1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-04-23
Facebook Twitter Youtube

Tuzhurmatu’ya Kıyan Eller Kırılsın

Suphi Saatçi


Türkmeneli bِlgesinin ِnemli yerleşim merkezlerinden olan Tuzhurmatu, 23 Ocak 2013 de tarihinin en kanlı günlerinden birini yaşamıştır. Bu olayın meydana gelişi ve daha ِnce yaşananlar, Tuzhurmatu’da güçlü varlık sergileyen Türkmen kimliğinin silinmesine karşı ince bir komplonun ve haince bir saldırının iç yüzünü ortaya sermiştir.

Patlamadan bir gün ِnce, yani 22 Ocak 2013 tarihinde Tuzhurmatu Sağlık Müdürlüğünde çalışan Ahmet Salah Asker, uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetmişti. Irak Türkmen Cephesi’nin Başkan Yardımcılığını yürüten ve aynı zamanda Selahattin İl Meclisi üyesi olan Ali Haşim Muhtaroğlu’nun da kayınbiraderi olan şehit Ahmet Salah Asker için ilçenin Seyyid-i Şüheda Camisinde bir taziye merasimi düzenlenmiştir. Baş sağlığı ve Fatiha okumak üzere tِrene iştirak eden ziyaretçilerin yoğun olduğu bir sırada, canlı bombayla saldırı yapılmış ve patlama sonucu 24 Türkmen şehit düşmüştür. Yüze yakın kişinin de yaralandığı bu facia, bir anda bütün Türkmeneli bِlgesini yasa boğmuştur.

Saldırının hedef aldığı taziye merasiminde Ali Haşim Muhtaroğlu’ndan başka birçok Türkmen yetkili bulunmuştur. Ahmet Koca, Münir Kâfili, Sami Kolsuz, Sadettin Ergeç, Haydar Reşit Kasapoğlu, edebiyatçı Mehmet Mehdi Bayat gibi şahsiyetler de hazır bulunmuşlardır. Merasime Türkmen ileri gelenleri ve halktan yoğun katılım olmuş, bu arada Türkmeneli bِlgesinin değişik yِrelerinden gelen birçok Türkmen yetkili taziyede hazır bulunmuştur. Saldırıda Ali Haşim Muhtaroğlu, Ahmet Koca ve Münir Kâfili yaralanmış, ne yazık ki edebiyatçı Mehmet Mehdi Bayat ile birlikte 23 Türkmen de şehitler kervanına katılmıştır.

Şii Türkmenlerin yaşadığı Tuzhurmatu, Selahattin iline bağlı olmakla beraber, nüfusu 200 bine yaklaşmış ve bu bakımdan il olma vasfını kazanmış bir ilçedir. Tuzhurmatu’da ِğretmen, yurtsever memur, devlet adamı, edebiyatçı, şair, yazar, ressam, kıymetli sivil ve asker birçok Türkmen şahsiyet yetişmiştir. Ayrıca Abbas Bayati, Gençlik ve Spor Bakanı Casim Muhammed Cafer, Fevzi Ekrem Terzi, Feryad Tuzlu gibi başkent Bağdat’ta ِnemli ve etkin rol oynayan birçok politikacı da Tuzhurmatu’dan çıkmıştır.

Bağdat-Kerkük karayolu ve demiryolu üzerinde bulunan Tuzhurmatu, Kerkük, Erbil ve Telafer’den sonra Irak’taki en büyük Türkmen yerleşim merkezi olan bir ilçedir. İlçe, gelişen nüfusu ve canlılığı ile hâlâ ِnemli bir Türkmen vasfını taşımaktadır. Buraya yapılan siyasî amaçlı etnik gِçlere rağmen, işsizlik ve memuriyet yüzünden Kerkük ve Bağdat’a gِçen aileler varsa da ilçede nüfus gelişmesi durmamıştır.

Ezici çoğunluk Türkmen’dir. Günümüzde Türkmen nüfusu meydana getiren tayfa (taife) ve aile adları şِyledir: Ağalar, Aksu, Babalar, Başıbayaz, Bayatlı, Bayraktar, Beyler, Bellev, Benderli, Boyağçı (Boyacı), Çayırlı, Demirci, Duvarabahanlar, Herbendeli, Kakai, Karagili, Kasaplar, Kuşçular, Kayaçı, Kayserili, Kazılar, Kervançı, Kِrmusalar, Küzeçi, Maruflu (Marufoğlu), Mazan, Muhtar, Neccarlar, Seyyidler, Şinavlar, Vandavi, Zurnaçı.

Irak’ta Bayat boyuna mensup kِylerin çoğu da Tuzhurmatu ilçesine bağlı yerlerde yaşarlar. Ayrıca Hasadarlı, Şahseven, Yengice, Abbud, Amirli (Emirli), Bastamlı, Biravcılı, Çardağlı ve Karanaz gibi daha birçok Bayat kِyünün merkezi olan Tuzhurmatu, Türkmeneli coğrafyasının güneyindeki en güçlü Türkmen yerleşim merkezidir.

Tuzhurmatu, Irak Türkleri halk edebiyatı, folklor, edebiyat ve kültür tarihi içinde çok ِnemli bir yere sahiptir. Okumuş ve yüksek ِğrenim yapmış pek çok genci Irak’ın birçok kentinde gِrev ve hizmet yapmıştır. Entelektüeli çok olan Tuzhurmatu yüksek kültüre sahip bir Türkmen ilçesidir.

Tuzhurmatu, Saddam dِneminde de Bağdat yِnetiminin sürekli baskısına maruz kalmış bir Türkmen ilçesidir. Dikta yِnetiminde büyük acılar yaşayan Tuzhurmatulu Türkmenler, ona rağmen millî varlıklarını, dillerini, folklor ve geleneklerini unutmamışlar, yapılan baskılara karşı var güçleri ile direnmişlerdir. Çeşitli iftira ve bahanelerle buradaki Şii Türkmenlerden birçok vatansever genç suçsuz yere idam edilmişlerdir.

Kِrfez krizinden sonra 1991 yılı mart ayında, Bağdat yِnetimi tarafından gِnderilen askerlerin eliyle Tuzhurmatu’da soykırım yapılmıştır. Birçok masum Türkmen’in şehit olduğu bu saldırıda Tuzhurmatu halkı büyük sıkıntı çekmiş ve günlerce çevredeki dağlara sığınmıştır. Nisan 2003’te Saddam’ın devrilmesi sonucu Tuzhurmatu ِnceleri sakin bir kaç ay yaşamış, daha sonra başka bir etnik gücün baskısına maruz kalmıştır. Özellikle Ali Murtaza makamına yapılan saldırı sonucu halk büyük galeyana gelmiştir. Bu yüzden meydana gelen çatışmada sekiz Türkmen genci şehit düşmüştür. Ardından Kerkük’te büyük bir yürüyüşle yapılan saldırılar ve baskılar kınanmıştır.

Yapılan bu son saldırının da doğrudan Türkmenleri sindirmeye yِnelik olduğu gِrülmektedir. Burada başlıca amaç, ِzellikle 20 Nisan 2013’te yapılacak olan yerel seçimler ِncesi Türkmenleri tehdit etmektir. Türkmen liderlerine karşı da bir soykırımı yapılması bu sinsi planın bir parçası olduğu anlaşılmıştır.

Türkmen yurdu Tuzhurmatu’ya kıyan elleri telin ediyoruz. Huzur, barış, güven ve dostluk içinde yaşayan bu güzel beldeye uzanan eller kırılsın diyoruz. Aziz şehitlerimize yüce Allah’tan rahmet ve Türkmeneli’ye başsağlığı diliyoruz.

Suphi Saatçi Yazarn dier yazlar (33)...

Kerkük dergisi 1

Hits: 3

Devam...

TÜRKMEN GÜNCESİ 1-15 NİSAN 2018

Hits: 5

Devam...

Kerkük'te mayın patladı: 2 ölü, 2 yaralı

Hits: 52

Kerkük Polis Müdürlüğü Basın Sorumlusu Kamil, ''Kerkük-Selahaddin karayolu üzerinde Mırbat…

Devam...

Kovulan Peşmerge’yi kente sokma peşindeler

Hits: 29

Batı, tartışmalı referandumun ardından Kerkük’ü terk eden Peşmerge’yi yeniden şehre sok…

Devam...

Kerkükte Türkmen Cephesi Adayına Bombalı Saldırı: 1 Ölü

Hits: 60

Kerkük Türkmen Cephes partisii seçim adayı Ammar Kahya’ya bombalı saldırı düzenlendi. Sa…

Devam...

Türkmenler 2018 seçimlerinden kazançlı çıkmayı hedefliyor

Hits: 28

Türkmenler, 12 Mayıs'ta yapılacak seçimlere Kerkük'te tek çatı altında girerken, diğer kent…

Devam...

Kerkük Türkmen Cephesi seçim programını açıklandı

Hits: 52

ITC ve Kerkük Türkmen Cephesi Başkanı Salihi :"Hedefimiz Kerkük'ü özel bir idari bölge halin…

Devam...

Türkmen liderler Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nda ağırlandı

Hits: 43

Irak Türkmen Cephesi Genel Başkanı Erşat Salihi ve Kerkük Milletvekili Hasan Turan, Türkiye'ni…

Devam...

Irak'ta Türkmen milletvekili adayına saldırı düzenlendi

Hits: 29

Irak meclis seçimlerine Türkmen Cephesi listesinden aday olan bir kişinin bombalı saldırıya u…

Devam...

PKK destekçisi eski Kerkük Valisi hakkında tutuklama kararı

Hits: 60

PKK destekçisi eski Kerkük Valisi Necmettin Kerim için Irak Federal Mahkemesi'nden tutuklama kara…

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak ve Suriye’de İstikrar Sağlanmadıkça…

Hits: 26094

Güney komşumuz Irak, 2003 yılı işgalinden sonra, ne yazık ki hâlâ istikrar ve barış ortam…

Devam...

Kerkük Katliamı ve Türkmenlerin Bitmeyen Çilesi

Hits: 25518

Bugünkü Irak toprakları Osmanlı dِneminde Bağdat, Basra ve Musul adları ile tanınan üç eya…

Devam...

Kerkük’te Bayrak Zorbalığı

Hits: 24517

Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatında Irak üç eyaletten oluşuyordu: Bağdat, Basra ve Musul…

Devam...

Erbilli Sanatçı Yunus Hattat Demirci

Hits: 4676

Türkmen kültürü ve sanatının Irak’taki ِnemli merkezlerinden biri olan Erbil, tarih boyunca…

Devam...

Türkmen Dağarcığı: Kerkük’ün Altın Gerdanlığı - Taşkِprü

Hits: 3947

Şehirlerin kimlikleri de tıpkı insanlar gibidir. İnsanlar gِrünüşleri, ses tonları gibi …

Devam...