdir. Bunun ├╝zerine aynen 1923 LozanÔÇÖda oldu─ču gibi (taraflar farkl─▒ olmakla birlikte sistem ayn─▒) 11 Mart 1970 tarihinde ilan edilen ┘Ézerk b┘Élge beyannamesinde Kerk├╝k meselesi ├╝zerinde bir anla┼čma sa─članamadan daha sonra yap─▒lacak g┘Ér├╝┼čmelere b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba┼člang─▒├žta Kerk├╝kÔÇÖ├╝n demografik yap─▒s─▒n─▒n tespiti i├žin n├╝fus say─▒m─▒ ├╝zerinde durulmu┼čtur. Ancak daha sonra her iki taraf sonu├žlar─▒n T├╝rkmenlerin lehine sonu├žlanaca─č─▒ndan referandum form├╝l├╝ ├╝zerinde anla┼čm─▒┼čt─▒r. B┘Éylece T├╝rkmenlerin yo─čun bulundu─ču b┘Élgelerin kaderi ile ilgili olarak T├╝rkmenler iki taraftan birini se├žmek zorunda b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak ┼ču ana kadar ne say─▒m yap─▒ld─▒ ne de referanduma gidildi. E─čer bu say─▒m o zaman yap─▒labilseydi Kerk├╝kÔÇÖ├╝n bir T├╝rkmen ┼čehri oldu─ču resmen tescil edilecek ve bug├╝nlere kadar devam eden bu tart─▒┼čmalar da olmayacakt─▒.


Konu ile ilgili olarak hem Ba─čdat ve hem de KDP Y┘Énetimleri taraf─▒ndan T├╝rkmenlerin g┘Ér├╝┼člerini ve tutumlar─▒n─▒ almak amac─▒yla Ba─čdatÔÇÖta yerle┼čik T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile bir dizi g┘Ér├╝┼čmeler ba┼člat─▒ld─▒. T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ yetkilileri ile 2 ayl─▒k s├╝re i├žerisinde farkl─▒ zamanlardaki g┘Ér├╝┼čmelerde; KDPÔÇÖnin ├╝st d├╝zey kurmaylar─▒, Ba─čdat Y┘Énetimi Devrim Komuta Konseyi ├╝yesi ve daha sonra D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ g┘Érevine getirilen Murtaza Al Hadisi kat─▒lm─▒┼čt─▒r.



Her iki tarafta Kerk├╝k ve o d┘Énem ┘Ézerk b┘Élge kapsam─▒na giren di─čer T├╝rkmen b┘Élgelerinde ya┼čayan T├╝rkmenleri, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒ kanal─▒ ile kendi taraflar─▒na ├žekmeye ├žal─▒┼čt─▒lar. T├╝rkmenler, sunulan ┘Éneriler kar┼č─▒s─▒nda bir ara teredd├╝t ya┼čad─▒lar. Bu arada Irak ordusunda pa┼ča r├╝tbesine kadar ula┼čan T├╝rkmen k┘Ékenli ├ľmer Ali Pa┼ča, T├╝rkmen Karde┼člik Oca─č─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ve sosyal konularla ilgilenmesini talep etmi┼čtir. Di─čer taraftan da IrakÔÇÖ─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žerisinde T├╝rkmenlerin de kendilerine ┘Ézg├╝ bir ├ľzerk b┘Élge olu┼čturulmas─▒ amac─▒yla bir siyasi parti kurma giri┼čimi ┘Énerisinde bulunmu┼č ancak ger├žekle┼čtirilememi┼čtir.


***** Devam Edecek ****


Dr. C├╝neyt Meng├╝
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (133)...

1959 KATL─░AMI,NES─░LLER BOYUNCA HAFIZADAN S─░L─░NMEYECEK

Hits: 40

T├╝rkmenlerin maruz kald─▒─č─▒ 1959 Kerk├╝k Katliam─▒ÔÇÖn─▒n 59. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ m├╝nasebeti nedeniyl…

Devamř...

Salihi: T├╝rkmen gencinin T├╝rkiye Burslar─▒na kabul edilmedi─čini biliyoruz

Hits: 100

Bug├╝nlerde, Irak dahil pek ├žok ├╝lkeden gencin T├╝rkiye'de y├╝ksek ├Â─čretimde e─čitim almas─▒ ama…

Devamř...

'Gaye b├Âlgeyi T├╝rkmen varl─▒─č─▒ndan ar─▒nd─▒rmakt─▒, hesap tutmad─▒'

Hits: 245

Kerk├╝k Vakf─▒ Ba┼čkan─▒ Er┼čat H├╝rm├╝zl├╝, "Gaye T├╝rkmenleri y─▒ld─▒rmak, korkutmak ve Kerk├╝k il…

Devamř...

Kerk├╝k'te oylar─▒ ├žalanlar─▒ asla affetmeyiz

Hits: 34

Irak Ba┼čbakan─▒ ─░badi, "Kerk├╝k'te elle say─▒m sonu├žlar─▒ ne olursa olsun oylar─▒ ├žalanlar─▒ asl…

Devamř...

Kerk├╝k'te 8 ayda 22 T├╝rkmen ├Âld├╝r├╝ld├╝

Hits: 38

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde son d├Ânemde T├╝rkmenlere y├Ânelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerk├╝k'te …

Devamř...

Kerk├╝k Havaliman─▒ u├žu┼člara a├ž─▒lacak

Hits: 26

Irak Ula┼čt─▒rma Bakan─▒ Kaz─▒m Fincan el-Hamami, Kerk├╝k Havaliman─▒'ndan ├Ân├╝m├╝zdeki iki hafta i…

Devamř...

Bir As─▒rd─▒r Suriye ve Irak bir T├╝rkmen Yurdu.!

Hits: 84

Irak ve SuriyeÔÇÖde devam eden etnik ve mezhepsel ├žat─▒┼čma y─▒llarca s├╝rse bile, sonunda siyasi c…

Devamř...

Kerk├╝k Vakf─▒ndan ba┼čsa─čl─▒─č─▒

Hits: 46

Kerk├╝k Vakf─▒ olarak uzun zaman Irak T├╝rkmenleri Meclis Ba┼čkanl─č─▒n─▒ ├╝stlenen Dava arkada┼č─▒m…

Devamř...

Salihi : BayraktarÔÇÖ─▒n vefat haberini b├╝y├╝k ├╝z├╝nt├╝yle kar┼č─▒lad─▒k.

Hits: 30

Irak T├╝rkmen Cephesi Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čet Salihi, Irak T├╝rkmen Meclisi Ba┼čkan─▒ Yunus Bayraktar…

Devamř...

Kerk├╝k'te oylar─▒n elle say─▒m i┼čleminin durdurulmas─▒na protesto

Hits: 53

Irak'ta yap─▒lan genel se├žimlere hile ve ┼čaibe kar─▒┼čt─▒─č─▒ iddias─▒yla be┼č g├╝n ├Ânce ba┼člat─…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38420

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36205

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 31972

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29253

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28399

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...