1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-10-19
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

Türkiye-Irak İlişkileri: Krizden Geleceğe

Bilgay Duman

ORSAM Ortadoğu Uzmanı

Türkiye-Irak ilişkilerini incelerken artık iki boyutlu düşünmek gerekmektedir. Türkiye’nin Irak merkezi hükümeti ve Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi (IKBY) ile ilişkileri birbirinden ayrılmıştır. Türkiye 2008’e kadar hem Irak merkezi hükümeti hem de IKBY ile ilişkilerini tek bir kanaldan yürütmüştür. Yani Türkiye, Irak merkezi hükümeti ile ilişkilerini geliştirirken, IKBY ile de Irak merkezi hükümeti üzerinden bir ilişki kurmuştur. Bu açıdan Türkiye’nin bütüncül bir politika izlediğini sِylemek yanlış olmayacaktır. Türkiye genel dış politika prensipleri doğrultusunda Irak’ın üniter bütünlüğü ve birliğinden yana olmuştur. Zaten Türkiye, Irak’ın toprak ve üniter bütünlüğüne zarar vereceğinden hareketle ABD’nin 2003’te Irak’ı işgali sırasında tezkereye de izin vermeyerek bu politikayı ortaya koymuştur. Bu politika bugün de net olarak devam etmektedir. Bu yaklaşım Türkiye’nin ulusal çıkarları açısından ilkeli, rasyonel ve sürekliliği olan bir yaklaşımdır. Ancak bu bütüncül politika son dِnem Türkiye’nin Irak politikası açısından farklı yِntemlerle yürütülmektedir.

Öncelikle Türkiye, IKBY ile Irak Anayasası çerçevesinde bir ilişki kurmuştur. Türkiye, 2003’ten sonraki Irak politikasında Irak’ın yeniden yapılanması ve istikrarına ِncelikli konu olarak belirlemiştir. Bu nedenle Irak’taki siyasal sürece tam destek veren Türkiye, Irak’taki her kesimin siyasi sürece katılımından yana olmuş ve bu yِnde girişimlerde bulunmuştur. Irak’a komşu ülkeler inisiyatifi ve Irak Donِrler Konferansı girişimi Türkiye tarafından başlatılmış olması unutulmamalıdır. Ayrıca Türkiye, Irak’ta anayasa yazım sürecini açık bir biçimde desteklemiş ve siyasi sürece katılmayarak aksamasına neden olan Sünni grupların siyasi sürece katılımını sağlamaya çalışmıştır. Irak merkezi hükümeti ile son derece yakın ilişkiler geliştiren Türkiye, ticari olarak da Irak’ın en büyük partneri olmuştur. Bu süreçte gelişen iyi ilişkilere rağmen Türkiye terِr ِrgütü PKK’yla mücadelede Irak’tan gereken desteği alamamıştır. Türkiye ve Irak arasında kurulan mekanizmalara rağmen terِr ِrgütü PKK’nın Irak’tan Türkiye’ye yِnelik saldırıları engellenememiştir. Türkiye bu konuda doğrudan kendi müdahil olurken Irak’ın kuzeyine yaptığı askeri operasyonlar Irak tarafında tepkiye yol açmıştır.

Türkiye ile Irak arasında terِr ِrgütü PKK’yla mücadele için kurulan mekanizmaların işletilememesi, Türk firmaların çoğunun IKBY’de yatırım yapması, IKBY yِneticilerinin Türkiye’ye yِnelik yaklaşımlarının yumuşaması gibi gelişmeler gergin devam eden Türkiye ve IKBY ilişkilerinin de normalleşmesine imkan vermiştir. Türkiye, Irak merkezi hükümeti ile geliştirdiği ilişkilerin yanı sıra IKBY ile de siyasi ve diplomatik yakınlaşma sağlamıştır. Bu noktada Irak iç politikasından kaynaklı problemler, Türkiye’nin Irak politikasında sorunlar yaratmıştır. IKBY ve Irak merkezi hükümeti arasındaki derinleşen iktidar ve egemenlik mücadelesi, Türkiye’nin Irak politikasını da olumsuz yِnde etkilemiştir.

Irak’ta 2010’daki seçim sürecinde yaşananlar da Türkiye-Irak ilişkileri açısından bir dِnüm noktası olarak ifade edilebilir. Türkiye’nin Irak’ta iktidar olan Nuri El-Maliki’ye rakip olarak ortaya çıkan Irakiye listesi ile daha yakın ilişkiler geliştirmesi ve seçimlerde Irakiye’nin birinci parti olarak çıkması, Nuri El-Maliki iktidarının Türkiye’ye karşı tepkisel yaklaşmasına neden olmuştur. Bu dِnemin ardından Türkiye ve Irak ilişkileri giderek gerginleşmiştir. Nuri El-Maliki’nin yeniden başbakan olmasına rağmen Irak’taki siyasal birlikteliği ve bütünlüğü sağlayamamış olması, Maliki’yi korumacı bir yaklaşıma yِnlendirmiştir. Bu açıdan Türkiye’nin Irak politikasının yanlış yorumlandığı düşünülmektedir.

Türkiye’nin Irak politikasının temel ilkeleri halen değişmemiştir. Bu açık bir biçimde Türk karar alıcıları tarafından her platformda dile getirilmektedir. Yani Irak merkezi hükümeti ve Türkiye’nin Irak yaklaşımı arasında bir paralellik vardır. Türkiye Irak’ın toprak ve üniter bütünlüğü politikasını halen devam ettirmektedir. Bu durum Türkiye’nin ulusal çıkarları gereği ve bِlgesel denklem açısından da oldukça ِnemlidir. Türkiye, Irak’ın Ortadoğu coğrafyasının kilit ülkesi olduğunun farkındadır. Ayrıca Türkiye ve Irak halkı arasında bir sorun olmamakla birlikte ciddi bir yakınlık vardır. Bu yüzden devlet politikalarının kişiselleştirilmemesinin her iki ülkenin de çıkarına olacağı düşünülmektedir. Türkiye’nin Irak’ı karşısına alması Türkiye’ye bir fayda sağlamayacağı gibi Irak’ın da yeniden yapılanma ve istikrar sürecinde Türkiye’ye ihtiyacı vardır. Bu yüzden her iki tarafında akliselim davranacağı ve bu gergin sürecin geçici olduğu düşünülmektedir. Unutulmamalıdır ki Türkiye ve Irak kaderi 1918’de birlikte çizilmiştir, geleceği de birlikte olacaktır.

Bilgay Duman Yazarn dier yazlar (13)...

Başbakan İbadi'den Kerkük açıklaması

Hits: 34

Irak Başbakanı İbadi, Kerkük'ün kontrol altına alınmasının yıl dönümüne ilişkin, “16…

Devam...

Irak Türkleri Konyaaltı Uluslararası Festivali'ne renk kattı!

Hits: 43

12 ülkenin katıldığı Konyaaltı Uluslararası Kültür ve Sanat Festivali'ne, birbirinden renkl…

Devam...

1 Ekim’de Irak Medya Ağı ( İMN ) tarafından ( Kerkük Sabahı) haftalık gazetesinin ilk sayısı yayımlandı.

Hits: 37

Türkmen okuyucunun ellerinde bulunan Kerkük Sabahı’nın sözü var. Irak Medya Ağı tarafında…

Devam...

Kerkük sabahi 3

Hits: 6

Devam...

Kerkük sabahi 2

Hits: 7

Devam...

Kerkük Sabahi 1

Hits: 7

Devam...

Kerkük'teki bombalı saldırıların failleri yakalandı

Hits: 30

Irak Terörle Mücadele Polis Güçleri 2. Tümen Komutanı Maan es-Saadi: - 'Kerkük'te düzenlenen…

Devam...

TÜRKMEN MECLİSİ MUAMMASI

Hits: 41

Uzun yıllardan beri atıl durumda olan ve misyonunu kaybeden Irak Türkmen Meclisi’nin yeniden ya…

Devam...

Kardeslik 345

Hits: 14

Devam...

Terör örgütü DEAŞ Kerkük'te 14 köyü susuz bıraktı

Hits: 75

Irak'ın Kerkük kentinde su tesislerine yönelik DEAŞ saldırıları nedeniyle 1 kasaba ve 14 köy…

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Erşat Salihi’nin Türkiye Ziyareti

Hits: 3496

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı ve Kerkük Milletvekili Erşat Salihi, geçtiğimiz hafta Tür…

Devam...

Türkiye-Irak İlişkileri: Krizden Geleceğe

Hits: 3485

Türkiye-Irak ilişkilerini incelerken artık iki boyutlu düşünmek gerekmektedir. Türkiye’ni…

Devam...

Yeniden Irak Türkmen Meclisi

Hits: 3389

Irak’taki Türkmenlerin merkez şehri Kerkük’te 13 Nisan 2013 Cumartesi günü “Milli Kimliğ…

Devam...

IŞİD´in Kerkük Saldırısı Ne Anlatıyor?

Hits: 2821

Irak Şam İslam Devleti´nin (IŞİD) Kerkük´e yِnelik olarak 29 Ocak 2015 günü gecesinde ba…

Devam...

Suriye Olaylarının Irak’a Sıçraması: Felaket Senaryosu

Hits: 2803

Mart ayının ilk haftasında Suriye ve Irak cephesinde yaşananlar Ortadoğu için bir felaket se…

Devam...