1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-08-21
Facebook Twitter Youtube

HA KIRIM HA KERK├ťK

T├╝rkmenler Telafer

Dr. C├╝neyt MENG├ť


Kadim T├╝rk yurdu olan K─▒r─▒m, 18. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒na kadar bir Osmanl─▒ topra─č─▒ idi. Bilindi─či ├╝zere g├╝n├╝m├╝zde ba─č─▒ms─▒z ├╝lkeler olarak d├╝nya sahnesinde yer alan; Bulgaristan, Romanya, Moldova, Ukrayna ve G├╝rcistan devletleri de o s─▒ralarda ve ayn─▒ b├Âlgede Osmanl─▒ topraklar─▒ i├žinde yer al─▒yordu.

Ge├žmi┼čte Osmanl─▒ idaresi, Ruslar─▒n s─▒cak denizlere a├ž─▒lma hedeflerine 3 noktadan engel koymu┼čtu. Birincisi, Don nehri yak─▒nlar─▒nda in┼ča edilen Azak Kalesi; ikincisi, Kere Bo─čaz─▒ÔÇÖna set ├žekmek amac─▒yla yapt─▒r─▒lan Yeni Kale; ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ ise T├╝rk milletinin kalbi olan ├çanakkale ve ─░stanbul bo─čazlar─▒d─▒r.

Osmanl─▒n─▒n bu stratejisi K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒n─▒n 1774 tarihinde RusyaÔÇÖya tabi olana kadar i┼člev g├Ârm├╝┼čt├╝r. O tarihte ├Ânce Azak Kalesi ard─▒ndan Yeni KaleÔÇÖnin pe┼č pe┼če kaybedilmesi neticesinde Ruslar KaradenizÔÇÖin hakim g├╝c├╝ haline gelmi┼čti. Ta ki ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒n─▒n yerini alan Sovyetler Birli─či ayn─▒ stratejiyi daha da g├╝├žlendirmek amac─▒yla K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n demografik yap─▒s─▒n─▒ de─či┼čtirme plan─▒n─▒ g├╝n├╝m├╝ze kadar uygulamaktad─▒r. Ayn─▒ emeller Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda ├çanakkale ve bo─čazlar i├žin g├╝ndeme gelmi┼č ancak necip T├╝rk milleti her ┼čeyini feda ederek ÔÇť├çanakkale Ge├žilmez!ÔÇŁ demi┼čtir.

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda 1941 ÔÇô 1944 y─▒llar─▒ aras─▒nda Alman i┼čgali alt─▒nda olan K─▒r─▒mÔÇÖda K─▒r─▒m T├╝rk├╝n├╝n bu zaman i├žerisinde Almanlar ile i┼čbirli─či i├žinde oldu─ču bahane edilerek 1944 y─▒l─▒nda Sovyet h├╝k├╝meti taraf─▒ndan toplu s├╝rg├╝n karar─▒ ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Toplamda yakla┼č─▒k 200.000 K─▒r─▒m T├╝rk├╝ s├╝rg├╝n edildi. O d├Ânem i├žinde yay─▒nlanan belgelere g├Âre s├╝rg├╝n boyunca toplam n├╝fusun yakla┼č─▒k % 40ÔÇÖ─▒ a├žl─▒k ve hastal─▒k nedeniyle hayat─▒n─▒ kaybetmi┼čtir. Bu b├╝y├╝k trajedinin s├╝rekli g├╝ndemde tutulmas─▒ gerekti─či kan─▒s─▒nday─▒z.

1990 y─▒l─▒nda Sovyetler Birli─čiÔÇÖnin ├ž├Âkmesi sonucu UkraynaÔÇÖn─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazanmas─▒yla K─▒r─▒m, Ukrayna i├žinde yer al─▒nca Ruslar bu durumu kabullenemediler ve s├╝rekli K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n Ukraynal─▒ de─čil Rus oldu─čunu s├Âylemekten vazge├žmediler. Halihaz─▒rda K─▒r─▒mÔÇÖda Ruslar─▒n oran─▒ % 59; Ukraynal─▒lar─▒n oran─▒ % 24 iken T├╝rkler ise K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n % 13ÔÇÖ├╝n├╝ te┼čkil etmektedir. Bundan dolay─▒ T├╝rk├že de Rus├ža ve Ukraynacan─▒n yan─▒nda resmi dillerden birisidir.

B├Âylece yukar─▒da izah edilen geli┼čmeler do─črultusunda K─▒r─▒mÔÇÖ─▒n UkraynaÔÇÖdan kopmas─▒ ve RusyaÔÇÖya ba─članmas─▒ hem T├╝rkiye hem de NATO a├ž─▒s─▒ndan felaket de─čilse de s─▒k─▒nt─▒ yaratacakt─▒r. Bu de─či┼čim oradaki limanlar ve benzer kapasitelerin yeniden Ruslar─▒n eline ge├žmesi T├╝rkiyeÔÇÖnin KaradenizÔÇÖdeki askeri ├Ânceliklerini de etkileyecektir.

T├╝rkiyeÔÇÖnin K─▒r─▒mÔÇÖda yap─▒lan referandumu tan─▒mamas─▒ ve UkraynaÔÇÖn─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝ne vurgu yapmas─▒ ne kadar isabetli olur bilemem. Ancak AnkaraÔÇÖn─▒n Bat─▒ ile uyum i├žinde bir g├Âr├╝┼če sahip olmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra b├Âlgedeki stratejik ve ekonomik ├ž─▒karlar─▒n─▒ korumaya y├Ânelik oldu─čundan ger├žek g├Âr├╝┼člerini a├ž─▒k├ža dile getirmemektedir. ├ľte yandan K─▒r─▒m T├╝rklerinin ba─čl─▒ olduklar─▒ sivil toplum ├Ârg├╝tlerinin K─▒r─▒mÔÇÖda topraklar─▒na ve ana dillerine sahip ├ž─▒kmalar─▒ konusunda bir yol haritas─▒ tespit edilmesi amac─▒yla harekete ge├žmelerinin uygun olaca─č─▒ kan─▒s─▒nday─▒z. Ayr─▒ca s├Âz├╝ edilen STKÔÇÖlar─▒n b─▒kmadan ve usanmadan T├╝rkiye dahil t├╝m d├╝nya ├╝lkelerinden hakl─▒ davalar─▒ i├žin yard─▒mc─▒ olmalar─▒n─▒ talep etmeleri uygun olacakt─▒r.

K─▒r─▒m T├╝rklerinin hakl─▒ davalar─▒ Kerk├╝k ve K─▒br─▒s meseleleri ile benzerlik g├Âstermektedir. ├ľte yandan K─▒r─▒m, Kerk├╝k ve K─▒br─▒s T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝venli ku┼ča─č─▒d─▒r.

Bilinmelidir ki K─▒r─▒mÔÇÖ─▒ kontrol eden KaradenizÔÇÖi kontrol eder! ─░┼čte bu kadar!



Dr. C├╝neyt MENG├ť
cuneyt.mengu@mercanonline.com



Dr. C├╝neyt MENG├ť Yazarřn di­er yazřlarř (116)...

T├╝rkmeneli dergi 114

Hits: 3

Devamř...

Kerk├╝k'te K├╝rdistan bayra─č─▒ krizi derinle┼čiyor... Mahkeme karar─▒n─▒ uygulamayacaklar

Hits: 9

Ba─čdat ─░dare Mahkemesi'nin verdi─či 'K├╝rdistan bayra─č─▒' karar─▒ sonras─▒nda kriz s├╝r├╝yor. son…

Devamř...

REFERANDUM ENGELLEN─░R VEYA ERTELEN─░R M─░?

Hits: 10

Irak K├╝rdistan B├Âlgesi ile Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere ihtilafl─▒ topraklar─▒ i├žine alan b├Âlgede…

Devamř...

Irak T├╝rkmenleri: Referandumu reddediyoruz

Hits: 8

Irak T├╝rkmen Cephesi Ba┼čkan─▒ Salihi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi'nin 25 Eyl├╝l'deki ba─č─▒ms─▒…

Devamř...

T├╝rkmenler Telafer'den g├╝venli b├Âlgelere ka├ž─▒yor

Hits: 41

Irak T├╝rkmen Cephesi Milletvekili Maruf, DEA┼×'─▒n elinde mahsur kalan Telafer'deki T├╝rkmenlerin…

Devamř...

T├╝rkmenlerden referandum tepkisi: Tek ba┼člar─▒na karar almamalar─▒ laz─▒m

Hits: 56

Irak T├╝rkmen Cephesi S├Âzc├╝s├╝ Ali Mehdi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├ÂnetimiÔÇÖnde (IKBY) 25 Eyl├╝lÔÇÖ…

Devamř...

Barzani'nin "ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu" karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor

Hits: 33

Barzani'nin ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor. Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar…

Devamř...

T├ťRKMEN KENT─░ TELAFER ─░├ç─░N HAREKETE GE├ç─░LD─░

Hits: 30

Ter├Âr ├Ârg├╝t├╝ I┼×─░D'in elinde tuttu─ču T├╝rkmen kenti Telafer'deki hedeflerin, uluslararas─▒ k…

Devamř...

T├╝rkmen lider H├╝rriyetÔÇÖe konu┼čtu: ÔÇśBarzani son ana kadar ├ž─▒tay─▒ y├╝kseltecektirÔÇÖ

Hits: 64

IRAK T├╝rkmen Cephesi (ITC) lideri Er┼čad Salihi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetim (IKBY) Ba┼čkan─▒ Mes…

Devamř...

T├╝rkmen ├çocuklar─▒n Y├╝z├╝n├╝ ├ťlk├╝c├╝ A─čabeyleri G├╝ld├╝rd├╝

Hits: 46

Eski┼čehir Yunus Emre ├ťlk├╝ Oca─č─▒ ├╝yeleri, 50 T├╝rkmen ├žocu─čuna g├╝zel bir g├╝n ya┼čatt─▒lar. …

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 24208

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 23578

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 22212

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

G├ťVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 19214

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B├Âlge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y├Ân├╝nden bi…

Devamř...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 18202

Yakla┼č─▒k bir y─▒ldan fazlad─▒r s├Âz├╝ edilen ve IrakÔÇÖ─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda pazarl─▒─č─▒ yap─…

Devamř...