1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son güncelleme: 2017-03-25
Facebook Twitter Youtube

SEÇİMLERDEN SONRA IRAK’I ZORLU BİR SÜREÇ BEKLEMEKTEDİR

Antalya Kerkük’e Ses Verdi

Dr. Cüneyt Mengü


Saddam sonrası Irak halkı geçtiğimiz günlerde 4. kez sandık başına gitti. Seçimlerin üçü ABD’nin resmen işgali altında, dördüncüsü ise 30 Nisan 2014 tarihinde ilk kez sözde ABD ordusunun olmadığı koşullarda yapıldı. Aslında ortada değişen fazla bir şey görünmemektedir. Zira ABD hegomonyası halen devam etmekte, diğer taraftan İran en büyük oyuncu olarak sahada yer almakta ve Ankara’nın da, zaman zaman yanlış ata oynamasına rağmen, ağırlığı devam etmektedir.
Diğer taraftan ülkede Şiilerle Sünniler arasında yaratılmış mezhep gerginliği körüklenmekte, ister Şii ister Sünni gruplar birbiriyle barışık olmamalarına rağmen menfaatleri icabı ittifaklar oluşturulmaya çalışılmaktadır. Kürtlerle de etnik gerginliğin tırmanması sonucunda Kürt grupları ya daha fazla hak elde edeceğiz ya da bağımsızlığımızı ilan ederiz demektedirler. Bombalı saldırılar ve şiddet olayları ise hiç durmuyor, güvenlikten söz edilemediği gibi güvenlik güçleri de görevlerini kötüye kullanıyor, yolsuzluklar ise başını almış gidiyor. El Ambar ve Felluce’de vahşet yaşanmakta, Kerkük başta olmak üzere fidye karşılığı insan kaçırmaları devam etmekte, Petrol ve Doğalgaz Kanunu halen askıda beklemekte, Kuzey Irak ise istediği gibi petrol satışlarına devam etmektedir. Bunların yanı sıra Kerkük üzerindeki pazarlıklar da halen gündemi meşgul etmektedir.
Hali hazırda Irak’ta bir cumhurbaşkanı yoktur. Zira Talabani 2 yılı aşkın süredir görevini yapamıyor. Yardımcısı ise yasaya göre parlamentoyu göreve çağırma yetkisine sahip değildir. Şimdilerde ise Kürt grupları; Irak’ta cumhurbaşkanı makamı Kürtler için bir haktır, her hangi bir aday gösterilmesi halinde Kürdistan parlamentosundan da onay alınmak gerektiğini söylemektedirler. Her ne kadar Anayasa’da yer almamakla birlikte!
Buraya kadar Irak’ın kısaca tablosunu çizmeye çalıştım. Tabi ki unuttuklarım da olabilir. Ana konumuz seçimler olup 30 Nisan’da yapılan genel seçimler Irak’ın sorunlarının çözümlenmesine yardımcı olabilecek mi? Bağımsız seçim komiserliği tarafından yapılan açıklamalarda, seçim sonuçlarının ciddi itirazlar olmadığı takdirde 2 veya 4 hafta içerisinde ilan edileceği ifade edilmektedir. Yine seçim komiserliği verilerine göre yaklaşık 20 milyon seçmenden, 12 milyonun oy kullandığı bildirmiştir. Buna göre seçime katılım oranının %60 civarlarında olduğu söylenebilir.
37 koalisyon, 71 siyasi grubun oluşturduğu 107 listede, 9000 aday, 328 sandalye için yarıştı. Hükümetin kurulması için, yasaya göre 164+1=165 milletvekilinin onayı gerekmektedir. Resmi olmayan sonuçlara göre en az 10 milletvekili kazanan listelerin tahmini dökümleri aşağıdadır;


Nuri El Maliki’nin “Kanun Devleti” 70 ile 75 sandalye,
Ammar Al Hakim’in “Vatandaş Kitlesi” 40 ile 50 sandalye,
Mukteda El Sadr’ın “El Ahrar Kitlesi’’ 30 ile 35 sandalye,
Osame Al Nujaifi "Birleşikler Hareketi" 30 ile 35 sandalye,
İyad Allawi “Irak Ulusal İttifakı” 25 ile 30 sandalye,
İbrahim Al Jawhari “Reform Listesi’’ 10 ile 15 sandalye,
Saleh Al Mutlaq “Arabiya İttifakı” 10 ile 15 sandalye,
Demokrasi İttifakı ise 10 ile 12 sandalye.

Hükümet kurulması sürecinde anahtar rolü oynayan Kürt gruplarından KDP’nin en fazla oyu alacağı şimdiden kesinleşmiş, KYB ile Değişim Hareketi ise başa baş gitmektedir. İslamiler dahil Kürt grupların alacağı sandalye sayısı 55-60 sandalyeden oluşacağı tahmin edilmektedir.
Yukarıda ön görülen sandalye sayısı her ne kadar değişikliğe uğrasa bile, Irak meclisi için gereken 328 sandalyeye ulaşılamayacağından, gerekli olan eksikliği 1 ile 10 sandalye kazanan grup veya listeler tarafından tamamlanacaktır.
Yeni hükümetin ne zaman kurulacağı parlamentoda oluşacak dengelere bağlıdır ve 4 hafta diyenler olduğu gibi 1 yıl da sürebilir diye fikir beyan edenler vardır. Öte yandan, Almanya’da tedavi gören Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin süresinin dolmasına az bir zaman kalmıştır. Anayasa hükümlerine göre yeniden Cumhurbaşkanı seçimi için meclis çoğunluğunun üçte ikisinin onayı gerekmektedir.
Yukarıdaki verilerden anlaşıldığı gibi hiç bir partinin tek başına mutlak çoğunluğu, yani 165 sandalye sayısını elde edemediği görülmektedir.
Resmi olmayan sonuçlara göre, hükümetin kurulması için en fazla oyu alan El Maliki’ye bu görevin verilmesi teklif edilecektir. Ancak El Maliki çok çetin ve zorlu bir durum içerisindedir. Nedenine gelince, başta Al Hakim ve El Sadr olmak üzere Şii gruplarının bir kısmı, El Maliki’nin üçüncü dönem Başbakan olmaması için mücadele etmektedirler. Sünniler cephesinin başını çeken Al Nujaifi’nin de Maliki’ye karşı ilan ettiği kırmızıçizgi devam etmektedir. Diğer sünni ve şii gruplar ise, paylaşım ve menfaat peşindedirler. Kürt gruplarına gelince, hangi taraf daha çok imkan verirse o yönde karar verecekleri görülmektedir. Türkmenlere baktığımızda, seçimlere ITC’nin Kerkük dışında, Birleşikler Listesi, Irak Ulusal İttifakı ve bazı Türkmen partilerinin Hukuk Devlet İttifakı içinde yer almışlardır. Türkmenler ülke çıkarı için her bölgede farklı bir strateji ve farklı bir grupla işbirliği yaparak mezhepçi değil Türkmen topluğunun yararını hedefleyen bir siyaset izlemişlerdir. Türkmenlerin bu seçimlerde yaklaşık toplam 8 sandalye kazanabileceği tahmin edilmektedir.



Seçimlerin hemen ardından El Maliki çoğunluğa dayalı bir hükümet kuracağını açıklamasına rağmen bu gelişmelerden sonra ortaklık seçeneğinden söz etmeye başlamıştır. Netice itibariyle yukarıda izah edilen bilgilerin ışığı altında herhangi bir partinin tek başına hükümet kuramayacağı gibi ittifak oluşturmada da yoğun bir maratonun yaşanacağı anlaşılmaktadır. Al Hakim ile El Sadr ile ittifak etse dahi 165 sayısını oluşturmada zorluk çekecektir. Al Nujaifi ile 4 lü koalisyon formülü ise hem Sünnilerin reaksiyonuna hem de diğer grupların talepleri ile ilgili olarak beklenmedik pazarlıklara tabi olacaktır. Yani diyeceğimiz Irak’ı zorlu bir süreç beklemektedir.

Dr. Cüneyt Mengü
07.05.2014
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarın diğer yazıları (103)...

Kerkük Valisi'nin Yarattığı Bayrak Krizi

Hits: 226

Son günlerde Kerkük Valisi Necmettin Kerim'in Kerkük Vilayet Meclisi'ne yaptığı başvuruda, Kerkük’te…

Devamı...

Antalya Kerkük’e Ses Verdi

Hits: 28

Türkmen diyarı Kerkük’ün Kürt Valisi Necmeddin Kerim, önceki gün yayınladığı Kürtçe bir genelge ile,…

Devamı...

İstanbul'da Türkmen bayrağı asılmasını İBB izin vermedi

Hits: 69

Türk Dünyası'nın her yıl geleneksel olarak buluştuğu Topkapı Türk Dünyası Mahallesi etkinlik alanınd…

Devamı...

Türkmenler, Kerkük’ü bayraklarıyla donattı

Hits: 55

Ankara’nın şımarttğı Barzani’nin, Kerkük’te Kürdistan bayrağı hamlesine karşı Türkmenler ayaklandı. …

Devamı...

Avrupa İrak Türkmenleri platformu 2. Kurultayı Kopenhag'da düzenlenecek

Hits: 49

Avrupa İrak Türkmenleri platformu düzenleyecek olan 2. Kurultayı Danimarka başkenti Kopenhag'da 29 …

Devamı...

Kerkük'teki Son Durum Ele Alındı

Hits: 38

Türkmen siyasi parti başkan ve temsilcileri, bazı Türkmen milletvekilleri ve Kerkük İl Meclisi'ndeki…

Devamı...

Salihi'den Kerkük'te yaşanan bayrak kirizi ile çok önemli açıklamalar

Hits: 40