1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-08-21
Facebook Twitter Youtube

KERKÜK SORUNU VE ÇÖZÜM ARAYIŞLARI

Türkmenler Telafer

Habib Hürmüzlü

Irak’ta Türkmen şehri Kerkük’ün kaderi her nedense

Türkmenler arasında

1920, 1924, 1946, 1959, 1980, 1991 gibi yıllar,

rakamlar ile dile getirildiğinde bu tarihlerin Türkmenlere

karşı işlenen katliamların ve idamların tarihi

olduğu hemen akla gelir. Kerkük sözcüğünde üç

adet K harfinin bulunması, şehir isimlerinde ender

görülen bir özelliktir. Kerküklü Türkmen şair Mehmet

Sadık bir şiirinde, bu özelliği Kerkük’ün makus kaderine

bağlıyor:

Bak ki Kerkük isminin üç KAF’ı var

Ta bu yüzden halkı düşkün, rızkı dar

Kerkük, ABD işgalinden sonra Irak’ta meydana

gelen sorunların başında yer alan bir konudur. Zengin

petrol yataklarını barındırdığı için ‘bütün taraflar’ın

bu şehri elde etme hevesi de körüklenmektedir. İşte

bu yüzden de Kerkük, 9 Nisan 2003 tarihinden sonra

ABD işgaline ilaveten bilinen iki Kürt grubunun da

işgaline uğramıştır. Bu gruplar, kendi militanlarını

vali, meclis başkanı, belediye başkanı, emniyet amiri,

polis güçleri vb. olarak atamışlardır. Bu gruplar,

Kerkük’ün yönetimine el koyarak şehre Kürt akınını

rahatça sağlamışlardır. Onlar için bu oldu bittiyi yasal

zemine çekmek de çok önemli idi. Bunu da anayasaya

kendi emellerine hizmet edecek hükümler koymakla

garanti altına almaya çalışmışlardır.

2004 yılında Irak’ta kabul edilen ‘Geçici

Anayasa’nın 53. maddesinin C fıkrası, Kerkük vilayetinin

herhangi bir federal bölgeye katılmasına

veya başka vilayetlerle federal bir bölge oluşturmasına

imkân vermezken 2005 yılında çıkan ‘Kalıcı

Anayasa’nın 140. maddesi, bu engeli ortadan kaldırmış

ve Kerkük’te bir referandum yapılarak Kerkük’ü

kuzeydeki Kürt bölgesine ilhak etmenin yolunu

mıştır. Anılan gruplar, tüm ümitlerini bu

maddeye bağlamışlar ve bu şehre el

koymak için türlü oyun ve entrikalar hazırlamışlardır.

Ancak gerek Irak’ın içinde

gerekse Irak’ın dışındaki siyasi konjonktür,

buna müsaade etmedi. Anayasa;

140. maddenin 31 Aralık 2007 tarihine

kadar uygulanmasını şart koşmuştu.

Bu maddenin içerdiği ve ön gördüğü:

normalleştirme, sayım ve referandum

aşamaları 2007 yılının sonuna kadar

gerçekleşmeli idi, süre dolunca da bu

maddenin hükmü ortadan kalkmış oldu.

Kürt gruplar her ne kadar bu maddenin

eteğine yapışmış, bir ölüyü diriltmek

çabasına girmişler ve hatta maddedeki

süreyi altı ay uzatmak üzere kendi parlamentolarından

bir karar çıkarmış iseler

de, bu oyun yine tutmamıştır. Onlar, artık

bu gerçeğe boyun eğmişler ve hatta süreyi

bir daha uzatma teşebbüsünde bile

bulunmamışlardır. Kerkük sorunu bu şekilde

büyümüş ve uluslar arası bir boyut

kazanmıştır. Kerkük, Baker-Hamilton’un

ünlü raporunda; ‘‘Her an patlamaya hazır

bir barut fıçısı’’na benzetilmiştir.

Türkmenler, Kerkük’ün istikrara kavuşması,

kendi memleketlerinin kaderinde

ve yönetiminde söz sahibi olmak

amacıyla memleketin yönetiminde diğer

etnik gruplarla eşit bir şekşlde hak

ve görev paylaşımına razı olmuşlar ve

hatta bu yönde önayak olmuşlardır. İşte

% 32’lik temsil oranı bu şekilde ortaya

atılmıştır. Kürt gruplar da yönetimin paylaşılması

fikrine karşı çıkmaktaydılar.

Araplar ise zamanla Türkmenlerin önerisini

benimsemişler ve aynı düşünce

etrafında Türkmenlerle birleşmeyi ve iş

birliği içinde olmayı kabul etmişlerdir.

Geçtiğimiz 22 Temmuz günü

Kerkük’ün kaderini tayin edebilecek

önemli bir olay yaşandı. Irak Parlamentosu

o gün ‘İller Meclisi Seçim Yasası

Tasarısı’nı müzakere etmeye başladı.

Tasarı, Kerkük konusunda bir gurup

Türkmen ve Arap milletvekilinin hazırlamış

olduğu önemli bir madde içeriyordu.

Bu madde 24. madde idi. Tasarının

24. maddesine göre: Kerkük İl Meclisi

seçimi altı ay ertelenir, bu süre içinde

adı geçen Meclis’in tüm kararları, Türkmen,

Kürt, Arap ve Hristiyanların mutabakatları

ile çıkar ve İl Meclisi seçimi

Kerkük’teki üç ana unsurun eşit oranlarla

seçecekleri üyelerden oluşur. Bu

oran da, üç ana unsur için % otuz ikişer,

Hristiyanlar için de % 4 şeklinde tespit

edilmiştir.

Kürt gruplar ve bazı Şii gruplar, bu

maddeye şiddetle karşı çıkınca Meclis

Başkanı 24. maddenin oylamasının gizli

olarak yapılmasını önermiştir. Öneri

büyük çoğunlukla kabul görünce Kürt

grupların tamamı ve Yüksek İslam Konseyi

üyelerinin bir kısmı, toplantı salonunu

terk etmeyi yeğlemişlerdir. Gizli oylamada

24. madde, salonda bulunan 140

milletvekilinin 128’inin kabulünü almış

ve böylece tasarı yasallaşmıştır. Ancak

yasa, Kürt kökenli Cumhurbaşkanı Celal

Talabani ve Şii olan diğer başkanlık

konseyi üyesi tarafından jet hızıyla veto

edilmiştir

Böylece bahsi edilen gruplar, kaba

kuvvete dayanarak yönetimin tamamına

el koydukları Kerkük şehrinde, otoriteyi

memleketin asıl sahibi olan Türkmenlerle

paylaşmayı kabul etmediklerini bir

kez daha ortaya koymuş olmaktadırlar.

Ancak bu gruplar, geçerliliğinin kalmadığı

artık dünyaca da kabul gören

‘Anayasanın 140. maddesi’nin uygulanmasının

artık mümkün olmayacağını anlayıp

tek çarelerinin başta Türkmen halkı

olmak üzere Kerkük’te yaşayan tüm

etnik gruplarla hak ve adalete uygun bir

şekilde yaşamayı eninde sonunda öğreneceklerdir....

GlobalStrateji Dergisi

Habib Hürmüzlü Yazarn dier yazlar (6)...

Türkmeneli dergi 114

Hits: 3

Devam...

Kerkük'te Kürdistan bayrağı krizi derinleşiyor... Mahkeme kararını uygulamayacaklar

Hits: 9

Bağdat İdare Mahkemesi'nin verdiği 'Kürdistan bayrağı' kararı sonrasında kriz sürüyor. son…

Devam...

REFERANDUM ENGELLENİR VEYA ERTELENİR Mİ?

Hits: 10

Irak Kürdistan Bölgesi ile Kerkük başta olmak üzere ihtilaflı toprakları içine alan bölgede…

Devam...

Irak Türkmenleri: Referandumu reddediyoruz

Hits: 8

Irak Türkmen Cephesi Başkanı Salihi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin 25 Eylül'deki bağımsı…

Devam...

Türkmenler Telafer'den güvenli bölgelere kaçıyor

Hits: 41

Irak Türkmen Cephesi Milletvekili Maruf, DEAŞ'ın elinde mahsur kalan Telafer'deki Türkmenlerin…

Devam...

Türkmenlerden referandum tepkisi: Tek başlarına karar almamaları lazım

Hits: 56

Irak Türkmen Cephesi Sözcüsü Ali Mehdi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) 25 Eylül’…

Devam...

Barzani'nin "bağımsızlık referandumu" kararına tepkiler giderek artıyor

Hits: 33

Barzani'nin bağımsızlık referandumu kararına tepkiler giderek artıyor. Irak Başbakanı Haydar…

Devam...

TÜRKMEN KENTİ TELAFER İÇİN HAREKETE GEÇİLDİ

Hits: 30

Terör örgütü IŞİD'in elinde tuttuğu Türkmen kenti Telafer'deki hedeflerin, uluslararası k…

Devam...

Türkmen lider Hürriyet’e konuştu: ‘Barzani son ana kadar çıtayı yükseltecektir’

Hits: 65

IRAK Türkmen Cephesi (ITC) lideri Erşad Salihi, Irak Kürt Bölgesel Yönetim (IKBY) Başkanı Mes…

Devam...

Türkmen Çocukların Yüzünü Ülkücü Ağabeyleri Güldürdü

Hits: 46

Eskişehir Yunus Emre Ülkü Ocağı üyeleri, 50 Türkmen çocuğuna güzel bir gün yaşattılar. …

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak’ta Türkçe Eğitimin Tarihçesi ve Hukuki Boyutu

Hits: 19807

Osmanlı Devleti’nin bugünkü Irak topraklarında hâkim olduğu süre içerisinde eğitim, baş…

Devam...

KERKÜK’TE BAYRAK KRİZİ

Hits: 18458

Kerkük Valisi Necmettin Kerim, Kerkük İl Meclisine 14 Mart 2017 tarihinde resmî bir yazı gönde…

Devam...

Hukuki Boyutuyla Kerkük Krizi

Hits: 9403

Kerkük Valisi, Kerkük il meclisine 14 Mart 2017 tarihli bir yazı yönelterek Kerkük’teki resm…

Devam...

Irak Dil Kurumu Yasası ve Türkmenler

Hits: 5736

Irak Parlamentosu kısa bir süre önce “Irak Dil Kurumu” yasa taslağını kabul ederek yasala…

Devam...

Kerkük Üniversitesi Rektörü Olayı ve Kerkük’teki Dengeler

Hits: 4354

4 Mayıs 2015 sabahı Kerkük Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abbas Taki rektörlük binasının s…

Devam...