1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-02-24
Facebook Twitter Youtube

Bir Devlet Aran─▒yor

ITC lideri Salihi, Suriye T├╝rkmen Meclisi heyeti ile g├Âr├╝┼čt├╝

Er┼čat H├ťRM├ťZL├ť

Bir sohbet program─▒nda ortaya ├žok enteresan bir soru at─▒ld─▒: Bug├╝n├╝n Irak┬┤─▒nda neler devam ediyor ve neler kaybolmu┼čtur?

Cevap ger├žek├ži oldu─ču kadar ac─▒yd─▒. Irak┬┤ta h├╝k├╝met vard─▒r, partiler vard─▒r; ┼čehirler ve nehirler vard─▒r. Ancak kaybolan ┘Énemli bir ┼čey vard─▒r, o da devletÔÇÖtir. Devlet, sosyal bir mukaveledir. Belirgin bir toprak ├╝zerinde ya┼čayan kitleler aidiyet duygusu i├žinde olduklar─▒nda ortaya bir devlet ├ž─▒kar.

Devletin en ┘Énemli unsurlar─▒ kurumlar ve hukukÔÇÖtur. Kurumlar─▒, mesela orduyu, emniyet g├╝├žlerini, ileti┼čim ve enformasyonu ortadan kald─▒r─▒rsan─▒z devlet zedelenir, hukuk birli─čini de sa─člamazsan─▒z, ortaya ├žok hukukluluk ├ž─▒kar ki bu da devlet mefhumuyla ba─čda┼čmaz. Bug├╝n Irak┬┤ta bu plan uyguland─▒, devlet kurumlar─▒ ortadan kald─▒r─▒ld─▒ ve ├žok hukukluk ortaya ├ž─▒kt─▒, onun i├žin devlet anlay─▒┼č─▒ kaybolmaya ba┼člad─▒.

Bir ├╝lkede ya┼čayan bir etnik grup, g┘Énderde olan bayra─ča sayg─▒ g┘Éstermiyor ve ÔÇťbu benim bayra─č─▒m de─čilÔÇŁ diyorsa, mahkemeler, kararlar─▒n─▒ millet ad─▒na de─čil, bir b┘Élgenin halk─▒ ad─▒na veriyorsa ve baz─▒ b┘Élgelerde resm├« yaz─▒┼čmalar, ├╝lkenin anayasa ile kabul edilmi┼č resm├« dili ile de─čil, ba┼čka bir ├╝lkenin lisan─▒ ile yap─▒l─▒yorsa, devlet ├ž┘Ékmektedir.

Bir anayasa haz─▒rlay─▒p devlet olmak iddias─▒nda olmak yetmez. Her ┼čeyden ┘Énce devletin sayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ korumak gerekir. Bunu teminin en ┘Énemli yolu da kabul edilmi┼č olan anayasaya ba─čl─▒ kalmak ve se├žici olarak uygulamamakt─▒r.

Anayasa deyince, IrakÔÇÖta y├╝r├╝rl├╝kte olan ÔÇťkal─▒c─▒ÔÇŁ anayasan─▒n durumuna da bakmak gerekir. Anayasalar de─či┼čikli─če a├ž─▒k bir esas kanun de─čil midir? Evet, ┘Éyledir ve ihtiya├ž do─čduk├ža ulusun katmanlar─▒n─▒n uzla┼čmas─▒ sonucunda baz─▒ de─či┼čiklikler veya k┘Ékl├╝ de─či┼čiklikler yap─▒labilir. Ancak anayasa metni i├žinde, bu metnin kesin ┼čekil olmad─▒─č─▒ ve tadil edilmesi gerekti─či yaz─▒l─▒yorsa, onun ÔÇťkal─▒c─▒l─▒kÔÇŁ vasf─▒ zaten tart─▒┼čma konusu olur. Kald─▒ ki bu anayasan─▒n bir├žok h├╝km├╝ ile bununla ├želi┼čen tatbikat, devlet mefhumunun kaybolmas─▒nda ┘Énemli bir rol oynam─▒┼čt─▒r.

Irak Anayasas─▒ Delindi mi?

Bu soruya cevap vermek i├žin, Anayasan─▒n oldu─ču gibi y├╝r├╝t├╝lmesini isteyenlerin maksad─▒na bakmak gerekir. Bunu s┘Éyleyenlerin varsa yoksa 140. maddenin derhal ve b├╝t├╝n aksakl─▒klar─▒na ra─čmen y├╝r├╝rl├╝─če konulmas─▒n─▒ istemelerinin ard─▒ndaki maksad─▒ ├žok iyi okumak da gerekir.

Evet, Anayasa delinmi┼čtir, hatta delik de┼čik edilmi┼čtir. ├ľrnekler ├žok olmakla beraber burada baz─▒lar─▒n─▒ g├╝ndeme getirelim:

Anayasan─▒n 9/1. maddesinin b. f─▒kras─▒nda: ÔÇťsilahl─▒ kuvvetler d─▒┼č─▒nda milis g├╝├žlerin olu┼čturulmas─▒ yasakt─▒rÔÇŁ deniliyor. Milis kuvvetlerinin t├╝m├╝yle ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ s├╝rekli konu┼čulurken, kuzey IrakÔÇÖta Pe┼čmerge denilen milis kuvvetine son verilmesi reddedilmekte ve konu┼čulmas─▒ d├óhi kabul edilmemektedir. Neden olarak da, Pe┼čmerge g├╝c├╝n├╝n bir nizam├« g├╝├ž oldu─ču ve yasal oldu─ču s┘Éylenmektedir. Pe┼čmergenin, terc├╝me edildi─činde ÔÇť┘Él├╝me haz─▒r feda├«ÔÇŁ demek oldu─ču dikkate al─▒n─▒rsa, milis g├╝c├╝ olmad─▒─č─▒ sav─▒ zaten iflas ediyor.

E─čer, iyi niyetle davran─▒r ve bu arg├╝man─▒n do─čru oldu─čunu kabul edersek, ayn─▒ maddenin a. f─▒kras─▒na da bir g┘Éz atal─▒m:

ÔÇťIrakÔÇÖ─▒n askeri g├╝├žleri ve g├╝venlik birimleri, Irak halk─▒n─▒n farkl─▒ kesimlerinden olu┼čur, i├ž dengeleri g┘Ézetir, ayr─▒m ve kay─▒rma yapmaz. Sivil otoriteye boyun e─čer ve IrakÔÇÖ─▒ savunur. Irak halk─▒n─▒n k─▒y─▒m─▒na alet olmaz, siyas├« i┼člere m├╝dahale etmez ve y┘Énetim de─či┼čikli─činde herhangi bir rol├╝ olmaz.ÔÇŁ

Pe┼čmerge g┘Érevinin bununla ┘Ért├╝┼čmedi─čini sadece biz s┘Éylemiyoruz. Bu milis g├╝c├╝n├╝n y┘Éneticileri de saklama l├╝zumunu hissetmiyorlar. Kald─▒ ki bu kuvvet, asker├« bir g├╝├ž ise ayn─▒ maddenin 2. f─▒kras─▒ ÔÇťaskerlik hizmeti yasayla d├╝zenlenirÔÇŁ diyor ve biz, Irak Pe┼čmerge yasas─▒ diye bir yasay─▒ da g┘Érm├╝┼č bulunmuyoruz.

Ayn─▒ anayasan─▒n 13. maddesi, bu anayasan─▒n IrakÔÇÖ─▒n en ├╝st ve en y├╝ce yasas─▒ oldu─čunu, ├╝lkenin istisnas─▒z her b┘Élgesinde ba─člay─▒c─▒ oldu─čunu h├╝kme ba─člad─▒─č─▒ i├žin ve ayn─▒ maddenin 2. f─▒kras─▒nda, bu Anayasa ile ├želi┼čen bir yasan─▒n ├ž─▒kar─▒lamayaca─č─▒, b┘Élgesel anayasalarda veya di─čer hukuk├« belgelerde anayasa ile ├želi┼čen maddelerin ge├žersiz say─▒laca─č─▒ h├╝km├╝ne g┘Ére, b┘Élgesel bir Pe┼čmerge yasas─▒ da ├ž─▒km─▒┼čsa da (ki hem ├ž─▒km─▒┼čt─▒r, hem de bunun i├žin b┘Élgesel h├╝k├╝mette bir bakanl─▒k ihdas edilmi┼čtir), h├╝k├╝ms├╝z ve ge├žersizdir.

Anayasa ile Uygulama ├çeli┼čkisi: M├╝lkiyet Hakk─▒

Irak anayasas─▒n─▒n 23/3 maddesinin a. f─▒kras─▒nda: ÔÇťIrakl─▒lar─▒n IrakÔÇÖ─▒n herhangi bir yerinde gayrimenkul edinme hakk─▒ vard─▒r. Irak vatanda┼č─▒ olmayanlar yasalarla getirilen istisnalar haricinde gayrimenkul edinemezlerÔÇŁ. Bug├╝n her Irakl─▒ bilir ki bu madde sadece IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde ├žal─▒┼čmaz ve uygulanmaya konmaz. Mesela, bir T├╝rkmen; bir Arap veya bir H─▒ristiyan K├╝rt b┘Élgesinde gayrimenkul alamaz; alsa da tapu kayd─▒n─▒ yapt─▒ramaz. B─▒rak─▒n m├╝lk edinmeyi, bug├╝n bu vas─▒fta olan vatanda┼člar, serbest├že belirli vilayetlere seyahat edemez, oturamaz ve bir sponsoru olmadan ├žal─▒┼čamaz. Anayasan─▒n bir ba┼čka maddesinde (42/1), Irakl─▒lar─▒n Irak i├žinde ve d─▒┼č─▒nda dola┼čma, seyahat ve yerle┼čme ┘Ézg├╝rl├╝klerinin k─▒s─▒tlanmayaca─č─▒ h├╝km├╝ yokmu┼č gibi davran─▒lmaktad─▒r. Olay bununla kalm─▒yor, bir de bunun aksi uygulanarak, mesela T├╝rkmen ve Arap b┘Élgelerinde demografik konumu de─či┼čtirmek i├žin, paralar ak─▒t─▒larak ve t├╝rl├╝ korkutma ve ┘Ézendirme yollar─▒ kullan─▒larak K├╝rt vatanda┼člar ve siyas├« hareketlerinin yanl─▒lar─▒ m├╝lk ediniyorlar. Peki, bu ba─člamda ayn─▒ maddenin b. f─▒kras─▒ ne diyor? Aynen ┼č┘Éyle diyor:
ÔÇťDemografik yap─▒n─▒n de─či┼čtirilmesi amac─▒yla gayrimenkul edinmek yasakt─▒r.ÔÇŁ

─░┼č sadece gayrimenkul edinmek ve sat─▒n almakla kalm─▒yor. Bug├╝n d├╝nya televizyon kanallar─▒n─▒n da tespit etti─či ve ─░nsan Haklar─▒ ├ľrg├╝tlerinin g├╝ndeme getirdi─či bir durum, en az─▒ndan Kerk├╝k gibi demografik yap─▒s─▒ de─či┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lan bir ┼čehirde ayan beyan ya┼čan─▒yor. B┘Élge sakini olmayan binlerce K├╝rt ailesi bug├╝n devlet binalar─▒nda, terkedilmi┼č istihbarat ve emniyet kararg├óhlar─▒nda, asker├« lojmanlarda, stadyumlarda ve ├že┼čitli kamu binalar─▒nda yerle┼čik durumda, yap─▒lmas─▒n─▒ istedikleri bir referandumu beklemektedir. Peki, anayasan─▒n bu konudaki h├╝k├╝mleri yok mu? Vard─▒r ve 27. maddede a├ž─▒k├ža h├╝kme a─članm─▒┼čt─▒r:
ÔÇťKamu mallar─▒n─▒n dokunulmazl─▒─č─▒ vard─▒r. Bunlar─▒ koruyup kollamak her vatanda┼č─▒n g┘Érevidir.ÔÇŁ Bu dokunulmazl─▒k ise bir ba┼čka dokunulmazl─▒kla ortadan kald─▒r─▒lmaktad─▒r. Bu siyas├« hareketlerin kendi istekleri do─črultusunda hareket etme hakk─▒n─▒n dokunulmazl─▒─č─▒d─▒r.

─░┼čler sadece m├╝lkiyet hakk─▒n─▒n korunmas─▒yla s─▒n─▒rlanm─▒yor, bug├╝n Kuzey b┘Élgesi hapishanelerinde y├╝zlerce Arap ve T├╝rkmenÔÇÖin yarg─▒lanmadan tutuklu bulundu─čunu her kes biliyor. Bunlar─▒n tutukluluk ┼čartlar─▒n─▒n d├╝zeltilmesi zaruretini K├╝rt idaresinin ─░nsan Haklar─▒ birimleri de s┘Éyl├╝yor. Peki, bu yarg─▒s─▒z, su├žlamas─▒z tutuklamalar anayasan─▒n hangi maddesine g┘Ére yap─▒lmaktad─▒r? Olsa olsa anayasan─▒n 35.1 maddesinin a. ve b. f─▒kralar─▒n─▒n yanl─▒┼č yorumlanmas─▒ndan veya alg─▒lanmas─▒ndan kaynaklan─▒yor olacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu maddede aynen ┼č┘Éyle deniliyor:
ÔÇť35/1:
a. İnsanların ِzgürlükleri ve onurları korunmalıdır.
b. Yarg─▒ karar─▒ olmadan hi├ž kimse g┘Ézalt─▒na al─▒namaz ve sorgulanamaz.ÔÇŁ

Cumhurba┼čkan─▒ Nas─▒l Olmal─▒d─▒r?

Irak Anayasas─▒ parlamenter rejimi se├žmi┼čtir. Bu Anayasaya g┘Ére iktidar─▒ h├╝k├╝met te┼čkil eder ve parlamentoda temsil edilen partiler taraf─▒ndan icra edilir. Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ makam─▒, geni┼č yetkileri olmakla beraber, bu yetkiler bir d┘Énem i├žin Ba┼čkanl─▒k Divan─▒ taraf─▒ndan kullan─▒lmas─▒ h├╝km├╝ getirildi─či gibi, bizzat Cumhurba┼čkan─▒n─▒n tarafs─▒z olmas─▒ h├╝kme ba─član─▒yor. Cumhurba┼čkan─▒, Milletvekillerinin etti─či yemini ederek tarafs─▒z bir konumda kalmas─▒ isteniyor. Bu yeminin metni ┼č┘Éyledir:

ÔÇťYasal g┘Érev ve sorumluluklar─▒m─▒ ┘Ézveri ve sadakat i├žerisinde yerine getirece─čime, IrakÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ve egemenli─čini koruyaca─č─▒ma, halk─▒m─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ savunaca─č─▒ma, topraklar─▒n─▒, havas─▒n─▒, sular─▒n─▒ ve do─čal servetlerini muhafaza edece─čime, demokratik federal rejimin selameti i├žin ├žal─▒┼čaca─č─▒ma, genel ve bireysel ┘Ézg├╝rl├╝klere sayg─▒l─▒ hareket edece─čime, yarg─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ m├╝dafaa edece─čime, yasalar─▒n d├╝r├╝st ve tarafs─▒z bir ┼čekilde uygulanmas─▒ i├žin ├žal─▒┼čaca─č─▒ma Y├╝ce AllahÔÇÖ─▒n huzurunda yemin ederim.ÔÇŁ

Tarafs─▒zl─▒─č─▒, iktidar─▒n ba┼č─▒ de─čil, b├╝t├╝n ulusun Cumhurba┼čkan─▒ olu┼čundan kaynaklanmaktad─▒r. Ancak bug├╝n anayasa bu konuda da ihl├ól ediliyor ve K├╝rdistan Yurtseverler Birli─či (Partisi)ÔÇÖ nin ba┼čkan─▒, partisinden istifa etmeden Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ koltu─čuna oturuyor ve nerdeyse her a├ž─▒klamas─▒nda bir Irak Cumhurba┼čkan─▒ gibi de─čil, bir K├╝rt partisi ba┼čkan─▒ olarak hareket ediyor, taraf tutuyor ve tarafs─▒zl─▒k yeminine de ba─čl─▒ kalm─▒yor. Kendisi de hukuk├žu olan Celal Talabani, g├╝n gelir bu ├želi┼čkisinden dolay─▒ pi┼čmanl─▒k ve hicap duyacakt─▒r!

140. Madde ve Tatbikat─▒:

Bug├╝n sadece Kerk├╝kl├╝lerin de─čil, t├╝m d├╝nyan─▒n g├╝ndeminde olan 140. madde sorunu, asl─▒nda yine Irak Anayasas─▒n─▒n h├╝k├╝mleriyle yorumlan─▒p tarih sayfalar─▒na g┘Ém├╝lmelidir.

140. maddenin k┘Ék├╝, daha ┘Énce i┼čgal kuvvetleri taraf─▒ndan 8 Mart 2004 tarihinde yay─▒nlanan Ge├ži┼č D┘Énemi i├žin Irak Devleti Y┘Énetim Yasas─▒ h├╝k├╝mlerinin iki maddesi olan 53. ve 58. maddelerinin adaptasyonu ile ve anayasan─▒n zoraki bir ┼čekilde kabul├╝n├╝ sa─člamak i├žin K├╝rt partilerine verilen ┘Éd├╝n kapsam─▒nda anayasaya yerle┼čtirilmi┼čtir.

Anayasada bu iki maddeye iki yerde at─▒f vard─▒r. 58. madde t├╝m├╝yle korunmu┼č ve anayasa h├╝km├╝ne getirilmi┼čken, 53. maddenin sadece a. f─▒kras─▒ korunmu┼č ve ─▒srarla reddedilen ┘Éteki f─▒kralar─▒ iptal edilmi┼čtir.

Konuyu daha iyi anlamak i├žin, bu maddelere bir g┘Éz atmak yararl─▒ olacakt─▒r. Ad─▒ ge├žen yasan─▒n 53. maddesinde ┼č┘Éyle deniliyordu:

"Madde 53.

(A) K├╝rdistan B┘Élgesel H├╝k├╝meti 19 Mart 2003 tarihinde Duhok, Erbil, S├╝leymaniye, Kerk├╝k, Diyala ve Neynova vilayetlerindeki topraklar─▒ idaresi alt─▒nda bulundurmakta olan resmi h├╝k├╝met olarak tan─▒nmaktad─▒r. ÔÇśK├╝rdistan B┘Élgesel H├╝k├╝metiÔÇÖ ifadesi, K├╝rdistan Ulusal MeclisiÔÇÖni, K├╝rdistan Bakanlar KonseyiÔÇÖni ve K├╝rdistan b┘Élgesindeki b┘Élgesel yarg─▒ makam─▒n─▒ kapsam─▒ i├žine almaktad─▒r.

(B) Onsekiz vilayetin s─▒n─▒rlar─▒, ge├ži┼č d┘Énemi s─▒ras─▒nda herhangi bir de─či┼čiklik yap─▒lmadan oldu─ču gibi kalacakt─▒r.

(C) Ba─čdat ve Kerk├╝k hari├ž olmak ├╝zere, K├╝rdistan b┘Élgesi d─▒┼č─▒nda bulunan ve say─▒lar─▒ ├╝├ž├╝ a┼čmayan herhangi bir vilayetler grubu, kendi aralar─▒nda bir b┘Élge olu┼čturma hakk─▒na sahip olacaklard─▒r. Bu t├╝r b┘Élgelerin olu┼čturulmas─▒na ili┼čkin mekanizmalar Irak Ge├ži┼č D┘Énemi H├╝k├╝meti taraf─▒ndan ┘Énerilebilecek ve incelenerek yasa haline d┘Én├╝┼čt├╝r├╝lmek ├╝zere, se├žimle olu┼čturulacak Ulusal Meclise sunulacakt─▒r. Belli bir b┘Élgenin olu┼čturulmas─▒na y┘Énelik bir ┘Éneri getiren her t├╝rl├╝ yasan─▒n Ulusal Meclis taraf─▒ndan onaylanmas─▒na ilaveten, ilgili vilayetlerin halk─▒n─▒n kat─▒laca─č─▒ bir referandum sonucunda da kabul g┘Érmesi gerekmektedir.
Ve bu maddenin bir de d. f─▒kras─▒ vard─▒ ki Irak T├╝rkmenlerine bir g├╝vence veriyordu:

"Bu yasa ile T├╝rkmenlerin, Keldani-Asur├«lerin ve di─čer t├╝m vatanda┼člar─▒n idari, k├╝lt├╝rel ve siyas├« haklar─▒ garanti alt─▒na al─▒nmaktad─▒rÔÇŁ. Bu f─▒kran─▒n h├╝km├╝ Anayasan─▒n 125. maddesine aktar─▒larak, bu haklar─▒n uygulanmas─▒ i├žin bir yasan─▒n ├ž─▒kaca─č─▒ h├╝kme ba─članm─▒┼čsa da, ┘Éyle ir yasa ┼čimdiye kadar g├╝ndeme gelmedi.

Bu maddenin a. f─▒kras─▒ d─▒┼č─▒ndaki f─▒kralar─▒, anayasan─▒n 138. maddesi gere─čince geri al─▒nd─▒ ve y├╝r├╝rl├╝kten kalkt─▒. B┘Éylece Kerk├╝k┬┤├╝n ba┼čka bir b┘Élgeye ba─članmaks─▒z─▒n ┘Ézerk bir b┘Élge olmas─▒ ihtimali yara ald─▒. Ayr─▒ca T├╝rkmenlerin e─čitim hakk─▒ ve yo─čun olduklar─▒ b┘Élgelerde dillerinin resm├« dil olmas─▒ h├╝kme ba─članm─▒┼čsa da ilk defa olarak bir Irak yasas─▒nda zikredilen "siyas├«" haklar ifadesi geri al─▒nm─▒┼č oldu.

58. maddeye gelince ince ayarla bir tadilata u─črad─▒. Ge├ži┼č D┘Énemi Yasas─▒nda Kerk├╝k d├óhil, anla┼čmazl─▒k b┘Élgeleri i├žin kesin ├ž┘Éz├╝m ifadesi kullan─▒ld─▒─č─▒nda " Getirilecek ├ž┘Éz├╝m, adalet ilkesi ile uyum i├žerisinde olacak ve s┘Éz konusu b┘Élgede ya┼čayan halk─▒n istekleri g┘Éz ┘Én├╝ne al─▒narak belirlenecektir" s┘Éylenerek mutlaka bir referandumdan bahsetmemekle birlikte, sanki bu anlam─▒ veriyormu┼č gibi, ┼ču ┼čekli alm─▒┼čt─▒r:

"Ge├ži┼č d┘Énemi yasas─▒n─▒n 58. maddesinde yer alan ve Ge├žici H├╝k├╝metin sorumlulu─čunda uygulanan hususlar, bu anayasaya uygun olarak se├žilecek Y├╝r├╝tme Organ─▒ taraf─▒ndan, t├╝m├╝ yerine getirilene kadar s├╝rd├╝r├╝l├╝r. Bu ├žal─▒┼čmalar, Normalle┼čtirme, N├╝fus Say─▒m─▒ ve nas─▒l y┘Énetilece─čini saptamak i├žin Kerk├╝k┬┤te ve di─čer anla┼čmazl─▒k b┘Élgelerinde, en ge├ž 31.12.2007 referandum d├╝zenlenmesine kadar devam ettirilir."



140. madde kal─▒c─▒ m─▒, ge├žici mi?

Bu soruya Anayasan─▒n kendisi cevap vermi┼č ve ge├žici h├╝k├╝mler ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bundan da anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g┘Ére, s├╝reli olarak verilen ge├žici bir h├╝k├╝m, ya o h├╝km├╝n uygulanmas─▒na kadar veya da s├╝renin dolmas─▒na kadar ge├žerli olur. En erken hangi takvim tuttuysa, o h├╝k├╝m y├╝r├╝rl├╝kten kalkar.

Bu ba─člamda, 140. maddede ┘Én g┘Ér├╝len Normalle┼čtirme ve Say─▒m i┼člemleri yerine getirilmedi─čine g┘Ére ve Eyl├╝l 2007 ay─▒nda ├ž─▒kan bu yaz─▒dan anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere 31.12.2007 tarihine kadar da getirilemeyece─čine g┘Ére o belirli g├╝nde bu madde y├╝r├╝rl├╝kten kald─▒r─▒lacakt─▒r.

Anayasa h├╝k├╝mlerinin de─či┼čtirilmesi, bir kanunla de─čil, ancak yine bir Anayasa de─či┼čikli─či ile yap─▒labilir. B┘Éyle bir de─či┼čikli─čin de olamayaca─č─▒ ortaya ├ž─▒km─▒┼čken 140. maddenin h├╝km├╝ bitmi┼č oluyor ve referandumun ertelenmesi talep veya ┘Énerileri de, hi├žbir esasa ba─čl─▒ olmad─▒─č─▒ndan, bug├╝nden sonra ge├žersiz ve yersiz olacakt─▒r.


Referandum Ertelenebilir mi?

Referandumun zaman─▒nda yap─▒lamayaca─č─▒n─▒ anlayan baz─▒ kesimler art─▒k ertelenmesi ihtimalinden bahseder oldular. Eskiden ertelenmeyi de ┼čiddetle reddeden bu kesimler tehlikeyi sezmi┼č ve ileriki tarihlerden bahsetmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r.

H├ólbuki bir erteleme veya d├╝zenleme ne Bakanlar Kurulu karar─▒ ile ne de Millet Meclisi karar─▒yla olabilir. Anayasa h├╝km├╝ne g┘Ére, ana hak ve h├╝rriyetleri konu almayan ve iki devre de─či┼čtirilmesi yasaklanan maddeler d─▒┼č─▒ndaki ┘Éteki maddeler, bir anayasa tadiliyle olabilir. Bunun i├žin Millet Meclisi ├╝ye say─▒s─▒n─▒n ├╝├žte ikisinin onay─▒ ve tadil i├žin halk referandumu ile Cumhurba┼čkan─▒ onay─▒ gerekiyor. 2007 sonuna kadar bunun ger├žekle┼čmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Bir defa, K├╝rt Partilerinin d─▒┼č─▒nda d┘Értl├╝ ittifaka imza atan Dava Partisi ve ─░slam Y├╝ksek Konseyi ikna edilse dahi bu d┘Ért partinin oyu 183 say─▒s─▒n─▒ bulamaz ve 2007 sonuna kadar halk oylamas─▒na gidilmesi de imk├óns─▒zd─▒r.

Bu bak─▒mdan ve ge├žici madde oldu─ču i├žin takvimi dolunca iptal edilmi┼č olacak bu maddenin erteleme talep ve tertipleri yersiz ve ge├žersizdir. Ancak ├žo─ču zaman g┘Ér├╝ld├╝─č├╝ gibi, dayatma ile bir plan uygulamaya konursa, koyanlar─▒n kendi dayatt─▒klar─▒ anayasaya da ayk─▒r─▒ oldu─ču i├žin kabul edilmemeli, referandum karar─▒ i├žin, Ba─čdatÔÇÖta Anayasa mahkemesine m├╝racaat edilerek iptal davas─▒ a├ž─▒lmal─▒d─▒r. Israr edilmesi durumunda da olas─▒ bir referandum boykot edilmeli ve me┼čru olmas─▒ tart─▒┼čma zeminine ├žekilmelidir.

Haks─▒zl─▒k ├╝zerine kurulan temelsiz ve dayatmac─▒ her karar, g├╝n├╝ gelince ge├žersiz ve bat─▒l addedilir.

ersat@umgco.com

Er┼čat H├ťRM├ťZL├ť Yazarřn di­er yazřlarř (14)...

├ç─░N─░ SANATININ DUAYEN─░ AHMET KERK├ťK VEFAT ETT─░

Hits: 50

K├╝tahyaÔÇÖda ├žini satan─▒n─▒n duayenlerinden Ahmet Kerk├╝k, 91 ya┼č─▒nda vefat etti. Kentte ├žini…

Devamř...

Barzani y├Ânetimi giderek g├╝├ž kaybediyor

Hits: 16

Barzani y├Ânetimi giderek g├╝├ž kaybediyor. Daha ├Ânce havalimanlar─▒nda merkezi y├Ânetimin varl─▒─č…

Devamř...

ITC lideri Salihi, Suriye T├╝rkmen Meclisi heyeti ile g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 15

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Lideri Er┼čat Salihi bir konferans i├žin bulundu─ču Gaziantep ┼čehrind…

Devamř...

Muhte┼čem M├╝zik Ziyafeti!

Hits: 26

"Sevdal─▒ ┼×ark─▒lar" adl─▒ konseri Arzu Singer Dede'nin ┼čefli─činde sunan Antalya ├ça─čda┼č T├╝rk …

Devamř...

Kerk├╝k'te DAE┼× ile m├╝cadelede 5 T├╝rkmen ┼čehit edildi

Hits: 33

18 ┼×ubat'ta Kerk├╝k k─▒rsal─▒nda DAE┼×'in 28 Ha┼čdi ┼×abi milis g├╝c├╝ hayat─▒n─▒ kaybetti. DAE┼× t…

Devamř...

Kerk├╝k'te DEA┼×'l─▒ ter├Âristler Ha┼čdi ┼×abi'ye sald─▒rd─▒: 27 ├Âl├╝!

Hits: 23

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde Irak askeri ├╝niformas─▒ giyen DEA┼×'l─▒ ter├Âristler Ha┼čdi ┼×abi milisle…

Devamř...

B├╝y├╝kel├ži Y─▒ld─▒z'dan, T├╝rkmenlere ba┼čsa─čl─▒─č─▒ mesaj─▒

Hits: 20

T├╝rkiye'nin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Fatih Y─▒ld─▒z, Kerk├╝k yak─▒nlar─▒nda pusuya d├╝┼č├╝r├╝len T├╝r…

Devamř...

Ben Bir O─čuz T├╝rkmenim

Hits: 65

T├╝rkmeneli aslanlar─▒ var olsun T├╝rkmene tek y├╝ce Allah yar olsun Topra─č─▒ma dikilen g├Âz k├Âr…

Devamř...

IRAK SE├ç─░MLER─░ VE T├ťRKMENLER

Hits: 61

Saddam sonras─▒ Irak ilk defa demokratik bir ortama k─▒smen de olsa kavu┼čtu. IrakÔÇÖ─▒n genelinde e…

Devamř...

Er┼čat Salihi: Kerk├╝k'te PKK ├žeteleri dola┼č─▒yor

Hits: 52

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi son g├╝nlerde T├╝rkmenlere kar┼č─▒ d├╝zenl…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

IrakÔÇÖta 1925 Anayasas─▒na d┘Én├╝┼č gerekebilir mi?

Hits: 24292

┘Çlkeda┼člar─▒mdan ┘Éz├╝r dilemem laz─▒m. ├ç├╝nk├╝ Irak halk─▒n─▒n iradesiyle onaylanan bir Anay…

Devamř...

Bize Gِre: Irak Türkmenlerinin Millî Bayramı 25 Ocak

Hits: 19157

Irak T├╝rkmenlerinin Mill├« Bayram─▒ 25 OcakÔÇÖt─▒r. Bu Bayram t├╝m T├╝rkmenleri birle┼čtirerek ku…

Devamř...

Bize G┘Ére: OSMOS─░S, Dam─▒tma Demektir-Irak T├╝rkmenleri i├žin bu mu Planland─▒?

Hits: 16289

2006 y─▒l─▒ idi. Birka├ž arkada┼č─▒m─▒zla birlikte Amerika Birle┼čik DevletleriÔÇÖnin ba┼čkenti Wash…

Devamř...

├çankaya K┘É┼čk├╝ Ar┼čivinden- 4 - Ali ─░hsan Pa┼čaÔÇÖn─▒n Musul ─░le ─░lgili Yay─▒mlanmam─▒┼č Mektubu

Hits: 4695

Bilindi─či ├╝zere Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ sona erdi─činde Musul h├ól├ó Osmanl─▒ kuvvetlerinden 6. Or…

Devamř...

Irak Anayasasında Kerkük Çıkmazı

Hits: 3140

Irak 2003 i┼čgalinden sonra 2005 y─▒l─▒nda kaleme al─▒nan Anayasa demokratik normlar─▒ esas alacak y…

Devamř...