1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-06-27
Facebook Twitter Youtube

KERKÜK SORUNU VE ÇÖZÜM ARAYIŞLARI

Türkmen Şehitleri Tuzhurmatu

Habib Hürmüzlü

Irak’ta Türkmen şehri Kerkük’ün kaderi her nedense

Türkmenler arasında

1920, 1924, 1946, 1959, 1980, 1991 gibi yıllar,

rakamlar ile dile getirildiğinde bu tarihlerin Türkmenlere

karşı işlenen katliamların ve idamların tarihi

olduğu hemen akla gelir. Kerkük sözcüğünde üç

adet K harfinin bulunması, şehir isimlerinde ender

görülen bir özelliktir. Kerküklü Türkmen şair Mehmet

Sadık bir şiirinde, bu özelliği Kerkük’ün makus kaderine

bağlıyor:

Bak ki Kerkük isminin üç KAF’ı var

Ta bu yüzden halkı düşkün, rızkı dar

Kerkük, ABD işgalinden sonra Irak’ta meydana

gelen sorunların başında yer alan bir konudur. Zengin

petrol yataklarını barındırdığı için ‘bütün taraflar’ın

bu şehri elde etme hevesi de körüklenmektedir. İşte

bu yüzden de Kerkük, 9 Nisan 2003 tarihinden sonra

ABD işgaline ilaveten bilinen iki Kürt grubunun da

işgaline uğramıştır. Bu gruplar, kendi militanlarını

vali, meclis başkanı, belediye başkanı, emniyet amiri,

polis güçleri vb. olarak atamışlardır. Bu gruplar,

Kerkük’ün yönetimine el koyarak şehre Kürt akınını

rahatça sağlamışlardır. Onlar için bu oldu bittiyi yasal

zemine çekmek de çok önemli idi. Bunu da anayasaya

kendi emellerine hizmet edecek hükümler koymakla

garanti altına almaya çalışmışlardır.

2004 yılında Irak’ta kabul edilen ‘Geçici

Anayasa’nın 53. maddesinin C fıkrası, Kerkük vilayetinin

herhangi bir federal bölgeye katılmasına

veya başka vilayetlerle federal bir bölge oluşturmasına

imkân vermezken 2005 yılında çıkan ‘Kalıcı

Anayasa’nın 140. maddesi, bu engeli ortadan kaldırmış

ve Kerkük’te bir referandum yapılarak Kerkük’ü

kuzeydeki Kürt bölgesine ilhak etmenin yolunu

mıştır. Anılan gruplar, tüm ümitlerini bu

maddeye bağlamışlar ve bu şehre el

koymak için türlü oyun ve entrikalar hazırlamışlardır.

Ancak gerek Irak’ın içinde

gerekse Irak’ın dışındaki siyasi konjonktür,

buna müsaade etmedi. Anayasa;

140. maddenin 31 Aralık 2007 tarihine

kadar uygulanmasını şart koşmuştu.

Bu maddenin içerdiği ve ön gördüğü:

normalleştirme, sayım ve referandum

aşamaları 2007 yılının sonuna kadar

gerçekleşmeli idi, süre dolunca da bu

maddenin hükmü ortadan kalkmış oldu.

Kürt gruplar her ne kadar bu maddenin

eteğine yapışmış, bir ölüyü diriltmek

çabasına girmişler ve hatta maddedeki

süreyi altı ay uzatmak üzere kendi parlamentolarından

bir karar çıkarmış iseler

de, bu oyun yine tutmamıştır. Onlar, artık

bu gerçeğe boyun eğmişler ve hatta süreyi

bir daha uzatma teşebbüsünde bile

bulunmamışlardır. Kerkük sorunu bu şekilde

büyümüş ve uluslar arası bir boyut

kazanmıştır. Kerkük, Baker-Hamilton’un

ünlü raporunda; ‘‘Her an patlamaya hazır

bir barut fıçısı’’na benzetilmiştir.

Türkmenler, Kerkük’ün istikrara kavuşması,

kendi memleketlerinin kaderinde

ve yönetiminde söz sahibi olmak

amacıyla memleketin yönetiminde diğer

etnik gruplarla eşit bir şekşlde hak

ve görev paylaşımına razı olmuşlar ve

hatta bu yönde önayak olmuşlardır. İşte

% 32’lik temsil oranı bu şekilde ortaya

atılmıştır. Kürt gruplar da yönetimin paylaşılması

fikrine karşı çıkmaktaydılar.

Araplar ise zamanla Türkmenlerin önerisini

benimsemişler ve aynı düşünce

etrafında Türkmenlerle birleşmeyi ve iş

birliği içinde olmayı kabul etmişlerdir.

Geçtiğimiz 22 Temmuz günü

Kerkük’ün kaderini tayin edebilecek

önemli bir olay yaşandı. Irak Parlamentosu

o gün ‘İller Meclisi Seçim Yasası

Tasarısı’nı müzakere etmeye başladı.

Tasarı, Kerkük konusunda bir gurup

Türkmen ve Arap milletvekilinin hazırlamış

olduğu önemli bir madde içeriyordu.

Bu madde 24. madde idi. Tasarının

24. maddesine göre: Kerkük İl Meclisi

seçimi altı ay ertelenir, bu süre içinde

adı geçen Meclis’in tüm kararları, Türkmen,

Kürt, Arap ve Hristiyanların mutabakatları

ile çıkar ve İl Meclisi seçimi

Kerkük’teki üç ana unsurun eşit oranlarla

seçecekleri üyelerden oluşur. Bu

oran da, üç ana unsur için % otuz ikişer,

Hristiyanlar için de % 4 şeklinde tespit

edilmiştir.

Kürt gruplar ve bazı Şii gruplar, bu

maddeye şiddetle karşı çıkınca Meclis

Başkanı 24. maddenin oylamasının gizli

olarak yapılmasını önermiştir. Öneri

büyük çoğunlukla kabul görünce Kürt

grupların tamamı ve Yüksek İslam Konseyi

üyelerinin bir kısmı, toplantı salonunu

terk etmeyi yeğlemişlerdir. Gizli oylamada

24. madde, salonda bulunan 140

milletvekilinin 128’inin kabulünü almış

ve böylece tasarı yasallaşmıştır. Ancak

yasa, Kürt kökenli Cumhurbaşkanı Celal

Talabani ve Şii olan diğer başkanlık

konseyi üyesi tarafından jet hızıyla veto

edilmiştir

Böylece bahsi edilen gruplar, kaba

kuvvete dayanarak yönetimin tamamına

el koydukları Kerkük şehrinde, otoriteyi

memleketin asıl sahibi olan Türkmenlerle

paylaşmayı kabul etmediklerini bir

kez daha ortaya koymuş olmaktadırlar.

Ancak bu gruplar, geçerliliğinin kalmadığı

artık dünyaca da kabul gören

‘Anayasanın 140. maddesi’nin uygulanmasının

artık mümkün olmayacağını anlayıp

tek çarelerinin başta Türkmen halkı

olmak üzere Kerkük’te yaşayan tüm

etnik gruplarla hak ve adalete uygun bir

şekilde yaşamayı eninde sonunda öğreneceklerdir....

GlobalStrateji Dergisi

Habib Hürmüzlü Yazarn dier yazlar (6)...

Kerkük Katliamı ve Türkmenlerin Bitmeyen Çilesi

Hits: 26

Bugünkü Irak toprakları Osmanlı döneminde Bağdat, Basra ve Musul adları ile tanınan üç eya…

Devam...

Türkmen Şehitleri Tuzhurmatu'da Anıldı

Hits: 16

Irak'ın Selahattin iline bağlı Türkmen ilçesi Tuzhurmatu'da şehadetlerinin 4. yıl dönümünd…

Devam...

DEAŞ, IRAK TÜRKMENLERİ'NİN MUSUL'DAKİ MEDENİYET SİMGELERİNİ HEDEF ALMAKTADIR.

Hits: 51

DEAŞ,Türkmen bölgelerini ele geçirdiği ilk günden buyana, tarih boyunca Türkmen Sultanları'n…

Devam...

Türkiye’nin Irak Politikasındaki Hataları

Hits: 133

Geçmiş, Geleceği Belirler... Önceki yazılarımızda 1 Mart Tezkeresi’nin doğurduğu olumsuz…

Devam...

Kerkük gazetesi 70

Hits: 14

Devam...

Irak’ta 1925 Anayasasına dönüş gerekebilir mi?

Hits: 72

Ülkedaşlarımdan özür dilemem lazım. Çünkü Irak halkının iradesiyle onaylanan bir Anay…

Devam...

“Tarihi Kürdistan” yok

Hits: 55

Atatürk Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi, Savaş Eğilmez, Kerkük ve Sincar gibi tar…

Devam...

Kürt partilerine yakın çevreler,Türkmenleri hedef alarak bölümek istemektedirler....

Hits: 97

2003 yılından beri Türkmenlerin,bölücülüğe karşı olduğu için ,organize bir şekilde,kiml…

Devam...

Şehit çocuklarına bayram kıyafeti

Hits: 58

Kerkük Kışlası Irak Türkmenleri Siyasi Tutuklular ve Şehit Aileleri derneği Danimarka’da bu…

Devam...

Kardaşlık 74

Hits: 25

Devam...

Yazarn ok okunan

KERKÜK’TE BAYRAK KRİZİ

Hits: 12502

Kerkük Valisi Necmettin Kerim, Kerkük İl Meclisine 14 Mart 2017 tarihinde resmî bir yazı gönde…

Devam...

Irak’ta Türkçe Eğitimin Tarihçesi ve Hukuki Boyutu

Hits: 12337

Osmanlı Devleti’nin bugünkü Irak topraklarında hâkim olduğu süre içerisinde eğitim, baş…

Devam...

Irak Dil Kurumu Yasası ve Türkmenler

Hits: 5628

Irak Parlamentosu kısa bir süre önce “Irak Dil Kurumu” yasa taslağını kabul ederek yasala…

Devam...

Hukuki Boyutuyla Kerkük Krizi

Hits: 4603

Kerkük Valisi, Kerkük il meclisine 14 Mart 2017 tarihli bir yazı yönelterek Kerkük’teki resm…

Devam...

Kerkük Üniversitesi Rektörü Olayı ve Kerkük’teki Dengeler

Hits: 4158

4 Mayıs 2015 sabahı Kerkük Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abbas Taki rektörlük binasının s…

Devam...