1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-08-13
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

BUNDAN SONRA KUZEY IRAK MI?

Dr. C├╝neyt Meng├╝

1990 y─▒l─▒nda ─░kinci K┘Érfez Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n bir ├╝r├╝n├╝ olan Irak K├╝rt B┘Élgesel Y┘Énetimi (IKBY), 2003ÔÇÖte ABDÔÇÖnin IrakÔÇÖ─▒ i┼čgaliyle defacto olarak yerini alm─▒┼č ve IrakÔÇÖ─▒n 2005 Anayasas─▒ ile daha fazla kazan─▒mlar elde ederek hukuksal zemine kavu┼čmu┼čtur.
IKBY bir yandan 2007ÔÇÖde s├╝resi dolan 140.Maddeyi bahane ederek s─▒n─▒rlar─▒n─▒ geni┼čletmeye ├žal─▒┼č─▒rken di─čer yandan Kerk├╝kÔÇÖ├╝n gelece─či, Petrol Yasas─▒, ├ľzerk B┘ÉlgeÔÇÖye b├╝t├žeden tahsis edilen %17ÔÇÖye ilaveten Pe┼čmergelerin maa┼člar─▒n─▒n Irak b├╝t├žesinden kar┼č─▒lanmas─▒ ve b┘Élgedeki petrol yataklar─▒n─▒n kullan─▒m─▒ ile pazarlanmas─▒ gibi konularda Ba─čdat Y┘Énetimi ile aralar─▒nda s├╝rekli ihtilaflar ya┼čanmaktad─▒r.
10 Haziran 2014ÔÇÖde DEA┼×ÔÇÖ─▒n IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k kenti olan MusulÔÇÖu kontrol├╝ alt─▒na almas─▒ ┘Ézellikle IKBY i├žin b├╝y├╝k avantajlar yaratm─▒┼čt─▒r. 2014ÔÇÖten itibaren yasalar─▒ hi├že sayan BarzaniÔÇÖnin Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere ihtilafl─▒ b┘Élgeleri kontrol├╝ alt─▒na almas─▒ ve b┘Élgedeki petrol yataklar─▒n─▒ hi├ž kimseye hesap vermeden istedi─či gibi kullanmas─▒ Ba─čdat Y┘ÉnetimiÔÇÖni olduk├ža rahats─▒z etmi┼čtir.
├ľte yandan IKBYÔÇÖde ekonomik s─▒k─▒nt─▒lar─▒n devam etmesinin yan─▒ s─▒ra yolsuzluklar─▒n had safhada oldu─ču, memur maa┼člar─▒n─▒n ┘Édenmedi─či ve 2 y─▒la yak─▒n ba┼čkanl─▒k s├╝resi dolmas─▒na ra─čmen g┘Érevini bir t├╝rl├╝ b─▒rakmayan BarzaniÔÇÖnin aray─▒┼člar─▒ kapsam─▒nda ulusal, b┘Élgesel ve uluslararas─▒ itirazlara ra─čmen 25 Eyl├╝lÔÇÖde ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu s├╝recini ger├žekle┼čtirmesi Ba─čdat Y┘Énetimi i├žin bir f─▒rsat olmu┼čtur. Ba─čdat Y┘Énetimi 16 Ekim tarihinde ba┼člatt─▒─č─▒ askeri m├╝dahale sonucu Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere t├╝m ihtilafl─▒ b┘Élgelerini ve b┘Élgedeki petrol kuyular─▒n─▒n b├╝y├╝k bir b┘Él├╝m├╝n├╝ kontrol├╝ alt─▒na almas─▒yla IKBYÔÇÖnin gelir kaynaklar─▒n─▒n neredeyse tamam─▒ kapanm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkmen temsilcileri ba┼čta olmak ├╝zere IrakÔÇÖtaki Arap siyasi parti ve STKÔÇÖlar─▒n referanduma kar┼č─▒ sert tutum ve davran─▒┼člar─▒ devam ederken Irak Millet Meclisi 30 EkimÔÇÖde oy ├žoklu─čuyla iki ┘Énemli karara imza att─▒. ─░lki Meclis referandum karar─▒n─▒n anayasa h├╝k├╝mlerine ayk─▒r─▒ oldu─ču gerek├žesiyle reddederek iptalini istemesi, ikincisi ise Kerk├╝kÔÇÖ├╝n K├╝rt Valisi Necmeddin KerimÔÇÖi vilayetler kanununun 7. Maddesinin 8. F─▒kras─▒na g┘Ére g┘Érevden al─▒nmas─▒d─▒r. Ayr─▒ca Irak Meclisi Ba─čdat Y┘ÉnetimiÔÇÖne ├╝lke b├╝t├╝nl├╝─č├╝ne y┘Énelik gerekli b├╝t├╝n ad─▒mlar─▒n at─▒lmas─▒ i├žin tam yetki vermi┼čtir.
Ya┼čanan geli┼čmeler kapsam─▒nda ihtilafl─▒ b┘Élgeler i├žin Ba─čdat Y┘Énetiminin kulland─▒─č─▒ ortak y┘Énetim ifadesinden Arap, K├╝rt, T├╝rkmenlerden olu┼čan unsurlar kastedilmektedir. Bu s┘Éylem T├╝rkmen toplumunun IrakÔÇÖtaki siyasi denklem i├žerisinde yer almalar─▒n─▒ sa─člayabilecektir.
Ba─čdat Y┘Énetiminin, IKBYÔÇÖnin kaybetti─či t├╝m ihtilafl─▒ b┘Élgeler d─▒┼č─▒ndaki b┘Élgedeki havaalanlar─▒ ve s─▒n─▒r kap─▒lar─▒n─▒n, ├╝lkenin vazge├žilmez egemenlik alanlar─▒ olmas─▒ hasebiyle kendi denetimlerine alma giri┼čimleri devam etmektedir.
Ba─čdatÔÇÖ─▒n Habur ve Fi┼čabur noktalar─▒n─▒ tamamen kontrol alt─▒na ald─▒─č─▒ takdirde IKBY kavram─▒n─▒n yerine Kuzey Irak B┘Élgesi ve hatta 1991 y─▒l─▒nda ihdas edilen s┘Éz konusu b┘Élgenin de yeniden revize edilece─či ifadeleri kullan─▒lmaktad─▒r.
Her ne kadar Meclis kararlar─▒n─▒ tan─▒mayan ve g┘Érevinden istifa eden BarzaniÔÇÖnin ard─▒ndan g┘Éreve gelen yeni y┘Énetim Ba─čdatÔÇÖla t├╝m sorunlar─▒n ├ž┘Éz├╝m├╝ i├žin ├ža─čr─▒larda bulunurken Amerika, ─░ngiltere ve FransaÔÇÖya da diyalog ortam─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒ i├žin mesajlar g┘Éndermektedir.
Ba─čdat Y┘Énetimi ise referandumun tamamen iptal edilmesi gerekti─čini belirtmi┼č ve K├╝rt gruplar─▒n─▒n 2003ÔÇÖteki s─▒n─▒rlar─▒na ├žekilmek kayd─▒yla diyalog yap─▒labilece─čini ve yasalar ├žer├ževesinde hareket edilece─či, aksi takdirde diyalog kap─▒s─▒n─▒n kapal─▒ tutulaca─č─▒n─▒ bildirmi┼čtir.
ABDÔÇÖnin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Douglas Silliman, Amerikan askerlerinin Kerk├╝kÔÇÖe m├╝himmat sevk etti─čini do─črularken petrol ihracat─▒ konusunda Irak Petrol Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n uluslararas─▒ ┼čirketlerle petrol antla┼čmalar─▒n─▒n b├╝y├╝k b┘Él├╝m├╝n├╝n ┼čeffaf oldu─čunu ancak Irak K├╝rt B┘Élgesel Y┘ÉnetimiÔÇÖnin petrol ihracat─▒ ile ilgili imzalad─▒─č─▒ baz─▒ antla┼čmalardan kayg─▒ duyduklar─▒n─▒ dile getirdi.
Sonu├ž itibariyle IrakÔÇÖ─▒n kuzeyi, K├╝rdistan olarak m─▒ yoksa Irak B┘Élgesel K├╝rt Y┘Énetimi olarak m─▒ tan─▒mlanacak?

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (135)...

Kerk├╝k Vakf─▒ndan Bir ├ça─čr─▒

Hits: 65

Y─▒llard─▒r T├╝rkmen halk─▒n─▒n me┼čru haklar─▒n─▒ gasp etmeye kalk─▒┼čan cihetler bir kez daha ┼čai…

Devamř...

Bas─▒n Bildirisi

Hits: 65

12 May─▒s 2018 se├žiminde ya┼čanan b├╝y├╝k ihlalleri ve sahtek├órl─▒klar─▒ video kay─▒tlar─▒yla ayan…

Devamř...

T├╝rkmen lider Salihi'den se├žim sonu├žlar─▒na tepki

Hits: 32

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Ba┼čkan─▒ Er┼čet Salihi, ├╝lkede yap─▒lan se├žimlere ili┼čkin elle say─▒…

Devamř...

T├╝rkmen lider Er┼čat Salihi, ─░ran'─▒n Erbil Ba┼čkonsolosu ile g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 44

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi d├╝n, Kerk├╝k'teki makam─▒nda ─░ran'─▒n Er…

Devamř...

Irak'taki T├╝rkmen il├žesi 15 y─▒l aradan sonra istikrara kavu┼čtu

Hits: 93

Irak'─▒n Salahaddin vilayetine ba─čl─▒ T├╝rkmen Tuzhurmatu il├žesi, Pe┼čmerge ve siyasi partilere ai…

Devamř...

B├╝y├╝k T├╝rkmen ┼×airi Ali Marufo─člu Hakka Y├╝r├╝d├╝

Hits: 76

T├╝rkmen k├╝lt├╝r tarihinin parlak sayfalar─▒nda geni┼č yer alan, T├╝rkmenelinin zengin k├╝lt├╝r mer…

Devamř...

T├╝rkmen ├ľ─črencilere Muratpa┼ča Belediyesi Kucak A├žt─▒

Hits: 34

Irak T├╝rkmen Birli─či ve Dayan─▒┼čma Derne─či ile T├╝rkmen ─░zcilik FederasyonuÔÇÖnca, T├╝rkmen ├Â─…

Devamř...

H├ťRM├ťZ BO─×AZI, PETROL├ťN VAZGE├ç─░LMEZ KOR─░DORUDUR

Hits: 102

ABD, d├╝nyada ├Âng├Ârd├╝─č├╝ stratejik politikalar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin zaman zaman uluslara…

Devamř...

Tuzhurmatu'ya 15 y─▒l aradan sonra T├╝rkmen kaymakam atand─▒

Hits: 96

Irak'ta T├╝rkmenlerin yo─čunlukta ya┼čad─▒─č─▒ Salahaddin vilayetinin Tuzhurmatu il├žesine, 2003'ten…

Devamř...

T├╝rkmen ├ľ─črencilerden Sel├žuk ├ťniversitesiÔÇÖne Ziyaret

Hits: 91

T├╝rkmen ├ľ─črencilerden Sel├žuk ├ťniversitesiÔÇÖne ZiyaretT├╝rkmeneli Dernekler Federasyonu Genel B…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38497

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36502

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 32826

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29480

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28649

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...