1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-12-17
Facebook Twitter Youtube

II. CENEVRE VE KIRIM KRİZİNDEN YENİDÜNYA DÜZENİNE

Kerkük

Dr. Cüneyt MENGÜ

Haziran 2013 tarihinde kimyasal silah kullanılması ile Suriye’de kriz zirveye tırmanmış ve Libya ile Irak’ta olduğu gibi Suriye’ye askeri harekat yapılması konusu ABD ve bazı müttefikleri tarafından kabul görmüştür. Bu gelişme karşısında Rusya’nın çok sert tutumu sonucunda yapılan II. Cenevre toplantısının kısa bir süre sonra Ukrayna’da krizin patlak vermesi ve Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesiyle eş zamanlı olarak nükleer başlık taşıyabilen kıtalar arası M füzesinin fırlatıldığı Rusya tarafından dünya kamuoyuna açıklanmıştır. Krizin fazla tırmanmaması ve stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesi için kısmen geri adım atan Rusya dünya konjonktürüne gerekli mesajı vermiştir.

Konuya Suriye yönünden bakıldığında bilindiği gibi 3 yılı aşkın bir süredir devam eden iç savaş ve kaos, bir yandan Türkiye başta olmak üzere bölgeyi Suriyeli mülteci akınıyla baş başa bırakırken, diğer yandan konjonktürün siyasi yönden farklı tutum ve yönlendirmeleri yine Türkiye dahil bölge ülkelerini sürekli tedirgin etmektedir.

Rusya, Suriye’nin stratejik konumu ve birçok yönden kendisi için vazgeçilmez alanlarından biri olduğundan gelişmelere seyirci kalamazdı. Bilindiği gibi Suriye ile ilgili her gelişmeyi takip eden Rusya’nın sert tepkisi ABD idaresi tarafından dikkate alındı ve müdahale yerine Suriye rejimi ve muhaliflerin katılımı ile II. Cenevre Konferansı düzenlenmiştir. Konferanstan olumlu sonuç alınmamasına rağmen Rusya açısından başarılı olduğu kayda geçmiştir.

Konferansa BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi, Arap Birliği, AB, İslam İşbirliği Teşkilatı temsilcilerinin yanı sıra Türkiye ve Suudi Arabistan olmak üzere 29 ülkenin gözlemci temsilcileri de katılmıştır.

Suriye krizinin diğer ana aktörlerinden biri de Suriye rejimini destekleyen İran İslam Cumhuriyeti’dir. İran’ın konferansa katılmak istemesine rağmen, Suudi Arabistan ve Suriye muhaliflerinin çatı örgütü olan Suriye Ulusal Koalisyonunun itirazları karşısında BM tarafından yapılan davet geri çekilmiştir. Bilindiği gibi ABD, Suriye krizinin başladığı günden II. Cenevre konferansının yapıldığı 15.02.2014 tarihine kadar Suriye için Esed’siz bir yönetimin başa gelmesini istemiştir.

II. Cenevre’de başlayan görüşmelerde yine ABD yönetiminden cesaret alan muhalefet Esed’siz bir hükümet kurulmasını talep ederken, Şam yönetimi ise bu teklifi reddetmiştir.

“ Suriye’de taraflar bitap düşüp aynen Irak - İran savaşı gibi savaşamaz hale gelene kadar savaşın sürmesi ihtimali giderek artmaktadır.”

Amerika Yönetimi açısından II. Cenevre’de alınan diğer bir sonuç ise Suriye krizinin kilit noktalarından biri olan İran ile ilişkilerinin düzeltilme konusunun gündeme alındığı müşahede edilmektedir. Petrol ülkesi olan İran’ın ekonomik gücü ve devlet yapısı özellikleri dikkate alındığında ABD’nin II. Cenevre’den sonra İran’la varılacak bir antlaşma da söz konusu olabilir. Böyle bir mutabakat sağlandığı takdirde Rusya’nın 2 kutuplu dünya düzeni içerisinde yerini alma girişimlerini haliyle farklı yönden etkileyecektir. Böyle bir durumun gerçekleşmesi ile Körfez güvenliğinin Tahran’a bırakılması Türkiye, İsrail ve Suudi Arabistan’ı rahatsız edecektir. .
Suriye’den gözünü ayırmayan Rusya için aynı zamanda vazgeçilmez yaşam alanı olan, eski adıyla Sovyetler Birliği, yeni adı ise bağımsız devletler topluluğu içerisinde yer alan Ukrayna aynı zamanda Rusya için bir enerji koridorudur. Her ne kadar Rusya bağımsız ülkeler üzerinde eski alışkanlığını sürdürmesine rağmen bu ülkelerde yaşayan Rus kökenli vatandaşlar dışındaki diğer halklar Rus hegomonyasını kerhen kabul etmektedirler.

Kiev krizine gelince Ukrayna halkının AB ile entegrasyon girişimleri sonucunda Rus yanlısı Başkan yönetimden uzaklaştırılmıştır. Bu durumdan rahatsız olan ve dünya kamuoyu görüşlerini hiçe sayan Rusya’nın uluslararası kanunları ihlal ederek Kırım’ı işgal etmesi ile ortaya çıkan durum jeopolitik yönden 21. yüzyıldaki gidişatı gösterme yönünden bir fikir verebilir. Yani yine II. Cenevre’de olduğu gibi Dünya’da iki kutuplu bir sisteme dönmek için yapılan diğer bir girişimdir.

Netice itibari ile ABD yönetiminin dünya konjonktürü içerisinde sorumsuz ve çok yanlı politik davranışları, Rusya’nın tekrar ikinci bir kutup olarak dünya siyaset sahnesinde yer almasını bazı ülkeler isteyebilir. Bu durumda ülkeler için bir denge unsurunun varlığı önem arz etmektedir. Bugün hem II. Cenevre, hem de Kiev krizinde Rusya’nın duruşu ortadadır. Bu gelişmelerden sonra ABD, Şam yönetimi ile ilişkilerini tekrar normalleştirirse hiç şaşırmamak lazım. Bazı haber kaynaklarından aldığımız bilgilere göre bir kısım Avrupa ülkeleri Şam yönetimi ile diplomatik ilişkilerin tekrar kurulması için çalışmalarını sürdürmektedirler. Öte yandan 5 Mart 2014 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yer alan haberde Şam yönetimi sözcüleri Başbakan Erdoğan ile görüşmelerde bulundukları yer almaktadır.

Konu Türkiye açısından irdelendiğinde Suriye krizinin başladığı günden bu yana rastgelelik politika izleyen Türkiye, artık çevresinde sorun çözen bir ülke olmaktan çıkmıştır. Çünkü Suriye örneğinde olduğu gibi sorunların üzerine giderken sorunun bir parçası haline gelmiştir. Nitekim Suriye politikasında başarı olamayan Türkiye aynı başarısızlığı Kıbrıs, Kerkük ve son gelişmeler karşısında Kırım’da da göstermiştir.

Türkiye’nin yenidünya düzeninin tartışıldığı günümüzde sahip olduğu jeopolitik ve stratejik konumunun kendisine bahşettiği kuvvetten yararlanarak ülkenin yüksek menfaatleri doğrultusunda hareket etmesi yerinde olacaktır.

Konu başlığına gelince; Rusya’nın Gürcistan, Suriye ve Kırım’da olduğu gibi kendi sahasında ABD’nin at oynatmasına izin vermeyeceği gibi diğer sahalarda da gözlemci sıfatıyla bulunacağı hususu yaşanan olay ve gelişmelerden anlaşılmaktadır.


Dr. Cüneyt MENGÜ
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (123)...

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi bürolarına silahlı saldırı

Hits: 37

Kerkük Polis Müdürü Hattap Ömer, "Kerkük kent merkezinde Irak Türkmen Cephesi'nin iki bürosu…

Devam...

Gün Milli Birlik Günüdür

Hits: 26

Irak Türkmenleri tarih boyunca varlığını korumak için mücadele edip birçok zorlukları a…

Devam...

Irak Cumhurbaşkanı, Türkmen liderle görüştü

Hits: 33

Irak Cumhurbaşkanı Fuat Masum, Irak Türkmen Cephesi Genel Başkanı ve Kerkük Milletvekili Erşe…

Devam...

Türkmeneli dergi 118

Hits: 11

Devam...

Irak Türkmen Cephesi havan saldırısının sebebini açıkladı

Hits: 105

​ Irak Türkmen Cephesi, Salahattin iline bağlı Tuzhurmatu ilçesine dün düzenlenen havan sald…

Devam...

Türkmenlere Havan Saldırısı! Şehit ve Yaralılar Var

Hits: 63

Irak’ın Selahattin iline bağlı Türkmen Tuzhurmatu ilçesinde düzenlenen havan saldırısınd…

Devam...

Ah Bağdat ah...

Hits: 49

Anadolu Yayıncılar Derneği olarak Irak Gazeteciler Cemiyetinin davetlisi sıfatı ile Bağdat’a…

Devam...

Peşmerge ve Kürt Güvenlik Güçleri Bölgede İnsanlık ve Savaş Suçu İşliyor

Hits: 86

Irak Başbakanı Haydar İbadi, Irak'ın kuzeyindeki yönetime bağlı Asayiş güçleri tarafında…

Devam...

Barış ve Anda'dan Türkmen okullarına yardım

Hits: 51

ANDA Kardeşe Vefa Derneği ve Barış İnsani Yardım Vakfı Türkmen okullarına eğitim malzemele…

Devam...

Türkmenler Kerkük'teki ABD varlığından endişeli

Hits: 53

Irak Türkmen Cephesi Kerkük Milletvekili Turan, "ABD güçlerinin, geçmişte olduğu gibi tarafs…

Devam...

Yazarn ok okunan

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 33662

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 29514

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve öncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 27097

Tarihte üç yıl önce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 27093

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 26548

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...