1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-04-29
Facebook Twitter Youtube

II. CENEVRE VE KIRIM KRÝZÝNDEN YENÝDÜNYA DÜZENÝNE

Kerkük

Dr. Cüneyt MENGÜ

Haziran 2013 tarihinde kimyasal silah kullanýlmasý ile Suriye’de kriz zirveye týrmanmýþ ve Libya ile Irak’ta olduðu gibi Suriye’ye askeri harekat yapýlmasý konusu ABD ve bazý müttefikleri tarafýndan kabul görmüþtür. Bu geliþme karþýsýnda Rusya’nýn çok sert tutumu sonucunda yapýlan II. Cenevre toplantýsýnýn kýsa bir süre sonra Ukrayna’da krizin patlak vermesi ve Rusya’nýn Kýrým’ý iþgal etmesiyle eþ zamanlý olarak nükleer baþlýk taþýyabilen kýtalar arasý M füzesinin fýrlatýldýðý Rusya tarafýndan dünya kamuoyuna açýklanmýþtýr. Krizin fazla týrmanmamasý ve stratejik hedeflerin gerçekleþtirilmesi için kýsmen geri adým atan Rusya dünya konjonktürüne gerekli mesajý vermiþtir.

Konuya Suriye yönünden bakýldýðýnda bilindiði gibi 3 yýlý aþkýn bir süredir devam eden iç savaþ ve kaos, bir yandan Türkiye baþta olmak üzere bölgeyi Suriyeli mülteci akýnýyla baþ baþa býrakýrken, diðer yandan konjonktürün siyasi yönden farklý tutum ve yönlendirmeleri yine Türkiye dahil bölge ülkelerini sürekli tedirgin etmektedir.

Rusya, Suriye’nin stratejik konumu ve birçok yönden kendisi için vazgeçilmez alanlarýndan biri olduðundan geliþmelere seyirci kalamazdý. Bilindiði gibi Suriye ile ilgili her geliþmeyi takip eden Rusya’nýn sert tepkisi ABD idaresi tarafýndan dikkate alýndý ve müdahale yerine Suriye rejimi ve muhaliflerin katýlýmý ile II. Cenevre Konferansý düzenlenmiþtir. Konferanstan olumlu sonuç alýnmamasýna raðmen Rusya açýsýndan baþarýlý olduðu kayda geçmiþtir.

Konferansa BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi, Arap Birliði, AB, Ýslam Ýþbirliði Teþkilatý temsilcilerinin yaný sýra Türkiye ve Suudi Arabistan olmak üzere 29 ülkenin gözlemci temsilcileri de katýlmýþtýr.

Suriye krizinin diðer ana aktörlerinden biri de Suriye rejimini destekleyen Ýran Ýslam Cumhuriyeti’dir. Ýran’ýn konferansa katýlmak istemesine raðmen, Suudi Arabistan ve Suriye muhaliflerinin çatý örgütü olan Suriye Ulusal Koalisyonunun itirazlarý karþýsýnda BM tarafýndan yapýlan davet geri çekilmiþtir. Bilindiði gibi ABD, Suriye krizinin baþladýðý günden II. Cenevre konferansýnýn yapýldýðý 15.02.2014 tarihine kadar Suriye için Esed’siz bir yönetimin baþa gelmesini istemiþtir.

II. Cenevre’de baþlayan görüþmelerde yine ABD yönetiminden cesaret alan muhalefet Esed’siz bir hükümet kurulmasýný talep ederken, Þam yönetimi ise bu teklifi reddetmiþtir.

“ Suriye’de taraflar bitap düþüp aynen Irak - Ýran savaþý gibi savaþamaz hale gelene kadar savaþýn sürmesi ihtimali giderek artmaktadýr.”

Amerika Yönetimi açýsýndan II. Cenevre’de alýnan diðer bir sonuç ise Suriye krizinin kilit noktalarýndan biri olan Ýran ile iliþkilerinin düzeltilme konusunun gündeme alýndýðý müþahede edilmektedir. Petrol ülkesi olan Ýran’ýn ekonomik gücü ve devlet yapýsý özellikleri dikkate alýndýðýnda ABD’nin II. Cenevre’den sonra Ýran’la varýlacak bir antlaþma da söz konusu olabilir. Böyle bir mutabakat saðlandýðý takdirde Rusya’nýn 2 kutuplu dünya düzeni içerisinde yerini alma giriþimlerini haliyle farklý yönden etkileyecektir. Böyle bir durumun gerçekleþmesi ile Körfez güvenliðinin Tahran’a býrakýlmasý Türkiye, Ýsrail ve Suudi Arabistan’ý rahatsýz edecektir. .
Suriye’den gözünü ayýrmayan Rusya için ayný zamanda vazgeçilmez yaþam alaný olan, eski adýyla Sovyetler Birliði, yeni adý ise baðýmsýz devletler topluluðu içerisinde yer alan Ukrayna ayný zamanda Rusya için bir enerji koridorudur. Her ne kadar Rusya baðýmsýz ülkeler üzerinde eski alýþkanlýðýný sürdürmesine raðmen bu ülkelerde yaþayan Rus kökenli vatandaþlar dýþýndaki diðer halklar Rus hegomonyasýný kerhen kabul etmektedirler.

Kiev krizine gelince Ukrayna halkýnýn AB ile entegrasyon giriþimleri sonucunda Rus yanlýsý Baþkan yönetimden uzaklaþtýrýlmýþtýr. Bu durumdan rahatsýz olan ve dünya kamuoyu görüþlerini hiçe sayan Rusya’nýn uluslararasý kanunlarý ihlal ederek Kýrým’ý iþgal etmesi ile ortaya çýkan durum jeopolitik yönden 21. yüzyýldaki gidiþatý gösterme yönünden bir fikir verebilir. Yani yine II. Cenevre’de olduðu gibi Dünya’da iki kutuplu bir sisteme dönmek için yapýlan diðer bir giriþimdir.

Netice itibari ile ABD yönetiminin dünya konjonktürü içerisinde sorumsuz ve çok yanlý politik davranýþlarý, Rusya’nýn tekrar ikinci bir kutup olarak dünya siyaset sahnesinde yer almasýný bazý ülkeler isteyebilir. Bu durumda ülkeler için bir denge unsurunun varlýðý önem arz etmektedir. Bugün hem II. Cenevre, hem de Kiev krizinde Rusya’nýn duruþu ortadadýr. Bu geliþmelerden sonra ABD, Þam yönetimi ile iliþkilerini tekrar normalleþtirirse hiç þaþýrmamak lazým. Bazý haber kaynaklarýndan aldýðýmýz bilgilere göre bir kýsým Avrupa ülkeleri Þam yönetimi ile diplomatik iliþkilerin tekrar kurulmasý için çalýþmalarýný sürdürmektedirler. Öte yandan 5 Mart 2014 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yer alan haberde Þam yönetimi sözcüleri Baþbakan Erdoðan ile görüþmelerde bulunduklarý yer almaktadýr.

Konu Türkiye açýsýndan irdelendiðinde Suriye krizinin baþladýðý günden bu yana rastgelelik politika izleyen Türkiye, artýk çevresinde sorun çözen bir ülke olmaktan çýkmýþtýr. Çünkü Suriye örneðinde olduðu gibi sorunlarýn üzerine giderken sorunun bir parçasý haline gelmiþtir. Nitekim Suriye politikasýnda baþarý olamayan Türkiye ayný baþarýsýzlýðý Kýbrýs, Kerkük ve son geliþmeler karþýsýnda Kýrým’da da göstermiþtir.

Türkiye’nin yenidünya düzeninin tartýþýldýðý günümüzde sahip olduðu jeopolitik ve stratejik konumunun kendisine bahþettiði kuvvetten yararlanarak ülkenin yüksek menfaatleri doðrultusunda hareket etmesi yerinde olacaktýr.

Konu baþlýðýna gelince; Rusya’nýn Gürcistan, Suriye ve Kýrým’da olduðu gibi kendi sahasýnda ABD’nin at oynatmasýna izin vermeyeceði gibi diðer sahalarda da gözlemci sýfatýyla bulunacaðý hususu yaþanan olay ve geliþmelerden anlaþýlmaktadýr.


Dr. Cüneyt MENGÜ
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (107)...

site Bakimda

Hits: 7

Devam...

Baþbakan Ýbadi'den Kerkük açýklamasý

Hits: 33

Irak Baþbakaný Haydar el-Ýbadi Kerkük'te yerel seçimlerin yapýlmasýný desteklediðini ancak …

Devam...

Kerkük'te Terör Örgütü PKK Yandaþlarýndan Gösteri

Hits: 35

Irak'ýn Kerkük kentinde terör örgütü PKK yandaþý bir grup, Türk Silahlý Kuvvetleri'nin (TS…

Devam...

Salihi-Türkmen Öðrencilerin mezuniyet törenine katýldý-

Hits: 37

Irak Türkmen Cephesi Baþkaný Erþet Salihi,Türkmeneli Öðrenci ve Gençler Birliði tarafýndan…

Devam...

Ali Kerküklü Kimdir?

Hits: 33

Ali Kerküklünün yayýmlanan 4 kitabý: "Ýstihbarat Oyunlarý, Petrol ve Kerkük", "Oyun Ýçinde…

Devam...

KERKÜK'Ü ÝÞGAL ADIMLARI

Hits: 33

Yüzlerce yýllýk bir Türkmen þehri olan Kerkük'ün demografik yapýsý deðiþtirilerek iþgale…

Devam...

KERKÜK’ÜN GELECEÐÝ TEHLÝKEDE

Hits: 34

Kerkük’ün Kürt Valisi kentteki kamu dairelerinde Kürt bayraðý asýlmasý ve Kürtçenin zoru…

Devam...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliþtirmeli

Hits: 294

Kamu kurumlarýnda Irak bayraðýnýn yanýnda IKBY bayraðýnýn da asýlmasýyla tansiyonun yükse…

Devam...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 14

Devam...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yýldönümü Kerkük'te kutlandý.

Hits: 30

Kutlamada konuþan Irak Türkmen Cephesi Baþkaný ve Kerkük Milletvekili Erþet Salihi, Tüm Türk…

Devam...

Yazarn ok okunan

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 13650

Yaklaþýk bir yýldan fazladýr sözü edilen ve Irak’ýn içinde ve dýþýnda pazarlýðý yap…

Devam...

BÖLÜNME TARTIÞMALARI

Hits: 13144

1991’de BM kararýyla Güvenli Bölge adý altýnda Irak’ýn kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

100. YILINDA SYKES PICOT

Hits: 12719

Birinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla batýlý güçler tarafýndan hasta adam olarak adland…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 12140

Suriye’de Esad rejimine karþý 2011’de baþlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eþ …

Devam...

MART TEZKERESÝNÝN PERDE ARKASI

Hits: 11051

Yýllardýr hararetle tartýþma konusu olan ve önümüzdeki günler içerisinde 16. yýlýný do…

Devam...