1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-09-24
Facebook Twitter Youtube

Türkmen Dağarcığı: Terzibaşı’nın Ölümsüz Eseri “Kerkük Şairleri” Yayımlandı

REFERANDUMDAN BETERİ VAR

Suphi Saatçi

Bin yılı aşkın bir zamandan beri Irak toprakları üzerinde varlıklarını sürdüren Türkmenler, ülkede zengin bir kültürel miras bırakmışlardır. Mimarî, halk müziği, geleneksel el sanatları ve folklor ürünlerinin yanı sıra Türkmenler, dil ve edebiyat alanında da çok renkli bir birikim sağlamışlardır. Halk edebiyatı yanında yazılı edebiyat bakımından da Türkmenler, tarih boyunca önemli şahsiyetler yetiştirmişlerdir.
Nesimî ve Fuzûlî gibi umumî Türk edebiyatı tarihine mal olmuş klasik şairler dışında, Irak’ta yetişen Türkmen şairlerinin çoğu, ne yazık ki Türk dünyasınca tanınmamaktadır. Irak Türkmenlerinin kültür merkezi durumunda olan Kerkük ve yöresi, ülkede gelişen ve yetişen Türkmen edebiyatının da ağırlık merkezi konumunda olmuştur. Bu bakımdan bölgede yetişen şairler genellikle Kerküklü olarak tanınmışlardır.
Irak Türkmenlerinin kültür ve edebiyat tarihçisi olan Atâ Terzibaşı, bölgede yetişen edebiyatçıları Kerkük Şairleri başlığı altında 13 ciltlik çok kıymetli bir külliyatta toplamıştır. Eski harflerle olan Kerkük Şairleri’nin ilk cildi 1963 yılında Bağdat’ta basılmış, 13. cildi ise 2012 yılında yine Kerkük’te yayımlanmıştır. Görüldüğü gibi 13 ciltlik külliyatın tamamlanması, 49 yıl gibi uzun bir zaman dilimine yayılmıştır.
Buradan da anlaşılıyor ki Terzibaşı, ömrünü verdiği bu ölümsüz külliyatın hazırlığına gençlik yıllarında başlamış ve ilk cildini ancak 39 yaşında iken yayımlayabilmiştir. Bu alanda en yetkin kalem sahibi olan Terzibaşı adeta iğneyle kuyu kazarcasına çalışmış ve 49 yıl sonra, yani 88 yaşına varınca 13. cildi yayımlamaya muvaffak olabilmiştir.
Terzibaşı’nın eski harflerle olan bu kapsamlı eseri, bu sefer yeni alfabeyle Türkiye’de yayımlanmıştır. Böylece Türk dünyasının da ilgisine ve bilgisine sunulan bu eşsiz eser, İstanbul’da Ötüken Neşriyat’tan çıkmıştır. Türkiye’nin en saygın yayınevlerinden biri olan Ötüken Neşriyat’tan yayımlanan Kerkük Şairleri 4 kitapta toplanmıştır.
Bu kitaplar ve içlerinde yer alan ciltler ve şairler şöyle sıralanmıştır: Birinci Kitap, 390 sayfa olup 1. ve 2. ciltleri ihtiva etmektedir. 454 sayfadan oluşan İkinci Kitap 3., 4. ve 5. ciltleri; Üçüncü Kitap, 424 sayfa olup 6., 7., 8. ve 9. ciltleri ve Dördüncü Kitap ise 380 sayfa olup 10., 11.,12. ve 13. ciltleri kapsamaktadır.

Külliyatta 180’e yakın edebiyatçının biyografisi ile şiir ve yazılarına yer verilmiştir. Dördüncü Kitabın sonunda “Kerkük Şairleri Alfabetik İndeksi” verilmiştir. Böylece alfabetik sıraya göre hazırlanan şairleri ad ve soyadlarına göre, hangi şairin hangi kitabın kaçıncı sayfasında olduğu, kolaylıkla tespit edilmesi sağlanmıştır. Konusunda kaynak kitap niteliğinde olan ve toplam 1650 sayfaya ulaşan bu değerli külliyat, yayınevi tarafından özel bir kutu içinde sunulmuştur

Külliyatın Kitapları içinde yer alan ciltler ve şairler şunlardır:
Birinci Kitap (1. ve 2. ciltler)
Birinci cilt
Nevres-i Kadîm, Bedrî, Es‘ad, Kasımî, ‘Örfî, Sâfî, Sâkit, Muhittin Kabil, Zeynelâbidin ve Mail.

İkinci cilt
Müftü, Lutfî, Mûr ‘Ali Baba, Gulamî, Şeyh Abdurrahman Hâlis, Salih, Faiz, Şeyh Rıza, Hâlisî, Mehmet Rasih, Ömer Öztürkmen ve Baha.

İkinci Kitap (3., 4. ve 5. ciltler)
Üçüncü cilt
Mihri, Tabiboğlu, Tabib, Muhammed Nevruzi, Şeyhoğlu, Haki, Razi, Şâki, Nevres-i Salis, Hâvi, Ya’kub Ziyaî, Sakıb, Mehmed Salih, Zulmî, Hakî, Lütfullah bin Veli Efendi, İsmail Mekkî bin Veli Efendi, Fadlullah bin Veli Efendi, Fevzi, Tıflî, Rencûrî, Hâkim, Narî, Nakşî, Haydaroğlu ve Ayvazoğlu.

Dördüncü cilt
Ahmet Medenî, Abdullah Kudsî, Cevat Necipoğlu, Rauf Görkem, Mektubizade Ömer Fevzi, Mustafa Sümer Salim, Molla Süleyman Salim, Muhammet Beha, Servet Kevser, Tisinli Rauf ve Nakışlızade Mustafa Muhib.

Beşinci cilt
Mahmut Nedim, Salih Rafet, Galib, Aziz Sami, Mekki Lebib, Abdulkadir Hulusi,
Kasım Hulusi, Sait Fıtrat, Seyid Salih, Ahmed Sabri, Abdussamed Sabri, Süleyman Vehbi, Abdulfettah Vehbi, Kâmil Vehbi, Kerim Dakuklu, Rüşdi, Reşit Ali Dakuklu ve Reşit Kâzım Beyatlı.

Üçüncü Kitap (6., 7., 8. ve 9. ciltler)
Altıncı cilt
Hicrî Dede, Abdullah Niyazi, Hüşyar Dede, Didar Dede, Abdülmecid Vafi, Mustafa Vafi, Süleyman Vafi, ‘Aşki, Süleyman Sami, Süleyman Ali Sami, Sıdık Osman, Abdullah Mazhar ve Hıdır Lütfi.

Yedinci cilt
Reşit Akif, Mehmet Sadık, Esat Naib, Sadullah Müfti, Said Besim ve Mehmet Hatip.

Sekizinci cilt
Osman Mazlum, İzzeddin Abdi, Tevfik Celal Orhan, Nazım Refik, Ömer Ağa Piryâdi, Arab Fehmi, Celal Rıza ve Tâkî Bey

Dokuzuncu cilt
İnayet Koçak, Şakir Sabir Ziraatçi, Mehmet İzzet Hattat, Ahmet Otrakçıoğlu, Necmettin Esin, İsmet Özcan, Ata Bezirgân, Ali Rıza Al Aslan, Âşık Abbas, Yusuf Nuri, Sait Âşık ve Şehnaz Hanım.

Dördüncü Kitap (10., 11., 12. ve 13. ciltler)
Onuncu cilt
Abdurrahman Askeri, Haki, Vecihi, Kâmi, Hamdi, Tıfli, Muhammed Salih Mektebdâr, Tevfik Erkân, Hasan Hüsnü, Halil Münevver, Razi, Hasan Görem, Âşık Rıza, Şükür Hanzad, Mustafa Gökkaya, Ferah Gökkaya, Şekibe Vandavî, Leyla Merdan ve Ümmi Nedime.

On birinci cilt
Mehmet Ramiz, Abdussettar Abdi, Abbas Kemal, Burhan Celal, Nasih Bezirgân, Fatih Saatçi, Ömer Zeynel, Hasan Necef Felahî, Ekrem Pamukçu, Talib Semin Dakuklu, Yasin Mahir, Mehmet Hamlegil ve Hayrullah Bellevoğlu.

On ikinci cilt
Fuad Hamdi, Ali Marufoğlu, Abdulhalik Beyatlı, Bahaettin Salihî, Ali Saib, İsmail Serttürkmen, Fahreddin Ergeç, Hasan İzzet Çardağlı ve Sabah Karaaltun.

On üçüncü cilt
Mustafa Fevzi, Mahmud Tıfli, Ali Hikmet, Abdurrahman Fani, Seyit Mehmet Emin, Reşit Salih, Hacı Veled Şefkat, Refik Hilmi, Molla Halil Zeki, Sinan Sait, Abdulkadir Nakib, Seyfeddin Biravcı, Kahtan Hürmüzlü, Sami Tütüncü, İbrahim Neftçi, Cemil Emin, Mustafa Kemal Dendenoğlu, Mehmet Mehdi Bayat ve Sabir Demirci.

Bu abide eserin Latin harfleri ile basılması, doğrusu bizim için büyük bir rüya idi. Öncelikle Ata Terzibaşı’nın bu iş için onay vermesi gerekiyordu. Başlangıçta Terzibaşı’nın haklı olarak bazı tereddütleri vardı. Özellikle eski harflerle yeni harfler arasındaki imlâ sorunları ve divan şiirinin yazıldığı aruz vezninin eski harflere daha uygun olduğu, yeni harflerin ifade ve yazım biçimiyle bazı seslerin kaybolduğu hususu üzerinde durulmuştu. Ancak bu konu Türkiye’de belli bir sisteme oturmuştu. Bu bakımdan duyulan tedirginlikler nispeten giderildi. Eserin bir an önce gün yüzüne çıkması için uzun süre çalışıldı. Konu üzerinde çalışan bilim heyeti de büyük çaba gösterdi. Bu hususta başta Prof. Dr. Ali İhsan Öbek olmak üzere, Ayşe Taşralı’ya, Araş. Gör. Duygu Dalbudak, Çağdaş Albayrak ve Doç. Dr. Yüksel Topaloğlu’na minnet ve şükranlarımızı dile getirmek isterim.

Uzun süren koşunun sonucunda, kitabın hazırlanması tamamlandı. Sıra basımına gelince, bu hususta da herkes canla başla çalıştı. Kitabın sayfa dizaynı ve kapak tasarımından basımına, resimlerin özenle temizlenmesi ve seçilen kâğıtlar ile ciltlerinin yapımına kadar her aşamada yayınevi ve matbaa büyük bir titizlik gösterdi. Bu hususta Ötüken Neşriyat da hiçbir şeyi bizden esirgemedi. Bütün isteklerimizi yerine getirdi; açıkçası her türlü nazımızı çekmiş oldu. Bütün çabalar, bu muhteşem yapıtın şanına layık biçimde basılması üzerinde yoğunlaştı. Her çalışmada olduğu gibi, meyve ve mahsul ele gelince, çalışma süresince çekilen sıkıntılar ve yorgunluklar, tatlı bir anı olarak geride kaldı. Bundan dolayı öncelikle Allah’a şükretmek, daha sonra bu işin gerçekleşmesine izin veren değerli üstadımız Atâ Terzibaşı’ya teşekkür emek gerekir. Eserin basımında hiçbir fedakârlıktan kaçınmayan Ötüken Neşriyat’ın verdiği hizmet, her türlü takdirin üstündedir.

Bu büyük çabanın sonuçlanmasıyla, gerçekten unutulmaz millî bir hizmet yerine getirilmiş oldu. Irak Türkmenlerinin kültür tarihine ışık tutan ve büyük çabalar sonunda ortaya çıkan bu ölümsüz külliyat, genellikle Irak Türkmenlerinin ve özellikle Kerkük’ün kimliği mesabesindedir. Öncelikle bu eser, her Türkmen’in başucu kitabı sayılır.

Atâ Terzibaşı’nın bir ömür boyu sürdürdüğü araştırma ve çabalarının semeresi olan Kerkük Şairleri, kolay ortaya konmamıştır. Eseri inceleyenler, Terzibaşı’nın Arapça ve Farsçaya olan vukufunu, klasik ve yeni Türk edebiyatı alanındaki engin ufkunu göreceklerdir. Kısacası eseri okuyanlar, yazma ve cönkler dâhil ulaştığı nadir kaynaklardan da anlaşılacağı gibi Terzibaşı’nın ne kadar titiz bir çalışma performansı sergilediğine tanık olacaklardır.

Terzibaşı’nın kendi üslubu, yorum ve değerlendirmesi ile bu özgün külliyat, aynı zamanda Irak Türkmen edebiyatı tarihinin ana kaynağıdır. Dolayısıyla Kerkük Şairleri adlı bu hazine, araştırmacıların yanı sıra, üniversitelerin, bilim ve edebiyat dünyasının, meraklı ve edebiyat alanına ilgi duyan her okuyucunun başvuru kaynağı niteliğindedir.

Suphi Saatçi Yazarn dier yazlar (32)...

Kerkük Ağabey

Hits: 45

Yıllar önce bir toplantıda yaşanmış hatıradır bu. Yüreği Anadolu sevdasıyla dolu hikây…

Devam...

'1926 ve 1946 anlaşmaları çok açık'

Hits: 272

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Ortadoğu Danışmanı olarak da görev yapan Kerkük Vakfı…

Devam...

İbadi: Referandumun ertelenmesi değil tamamen iptali gerekir

Hits: 13

ırak ibadi bağımsızlık referandum200917.jpg Kuzey Irak'ta bağımsızlık referandumu gergin…

Devam...

‘SU SERPTİM ATEŞ SÖNSÜN-SERPTİĞİM SU DA YANDI’

Hits: 19

Yukarıda okuduğumuz ve içimizi yakmaktan öte delip geçen dizeler bir Kerkük türküsüne ait…

Devam...

REFERANDUMDAN BETERİ VAR

Hits: 416

Referandum tarihine ramak kala, sinsi oyunlar oynanıyor. Birleşmiş Milletler’in Irak Temsilcisi…

Devam...

Türk Sivil Kuruluşların Ortak Basın Bildirisi: Tarihi UYARI

Hits: 90

İsrail hariç bütün dünya ülkelerinin muhalefetine ve Birleşmiş Milletlerin uyarılarına ra…

Devam...

BARZANİ MİLYONLARCA TÜRKMENİ NEDEN BİR KAÇ BİN OLARAK GÖRMEKTEDİR?

Hits: 58

Kürt Bağımsızlık Referandumu 25 Eylül'de başta Kerkük olmak üzere TÜRKMENELİ'NİN diğer …

Devam...

SAKIN ALDANMAYIN: ESAS HEDEF KERKÜK’TÜR

Hits: 1865

İnadına Referandum... Dünyanın birçok yerinde başarılı referandumlar yapıldı ve bir kı…

Devam...

REFERANDUM KRİZİ ARTARAK DEVAM EDİYOR

Hits: 63

Kerkük başta olmak üzere Telafer hariç tüm Türkmeneli topraklarını içine alan ihtilaflı b…

Devam...

Sayın Cumhurbaşkanıma Açık Mektup

Hits: 380

Zatı-âlilerinizin malumları olduğu üzere Irak Türkleri, uzun yıllardan beri çeşitli haksız…

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak ve Suriye’de İstikrar Sağlanmadıkça…

Hits: 19409

Güney komşumuz Irak, 2003 yılı işgalinden sonra, ne yazık ki hâlâ istikrar ve barış ortam…

Devam...

Kerkük’te Bayrak Zorbalığı

Hits: 17565

Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatında Irak üç eyaletten oluşuyordu: Bağdat, Basra ve Musul…

Devam...

Kerkük Katliamı ve Türkmenlerin Bitmeyen Çilesi

Hits: 11816

Bugünkü Irak toprakları Osmanlı döneminde Bağdat, Basra ve Musul adları ile tanınan üç eya…

Devam...

Erbilli Sanatçı Yunus Hattat Demirci

Hits: 4148

Türkmen kültürü ve sanatının Irak’taki önemli merkezlerinden biri olan Erbil, tarih boyunca…

Devam...

Kardaşlık 18 Yaşında

Hits: 3627

Ocak 1999 da yayın hayatına başlayan Kardaşlık 69. sayısı ile siz değerli okuyucularına bir…

Devam...