1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

SEÇÝMLERDEN SONRA IRAK’I ZORLU BÝR SÜREÇ BEKLEMEKTEDÝR

Kerkük

Dr. Cüneyt Mengü


Saddam sonrasý Irak halký geçtiðimiz günlerde 4. kez sandýk baþýna gitti. Seçimlerin üçü ABD’nin resmen iþgali altýnda, dördüncüsü ise 30 Nisan 2014 tarihinde ilk kez sözde ABD ordusunun olmadýðý koþullarda yapýldý. Aslýnda ortada deðiþen fazla bir þey görünmemektedir. Zira ABD hegomonyasý halen devam etmekte, diðer taraftan Ýran en büyük oyuncu olarak sahada yer almakta ve Ankara’nýn da, zaman zaman yanlýþ ata oynamasýna raðmen, aðýrlýðý devam etmektedir.
Diðer taraftan ülkede Þiilerle Sünniler arasýnda yaratýlmýþ mezhep gerginliði körüklenmekte, ister Þii ister Sünni gruplar birbiriyle barýþýk olmamalarýna raðmen menfaatleri icabý ittifaklar oluþturulmaya çalýþýlmaktadýr. Kürtlerle de etnik gerginliðin týrmanmasý sonucunda Kürt gruplarý ya daha fazla hak elde edeceðiz ya da baðýmsýzlýðýmýzý ilan ederiz demektedirler. Bombalý saldýrýlar ve þiddet olaylarý ise hiç durmuyor, güvenlikten söz edilemediði gibi güvenlik güçleri de görevlerini kötüye kullanýyor, yolsuzluklar ise baþýný almýþ gidiyor. El Ambar ve Felluce’de vahþet yaþanmakta, Kerkük baþta olmak üzere fidye karþýlýðý insan kaçýrmalarý devam etmekte, Petrol ve Doðalgaz Kanunu halen askýda beklemekte, Kuzey Irak ise istediði gibi petrol satýþlarýna devam etmektedir. Bunlarýn yaný sýra Kerkük üzerindeki pazarlýklar da halen gündemi meþgul etmektedir.
Hali hazýrda Irak’ta bir cumhurbaþkaný yoktur. Zira Talabani 2 yýlý aþkýn süredir görevini yapamýyor. Yardýmcýsý ise yasaya göre parlamentoyu göreve çaðýrma yetkisine sahip deðildir. Þimdilerde ise Kürt gruplarý; Irak’ta cumhurbaþkaný makamý Kürtler için bir haktýr, her hangi bir aday gösterilmesi halinde Kürdistan parlamentosundan da onay alýnmak gerektiðini söylemektedirler. Her ne kadar Anayasa’da yer almamakla birlikte!
Buraya kadar Irak’ýn kýsaca tablosunu çizmeye çalýþtým. Tabi ki unuttuklarým da olabilir. Ana konumuz seçimler olup 30 Nisan’da yapýlan genel seçimler Irak’ýn sorunlarýnýn çözümlenmesine yardýmcý olabilecek mi? Baðýmsýz seçim komiserliði tarafýndan yapýlan açýklamalarda, seçim sonuçlarýnýn ciddi itirazlar olmadýðý takdirde 2 veya 4 hafta içerisinde ilan edileceði ifade edilmektedir. Yine seçim komiserliði verilerine göre yaklaþýk 20 milyon seçmenden, 12 milyonun oy kullandýðý bildirmiþtir. Buna göre seçime katýlým oranýnýn %60 civarlarýnda olduðu söylenebilir.
37 koalisyon, 71 siyasi grubun oluþturduðu 107 listede, 9000 aday, 328 sandalye için yarýþtý. Hükümetin kurulmasý için, yasaya göre 164+1=165 milletvekilinin onayý gerekmektedir. Resmi olmayan sonuçlara göre en az 10 milletvekili kazanan listelerin tahmini dökümleri aþaðýdadýr;


Nuri El Maliki’nin “Kanun Devleti” 70 ile 75 sandalye,
Ammar Al Hakim’in “Vatandaþ Kitlesi” 40 ile 50 sandalye,
Mukteda El Sadr’ýn “El Ahrar Kitlesi’’ 30 ile 35 sandalye,
Osame Al Nujaifi "Birleþikler Hareketi" 30 ile 35 sandalye,
Ýyad Allawi “Irak Ulusal Ýttifaký” 25 ile 30 sandalye,
Ýbrahim Al Jawhari “Reform Listesi’’ 10 ile 15 sandalye,
Saleh Al Mutlaq “Arabiya Ýttifaký” 10 ile 15 sandalye,
Demokrasi Ýttifaký ise 10 ile 12 sandalye.

Hükümet kurulmasý sürecinde anahtar rolü oynayan Kürt gruplarýndan KDP’nin en fazla oyu alacaðý þimdiden kesinleþmiþ, KYB ile Deðiþim Hareketi ise baþa baþ gitmektedir. Ýslamiler dahil Kürt gruplarýn alacaðý sandalye sayýsý 55-60 sandalyeden oluþacaðý tahmin edilmektedir.
Yukarýda ön görülen sandalye sayýsý her ne kadar deðiþikliðe uðrasa bile, Irak meclisi için gereken 328 sandalyeye ulaþýlamayacaðýndan, gerekli olan eksikliði 1 ile 10 sandalye kazanan grup veya listeler tarafýndan tamamlanacaktýr.
Yeni hükümetin ne zaman kurulacaðý parlamentoda oluþacak dengelere baðlýdýr ve 4 hafta diyenler olduðu gibi 1 yýl da sürebilir diye fikir beyan edenler vardýr. Öte yandan, Almanya’da tedavi gören Cumhurbaþkaný Celal Talabani’nin süresinin dolmasýna az bir zaman kalmýþtýr. Anayasa hükümlerine göre yeniden Cumhurbaþkaný seçimi için meclis çoðunluðunun üçte ikisinin onayý gerekmektedir.
Yukarýdaki verilerden anlaþýldýðý gibi hiç bir partinin tek baþýna mutlak çoðunluðu, yani 165 sandalye sayýsýný elde edemediði görülmektedir.
Resmi olmayan sonuçlara göre, hükümetin kurulmasý için en fazla oyu alan El Maliki’ye bu görevin verilmesi teklif edilecektir. Ancak El Maliki çok çetin ve zorlu bir durum içerisindedir. Nedenine gelince, baþta Al Hakim ve El Sadr olmak üzere Þii gruplarýnýn bir kýsmý, El Maliki’nin üçüncü dönem Baþbakan olmamasý için mücadele etmektedirler. Sünniler cephesinin baþýný çeken Al Nujaifi’nin de Maliki’ye karþý ilan ettiði kýrmýzýçizgi devam etmektedir. Diðer sünni ve þii gruplar ise, paylaþým ve menfaat peþindedirler. Kürt gruplarýna gelince, hangi taraf daha çok imkan verirse o yönde karar verecekleri görülmektedir. Türkmenlere baktýðýmýzda, seçimlere ITC’nin Kerkük dýþýnda, Birleþikler Listesi, Irak Ulusal Ýttifaký ve bazý Türkmen partilerinin Hukuk Devlet Ýttifaký içinde yer almýþlardýr. Türkmenler ülke çýkarý için her bölgede farklý bir strateji ve farklý bir grupla iþbirliði yaparak mezhepçi deðil Türkmen topluðunun yararýný hedefleyen bir siyaset izlemiþlerdir. Türkmenlerin bu seçimlerde yaklaþýk toplam 8 sandalye kazanabileceði tahmin edilmektedir.



Seçimlerin hemen ardýndan El Maliki çoðunluða dayalý bir hükümet kuracaðýný açýklamasýna raðmen bu geliþmelerden sonra ortaklýk seçeneðinden söz etmeye baþlamýþtýr. Netice itibariyle yukarýda izah edilen bilgilerin ýþýðý altýnda herhangi bir partinin tek baþýna hükümet kuramayacaðý gibi ittifak oluþturmada da yoðun bir maratonun yaþanacaðý anlaþýlmaktadýr. Al Hakim ile El Sadr ile ittifak etse dahi 165 sayýsýný oluþturmada zorluk çekecektir. Al Nujaifi ile 4 lü koalisyon formülü ise hem Sünnilerin reaksiyonuna hem de diðer gruplarýn talepleri ile ilgili olarak beklenmedik pazarlýklara tabi olacaktýr. Yani diyeceðimiz Irak’ý zorlu bir süreç beklemektedir.

Dr. Cüneyt Mengü
07.05.2014
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (107)...

site Bakimda

Hits: 7

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 33

Irak Baþbakaný Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak …

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 35

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 37

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 33

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 33

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 34

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 294

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 14

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 30

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13650

Yaklaþýk bir yýldan fazladýr sözü edilen ve Irak’ýn içinde ve dýþýnda pazarlýðý yap…

Devam...

BÖLÜNME TARTIÞMALARI

Hits: 13145

1991’de BM kararýyla Güvenli Bölge adý altýnda Irak’ýn kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12720

Birinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla batýlý güçler tarafýndan hasta adam olarak adland…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 12140

Suriye’de Esad rejimine karþý 2011’de baþlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eþ …

Devam...

MART TEZKERESÝNÝN PERDE ARKASI

Hits: 11051

Yýllardýr hararetle tartýþma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yýlýný do…

Devam...