1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-19
Facebook Twitter Youtube

SEÇİMLERDEN SONRA IRAK’I ZORLU BİR SـREÇ BEKLEMEKTEDİR

Kardaslik 79

Dr. Cüneyt Mengü


Saddam sonrası Irak halkı geçtiğimiz günlerde 4. kez sandık başına gitti. Seçimlerin üçü ABD’nin resmen işgali altında, dِrdüncüsü ise 30 Nisan 2014 tarihinde ilk kez sِzde ABD ordusunun olmadığı koşullarda yapıldı. Aslında ortada değişen fazla bir şey gِrünmemektedir. Zira ABD hegomonyası halen devam etmekte, diğer taraftan İran en büyük oyuncu olarak sahada yer almakta ve Ankara’nın da, zaman zaman yanlış ata oynamasına rağmen, ağırlığı devam etmektedir.
Diğer taraftan ülkede Şiilerle Sünniler arasında yaratılmış mezhep gerginliği kِrüklenmekte, ister Şii ister Sünni gruplar birbiriyle barışık olmamalarına rağmen menfaatleri icabı ittifaklar oluşturulmaya çalışılmaktadır. Kürtlerle de etnik gerginliğin tırmanması sonucunda Kürt grupları ya daha fazla hak elde edeceğiz ya da bağımsızlığımızı ilan ederiz demektedirler. Bombalı saldırılar ve şiddet olayları ise hiç durmuyor, güvenlikten sِz edilemediği gibi güvenlik güçleri de gِrevlerini kِtüye kullanıyor, yolsuzluklar ise başını almış gidiyor. El Ambar ve Felluce’de vahşet yaşanmakta, Kerkük başta olmak üzere fidye karşılığı insan kaçırmaları devam etmekte, Petrol ve Doğalgaz Kanunu halen askıda beklemekte, Kuzey Irak ise istediği gibi petrol satışlarına devam etmektedir. Bunların yanı sıra Kerkük üzerindeki pazarlıklar da halen gündemi meşgul etmektedir.
Hali hazırda Irak’ta bir cumhurbaşkanı yoktur. Zira Talabani 2 yılı aşkın süredir gِrevini yapamıyor. Yardımcısı ise yasaya gِre parlamentoyu gِreve çağırma yetkisine sahip değildir. Şimdilerde ise Kürt grupları; Irak’ta cumhurbaşkanı makamı Kürtler için bir haktır, her hangi bir aday gِsterilmesi halinde Kürdistan parlamentosundan da onay alınmak gerektiğini sِylemektedirler. Her ne kadar Anayasa’da yer almamakla birlikte!
Buraya kadar Irak’ın kısaca tablosunu çizmeye çalıştım. Tabi ki unuttuklarım da olabilir. Ana konumuz seçimler olup 30 Nisan’da yapılan genel seçimler Irak’ın sorunlarının çِzümlenmesine yardımcı olabilecek mi? Bağımsız seçim komiserliği tarafından yapılan açıklamalarda, seçim sonuçlarının ciddi itirazlar olmadığı takdirde 2 veya 4 hafta içerisinde ilan edileceği ifade edilmektedir. Yine seçim komiserliği verilerine gِre yaklaşık 20 milyon seçmenden, 12 milyonun oy kullandığı bildirmiştir. Buna gِre seçime katılım oranının %60 civarlarında olduğu sِylenebilir.
37 koalisyon, 71 siyasi grubun oluşturduğu 107 listede, 9000 aday, 328 sandalye için yarıştı. Hükümetin kurulması için, yasaya gِre 164+1=165 milletvekilinin onayı gerekmektedir. Resmi olmayan sonuçlara gِre en az 10 milletvekili kazanan listelerin tahmini dِkümleri aşağıdadır;


Nuri El Maliki’nin “Kanun Devleti” 70 ile 75 sandalye,
Ammar Al Hakim’in “Vatandaş Kitlesi” 40 ile 50 sandalye,
Mukteda El Sadr’ın “El Ahrar Kitlesi’’ 30 ile 35 sandalye,
Osame Al Nujaifi "Birleşikler Hareketi" 30 ile 35 sandalye,
İyad Allawi “Irak Ulusal İttifakı” 25 ile 30 sandalye,
İbrahim Al Jawhari “Reform Listesi’’ 10 ile 15 sandalye,
Saleh Al Mutlaq “Arabiya İttifakı” 10 ile 15 sandalye,
Demokrasi İttifakı ise 10 ile 12 sandalye.

Hükümet kurulması sürecinde anahtar rolü oynayan Kürt gruplarından KDP’nin en fazla oyu alacağı şimdiden kesinleşmiş, KYB ile Değişim Hareketi ise başa baş gitmektedir. İslamiler dahil Kürt grupların alacağı sandalye sayısı 55-60 sandalyeden oluşacağı tahmin edilmektedir.
Yukarıda ِn gِrülen sandalye sayısı her ne kadar değişikliğe uğrasa bile, Irak meclisi için gereken 328 sandalyeye ulaşılamayacağından, gerekli olan eksikliği 1 ile 10 sandalye kazanan grup veya listeler tarafından tamamlanacaktır.
Yeni hükümetin ne zaman kurulacağı parlamentoda oluşacak dengelere bağlıdır ve 4 hafta diyenler olduğu gibi 1 yıl da sürebilir diye fikir beyan edenler vardır. Öte yandan, Almanya’da tedavi gِren Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin süresinin dolmasına az bir zaman kalmıştır. Anayasa hükümlerine gِre yeniden Cumhurbaşkanı seçimi için meclis çoğunluğunun üçte ikisinin onayı gerekmektedir.
Yukarıdaki verilerden anlaşıldığı gibi hiç bir partinin tek başına mutlak çoğunluğu, yani 165 sandalye sayısını elde edemediği gِrülmektedir.
Resmi olmayan sonuçlara gِre, hükümetin kurulması için en fazla oyu alan El Maliki’ye bu gِrevin verilmesi teklif edilecektir. Ancak El Maliki çok çetin ve zorlu bir durum içerisindedir. Nedenine gelince, başta Al Hakim ve El Sadr olmak üzere Şii gruplarının bir kısmı, El Maliki’nin üçüncü dِnem Başbakan olmaması için mücadele etmektedirler. Sünniler cephesinin başını çeken Al Nujaifi’nin de Maliki’ye karşı ilan ettiği kırmızıçizgi devam etmektedir. Diğer sünni ve şii gruplar ise, paylaşım ve menfaat peşindedirler. Kürt gruplarına gelince, hangi taraf daha çok imkan verirse o yِnde karar verecekleri gِrülmektedir. Türkmenlere baktığımızda, seçimlere ITC’nin Kerkük dışında, Birleşikler Listesi, Irak Ulusal İttifakı ve bazı Türkmen partilerinin Hukuk Devlet İttifakı içinde yer almışlardır. Türkmenler ülke çıkarı için her bِlgede farklı bir strateji ve farklı bir grupla işbirliği yaparak mezhepçi değil Türkmen topluğunun yararını hedefleyen bir siyaset izlemişlerdir. Türkmenlerin bu seçimlerde yaklaşık toplam 8 sandalye kazanabileceği tahmin edilmektedir.



Seçimlerin hemen ardından El Maliki çoğunluğa dayalı bir hükümet kuracağını açıklamasına rağmen bu gelişmelerden sonra ortaklık seçeneğinden sِz etmeye başlamıştır. Netice itibariyle yukarıda izah edilen bilgilerin ışığı altında herhangi bir partinin tek başına hükümet kuramayacağı gibi ittifak oluşturmada da yoğun bir maratonun yaşanacağı anlaşılmaktadır. Al Hakim ile El Sadr ile ittifak etse dahi 165 sayısını oluşturmada zorluk çekecektir. Al Nujaifi ile 4 lü koalisyon formülü ise hem Sünnilerin reaksiyonuna hem de diğer grupların talepleri ile ilgili olarak beklenmedik pazarlıklara tabi olacaktır. Yani diyeceğimiz Irak’ı zorlu bir süreç beklemektedir.

Dr. Cüneyt Mengü
07.05.2014
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (135)...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 48

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 83

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 50

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 151

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 104

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi: Halkımızın çıkarını İran için riske atamayız

Hits: 57

Irak'ta hükümet kurmak için meclis büyük grubunun kurulmasına değinen İbadi, lideri olduğu …

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38743

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36845

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 33838

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29679

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28832

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...