1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-07-19
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

KERKـK SORUNU VE ÇÖZـM ARAYIŞLARI

Habib Hürmüzlü

Irak’ta Türkmen şehri Kerkük’ün kaderi her nedense

Türkmenler arasında

1920, 1924, 1946, 1959, 1980, 1991 gibi yıllar,

rakamlar ile dile getirildiğinde bu tarihlerin Türkmenlere

karşı işlenen katliamların ve idamların tarihi

olduğu hemen akla gelir. Kerkük sِzcüğünde üç

adet K harfinin bulunması, şehir isimlerinde ender

gِrülen bir ِzelliktir. Kerküklü Türkmen şair Mehmet

Sadık bir şiirinde, bu ِzelliği Kerkük’ün makus kaderine

bağlıyor:

Bak ki Kerkük isminin üç KAF’ı var

Ta bu yüzden halkı düşkün, rızkı dar

Kerkük, ABD işgalinden sonra Irak’ta meydana

gelen sorunların başında yer alan bir konudur. Zengin

petrol yataklarını barındırdığı için ‘bütün taraflar’ın

bu şehri elde etme hevesi de kِrüklenmektedir. İşte

bu yüzden de Kerkük, 9 Nisan 2003 tarihinden sonra

ABD işgaline ilaveten bilinen iki Kürt grubunun da

işgaline uğramıştır. Bu gruplar, kendi militanlarını

vali, meclis başkanı, belediye başkanı, emniyet amiri,

polis güçleri vb. olarak atamışlardır. Bu gruplar,

Kerkük’ün yِnetimine el koyarak şehre Kürt akınını

rahatça sağlamışlardır. Onlar için bu oldu bittiyi yasal

zemine çekmek de çok ِnemli idi. Bunu da anayasaya

kendi emellerine hizmet edecek hükümler koymakla

garanti altına almaya çalışmışlardır.

2004 yılında Irak’ta kabul edilen ‘Geçici

Anayasa’nın 53. maddesinin C fıkrası, Kerkük vilayetinin

herhangi bir federal bِlgeye katılmasına

veya başka vilayetlerle federal bir bِlge oluşturmasına

imkân vermezken 2005 yılında çıkan ‘Kalıcı

Anayasa’nın 140. maddesi, bu engeli ortadan kaldırmış

ve Kerkük’te bir referandum yapılarak Kerkük’ü

kuzeydeki Kürt bِlgesine ilhak etmenin yolunu

mıştır. Anılan gruplar, tüm ümitlerini bu

maddeye bağlamışlar ve bu şehre el

koymak için türlü oyun ve entrikalar hazırlamışlardır.

Ancak gerek Irak’ın içinde

gerekse Irak’ın dışındaki siyasi konjonktür,

buna müsaade etmedi. Anayasa;

140. maddenin 31 Aralık 2007 tarihine

kadar uygulanmasını şart koşmuştu.

Bu maddenin içerdiği ve ِn gِrdüğü:

normalleştirme, sayım ve referandum

aşamaları 2007 yılının sonuna kadar

gerçekleşmeli idi, süre dolunca da bu

maddenin hükmü ortadan kalkmış oldu.

Kürt gruplar her ne kadar bu maddenin

eteğine yapışmış, bir ِlüyü diriltmek

çabasına girmişler ve hatta maddedeki

süreyi altı ay uzatmak üzere kendi parlamentolarından

bir karar çıkarmış iseler

de, bu oyun yine tutmamıştır. Onlar, artık

bu gerçeğe boyun eğmişler ve hatta süreyi

bir daha uzatma teşebbüsünde bile

bulunmamışlardır. Kerkük sorunu bu şekilde

büyümüş ve uluslar arası bir boyut

kazanmıştır. Kerkük, Baker-Hamilton’un

ünlü raporunda; ‘‘Her an patlamaya hazır

bir barut fıçısı’’na benzetilmiştir.

Türkmenler, Kerkük’ün istikrara kavuşması,

kendi memleketlerinin kaderinde

ve yِnetiminde sِz sahibi olmak

amacıyla memleketin yِnetiminde diğer

etnik gruplarla eşit bir şekşlde hak

ve gِrev paylaşımına razı olmuşlar ve

hatta bu yِnde ِnayak olmuşlardır. İşte

% 32’lik temsil oranı bu şekilde ortaya

atılmıştır. Kürt gruplar da yِnetimin paylaşılması

fikrine karşı çıkmaktaydılar.

Araplar ise zamanla Türkmenlerin ِnerisini

benimsemişler ve aynı düşünce

etrafında Türkmenlerle birleşmeyi ve iş

birliği içinde olmayı kabul etmişlerdir.

Geçtiğimiz 22 Temmuz günü

Kerkük’ün kaderini tayin edebilecek

ِnemli bir olay yaşandı. Irak Parlamentosu

o gün ‘İller Meclisi Seçim Yasası

Tasarısı’nı müzakere etmeye başladı.

Tasarı, Kerkük konusunda bir gurup

Türkmen ve Arap milletvekilinin hazırlamış

olduğu ِnemli bir madde içeriyordu.

Bu madde 24. madde idi. Tasarının

24. maddesine gِre: Kerkük İl Meclisi

seçimi altı ay ertelenir, bu süre içinde

adı geçen Meclis’in tüm kararları, Türkmen,

Kürt, Arap ve Hristiyanların mutabakatları

ile çıkar ve İl Meclisi seçimi

Kerkük’teki üç ana unsurun eşit oranlarla

seçecekleri üyelerden oluşur. Bu

oran da, üç ana unsur için % otuz ikişer,

Hristiyanlar için de % 4 şeklinde tespit

edilmiştir.

Kürt gruplar ve bazı Şii gruplar, bu

maddeye şiddetle karşı çıkınca Meclis

Başkanı 24. maddenin oylamasının gizli

olarak yapılmasını ِnermiştir. Öneri

büyük çoğunlukla kabul gِrünce Kürt

grupların tamamı ve Yüksek İslam Konseyi

üyelerinin bir kısmı, toplantı salonunu

terk etmeyi yeğlemişlerdir. Gizli oylamada

24. madde, salonda bulunan 140

milletvekilinin 128’inin kabulünü almış

ve bِylece tasarı yasallaşmıştır. Ancak

yasa, Kürt kِkenli Cumhurbaşkanı Celal

Talabani ve Şii olan diğer başkanlık

konseyi üyesi tarafından jet hızıyla veto

edilmiştir

Bِylece bahsi edilen gruplar, kaba

kuvvete dayanarak yِnetimin tamamına

el koydukları Kerkük şehrinde, otoriteyi

memleketin asıl sahibi olan Türkmenlerle

paylaşmayı kabul etmediklerini bir

kez daha ortaya koymuş olmaktadırlar.

Ancak bu gruplar, geçerliliğinin kalmadığı

artık dünyaca da kabul gِren

‘Anayasanın 140. maddesi’nin uygulanmasının

artık mümkün olmayacağını anlayıp

tek çarelerinin başta Türkmen halkı

olmak üzere Kerkük’te yaşayan tüm

etnik gruplarla hak ve adalete uygun bir

şekilde yaşamayı eninde sonunda ِğreneceklerdir....

GlobalStrateji Dergisi

Habib Hürmüzlü Yazarn dier yazlar (7)...

Kerkük'te 9 patlama: 17 kişi yaralandı

Hits: 71

Kerkük kentinde peş peşe 9 patlama gerçekleştiği öğrenildi. Yerel kaynaklardan alınan bilgi…

Devam...

Kerkük Havalimanı ağustos ayında açılacak

Hits: 85

Kerkük Valisi Rakan el-Cuburi, Kerkük Havalimanı'nın gelecek ağustos ayında uçuşlara açıla…

Devam...

IRAK’TA OTORİTE KRİZİ

Hits: 45

Iraklıların büyük bir çoğunluğu 12 Mayıs’ta yapılan genel seçimlere hile ve usulsüzlük…

Devam...

1959 KATLİAMI,NESİLLER BOYUNCA HAFIZADAN SİLİNMEYECEK

Hits: 64

Türkmenlerin maruz kaldığı 1959 Kerkük Katliamı’nın 59. Yıldönümü münasebeti nedeniyl…

Devam...

Salihi: Türkmen gencinin Türkiye Burslarına kabul edilmediğini biliyoruz

Hits: 128

Bugünlerde, Irak dahil pek çok ülkeden gencin Türkiye'de yüksek öğretimde eğitim alması ama…

Devam...

'Gaye bölgeyi Türkmen varlığından arındırmaktı, hesap tutmadı'

Hits: 270

Kerkük Vakfı Başkanı Erşat Hürmüzlü, "Gaye Türkmenleri yıldırmak, korkutmak ve Kerkük il…

Devam...

Kerkük'te oyları çalanları asla affetmeyiz

Hits: 45

Irak Başbakanı İbadi, "Kerkük'te elle sayım sonuçları ne olursa olsun oyları çalanları asl…

Devam...

Kerkük'te 8 ayda 22 Türkmen öldürüldü

Hits: 50

Irak'ın Kerkük kentinde son dönemde Türkmenlere yönelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerkük'te …

Devam...

Kerkük Havalimanı uçuşlara açılacak

Hits: 64

Irak Ulaştırma Bakanı Kazım Fincan el-Hamami, Kerkük Havalimanı'ndan önümüzdeki iki hafta i…

Devam...

Bir Asırdır Suriye ve Irak bir Türkmen Yurdu.!

Hits: 99

Irak ve Suriye’de devam eden etnik ve mezhepsel çatışma yıllarca sürse bile, sonunda siyasi c…

Devam...

Yazarn ok okunan

Irak’ta Türkçe Eğitimin Tarihçesi ve Hukuki Boyutu

Hits: 38838

Osmanlı Devleti’nin bugünkü Irak topraklarında hâkim olduğu süre içerisinde eğitim, baş…

Devam...

KERKـK’TE BAYRAK KRİZİ

Hits: 26224

Kerkük Valisi Necmettin Kerim, Kerkük İl Meclisine 14 Mart 2017 tarihinde resmî bir yazı gِnde…

Devam...

Hukuki Boyutuyla Kerkük Krizi

Hits: 20266

Kerkük Valisi, Kerkük il meclisine 14 Mart 2017 tarihli bir yazı yِnelterek Kerkük’teki resm…

Devam...

Irak Dil Kurumu Yasası ve Türkmenler

Hits: 6199

Irak Parlamentosu kısa bir süre ِnce “Irak Dil Kurumu” yasa taslağını kabul ederek yasala…

Devam...

Kerkük ـniversitesi Rektِrü Olayı ve Kerkük’teki Dengeler

Hits: 5084

4 Mayıs 2015 sabahı Kerkük ـniversitesi Rektِrü Prof. Dr. Abbas Taki rektِrlük binasının s…

Devam...