1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-12-14
Facebook Twitter Youtube

ACI B─░R HATIRA: 14 TEMMUZ

├ľnder Saat├ž─▒


14 Temmuz 1959 bir├žo─čumuz i├žin s─▒radan bir tarih olabilir. Hele, okulda ├Â─črenip haf─▒zan─▒zda tutabildi─činiz bilgileri yoklarsan─▒z bu tarihin size hi├žbir ┼čey ├ža─čr─▒┼čt─▒rmad─▒─č─▒n─▒ anlars─▒n─▒z. Peki, bu tarihte ne oldu? 14 Temmuz 1959 neden ve kimin i├žin ac─▒ bir hat─▒ra? Bu tarihi di─čerlerinden farkl─▒ k─▒lan ne?

Bu tarih ├╝├ž g├╝n s├╝ren Kerk├╝k Katliam─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒. T├╝rk milletinin, ─░ngiliz oyunlar─▒yla kopar─▒lan bir kolunun alabildi─čine budand─▒─č─▒ kara bir g├╝n. Osmanl─▒ÔÇÖdan koptuktan sonra, T├╝rk dilini, T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝ u─črad─▒klar─▒ b├╝t├╝n badirelere ra─čmen ya┼čatm─▒┼č Irak T├╝rkmenlerinin en ac─▒ g├╝n├╝. U─črad─▒klar─▒ bir├žok katliam─▒n en u─čursuzu, en derinden yaralayan─▒. Sapland─▒─č─▒ yerden hi├ž ├ž─▒kmayan bu han├žerin a├žm─▒┼č oldu─ču o yara bug├╝n dahi kan─▒yor Kerk├╝kl├╝lerin y├╝re─činde. ├ç├╝nk├╝, 14 Temmuz Irak T├╝rkmenÔÇÖinin varl─▒─č─▒na tahamm├╝l edilemeyen bir d├Ânemin ac─▒, hatta en ac─▒ meyvesi... 14 Temmuz T├╝rkmenlerin nazl─▒ ┼čehri Kerk├╝kÔÇÖe musallat olan kom├╝nizmin K├╝rt yolda┼člar─▒nca, T├╝rkmenlerin ileri gelenlerinin, evlerinden al─▒n─▒p Kerk├╝k k─▒┼člas─▒na g├Ât├╝r├╝ld├╝─č├╝ ve insanl─▒k haysiyetinin ayaklar alt─▒na al─▒nd─▒─č─▒ i┼čkencelerle insan can─▒na k─▒y─▒ld─▒─č─▒, sonra cesetlerin, kamyonetlerin ard─▒nda ├╝├ž g├╝n boyunca sokaklarda s├╝r├╝klendi─či ve elektrik direklerinde salland─▒r─▒ld─▒─č─▒ u─čursuz bir g├╝n ... 14 Temmuz o zamanki Irak Ba┼čbakan─▒ Abd├╝lkerim Kas─▒mÔÇÖ─▒n g├Âz yummas─▒yla i┼členen bir insanl─▒k cinayeti ve IrakÔÇÖta farkl─▒ kavmiyetlerin karde┼č├že ya┼čama zeminin dinamitlendi─či bir tarihÔÇŽ 14 Temmuz Irak T├╝rkmenÔÇÖinin sahipsizli─činin, y├╝z├╝ne bir tokat gibi vurulmas─▒ÔÇŽ

Bu kara g├╝nde, T├╝rkmenlerin hissesine d├╝┼čen, 25 ┼čehit ve 130 yaral─▒. D├╝kk├ón ya─čmalar─▒, haneye tecav├╝zler, ├žoluk ├žocuk demeden halk─▒n ├╝zerine yayl─▒m ate┼či a├žma da cabas─▒. Bu me┼čÔÇÖum hadisenin, IrakÔÇÖta cumhuriyetin kurulu┼čunun birinci y─▒l d├Ân├╝m├╝ndeki ┼čenlikler s─▒ras─▒nda ger├žekle┼čmesi ise y├╝reklerden bug├╝n dahi kaz─▒namayan h├╝zn├╝ ├╝├že, be┼če katl─▒yor. ─░┼čin en ac─▒ taraf─▒, okyanus ├Âtelerinde de─čil, s─▒n─▒r─▒m─▒zdan 250 km uzakta meydana gelmi┼č ve ├╝zerinden ancak yar─▒m as─▒r ge├žmi┼č bir hadisenin, T├╝rkiye Cumhuriyeti okullar─▒ndaki tarih kitaplar─▒nda bug├╝n bile, birka├ž sat─▒rla olsun yer almay─▒┼č─▒, toplumun b├╝y├╝k bir kesiminin bilgi da─čarc─▒─č─▒nda ÔÇť14 TemmuzÔÇŁ diye bir bilgi k─▒r─▒nt─▒s─▒n─▒n dahi bulunmay─▒┼č─▒. Bas─▒n yay─▒ndaysa magazin de─čeri olmayan bu konuya hi├ž iltifat eden yok. B├╝t├╝n bunlar gaflet ┼čampiyonlu─čumuzun ┼čehadetnameleri. Ermenilerin 1915 hadiselerini pi┼čirip pi┼čirip ├Ân├╝m├╝ze koymalar─▒, Yahudilerin Hitler AlmanyaÔÇÖs─▒ndan g├Ârd├╝kleri zulm├╝ bire bin katarak sinema yoluyla sa─č─▒r sultana bile duyurmalar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne getirildi─činde kendimizi d├╝nyaya tan─▒tma ve hakl─▒l─▒─č─▒m─▒z─▒ duyurma hususunda daha k─▒rk f─▒r─▒n ekmek yememiz icap etti─či ortaya ├ž─▒k─▒yor.

Osmanl─▒ sonras─▒nda cihan devleti olma vasf─▒yla beraber, b├╝t├╝n siyas├« iddialar─▒n─▒ da kaybeden, hedeflerini de k├╝├ž├╝lten Cumhuriyet T├╝rkiyeÔÇÖsi millet kimli─čini de siyas├« s─▒n─▒rlar─▒n─▒n i├žine s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒. Bunun tabii sonucu olarak, y─▒llarca i├žine kapanan bir devlet d├╝zeni i├žinde vatanda┼člar─▒n da ba┼člar─▒n─▒ kuma g├Âmmeleri istendi. B├Âylece, T├╝rk vatanda┼č─▒ en yak─▒n─▒ndaki karde┼člerinin ac─▒lar─▒na ortak olamadan, hatta onlar─▒ tan─▒yamadan bir ├Âm├╝r s├╝rd├╝. Bir zamanlar Misak-─▒ Mill├« s─▒n─▒rlar─▒ i├žindeki Kerk├╝kÔÇÖe, baz─▒ c─▒l─▒z diplomatik giri┼čimler d─▒┼č─▒nda hi├žbir zaman ciddi ve pl├ónl─▒ ┼čekilde el uzat─▒lamad─▒. Kerk├╝kl├╝ g├Âz├╝n├╝ T├╝rkiyeÔÇÖye diktik├že ana vatan─▒n g├Âz├╝ kaybetti─či yavrusunu hi├ž g├Ârmez oldu. Kerk├╝kl├╝ feryad─▒n─▒ hoyratlara, manilere y├╝kledi, onlar da sa─č─▒r vicdanlara ula┼čamadan ufuklarda da─č─▒l─▒p gitti.

Tarihin bizi b─▒rakt─▒─č─▒ noktada uyuyan devin art─▒k uyanmas─▒ bekleniyor. Bu uyan─▒┼č─▒n ilk belirtileri de izlenen d─▒┼č politikada kendini hissettiriyor. Ancak iktidar─▒n, ─░sl├óm ├ólemiyle T├╝rk d├╝nyas─▒ aras─▒nda ilgi bak─▒m─▒ndan denge kuramad─▒─č─▒ da bir ger├žek. T├╝rkiyeÔÇÖnin, Suriye ve Filistin meselelerindeki atak tavr─▒ terazinin ─░sl├óm kefesinin ┼čimdilik daha a─č─▒r bast─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Bu ilgi dengesizli─či bug├╝n de Irak T├╝rkmenÔÇÖinin g├Âz├╝nden ka├žmamaktad─▒r. Oysa, T├╝rkmenlerin nazar─▒nda T├╝rkiye 14 Temmuz 1959ÔÇÖdakinden ├žok daha g├╝├žl├╝d├╝r. Ona d├╝┼čen de g├╝c├╝n├╝n fark─▒nda olmas─▒d─▒r. O halde, T├╝rkiyeÔÇÖnin, bug├╝n, T├╝rk d├╝nyas─▒ i├žin ve bilhassa Irak T├╝rkmenleri i├žin yapabilece─či ne olabilir? T├╝rkiye, engin tarihinin derin tecr├╝belerinden yeni bir hamur karabilir mi?.. Kanaatimce, bug├╝n├╝n T├╝rkiyeÔÇÖsi, Kerk├╝k Katliam─▒n─▒, K─▒r─▒m S├╝rg├╝n├╝n├╝, Do─ču AnadoluÔÇÖda ya┼čanan Ermeni vah┼četini, Hocal─▒ Katliam─▒n─▒, en az─▒ndan e─čitim ve k├╝lt├╝r ortamlar─▒na ta┼č─▒yabilir. Tarihte ya┼čanan bu olaylar─▒n ders kitaplar─▒na girmesinin zaman─▒ gelmi┼č ve ge├žmektedir. Bu konular, devletin elindeki geni┼č te┼čvik ve muafiyet imk├ónlar─▒ kullan─▒larak yeni yeti┼čen senaristlerin ve y├Ânetmenlerin de ilgisine sunulabilir. T├╝rk sinema seyircisi art─▒k beyaz perdede sapt─▒r─▒lm─▒┼č, hayal oyunca─č─▒na d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č tarih├« filmler yerine Kerk├╝k Katliam─▒n─▒ da di─čer kanayan yaralar─▒m─▒z─▒ da temsil sanat─▒n─▒n yeni yorumlar─▒yla seyredebilmelidir. Unutulmamal─▒d─▒r ki bug├╝n├╝n d├╝nyas─▒ bir geni┼č propaganda meydan─▒d─▒r ve bu meydanda sinema ├žok ├Ânemli bir sil├óht─▒r. Hem, kendi insan─▒m─▒z─▒n mak├╗s talihini en iyi kavrayacak olan, yine bizim insan─▒m─▒zd─▒r; ba┼čkas─▒ de─čil.


┼×una da b├╝t├╝n kalbimizle inan─▒yoruz: T├╝rkiye Cumhuriyeti bug├╝n, b├╝t├╝n bu hamleleri yapacak madd├« g├╝ce de beyin g├╝c├╝ne de sahiptir.
----------------------------------
Bu hadiseler s─▒ras─▒nda bug├╝nk├╝ Irak Cumhurba┼čkan─▒ Cel├ól Talabani baz─▒ ┼čahitlerce tepeden t─▒rna─ča silahl─▒ halde g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. O g├╝nk├╝ olaylar─▒ tezg├óhlayan Barti Partisi de bug├╝nk├╝ K├╝rdistan Demokrat Partisinin o g├╝nk├╝ te┼čkil├ót─▒d─▒r.
14 Temmuz 1959 Kerk├╝k katliam─▒n─▒n ayr─▒nt─▒lar─▒ i├žin bkz. Er┼čat H├╝rm├╝zl├╝: T├╝rkmenler ve Irak(s. 49-55), Suphi Saat├ži: Tarihten G├╝n├╝m├╝ze Irak T├╝rkmenleri(s. 223-226).

├ľnder Saat├ž─▒ Yazarřn di­er yazřlarř (11)...

Irak Cumhurba┼čkan─▒, T├╝rkmen liderle g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 5

Irak Cumhurba┼čkan─▒ Fuat Masum, Irak T├╝rkmen Cephesi Genel Ba┼čkan─▒ ve Kerk├╝k Milletvekili Er┼če…

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 118

Hits: 6

Devamř...

Irak T├╝rkmen Cephesi havan sald─▒r─▒s─▒n─▒n sebebini a├ž─▒klad─▒

Hits: 80

ÔÇő Irak T├╝rkmen Cephesi, Salahattin iline ba─čl─▒ Tuzhurmatu il├žesine d├╝n d├╝zenlenen havan sald…

Devamř...

T├╝rkmenlere Havan Sald─▒r─▒s─▒! ┼×ehit ve Yaral─▒lar Var

Hits: 45

IrakÔÇÖ─▒n Selahattin iline ba─čl─▒ T├╝rkmen Tuzhurmatu il├žesinde d├╝zenlenen havan sald─▒r─▒s─▒nd…

Devamř...

Ah Ba─čdat ah...

Hits: 30

Anadolu Yay─▒nc─▒lar Derne─či olarak Irak Gazeteciler Cemiyetinin davetlisi s─▒fat─▒ ile Ba─čdatÔÇÖa…

Devamř...

Pe┼čmerge ve K├╝rt G├╝venlik G├╝├žleri B├Âlgede ─░nsanl─▒k ve Sava┼č Su├žu ─░┼čliyor

Hits: 57

Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar ─░badi, Irak'─▒n kuzeyindeki y├Ânetime ba─čl─▒ Asayi┼č g├╝├žleri taraf─▒nda…

Devamř...

Bar─▒┼č ve Anda'dan T├╝rkmen okullar─▒na yard─▒m

Hits: 32

ANDA Karde┼če Vefa Derne─či ve Bar─▒┼č ─░nsani Yard─▒m Vakf─▒ T├╝rkmen okullar─▒na e─čitim malzemele…

Devamř...

T├╝rkmenler Kerk├╝k'teki ABD varl─▒─č─▒ndan endi┼čeli

Hits: 39

Irak T├╝rkmen Cephesi Kerk├╝k Milletvekili Turan, "ABD g├╝├žlerinin, ge├žmi┼čte oldu─ču gibi tarafs─…

Devamř...

B├╝y├╝kel├ži Y─▒ld─▒z, Telaferli T├╝rkmen A┼čiretler ile bir araya geldi

Hits: 51

T├╝rkiye'nin Irak B├╝y├╝kel├žisi Fatih Y─▒ld─▒z, Telaferli T├╝rkmen a┼čiretler ile T├╝rk B├╝y├╝ke…

Devamř...

─░badi'ye 11 maddelik Kerk├╝k ├Ânerisi

Hits: 46

Irak T├╝rkmenler Y├╝ksek Koondinasyon Kurulu, Irak Ba┼čbakan─▒ ─░badi ile bir g├Âr├╝┼čme yapt─▒.Irak…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

HAB─░B H├ťRM├ťZL├ťÔÇÖN├ťN HATIRALARINDAN,, IRAK T├ťRKMENLER─░N─░N YAKIN GE├çM─░┼×─░NE PENCERELER

Hits: 31783

─░nsano─člu, zaman denen ezel├« ve ebed├« hazineden kendisine sunulan k…

Devamř...

HAB─░B H├ťRM├ťZL├ťÔÇÖN├ťN HATIRALARINDAN B─░R YAPRAK

Hits: 26287

Bug├╝nlerde okumakta oldu─čum, Habib H├╝rm├╝zl├╝ÔÇÖn├╝n, Kerk├╝k Vakf─▒nca yay─▒nlanan yeni kitab─▒ …

Devamř...

IRAK T├ťRKMENLER─░NDEN B─░R D─░LC─░: ─░HSAN S. VASF─░

Hits: 4968

Irak T├╝rkmenleri Osmanl─▒ Devletinin IrakÔÇÖtaki h├ókimiyet as─▒rlar─▒nda gayet m├╝reffeh bir hayat…

Devamř...

KERK├ťK HOYRATLARINDA T├ťRK├çE SEVDASI

Hits: 3927

Kalbinin b├╝t├╝n ─▒zd─▒raplar─▒n─▒, ruhunun derinliklerinden kopan her feryad─▒ ve sesini d─▒┼č ├ó…

Devamř...

Kerkük Hoyrat ve Mânilerinde Millî Duygular-II

Hits: 3368

Hoyratlar─▒m─▒z─▒n, konular─▒ bak─▒m─▒ndan tasnif edilmesine yarayaca─č─▒n─▒ umdu─čumuz o yaz─▒da, s…

Devamř...