1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-07-22
Facebook Twitter Youtube

Bir Devlet Aran─▒yor

Irak "Kerk├╝k ─░├žin Referandum Karar─▒n─▒" Reddetti

Er┼čat H├ťRM├ťZL├ť

Bir sohbet program─▒nda ortaya ├žok enteresan bir soru at─▒ld─▒: Bug├╝n├╝n Irak┬┤─▒nda neler devam ediyor ve neler kaybolmu┼čtur?

Cevap ger├žek├ži oldu─ču kadar ac─▒yd─▒. Irak┬┤ta h├╝k├╝met vard─▒r, partiler vard─▒r; ┼čehirler ve nehirler vard─▒r. Ancak kaybolan ├Ânemli bir ┼čey vard─▒r, o da devletÔÇÖtir. Devlet, sosyal bir mukaveledir. Belirgin bir toprak ├╝zerinde ya┼čayan kitleler aidiyet duygusu i├žinde olduklar─▒nda ortaya bir devlet ├ž─▒kar.

Devletin en ├Ânemli unsurlar─▒ kurumlar ve hukukÔÇÖtur. Kurumlar─▒, mesela orduyu, emniyet g├╝├žlerini, ileti┼čim ve enformasyonu ortadan kald─▒r─▒rsan─▒z devlet zedelenir, hukuk birli─čini de sa─člamazsan─▒z, ortaya ├žok hukukluluk ├ž─▒kar ki bu da devlet mefhumuyla ba─čda┼čmaz. Bug├╝n Irak┬┤ta bu plan uyguland─▒, devlet kurumlar─▒ ortadan kald─▒r─▒ld─▒ ve ├žok hukukluk ortaya ├ž─▒kt─▒, onun i├žin devlet anlay─▒┼č─▒ kaybolmaya ba┼člad─▒.

Bir ├╝lkede ya┼čayan bir etnik grup, g├Ânderde olan bayra─ča sayg─▒ g├Âstermiyor ve ÔÇťbu benim bayra─č─▒m de─čilÔÇŁ diyorsa, mahkemeler, kararlar─▒n─▒ millet ad─▒na de─čil, bir b├Âlgenin halk─▒ ad─▒na veriyorsa ve baz─▒ b├Âlgelerde resm├« yaz─▒┼čmalar, ├╝lkenin anayasa ile kabul edilmi┼č resm├« dili ile de─čil, ba┼čka bir ├╝lkenin lisan─▒ ile yap─▒l─▒yorsa, devlet ├ž├Âkmektedir.

Bir anayasa haz─▒rlay─▒p devlet olmak iddias─▒nda olmak yetmez. Her ┼čeyden ├Ânce devletin sayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ korumak gerekir. Bunu teminin en ├Ânemli yolu da kabul edilmi┼č olan anayasaya ba─čl─▒ kalmak ve se├žici olarak uygulamamakt─▒r.

Anayasa deyince, IrakÔÇÖta y├╝r├╝rl├╝kte olan ÔÇťkal─▒c─▒ÔÇŁ anayasan─▒n durumuna da bakmak gerekir. Anayasalar de─či┼čikli─če a├ž─▒k bir esas kanun de─čil midir? Evet, ├Âyledir ve ihtiya├ž do─čduk├ža ulusun katmanlar─▒n─▒n uzla┼čmas─▒ sonucunda baz─▒ de─či┼čiklikler veya k├Âkl├╝ de─či┼čiklikler yap─▒labilir. Ancak anayasa metni i├žinde, bu metnin kesin ┼čekil olmad─▒─č─▒ ve tadil edilmesi gerekti─či yaz─▒l─▒yorsa, onun ÔÇťkal─▒c─▒l─▒kÔÇŁ vasf─▒ zaten tart─▒┼čma konusu olur. Kald─▒ ki bu anayasan─▒n bir├žok h├╝km├╝ ile bununla ├želi┼čen tatbikat, devlet mefhumunun kaybolmas─▒nda ├Ânemli bir rol oynam─▒┼čt─▒r.

Irak Anayasas─▒ Delindi mi?

Bu soruya cevap vermek i├žin, Anayasan─▒n oldu─ču gibi y├╝r├╝t├╝lmesini isteyenlerin maksad─▒na bakmak gerekir. Bunu s├Âyleyenlerin varsa yoksa 140. maddenin derhal ve b├╝t├╝n aksakl─▒klar─▒na ra─čmen y├╝r├╝rl├╝─če konulmas─▒n─▒ istemelerinin ard─▒ndaki maksad─▒ ├žok iyi okumak da gerekir.

Evet, Anayasa delinmi┼čtir, hatta delik de┼čik edilmi┼čtir. ├ľrnekler ├žok olmakla beraber burada baz─▒lar─▒n─▒ g├╝ndeme getirelim:

Anayasan─▒n 9/1. maddesinin b. f─▒kras─▒nda: ÔÇťsilahl─▒ kuvvetler d─▒┼č─▒nda milis g├╝├žlerin olu┼čturulmas─▒ yasakt─▒rÔÇŁ deniliyor. Milis kuvvetlerinin t├╝m├╝yle ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ s├╝rekli konu┼čulurken, kuzey IrakÔÇÖta Pe┼čmerge denilen milis kuvvetine son verilmesi reddedilmekte ve konu┼čulmas─▒ d├óhi kabul edilmemektedir. Neden olarak da, Pe┼čmerge g├╝c├╝n├╝n bir nizam├« g├╝├ž oldu─ču ve yasal oldu─ču s├Âylenmektedir. Pe┼čmergenin, terc├╝me edildi─činde ÔÇť├Âl├╝me haz─▒r feda├«ÔÇŁ demek oldu─ču dikkate al─▒n─▒rsa, milis g├╝c├╝ olmad─▒─č─▒ sav─▒ zaten iflas ediyor.

E─čer, iyi niyetle davran─▒r ve bu arg├╝man─▒n do─čru oldu─čunu kabul edersek, ayn─▒ maddenin a. f─▒kras─▒na da bir g├Âz atal─▒m:

ÔÇťIrakÔÇÖ─▒n askeri g├╝├žleri ve g├╝venlik birimleri, Irak halk─▒n─▒n farkl─▒ kesimlerinden olu┼čur, i├ž dengeleri g├Âzetir, ayr─▒m ve kay─▒rma yapmaz. Sivil otoriteye boyun e─čer ve IrakÔÇÖ─▒ savunur. Irak halk─▒n─▒n k─▒y─▒m─▒na alet olmaz, siyas├« i┼člere m├╝dahale etmez ve y├Ânetim de─či┼čikli─činde herhangi bir rol├╝ olmaz.ÔÇŁ

Pe┼čmerge g├Ârevinin bununla ├Ârt├╝┼čmedi─čini sadece biz s├Âylemiyoruz. Bu milis g├╝c├╝n├╝n y├Âneticileri de saklama l├╝zumunu hissetmiyorlar. Kald─▒ ki bu kuvvet, asker├« bir g├╝├ž ise ayn─▒ maddenin 2. f─▒kras─▒ ÔÇťaskerlik hizmeti yasayla d├╝zenlenirÔÇŁ diyor ve biz, Irak Pe┼čmerge yasas─▒ diye bir yasay─▒ da g├Ârm├╝┼č bulunmuyoruz.

Ayn─▒ anayasan─▒n 13. maddesi, bu anayasan─▒n IrakÔÇÖ─▒n en ├╝st ve en y├╝ce yasas─▒ oldu─čunu, ├╝lkenin istisnas─▒z her b├Âlgesinde ba─člay─▒c─▒ oldu─čunu h├╝kme ba─člad─▒─č─▒ i├žin ve ayn─▒ maddenin 2. f─▒kras─▒nda, bu Anayasa ile ├želi┼čen bir yasan─▒n ├ž─▒kar─▒lamayaca─č─▒, b├Âlgesel anayasalarda veya di─čer hukuk├« belgelerde anayasa ile ├želi┼čen maddelerin ge├žersiz say─▒laca─č─▒ h├╝km├╝ne g├Âre, b├Âlgesel bir Pe┼čmerge yasas─▒ da ├ž─▒km─▒┼čsa da (ki hem ├ž─▒km─▒┼čt─▒r, hem de bunun i├žin b├Âlgesel h├╝k├╝mette bir bakanl─▒k ihdas edilmi┼čtir), h├╝k├╝ms├╝z ve ge├žersizdir.

Anayasa ile Uygulama ├çeli┼čkisi: M├╝lkiyet Hakk─▒

Irak anayasas─▒n─▒n 23/3 maddesinin a. f─▒kras─▒nda: ÔÇťIrakl─▒lar─▒n IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir yerinde gayrimenkul edinme hakk─▒ vard─▒r. Irak vatanda┼č─▒ olmayanlar yasalarla getirilen istisnalar haricinde gayrimenkul edinemezlerÔÇŁ. Bug├╝n her Irakl─▒ bilir ki bu madde sadece IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ├žal─▒┼čmaz ve uygulanmaya konmaz. Mesela, bir T├╝rkmen; bir Arap veya bir H─▒ristiyan K├╝rt b├Âlgesinde gayrimenkul alamaz; alsa da tapu kayd─▒n─▒ yapt─▒ramaz. B─▒rak─▒n m├╝lk edinmeyi, bug├╝n bu vas─▒fta olan vatanda┼člar, serbest├že belirli vilayetlere seyahat edemez, oturamaz ve bir sponsoru olmadan ├žal─▒┼čamaz. Anayasan─▒n bir ba┼čka maddesinde (42/1), Irakl─▒lar─▒n Irak i├žinde ve d─▒┼č─▒nda dola┼čma, seyahat ve yerle┼čme ├Âzg├╝rl├╝klerinin k─▒s─▒tlanmayaca─č─▒ h├╝km├╝ yokmu┼č gibi davran─▒lmaktad─▒r. Olay bununla kalm─▒yor, bir de bunun aksi uygulanarak, mesela T├╝rkmen ve Arap b├Âlgelerinde demografik konumu de─či┼čtirmek i├žin, paralar ak─▒t─▒larak ve t├╝rl├╝ korkutma ve ├Âzendirme yollar─▒ kullan─▒larak K├╝rt vatanda┼člar ve siyas├« hareketlerinin yanl─▒lar─▒ m├╝lk ediniyorlar. Peki, bu ba─člamda ayn─▒ maddenin b. f─▒kras─▒ ne diyor? Aynen ┼č├Âyle diyor:
ÔÇťDemografik yap─▒n─▒n de─či┼čtirilmesi amac─▒yla gayrimenkul edinmek yasakt─▒r.ÔÇŁ

─░┼č sadece gayrimenkul edinmek ve sat─▒n almakla kalm─▒yor. Bug├╝n d├╝nya televizyon kanallar─▒n─▒n da tespit etti─či ve ─░nsan Haklar─▒ ├ľrg├╝tlerinin g├╝ndeme getirdi─či bir durum, en az─▒ndan Kerk├╝k gibi demografik yap─▒s─▒ de─či┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lan bir ┼čehirde ayan beyan ya┼čan─▒yor. B├Âlge sakini olmayan binlerce K├╝rt ailesi bug├╝n devlet binalar─▒nda, terkedilmi┼č istihbarat ve emniyet kararg├óhlar─▒nda, asker├« lojmanlarda, stadyumlarda ve ├že┼čitli kamu binalar─▒nda yerle┼čik durumda, yap─▒lmas─▒n─▒ istedikleri bir referandumu beklemektedir. Peki, anayasan─▒n bu konudaki h├╝k├╝mleri yok mu? Vard─▒r ve 27. maddede a├ž─▒k├ža h├╝kme a─članm─▒┼čt─▒r:
ÔÇťKamu mallar─▒n─▒n dokunulmazl─▒─č─▒ vard─▒r. Bunlar─▒ koruyup kollamak her vatanda┼č─▒n g├Ârevidir.ÔÇŁ Bu dokunulmazl─▒k ise bir ba┼čka dokunulmazl─▒kla ortadan kald─▒r─▒lmaktad─▒r. Bu siyas├« hareketlerin kendi istekleri do─črultusunda hareket etme hakk─▒n─▒n dokunulmazl─▒─č─▒d─▒r.

─░┼čler sadece m├╝lkiyet hakk─▒n─▒n korunmas─▒yla s─▒n─▒rlanm─▒yor, bug├╝n Kuzey b├Âlgesi hapishanelerinde y├╝zlerce Arap ve T├╝rkmenÔÇÖin yarg─▒lanmadan tutuklu bulundu─čunu her kes biliyor. Bunlar─▒n tutukluluk ┼čartlar─▒n─▒n d├╝zeltilmesi zaruretini K├╝rt idaresinin ─░nsan Haklar─▒ birimleri de s├Âyl├╝yor. Peki, bu yarg─▒s─▒z, su├žlamas─▒z tutuklamalar anayasan─▒n hangi maddesine g├Âre yap─▒lmaktad─▒r? Olsa olsa anayasan─▒n 35.1 maddesinin a. ve b. f─▒kralar─▒n─▒n yanl─▒┼č yorumlanmas─▒ndan veya alg─▒lanmas─▒ndan kaynaklan─▒yor olacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu maddede aynen ┼č├Âyle deniliyor:
ÔÇť35/1:
a. ─░nsanlar─▒n ├Âzg├╝rl├╝kleri ve onurlar─▒ korunmal─▒d─▒r.
b. Yarg─▒ karar─▒ olmadan hi├ž kimse g├Âzalt─▒na al─▒namaz ve sorgulanamaz.ÔÇŁ

Cumhurba┼čkan─▒ Nas─▒l Olmal─▒d─▒r?

Irak Anayasas─▒ parlamenter rejimi se├žmi┼čtir. Bu Anayasaya g├Âre iktidar─▒ h├╝k├╝met te┼čkil eder ve parlamentoda temsil edilen partiler taraf─▒ndan icra edilir. Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ makam─▒, geni┼č yetkileri olmakla beraber, bu yetkiler bir d├Ânem i├žin Ba┼čkanl─▒k Divan─▒ taraf─▒ndan kullan─▒lmas─▒ h├╝km├╝ getirildi─či gibi, bizzat Cumhurba┼čkan─▒n─▒n tarafs─▒z olmas─▒ h├╝kme ba─član─▒yor. Cumhurba┼čkan─▒, Milletvekillerinin etti─či yemini ederek tarafs─▒z bir konumda kalmas─▒ isteniyor. Bu yeminin metni ┼č├Âyledir:

ÔÇťYasal g├Ârev ve sorumluluklar─▒m─▒ ├Âzveri ve sadakat i├žerisinde yerine getirece─čime, IrakÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ve egemenli─čini koruyaca─č─▒ma, halk─▒m─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ savunaca─č─▒ma, topraklar─▒n─▒, havas─▒n─▒, sular─▒n─▒ ve do─čal servetlerini muhafaza edece─čime, demokratik federal rejimin selameti i├žin ├žal─▒┼čaca─č─▒ma, genel ve bireysel ├Âzg├╝rl├╝klere sayg─▒l─▒ hareket edece─čime, yarg─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ m├╝dafaa edece─čime, yasalar─▒n d├╝r├╝st ve tarafs─▒z bir ┼čekilde uygulanmas─▒ i├žin ├žal─▒┼čaca─č─▒ma Y├╝ce AllahÔÇÖ─▒n huzurunda yemin ederim.ÔÇŁ

Tarafs─▒zl─▒─č─▒, iktidar─▒n ba┼č─▒ de─čil, b├╝t├╝n ulusun Cumhurba┼čkan─▒ olu┼čundan kaynaklanmaktad─▒r. Ancak bug├╝n anayasa bu konuda da ihl├ól ediliyor ve K├╝rdistan Yurtseverler Birli─či (Partisi)ÔÇÖ nin ba┼čkan─▒, partisinden istifa etmeden Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ koltu─čuna oturuyor ve nerdeyse her a├ž─▒klamas─▒nda bir Irak Cumhurba┼čkan─▒ gibi de─čil, bir K├╝rt partisi ba┼čkan─▒ olarak hareket ediyor, taraf tutuyor ve tarafs─▒zl─▒k yeminine de ba─čl─▒ kalm─▒yor. Kendisi de hukuk├žu olan Celal Talabani, g├╝n gelir bu ├želi┼čkisinden dolay─▒ pi┼čmanl─▒k ve hicap duyacakt─▒r!

140. Madde ve Tatbikat─▒:

Bug├╝n sadece Kerk├╝kl├╝lerin de─čil, t├╝m d├╝nyan─▒n g├╝ndeminde olan 140. madde sorunu, asl─▒nda yine Irak Anayasas─▒n─▒n h├╝k├╝mleriyle yorumlan─▒p tarih sayfalar─▒na g├Âm├╝lmelidir.

140. maddenin k├Âk├╝, daha ├Ânce i┼čgal kuvvetleri taraf─▒ndan 8 Mart 2004 tarihinde yay─▒nlanan Ge├ži┼č D├Ânemi i├žin Irak Devleti Y├Ânetim Yasas─▒ h├╝k├╝mlerinin iki maddesi olan 53. ve 58. maddelerinin adaptasyonu ile ve anayasan─▒n zoraki bir ┼čekilde kabul├╝n├╝ sa─člamak i├žin K├╝rt partilerine verilen ├Âd├╝n kapsam─▒nda anayasaya yerle┼čtirilmi┼čtir.

Anayasada bu iki maddeye iki yerde at─▒f vard─▒r. 58. madde t├╝m├╝yle korunmu┼č ve anayasa h├╝km├╝ne getirilmi┼čken, 53. maddenin sadece a. f─▒kras─▒ korunmu┼č ve ─▒srarla reddedilen ├Âteki f─▒kralar─▒ iptal edilmi┼čtir.

Konuyu daha iyi anlamak i├žin, bu maddelere bir g├Âz atmak yararl─▒ olacakt─▒r. Ad─▒ ge├žen yasan─▒n 53. maddesinde ┼č├Âyle deniliyordu:

"Madde 53.

(A) K├╝rdistan B├Âlgesel H├╝k├╝meti 19 Mart 2003 tarihinde Duhok, Erbil, S├╝leymaniye, Kerk├╝k, Diyala ve Neynova vilayetlerindeki topraklar─▒ idaresi alt─▒nda bulundurmakta olan resmi h├╝k├╝met olarak tan─▒nmaktad─▒r. ÔÇśK├╝rdistan B├Âlgesel H├╝k├╝metiÔÇÖ ifadesi, K├╝rdistan Ulusal MeclisiÔÇÖni, K├╝rdistan Bakanlar KonseyiÔÇÖni ve K├╝rdistan b├Âlgesindeki b├Âlgesel yarg─▒ makam─▒n─▒ kapsam─▒ i├žine almaktad─▒r.

(B) Onsekiz vilayetin s─▒n─▒rlar─▒, ge├ži┼č d├Ânemi s─▒ras─▒nda herhangi bir de─či┼čiklik yap─▒lmadan oldu─ču gibi kalacakt─▒r.

(C) Ba─čdat ve Kerk├╝k hari├ž olmak ├╝zere, K├╝rdistan b├Âlgesi d─▒┼č─▒nda bulunan ve say─▒lar─▒ ├╝├ž├╝ a┼čmayan herhangi bir vilayetler grubu, kendi aralar─▒nda bir b├Âlge olu┼čturma hakk─▒na sahip olacaklard─▒r. Bu t├╝r b├Âlgelerin olu┼čturulmas─▒na ili┼čkin mekanizmalar Irak Ge├ži┼č D├Ânemi H├╝k├╝meti taraf─▒ndan ├Ânerilebilecek ve incelenerek yasa haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmek ├╝zere, se├žimle olu┼čturulacak Ulusal Meclise sunulacakt─▒r. Belli bir b├Âlgenin olu┼čturulmas─▒na y├Ânelik bir ├Âneri getiren her t├╝rl├╝ yasan─▒n Ulusal Meclis taraf─▒ndan onaylanmas─▒na ilaveten, ilgili vilayetlerin halk─▒n─▒n kat─▒laca─č─▒ bir referandum sonucunda da kabul g├Ârmesi gerekmektedir.
Ve bu maddenin bir de d. f─▒kras─▒ vard─▒ ki Irak T├╝rkmenlerine bir g├╝vence veriyordu:

"Bu yasa ile T├╝rkmenlerin, Keldani-Asur├«lerin ve di─čer t├╝m vatanda┼člar─▒n idari, k├╝lt├╝rel ve siyas├« haklar─▒ garanti alt─▒na al─▒nmaktad─▒rÔÇŁ. Bu f─▒kran─▒n h├╝km├╝ Anayasan─▒n 125. maddesine aktar─▒larak, bu haklar─▒n uygulanmas─▒ i├žin bir yasan─▒n ├ž─▒kaca─č─▒ h├╝kme ba─članm─▒┼čsa da, ├Âyle ir yasa ┼čimdiye kadar g├╝ndeme gelmedi.

Bu maddenin a. f─▒kras─▒ d─▒┼č─▒ndaki f─▒kralar─▒, anayasan─▒n 138. maddesi gere─čince geri al─▒nd─▒ ve y├╝r├╝rl├╝kten kalkt─▒. B├Âylece Kerk├╝k┬┤├╝n ba┼čka bir b├Âlgeye ba─članmaks─▒z─▒n ├Âzerk bir b├Âlge olmas─▒ ihtimali yara ald─▒. Ayr─▒ca T├╝rkmenlerin e─čitim hakk─▒ ve yo─čun olduklar─▒ b├Âlgelerde dillerinin resm├« dil olmas─▒ h├╝kme ba─članm─▒┼čsa da ilk defa olarak bir Irak yasas─▒nda zikredilen "siyas├«" haklar ifadesi geri al─▒nm─▒┼č oldu.

58. maddeye gelince ince ayarla bir tadilata u─črad─▒. Ge├ži┼č D├Ânemi Yasas─▒nda Kerk├╝k d├óhil, anla┼čmazl─▒k b├Âlgeleri i├žin kesin ├ž├Âz├╝m ifadesi kullan─▒ld─▒─č─▒nda " Getirilecek ├ž├Âz├╝m, adalet ilkesi ile uyum i├žerisinde olacak ve s├Âz konusu b├Âlgede ya┼čayan halk─▒n istekleri g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak belirlenecektir" s├Âylenerek mutlaka bir referandumdan bahsetmemekle birlikte, sanki bu anlam─▒ veriyormu┼č gibi, ┼ču ┼čekli alm─▒┼čt─▒r:

"Ge├ži┼č d├Ânemi yasas─▒n─▒n 58. maddesinde yer alan ve Ge├žici H├╝k├╝metin sorumlulu─čunda uygulanan hususlar, bu anayasaya uygun olarak se├žilecek Y├╝r├╝tme Organ─▒ taraf─▒ndan, t├╝m├╝ yerine getirilene kadar s├╝rd├╝r├╝l├╝r. Bu ├žal─▒┼čmalar, Normalle┼čtirme, N├╝fus Say─▒m─▒ ve nas─▒l y├Ânetilece─čini saptamak i├žin Kerk├╝k┬┤te ve di─čer anla┼čmazl─▒k b├Âlgelerinde, en ge├ž 31.12.2007 referandum d├╝zenlenmesine kadar devam ettirilir."



140. madde kal─▒c─▒ m─▒, ge├žici mi?

Bu soruya Anayasan─▒n kendisi cevap vermi┼č ve ge├žici h├╝k├╝mler ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bundan da anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre, s├╝reli olarak verilen ge├žici bir h├╝k├╝m, ya o h├╝km├╝n uygulanmas─▒na kadar veya da s├╝renin dolmas─▒na kadar ge├žerli olur. En erken hangi takvim tuttuysa, o h├╝k├╝m y├╝r├╝rl├╝kten kalkar.

Bu ba─člamda, 140. maddede ├Ân g├Âr├╝len Normalle┼čtirme ve Say─▒m i┼člemleri yerine getirilmedi─čine g├Âre ve Eyl├╝l 2007 ay─▒nda ├ž─▒kan bu yaz─▒dan anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere 31.12.2007 tarihine kadar da getirilemeyece─čine g├Âre o belirli g├╝nde bu madde y├╝r├╝rl├╝kten kald─▒r─▒lacakt─▒r.

Anayasa h├╝k├╝mlerinin de─či┼čtirilmesi, bir kanunla de─čil, ancak yine bir Anayasa de─či┼čikli─či ile yap─▒labilir. B├Âyle bir de─či┼čikli─čin de olamayaca─č─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čken 140. maddenin h├╝km├╝ bitmi┼č oluyor ve referandumun ertelenmesi talep veya ├Ânerileri de, hi├žbir esasa ba─čl─▒ olmad─▒─č─▒ndan, bug├╝nden sonra ge├žersiz ve yersiz olacakt─▒r.


Referandum Ertelenebilir mi?

Referandumun zaman─▒nda yap─▒lamayaca─č─▒n─▒ anlayan baz─▒ kesimler art─▒k ertelenmesi ihtimalinden bahseder oldular. Eskiden ertelenmeyi de ┼čiddetle reddeden bu kesimler tehlikeyi sezmi┼č ve ileriki tarihlerden bahsetmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r.

H├ólbuki bir erteleme veya d├╝zenleme ne Bakanlar Kurulu karar─▒ ile ne de Millet Meclisi karar─▒yla olabilir. Anayasa h├╝km├╝ne g├Âre, ana hak ve h├╝rriyetleri konu almayan ve iki devre de─či┼čtirilmesi yasaklanan maddeler d─▒┼č─▒ndaki ├Âteki maddeler, bir anayasa tadiliyle olabilir. Bunun i├žin Millet Meclisi ├╝ye say─▒s─▒n─▒n ├╝├žte ikisinin onay─▒ ve tadil i├žin halk referandumu ile Cumhurba┼čkan─▒ onay─▒ gerekiyor. 2007 sonuna kadar bunun ger├žekle┼čmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Bir defa, K├╝rt Partilerinin d─▒┼č─▒nda d├Ârtl├╝ ittifaka imza atan Dava Partisi ve ─░slam Y├╝ksek Konseyi ikna edilse dahi bu d├Ârt partinin oyu 183 say─▒s─▒n─▒ bulamaz ve 2007 sonuna kadar halk oylamas─▒na gidilmesi de imk├óns─▒zd─▒r.

Bu bak─▒mdan ve ge├žici madde oldu─ču i├žin takvimi dolunca iptal edilmi┼č olacak bu maddenin erteleme talep ve tertipleri yersiz ve ge├žersizdir. Ancak ├žo─ču zaman g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, dayatma ile bir plan uygulamaya konursa, koyanlar─▒n kendi dayatt─▒klar─▒ anayasaya da ayk─▒r─▒ oldu─ču i├žin kabul edilmemeli, referandum karar─▒ i├žin, Ba─čdatÔÇÖta Anayasa mahkemesine m├╝racaat edilerek iptal davas─▒ a├ž─▒lmal─▒d─▒r. Israr edilmesi durumunda da olas─▒ bir referandum boykot edilmeli ve me┼čru olmas─▒ tart─▒┼čma zeminine ├žekilmelidir.

Haks─▒zl─▒k ├╝zerine kurulan temelsiz ve dayatmac─▒ her karar, g├╝n├╝ gelince ge├žersiz ve bat─▒l addedilir.

ersat@umgco.com

Er┼čat H├ťRM├ťZL├ť Yazarřn di­er yazřlarř (12)...

T├╝rkmeng├╝ncesi 106

Hits: 2

Devamř...

Geri say─▒m ba┼člad─▒! T├╝rkmen kenti Telafer'e operasyon ba┼čl─▒yor

Hits: 14

Musul'un DEA┼×'ten geri al─▒nmas─▒yla beraber Telafer i├žin dev geri say─▒m ba┼člad─▒. Irak ordu bir…

Devamř...

Irak "Kerk├╝k ─░├žin Referandum Karar─▒n─▒" Reddetti

Hits: 16

Irak Bakanlar Kurulu, ge├žen nisan ay─▒nda Kerk├╝k'├╝n Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi'ne (IKBY) ilha…

Devamř...

Kerk├╝k T├╝rkmenlerini sadece Ankara destekliyor

Hits: 48

T├╝rk Birli─či Kurultay─▒ÔÇÖna kat─▒lmak ├╝zere KayseriÔÇÖye gelen Irak Milli T├╝rkmen Partisi (IMT…

Devamř...

Telafer operasyonunda 'Ha┼čdi ┼×abi ve Pe┼čmerge' olmayacak

Hits: 32

Irak'ta Musul kent merkezinin DEA┼×'tan geri al─▒nmas─▒yla birlikte g├Âzler, ├Ârg├╝t├╝n hala elinde …

Devamř...

Kerk├╝k'te T├╝rkmenler silahl─▒ birlik kurmaya ba┼člad─▒

Hits: 51

Kerk├╝k'├╝n DAE┼× sonras─▒ pe┼čmerge taraf─▒ndan i┼čgali neticesinde T├╝rkmenlerin endi┼čeleri her g…

Devamř...

T├╝rkmen Koordinasyon Kurulu (TKK) Be┼čnc ola─čan Toplant─▒s─▒ Bildirisi

Hits: 36

T├╝rkmen Koordinayon Kurulu (TKK) Be┼činci ola─čan Toplant─▒s─▒ Ba─čdata 18/7/2107 Sal─▒ gecesi yap─…

Devamř...

SuriyeÔÇÖde T├╝rkmen ├žocuk olmak Ne demek..!

Hits: 50

├ľlmeden cehenneme kendi g├Âzleriyle tan─▒kl─▒k etmi┼č bir ├žocuk d├╝┼č├╝nelim. Daha annesinin karn─…

Devamř...

Irak T├╝rkmenleri'nden Barzani'ye 'Kerk├╝k' uyar─▒s─▒: Bu i┼č silahl─▒ ├žat─▒┼čma ile biter!

Hits: 62

ÔÇô Bildi─činiz ├╝zere, Barzani, 25 Eyl├╝lÔÇÖde IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde bir referandum d├╝zenleme haz─▒…

Devamř...

İÇİM

Hits: 59

─░├žimin yorgunlu─ču .. Bu yorgunluk ba┼čka beynim ─░lk akla gelen anlam de─čilim! H├╝z├╝n y├╝kl├…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

Bize G├Âre: Irak T├╝rkmenlerinin Mill├« Bayram─▒ 25 Ocak

Hits: 11651

Irak T├╝rkmenlerinin Mill├« Bayram─▒ 25 OcakÔÇÖt─▒r. Bu Bayram t├╝m T├╝rkmenleri birle┼čtirerek ku…

Devamř...

IrakÔÇÖta 1925 Anayasas─▒na d├Ân├╝┼č gerekebilir mi?

Hits: 6815

├ťlkeda┼člar─▒mdan ├Âz├╝r dilemem laz─▒m. ├ç├╝nk├╝ Irak halk─▒n─▒n iradesiyle onaylanan bir Anay…

Devamř...

├çankaya K├Â┼čk├╝ Ar┼čivinden- 4 - Ali ─░hsan Pa┼čaÔÇÖn─▒n Musul ─░le ─░lgili Yay─▒mlanmam─▒┼č Mektubu

Hits: 4334

Bilindi─či ├╝zere Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ sona erdi─činde Musul h├ól├ó Osmanl─▒ kuvvetlerinden 6. Or…

Devamř...

Irak Anayasasında Kerkük Çıkmazı

Hits: 2522

Irak 2003 i┼čgalinden sonra 2005 y─▒l─▒nda kaleme al─▒nan Anayasa demokratik normlar─▒ esas alacak y…

Devamř...

├çankaya K├Â┼čk├╝ Ar┼čivinden: Esat Emin Ketene

Hits: 1876

├çankaya K├Â┼čk├╝ Ar┼čivinde Kerk├╝kÔÇÖ├╝n ve IrakÔÇÖta T├╝rkmen topraklar─▒n─▒n y─▒lmaz bir savu…

Devamř...