1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-05-24
Facebook Twitter Youtube

II. CENEVRE VE KIRIM KRİZİNDEN YENİDـNYA DـZENİNE

Erşat Salihi

Dr. Cüneyt MENGÜ

Haziran 2013 tarihinde kimyasal silah kullanılması ile Suriye’de kriz zirveye tırmanmış ve Libya ile Irak’ta olduğu gibi Suriye’ye askeri harekat yapılması konusu ABD ve bazı müttefikleri tarafından kabul gِrmüştür. Bu gelişme karşısında Rusya’nın çok sert tutumu sonucunda yapılan II. Cenevre toplantısının kısa bir süre sonra Ukrayna’da krizin patlak vermesi ve Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesiyle eş zamanlı olarak nükleer başlık taşıyabilen kıtalar arası M füzesinin fırlatıldığı Rusya tarafından dünya kamuoyuna açıklanmıştır. Krizin fazla tırmanmaması ve stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesi için kısmen geri adım atan Rusya dünya konjonktürüne gerekli mesajı vermiştir.

Konuya Suriye yِnünden bakıldığında bilindiği gibi 3 yılı aşkın bir süredir devam eden iç savaş ve kaos, bir yandan Türkiye başta olmak üzere bِlgeyi Suriyeli mülteci akınıyla baş başa bırakırken, diğer yandan konjonktürün siyasi yِnden farklı tutum ve yِnlendirmeleri yine Türkiye dahil bِlge ülkelerini sürekli tedirgin etmektedir.

Rusya, Suriye’nin stratejik konumu ve birçok yِnden kendisi için vazgeçilmez alanlarından biri olduğundan gelişmelere seyirci kalamazdı. Bilindiği gibi Suriye ile ilgili her gelişmeyi takip eden Rusya’nın sert tepkisi ABD idaresi tarafından dikkate alındı ve müdahale yerine Suriye rejimi ve muhaliflerin katılımı ile II. Cenevre Konferansı düzenlenmiştir. Konferanstan olumlu sonuç alınmamasına rağmen Rusya açısından başarılı olduğu kayda geçmiştir.

Konferansa BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi, Arap Birliği, AB, İslam İşbirliği Teşkilatı temsilcilerinin yanı sıra Türkiye ve Suudi Arabistan olmak üzere 29 ülkenin gِzlemci temsilcileri de katılmıştır.

Suriye krizinin diğer ana aktِrlerinden biri de Suriye rejimini destekleyen İran İslam Cumhuriyeti’dir. İran’ın konferansa katılmak istemesine rağmen, Suudi Arabistan ve Suriye muhaliflerinin çatı ِrgütü olan Suriye Ulusal Koalisyonunun itirazları karşısında BM tarafından yapılan davet geri çekilmiştir. Bilindiği gibi ABD, Suriye krizinin başladığı günden II. Cenevre konferansının yapıldığı 15.02.2014 tarihine kadar Suriye için Esed’siz bir yِnetimin başa gelmesini istemiştir.

II. Cenevre’de başlayan gِrüşmelerde yine ABD yِnetiminden cesaret alan muhalefet Esed’siz bir hükümet kurulmasını talep ederken, Şam yِnetimi ise bu teklifi reddetmiştir.

“ Suriye’de taraflar bitap düşüp aynen Irak - İran savaşı gibi savaşamaz hale gelene kadar savaşın sürmesi ihtimali giderek artmaktadır.”

Amerika Yِnetimi açısından II. Cenevre’de alınan diğer bir sonuç ise Suriye krizinin kilit noktalarından biri olan İran ile ilişkilerinin düzeltilme konusunun gündeme alındığı müşahede edilmektedir. Petrol ülkesi olan İran’ın ekonomik gücü ve devlet yapısı ِzellikleri dikkate alındığında ABD’nin II. Cenevre’den sonra İran’la varılacak bir antlaşma da sِz konusu olabilir. Bِyle bir mutabakat sağlandığı takdirde Rusya’nın 2 kutuplu dünya düzeni içerisinde yerini alma girişimlerini haliyle farklı yِnden etkileyecektir. Bِyle bir durumun gerçekleşmesi ile Kِrfez güvenliğinin Tahran’a bırakılması Türkiye, İsrail ve Suudi Arabistan’ı rahatsız edecektir. .
Suriye’den gِzünü ayırmayan Rusya için aynı zamanda vazgeçilmez yaşam alanı olan, eski adıyla Sovyetler Birliği, yeni adı ise bağımsız devletler topluluğu içerisinde yer alan Ukrayna aynı zamanda Rusya için bir enerji koridorudur. Her ne kadar Rusya bağımsız ülkeler üzerinde eski alışkanlığını sürdürmesine rağmen bu ülkelerde yaşayan Rus kِkenli vatandaşlar dışındaki diğer halklar Rus hegomonyasını kerhen kabul etmektedirler.

Kiev krizine gelince Ukrayna halkının AB ile entegrasyon girişimleri sonucunda Rus yanlısı Başkan yِnetimden uzaklaştırılmıştır. Bu durumdan rahatsız olan ve dünya kamuoyu gِrüşlerini hiçe sayan Rusya’nın uluslararası kanunları ihlal ederek Kırım’ı işgal etmesi ile ortaya çıkan durum jeopolitik yِnden 21. yüzyıldaki gidişatı gِsterme yِnünden bir fikir verebilir. Yani yine II. Cenevre’de olduğu gibi Dünya’da iki kutuplu bir sisteme dِnmek için yapılan diğer bir girişimdir.

Netice itibari ile ABD yِnetiminin dünya konjonktürü içerisinde sorumsuz ve çok yanlı politik davranışları, Rusya’nın tekrar ikinci bir kutup olarak dünya siyaset sahnesinde yer almasını bazı ülkeler isteyebilir. Bu durumda ülkeler için bir denge unsurunun varlığı ِnem arz etmektedir. Bugün hem II. Cenevre, hem de Kiev krizinde Rusya’nın duruşu ortadadır. Bu gelişmelerden sonra ABD, Şam yِnetimi ile ilişkilerini tekrar normalleştirirse hiç şaşırmamak lazım. Bazı haber kaynaklarından aldığımız bilgilere gِre bir kısım Avrupa ülkeleri Şam yِnetimi ile diplomatik ilişkilerin tekrar kurulması için çalışmalarını sürdürmektedirler. Öte yandan 5 Mart 2014 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yer alan haberde Şam yِnetimi sِzcüleri Başbakan Erdoğan ile gِrüşmelerde bulundukları yer almaktadır.

Konu Türkiye açısından irdelendiğinde Suriye krizinin başladığı günden bu yana rastgelelik politika izleyen Türkiye, artık çevresinde sorun çِzen bir ülke olmaktan çıkmıştır. Çünkü Suriye ِrneğinde olduğu gibi sorunların üzerine giderken sorunun bir parçası haline gelmiştir. Nitekim Suriye politikasında başarı olamayan Türkiye aynı başarısızlığı Kıbrıs, Kerkük ve son gelişmeler karşısında Kırım’da da gِstermiştir.

Türkiye’nin yenidünya düzeninin tartışıldığı günümüzde sahip olduğu jeopolitik ve stratejik konumunun kendisine bahşettiği kuvvetten yararlanarak ülkenin yüksek menfaatleri doğrultusunda hareket etmesi yerinde olacaktır.

Konu başlığına gelince; Rusya’nın Gürcistan, Suriye ve Kırım’da olduğu gibi kendi sahasında ABD’nin at oynatmasına izin vermeyeceği gibi diğer sahalarda da gِzlemci sıfatıyla bulunacağı hususu yaşanan olay ve gelişmelerden anlaşılmaktadır.


Dr. Cüneyt MENGـ
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (131)...

Erşat Salihi, Fatih Yıldız'la görüştü

Hits: 23

Irak Türkmen Cephesi lideri Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız'la görüştü.…

Devam...

Erşat Salihi'den sert uyarı: "Demokrasi nöbetimiz başka bir şeye dönüşebilir"

Hits: 19

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi, Irak seçimlerine dair CNN Türk'e öneml…

Devam...

Türkmenlerin "tamam" deme tehlikesi yok mu

Hits: 47

Irak'ta seçim sonrası kaos devam ediyor... Kerkük, Süleymaniye ve Erbil'de  yapılan seçim hil…

Devam...

Kerkük'te seçim gerilimi

Hits: 27

Seçimler sonrası Kerkük'te gerilim yüksek. Türkmenler ve Araplar, seçimlerde hile yapıldığ…

Devam...

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşat Salihi Aydınlık’a konuştu: ABD bunu bilsin!

Hits: 25

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşat Salihi, bayrak krizi ve gayrimeşru referandum sürecinde ya…

Devam...

TÜRKMEN GENÇLERİNİN ARTIK UYANIŞ ANI GELDİ

Hits: 271

Ey Türkmen genci bugün bizim bölge çok zorlu ve meneşekkat günler geçiriyor bizi 1959 katliam…

Devam...

Kerkük Türkmen kızının Feryadı Türkiye ve Türk Dünyasına

Hits: 450

Rahman ve rahim olan Allahın adı ile Türkmen kızı Türkmeneli kerkükten sesleniyorum bizim ana…

Devam...

Kerkük'te seçim gerilimi

Hits: 50

Seçimler sonrası Kerkük'te gerilim yüksek. Türkmenler ve Araplar, seçimlerde hile yapıldığ…

Devam...

Kerkük Valisi'nden 'seçim sonuçlarını reddediyoruz'

Hits: 28

Kerkük kentindeki Araplar, genel seçimlere şaibe karıştırıldığı iddiasıyla seçim sonuçl…

Devam...

DEMOKRATİK SEÇİMLER ve MAVİ BAYRAK DİRENİŞİ

Hits: 43

Irak'ta, 12 Mayıs 2018 tarihinde parlamento seçimleri gerçekleşti. Adaylar, koalisyonlarla seçi…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 37472

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 35077

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 30846

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 28836

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 27707

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...