1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-05-24
Facebook Twitter Youtube

MISIR KRİZİNİN ARKA PERDESİ

Erşat Salihi

Dr. Cüneyt MENGÜ

Arap Dünyası ülkeleri arasında birçok yِnden farklı ِzelliklere sahip olan Mısır’da son 2 yıl içerisinde yaşanan olayların iç yüzünün tamamı Türk medyasına yansımamıştır. Arap Birliği’nin kurucusu ve merkezi konumunda olan Mısır, yıllardır içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılara rağmen diğer Arap ülkelerinden siyasi, kültürel, sosyal ve askeri açıdan pozitif yِnden üstün olmasının yanı sıra, ِzellikle Nasır dِneminden günümüze kadar Arap Dünyası’nın yol gِsterici, rehberi ve istihdam kaynağı olmuştur.

Tunus ile başlayan Arap Baharı sürecinden ilham alan Mısır halkı ordunun desteği ile Hüsnü Mübarek’i devirmiş, ardından kurulan geçici konsey tarafından yapılan seçimlerin sonucunda iktidarı ele alan Müslüman Kardeşler’in adayı olan Mursi yine seçim neticesinde cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Ancak Mısır halkının beklentilerine istenilen düzeyde cevap veremeyen Mursi yِnetimine karşı başlatılan imza kampanyasında 22 milyona yakın imza toplanması ve nihayet 30 Haziran 2013 tarihinde 33 milyon Mısırlının katılımıyla Tahrir Meydanı başta olmak üzere ülkenin birçok şehrinde yapılan eşine rastlanmayan gِsteriler, Mısır ordusunun müdahalesine yol açmıştır. Mursi’nin cumhurbaşkanlığı gِrevinden uzaklaştırılması ve tutuklanmasına tepki gِsteren Müslüman Kardeşler, aylarca Rabia Adeviye Meydanında protesto gِsterileri düzenlemişlerdir.

Yaklaşık 90 milyon civarında olan Mısır nüfusunun ideolojik yِnden dağılımı ise; yaptığım çalışmaların sonucunda % 10 hata payıyla aşağıda gِsterilen şekildedir.

- Çoğunluğu kamu ve ِzel sektِrde çalışanlardan oluşan Ilımlı İslamcılar: % 35 – 40 arası
- Müslüman Kardeşler Örgütü: % 2.5 – 3.5 arası
- Selefiler: % 3.5 – 4.5 arası
- Liberal ve Laikler: % 2.5 – 3.5 arası
- Ulusalcılar: % 3.5 – 4.5 arası
- Nubiler ve Bedeviler: % 1 – 1.5 arası
- Hıristiyanlar % 7.5 – 11 arası
- Yoksulluk sınırının altındaki kararsız kesim: % 30 – 35 arası (Her ne kadar BM verilerine gِre % 20 – 25 arasında bir oran ِne sürülmekte ise de, Mısırlı Aydınların ifadelerine gِre % 40 düzeyindedir.)

Mısır halkının büyük bir çoğunluğunun mütedeyyin ve muhafazakar olmalarına karşın Müslüman kardeşlerin içinde sayılmaları doğru olmayacaktır. Her ne kadar Müslüman Kardeş yanlıları halk meclisi seçimlerinde oyların % 47’sini ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların % 51’ini almış olsalar dahi, daha sonraki gelişmelerden anlaşılacağı üzere bu oranların gerçeği yansıtmadığı gِrüşündeyim. Bu noktada bir hususun altının çizilerek ifadesi edilmesi gerekir ki halk meclisi ve cumhurbaşkanlığı seçimlerine halkın büyük bir bِlümünün katılmaması nedeniyle, seçim sonuçlarının yukarıdaki oranlarda değerlendirilmesi ne kadar doğru olacaktır.

Müslüman Kardeşler grubuna mensup aydın bir kişinin ifadesine gِre Müslüman kardeşler Mısır’ın % 10’unu oluşturmaktadır. Bununla birlikte ulusalcı ve liberal bir aydının ifadesine gِre ise Müslüman kardeşler Mısır’ın ancak % 2’ini oluşturmaktadır. Yani bu ikisinin ortalaması % 6’dır. Bu da ancak ülkedeki Hıristiyanların nüfusuna yakın bir rakama bile denk gelmemektedir.

Aslında Mısır’da Mübarek’in devrilmesi ile başlayan ve Mursi ile devam eden olayların perde arkasında ekonomik nedenler bulunmaktadır. Bu bağlamda BM’nin verilerine bakıldığında Mısır nüfusunun % 25’i yoksulluk sınırının altında yaşamlarını sürdürmektedirler. Ancak Mısırlı aydınlar tarafından bu rakamın % 35 – 40 arasında olduğu ifade edilmektedir. Yani Mısır’da her 3 kişiden 1’inin günlük geliri 2 $’ın altındadır. Kararsız olarak nitelendirdiğimiz bu kesim maddi destek karşılığında istenilen tarafa yِnlendirilebilirler. Bu yِnlendirme hem Mursi’nin yandaşı olarak ve hem de karşıtları için geçerli olmaktadır. Başka bir ifade ile herhangi bir ideolojiyi benimsemeyen bu kesimin rolü, siyasi sürece gِre kendini gِsterecektir.

Diğer taraftan Washington’da yerleşik Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayınlanan raporda; Mursi’nin gِrevden uzaklaştırılması ve tutuklanması konusunda Sina dosyası etkili olmuştur. Raporun başlığı ise Sina dِnüm noktası mı, yoksa Mursi’nin uzaklaştırılmasının gerekçesi mi?

Raporda Mısır’daki olaylar hakkında yapılan analizlerin büyük bir bِlümü 30 Haziran gِsterisi üzerinde yoğunlaşırken, Sina’daki Bedevi kِkten dinciler ile liberal ve ulusalcılar arasında gerçekleşen çatışmalar dikkate alınmamıştır. Aynı raporda; Mursi’nin ordunun sürekli uyarılarına kulak asmamasının sonucunda Sina’da 14 Mısır askerinin ِldürülmesinin bardağı taşıran son damla olduğu belirtilmektedir. Sina ile Gazze arasında meydana gelen olaylarda Mursi’nin kِkten dincilerin yanında bir duruş sergilemesi, ABD ve İsrail’in Mursi’nin devrilmesinde Mısır ordusunun yanında yer almalarına neden olmuştur.

Mursi’nin azledilmesi ile başlayan olayların akabinde İsrail’deki gazetelere bakıldığında;
Hartis gazetesi, Mursi dِneminde İsrail ile Mısır arasındaki ilişkilerin Mübarek dِneminden daha iyi olduğunu ve darbe ile uzaklaştırılmasının İsrail ile olan ilişkilerine zarar vereceğini ve bu darbenin de halkın ekonomik sıkıntıları sonucunda meydana geldiğini ifade etmektedir. Yine Hartis gazetesinde, Tel Aviv’in Müslüman Kardeşlerinin devrilmesinden yana olmadığını ve bu dِnemde Mısır’ın İsrail ile güvenlik koordinasyonunun ِnceki dِnemlere gِre daha iyi olduğu hususlarına yer verilmiştir.

Yedioth Ahronoth gazetesine gِre, bundan sonra Arap Dünyasında Arap Birliğinden sِz edilmesi mümkün olmayacaktır.

Yine İsrail’de yayınlanan Al Dabbagh gazetesi ise, Mısır’daki rejimin Müslüman kardeşler tarafından uzun süre devam ettirilmesinin İsrail’in aleyhine olacağını, Mübarek rejiminin devrilmesine bir İsrailli Bakanın ağladığını, ancak Mursi’nin devrilmesine hiçbir İsraillinin ağlamadığını dile getirmiştir.

Maarif gazetesinin ilk sayfasında ise; içlerinde Mursi’nin, Nasrullah’ın, İran cumhurbaşkanının, Mustafa Kemal Atatürk’ün fotoğraflarının yerleşirildiği İsrail Bayrakları ile birlikte Halep Caddesindeki yıkımları yansıtan fotoğraflara yer verilmiştir. Altında yapılan yorumda ise; Kahire’deki Tahrir Meydanı’ndan İstanbul’daki Taksim Meydanı’na, Gazze tünelinden Hasan Nasrallah sığınaklarına, harap edilmiş Halep caddelerinden Tahran’daki seçim sandıklarına kadar Ortadoğu bِlgesindeki karışıklığın daha uzun süre devam edeceği ifade edilmiştir.

Konu Türkiye açısından incelendiğinde; Türk hükümetinin yukarıda sِzü edilen durumlar çerçevesinde ne imza kampanyası ne de 30 Haziran’daki halk isyanını dikkate almadan çok aşırı dozda Müslüman kardeşlerin yanında yer alması Mısır halkı üzerinde Türkiye’ye karşı aynı dozda antipati yaratmıştır. Bunun sonucunda Türkiye’ye planlanmış seyahatler iptal edilmekte ve hatta Türk malı ve dizilerine karşı boykot edenlerin sayısı da artmaktadır.

Şunu da ifade etmekte yarar vardır. Mübarek’in devrilmesi ile çok iyi organize olmuş Müslüman Kardeşler Örgütü, her ne kadar başlangıçta durumu kendi lehlerine yürütmüş olsalar da ekonomi ile ilgili vermiş oldukları vaatleri yerine getirememeleri, tüm kesimleri kucaklayamamaları, devlet deneyimlerinin yetersiz olması gibi nedenlerle başarılı olamamışlardır.

Yukarıda açıklamaya çalıştığım sebeplerden dolayı ister Suriye ister Mısır için en ideal yِntem; ulu ِnder Atatürk’ün Türkiye için 1923’lerde benimsediği ve Sayın Erdoğan’ın Mursi dِneminde Kahire’ye yapmış olduğu ziyarette yaptığı konuşmada belirttiği üzere ( her ne kadar Türkiye’de iktidar muhafazakar ve İslami eksen doğrultusunda olmakla birlikte ülkenin benimsediği rejim laikliktir) laik sistemin uygun olacağı kanaatindeyim.

Dr. Cüneyt MENGـ
cuneyt.mengu@mercanonline.com

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (131)...

Erşat Salihi, Fatih Yıldız'la görüştü

Hits: 28

Irak Türkmen Cephesi lideri Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız'la görüştü.…

Devam...

Erşat Salihi'den sert uyarı: "Demokrasi nöbetimiz başka bir şeye dönüşebilir"

Hits: 22

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi, Irak seçimlerine dair CNN Türk'e öneml…

Devam...

Türkmenlerin "tamam" deme tehlikesi yok mu

Hits: 51

Irak'ta seçim sonrası kaos devam ediyor... Kerkük, Süleymaniye ve Erbil'de  yapılan seçim hil…

Devam...

Kerkük'te seçim gerilimi

Hits: 28

Seçimler sonrası Kerkük'te gerilim yüksek. Türkmenler ve Araplar, seçimlerde hile yapıldığ…

Devam...

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşat Salihi Aydınlık’a konuştu: ABD bunu bilsin!

Hits: 26

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşat Salihi, bayrak krizi ve gayrimeşru referandum sürecinde ya…

Devam...

TÜRKMEN GENÇLERİNİN ARTIK UYANIŞ ANI GELDİ

Hits: 273

Ey Türkmen genci bugün bizim bölge çok zorlu ve meneşekkat günler geçiriyor bizi 1959 katliam…

Devam...

Kerkük Türkmen kızının Feryadı Türkiye ve Türk Dünyasına

Hits: 451

Rahman ve rahim olan Allahın adı ile Türkmen kızı Türkmeneli kerkükten sesleniyorum bizim ana…

Devam...

Kerkük'te seçim gerilimi

Hits: 51

Seçimler sonrası Kerkük'te gerilim yüksek. Türkmenler ve Araplar, seçimlerde hile yapıldığ…

Devam...

Kerkük Valisi'nden 'seçim sonuçlarını reddediyoruz'

Hits: 28

Kerkük kentindeki Araplar, genel seçimlere şaibe karıştırıldığı iddiasıyla seçim sonuçl…

Devam...

DEMOKRATİK SEÇİMLER ve MAVİ BAYRAK DİRENİŞİ

Hits: 44

Irak'ta, 12 Mayıs 2018 tarihinde parlamento seçimleri gerçekleşti. Adaylar, koalisyonlarla seçi…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 37483

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 35077

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 30854

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 28841

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 27709

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...