1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-02-24
Facebook Twitter Youtube

Irak Anayasası Düzeltilmedikçe…

Suphi Saatçi

Türkmeneli bِlgesinin ِnemli yerleşim merkezlerinden olan Tuzhurmatu, 200 bine yaklaşan nüfusu ile il olma vasfını kazanmış büyük bir ilçedir. Daha ِnceleri Kerkük’e bağlı olan Tuzhurmatu, 20.1.1976 tarihli ve 41 sayılı kararname ile Selahattin İline bağlı bir ilçe olmuştur.[1]

İlçeye bağlanan dِrt nahiye (bucak) Amirli, Bastamlı, Süleymanbeg (Muratlı) ve Kadir Kerem adları ile tanınır. Türkmenlerin en saf ilçelerinden olan Tuzhurmatu, Aksu ırmağının kenarında yer almış sakin, bağlara, bostanlara ve bereketli topraklara sahip bir beldedir. Şii Türkmenlerin yaşadığı Tuzhurmatu’dan ِğretmen, memur, devlet ve siyaset adamı, edebiyatçı, şair, yazar, ressam, sivil ve asker birçok kıymetli Türkmen şahsiyet yetişmiştir.

Tuzhurmatu, 23 Ocak 2013 de tarihinin acılı günlerinden birini yaşadı. Olayın meydana gelişi ve daha ِnce yaşananlar, Tuzhurmatu’da güçlü varlık sergileyen Türkmen kimliğinin silinmesine karşı ince bir komplonun ve haince bir saldırının iç yüzünü ortaya sermiştir.

22 Ocak 2013 tarihinde Tuzhurmatu Sağlık Müdürlüğünde çalışan Ahmet Salah Asker, uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti. Irak Türkmen Cephesi’nin Başkan Yardımcılığını yürüten ve aynı zamanda Selahattin İl Meclisi üyesi olan Ali Haşim Muhtaroğlu’nun da kayınbiraderi olan şehit Ahmet Salah Asker için ilçenin Seyyid-i Şüheda Hüseyniyesinde bir taziye merasimi düzenlendi. Merasime Türkmen ileri gelenlerinden ve halktan yoğun katılım olmuş, bu arada Türkmeneli bِlgesinin değişik yِrelerinden gelen birçok Türkmen yetkili taziyede hazır bulunmuştur. Baş sağlığı ve Fatiha okumak üzere tِrene iştirak eden ziyaretçilerin yoğun olduğu bir sırada, buraya canlı bombayla saldırı yapıldı. Patlama sonucu 24 Türkmen şehit düştü ve yüze yakın kişi de yaralandı. Bu facia, bir anda bütün Türkmeneli bِlgesini yasa boğdu. Saldırıda Ali Haşim Muhtaroğlu, Ahmet Koca ve Münir Kâfili yaralandı. Bu saldırıda ne yazık ki edebiyatçı Mehmet Mehdi Bayat ile birlikte 23 Türkmen de şehitler kervanına katıldı.

Tuzhurmatu’daki acılı günler bununla da bitmedi. Terِr olaylarından bıkan Tuzhurmatu halkı ile terِr mağdurları bir gِsteri düzenledi. Kerkük-Bağdat karayolunda gِsteriler yapanlar terِre lanet yağdırdı. Protestoları sürekli hâle getirmek için yol kenarlarına çadırlar kurarak, 24 saat boyunca tepkilerini sürdürmeye başladılar. Terِr odakları bu sefer çadırları hedef aldılar. 25 Haziran 2013 tarihinde yapılan intihar saldırısı sonucu Irak Türkmen Cephesi Başkan Yardımcısı Ali Haşim Muhtaroğlu ile Selahattin İli vali muavini Ahmet Koca ve çok sayıda vatandaş hayatını kaybetti. Meydana gelen bu olayda ayrıca çok sayıda Türkmen vatandaşı da yaralandı.

ITC Başkan Yardımcısı Ali Haşim Muhtaroğlu, sürekli Irak’ın birliğini savunan ve Türkmenlerle diğer etnik gruplar arasında çatışma yaratmak isteyenlere karşı mücadele eden biri idi. Muhtaroğlu her fırsatta Türkmenleri koruyacak bir Türkmen gücü kurmayı dile getirmiş, ancak buna kulak asan olmamıştı. Muhtaroğlu’nun şehit olması Türk kamuoyunda da büyük yankı uyandırdı. Olayın Türkiye’de duyulması üzerine büyük protesto yürüyüşleri yapıldı. Türkiye’nin birçok kentinde Muhtaroğlu ile diğer şehitler için gıyabî cenaze namazı kılındı.

Türkmeneli bِlgesinde ne yazık ki patlamaların ve terِr saldırılarının ardı arkası kesilmiyor. Günümüze kadar Kerkük’te, Telafer’de, Tuzhurmatu’da ve Türkmeneli’nin diğer bِlgelerinde terِr bütün şiddetiyle devam ediyor. Bombalı saldırılar sonucu Telafer’de, Amirli’de, Tazehurmatu’da, Tuzhurmatu’da ve Kerkük’te evleri yıkılan, eşleri dul ve çocukları yetim kalan binlerce Türkmen kadını ve yavrusu yurtsuz yuvasız kalmıştır. Başlarını sokacak yuvaları olmayan bu mağdurlara, sِz verilmiş olmasına rağmen devletten yardım ve destek gelmemiştir.

Kerkük’te 13 Temmuz 2013 tarihinde bir kahvede meydana gelen patlama sonucu 38 kişi hayatını kaybetti. Aynı olayda 20’den fazla insan yaralandı. Mübarek Ramazan günlerinde bile durmayan terِr can almaya devam ediyor. Bu yüzden Türkmeneli’nde halk artık evlerinden dışarıya çıkmaktan imtina eder hâle gelmiştir.

Türkmenlere yapılan katliamların başlıca sebebi ve hedefi, Irak’ın en ileri ve entelektüel toplumu olan Türkmen nüfusunu sindirmek, gِçe zorlamak ve Irak’ta her zaman yِnetim üzerinde etkili olan bir kesimi devre dışı bırakmaktır. İkinci sebebi ise Irak’taki iktidarların, Türk kِkenli olan bu toplumun Türkiye’ye karşı olan ilgisini her zaman potansiyel bir tehlike olarak gِrmesidir. Bütün bu olumsuz koşullara ve insanlık dışı uygulamalara rağmen Türkmenler, varlıklarını ayakta tutmaya çalışmaktadırlar.



İşgalin başladığı 2003 yılından itibaren Irak’ta demokrasi (!) rejimi 10 yılını doldurmuş bulunuyor. Bu süre zarfında iş başına gelen hükümetlerin yaptığı icraatların hiç biri hedefine ulaşmamış, bu yüzden halkın beklentileri karşılanmamıştır. Irak’ta politikacılar kendi yarattıkları fasit dairenin içine girmişlerdir. Aslında gelinen bu nokta, sergilenen yanlış zihniyetin ve seçilen yanlış siyasî yol haritasının doğal ve kaçınılmaz bir sonucudur. Kısacası bunun bِyle olacağı başından beri belliydi.

Bir politikacı, bir bakan veya bir genel müdür Sünnî Arap ise, kendisini sadece Sünnî Araplara hizmet eden, gِrev ve sorumluluğunu sadece mensup olduğu taifenin istekleri doğrultusunda tercihe devam eden bir kişi olarak gِrürse, sonuçta ülke içinde varlık gِsteren diğer taifelerin tepkisini çekecektir. Bunun gibi bir Şii Arap da kendisini sadece Şii Araplara hizmet etmekle yükümlü sayan bir zihniyet sergilerse, sonuçta Şii Araplar dışındaki diğer bütün toplulukların tepkisi ile karşı karşıya kalacaktır.

Bu durum Kürt siyasetçileri için de sِz konusudur. Kürt bakan, vali veya genel müdür olsun, kendisine verilen gِrevi fark gِzetmeksizin, hizmetini ve yatırımlarını bütün Irak halkına eşit biçimde yapmaz ise, halkın tamamının desteğini alamaz. Neticede topluluklar arasında kin ve husumet giderek artar. Bِyle bir ülkede de huzur, güven ve istikrarın sağlanması mümkün olmaz.

Irak’ta siyaseti kilitleyen en büyük etken, ülkede fesat ve fitne tohumu eken, siyasî ideolojileri etnik ve mezhep temeli üzerine oturtmak anlayışıdır. Oysa çağdaş demokrasilerde siyasal partiler ve ِrgütler, ideolojik sِylemlere gِre kurulur. Nitekim dünyanın bütün medenî ülkelerinde partiler demokrasi, eşitlik, ileri, terakki, millet, halk, adalet, birlik, kardeşlik, liberal, sosyalist ve hatta komünist sِylemler dahi, demokrasi yelpazesinde yer alabilmiştir. Ancak çağdaş düzenlerde yeri olmayan Arap, Sünni, Şii, Kürt, Türkmen vs. gibi etnik ve mezhep esasına dayalı partiler, ülkeyi kamplara ayırmaktan ve vatandaşlar arasında kin, nefret ve düşmanlık tohumlarını ekmekten başka işe yaramaz.

Irak’ın bugün içine düştüğü durumun başlıca sebebi anayasanın ta kendisidir. Bu anayasa etnik milliyetçiliği ve mezhepçiliği kِrükleyen bir barut fıçısı gibidir. Bunun patlaması da en başta, bunu kِrükleyenlere zarar verir. Irak halkına dayatılan anayasa, ülkede uzlaşma ve güven ortamını sağlayan yaptırımlara da sahip değildir.

Günümüzde hiç bir ülkenin Irak’a benzemesini kimse istemiyor. Çünkü Irak deneyimi, komşu ülkeler için de çok kِtü bir ِrnek olmuştur. Dolayısıyla komşu ülkeler de Irak’ı uyarmalı ve bu anayasadan vazgeçme telkininde bulunmalıdır. En azında Irak anayasasının mutlaka kِklü bir reformdan geçirilmesi için Irak’a baskı yapmalıdır.

Irak’ta yaşanan insanlık dışı dramı ِnlemek için gِrev yapacak hükümet, şüphesiz ki ilk ِnce güvenliği sağlayan bir otoriteye sahip olmalıdır. ـniter bir Irak isteniyorsa toplumu bِlen ve siyasî ِrgütleri etnik yapılar ve mezhep gruplarına gِre kamplara ayıran bِyle bir anayasanın çağdaş demokrasilerde yeri yoktur. Yeniden bir millet inşa etmek için, bütün halkı Iraklılık bilinci içinde ele almak, dini, mezhebi, etnik kimliği ve eğilimi ne olursa olsun herkesi Anayasa ِnünde eşit bir birey olarak kucaklamak gerekir.

Siyasî partilerin silahlı milis güçleri dağıtılmalı, halkın içinde hiçbir kimsenin silah taşımasına izin verilmemelidir. Silahtan arındırılan ve tamamen sivilleşen halkın demokratik biçimde yeniden teşkilatlanmasına başlanmalıdır.

Bugünkü koşullar altında ülkenin tamamında huzuru sağlamak mümkün değildir. Etnik, dini ve mezhebi ayrım üzerine kurulan siyasal ِrgütlenmelerin, ülkeye huzur ve güven sağlamadığı gِrüldü ve anlaşıldı. Irak’ta huzur ve güvenin yeniden kurulması isteniyorsa, halkı parçalanmaya iten ve teşvik eden şimdiki Irak Anayasası yerine çağdaş, bireyleri eşit gِren ve Irak vatandaşı olarak tanımlanan bir kimlik esası üzerine oturan bir anayasa getirilmelidir.

Aksi takdirde ülke, daha uzun yıllar kan kaybetmeye devam edecektir…
----------------------------------------------------------

[1] Bu kararname, Irak’ın 7.6.1976 tarihli ve 20532 sayılı resmi gazetesi Vakayiü‘l-‘Irakıyye’de yayımlanmıştır.

Suphi Saatçi Yazarn dier yazlar (32)...

ÇİNİ SANATININ DUAYENİ AHMET KERKÜK VEFAT ETTİ

Hits: 50

Kütahya’da çini satanının duayenlerinden Ahmet Kerkük, 91 yaşında vefat etti. Kentte çini…

Devam...

Barzani yönetimi giderek güç kaybediyor

Hits: 16

Barzani yönetimi giderek güç kaybediyor. Daha önce havalimanlarında merkezi yönetimin varlığ…

Devam...

ITC lideri Salihi, Suriye Türkmen Meclisi heyeti ile görüştü

Hits: 15

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Lideri Erşat Salihi bir konferans için bulunduğu Gaziantep şehrind…

Devam...

Muhteşem Müzik Ziyafeti!

Hits: 26

"Sevdalı Şarkılar" adlı konseri Arzu Singer Dede'nin şefliğinde sunan Antalya Çağdaş Türk …

Devam...

Kerkük'te DAEŞ ile mücadelede 5 Türkmen şehit edildi

Hits: 33

18 Şubat'ta Kerkük kırsalında DAEŞ'in 28 Haşdi Şabi milis gücü hayatını kaybetti. DAEŞ t…

Devam...

Kerkük'te DEAŞ'lı teröristler Haşdi Şabi'ye saldırdı: 27 ölü!

Hits: 23

Irak'ın Kerkük kentinde Irak askeri üniforması giyen DEAŞ'lı teröristler Haşdi Şabi milisle…

Devam...

Büyükelçi Yıldız'dan, Türkmenlere başsağlığı mesajı

Hits: 20

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız, Kerkük yakınlarında pusuya düşürülen Tür…

Devam...

Ben Bir Oğuz Türkmenim

Hits: 65

Türkmeneli aslanları var olsun Türkmene tek yüce Allah yar olsun Toprağıma dikilen göz kör…

Devam...

IRAK SEÇİMLERİ VE TÜRKMENLER

Hits: 61

Saddam sonrası Irak ilk defa demokratik bir ortama kısmen de olsa kavuştu. Irak’ın genelinde e…

Devam...

Erşat Salihi: Kerkük'te PKK çeteleri dolaşıyor

Hits: 52

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi son günlerde Türkmenlere karşı düzenl…

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak ve Suriye’de İstikrar Sağlanmadıkça…

Hits: 25301

Güney komşumuz Irak, 2003 yılı işgalinden sonra, ne yazık ki hâlâ istikrar ve barış ortam…

Devam...

Kerkük Katliamı ve Türkmenlerin Bitmeyen Çilesi

Hits: 24596

Bugünkü Irak toprakları Osmanlı dِneminde Bağdat, Basra ve Musul adları ile tanınan üç eya…

Devam...

Kerkük’te Bayrak Zorbalığı

Hits: 23120

Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatında Irak üç eyaletten oluşuyordu: Bağdat, Basra ve Musul…

Devam...

Erbilli Sanatçı Yunus Hattat Demirci

Hits: 4562

Türkmen kültürü ve sanatının Irak’taki ِnemli merkezlerinden biri olan Erbil, tarih boyunca…

Devam...

Türkmen Dağarcığı: Kerkük’ün Altın Gerdanlığı - Taşkِprü

Hits: 3862

Şehirlerin kimlikleri de tıpkı insanlar gibidir. İnsanlar gِrünüşleri, ses tonları gibi …

Devam...