1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-10-19
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

Türkiye'nin güvenliği tehlikede

Dr. Cüneyt MENGÜ

ngiltere ِncülüğünde koalisyon güçleri ile ABD 20 Mart 2003 tarihinde Irak'ı resmen işgal etmişlerdir. Kürt grupları Amerika açısından müttefik olarak kabul edilmiştir. Her ne kadar kuzeyde herhangi bir çatışma olmamasına rağmen Kürtler ِzellikle Talabani'nin KYB grubu, 19 Mart 2003 tarihinde Ankara'da yapılan toplantı sonucunda yayınlanan deklarasyona sadık kalmayarak Kerkük ve Musul'a girdiler.
Bِylece Türkiye'nin çizdiği kırmızıçizgiler ihlal edildi. Aynen 1991'de olduğu gibi tapu ve nüfus daireleri tahrip edildi ve bu sırada da ABD ve Kürt grupları Kerkük'e Kürt vali tayin edip meclis kurdu.
2005'te kabul edilen yeni Irak Anayasasında Araplarla birlikte Kürtlerin eşit kurucu kimliklerine şiddetli bir vurgu yapıldı. Resmi dili Arapça ve Kürtçenin yanı sıra 140. madde ile tartışmalı bِlgeler kavramı icat edildi. Tabii ki güvenli bِlge adı altında oluşan IKBY yapısı resmen kabul edildi. 40 kişiden oluşan Kerkük meclisinde ِnce Türkmenlere 9 kişi tahsis edildi.
Türkiye'nin Irak'la ilgili dış politikasında temel strateji Irak'ın toprak bütünlüğüdür. Bir Kürt Devleti'nin kurulmasının ِnlenmesi de Türkiye'nin ِncelikli stratejilerinin arasındadır. Irak Başbakanı Abadi'nin orduya "Hazır ol" emri vermesi gerilimin kolay kolay düşmeyeceğinin işareti olarak yorumlanıyor. Ayrıca Bağdat Hükümeti, Irak Millet Meclisi'nin referandumla ilgili almış olduğu tüm kararları eksiksiz bir şekilde uygulayacak mıdır? En ِnemlisi Bağdat Hükümetinin ihtilaflı bِlgeler konusunda ve gِrevinden azledilen Kerkük valisinin akıbetinin ne olacağıdır.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Irak'ın toprak bütünlüğünün altını çizmekle yetinmektedir. ABD başta olmak üzere Batılı ülkelerde referanduma karşı tutumları ile birlikte zamanlamanın doğru olmadığı yِnünde kullanılan ifadeler de soru işareti yaratmaktadır. Özellikle yapılan referandumu realite olarak kabul edip diyalog ortamı çağrısı yapılmaktadır. Başka bir ifadeyle acaba tepkiler gِstermelik midir? IKBY Bağdat'ın almış olduğu kararları tanımamakta ısrar etmektedir. Türkiye açısından meseleye bakıldığında Türkiye bu sürecin sonucunda güvenliğinin tehdit altında olduğunu açık bir şekilde ilan etmiştir. Bu durumda bir dizi ِnlemlerin alınması yِnünde çalışmalar yapıldığı gibi ulusal medyada da tartışmalar cereyan etmektedir. Bunların başında;
1. Askeri Müdahale
2. Siyasi ve Ekonomik Yaptırımlar
3. Ovakِy Kapısı
4. İhtilaflı Bِlgeler ve Kerkük Sorunu
5. Petrol
konuları gelmekte.
Askeri Müdahale ile ilgili olarak gerek Lozan Antlaşması gerek 1926, 1946 ve 1983 antlaşmalarının konu ile ilgili maddeleri açık ve sarihtir. Buna gِre Türkiye'nin onayı olmadan bِlgede statü değiştirilemez ve devletler kurulamaz. 1950'li yıllarda zor şartlarla karşı karşıya kalan İngiltere'nin Lozan'ın 16. maddesine dayanarak Türkiye'yi Kıbrıs meselesinin içine çekmiştir. Bu durumda Türkiye uluslararası camianın, daha doğrusu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin desteğini alarak anlaşmada yer alan maddelere dayanarak müdahale etme hakkına sahiptir. Aksi takdirde uluslararası hukuka gِre meşru zemin oluşturulmadan yapılan müdahale sonucunda Ankara, aynen Saddam'ın 1990 yılında Kuveyt'i işgal etmesiyle düştüğü tuzağa düşecektir. Diğer taraftan Ankara yine Uluslararası hukuk çerçevesinde Bağdat'ın resmen talebi doğrultusunda bِyle bir müdahale hakkına da sahiptir. Öte yandan Ankara'nın Kandil'in temizlenmesi için uluslararası hukuk çerçevesinde her türlü hakka sahip olduğunu belirtmek isterim. Aslında gerek Lozan, gerekse 1926'da yapılan antlaşmalar ile İngilizler, Türkiye'nin bِlgeyi ilhak etmesini ِnlemek için kendilerini korumuşlardır.
Habur Peşmerge yِnetiminde
Ekonomik ve siyasi yaptırımlar konusunda sınır kapıları, havaalanları, petrol boru hatları, enerji nakil hatlarının sevk ve idaresi ِnem teşkil etmekte. Bunlardan en ِnemlisi olan Habur sınır kapısı ve şu anda fiilen peşmerge yِnetimindedir. Öte yandan Irak Merkezi Hükümetinin tüm sınır kapılarının teslim edilmesi talebi şu ana kadar yerine getirilmedi. Hali hazırda bu satırların yazıldığı sırada Erbil ve Süleymaniye uçuşlarının askıya alındığı ve vanaların elimizde olduğunun açıklamasının yanı sıra Habur'dan giriş-çıkışlar normal trafiğinde devam ediyor. Irak içindeki diğer kapıların kapatılıp kapatılmaması veya kapıların merkezi hükümete teslim edilip edilmemesi Irak'ın uygulayacağı politikalardır.
Kapı 2011'de açılacaktı
Ovakِy sınır kapısına gelince sِzü edilen kapının Irak'a ikinci kapı olarak açılması için yıllardır çalışmalar yapılmıştır. En son 2011'de bütün taraflarla anlaşılıp açılmasına ramak kalmıştı ve hatta kapı için gerekli tüm inşaat malzemeleri de alınmıştı. Yine bir türlü gerçekleşemedi. Bu kapının açılması için ya Irak veya IKBY veya ABD ve hatta Ankara kendisi de engel olmuştur. Haritada gِrüldüğü gibi kapının açılması hem Türkiye hem de Irak için ekonomik yِnden yararlarının yanı sıra Telafer başta olmak üzere Türkmeneli'nin de içinde bulunduğu ihtilaflı bِlgeler ve diğer Arap ülkeleri ile ticaretin gelişmesine büyük katkı sağlayacaktır.
Ovakِy'den Telafer'e uzanan 50 kilometrelik sınır şeridi peşmergelerin denetimindedir. Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkci, Irak'a alternatif olarak gِsterdiği Ovakِy Sınır Kapısı'nın açılmasına yِnelik çalışma yapıldığını açıkladı. Tüfenkci'nin işaret ettiği Ovakِy, Habur Sınır Kapısı'nın 40 kilometre batısında 15 haneli bir kِydür. Silopi'ye 20 kilometre uzaklıkta Türkiye, Irak ve Suriye sınırlarının kesiştiği bِlgede yer alıyor. Resmi olarak var olan sınır kapısının açılmasına yِnelik geçmişte de çalışma yapıldı ancak bugüne kadar açılamadı.
Ovakِy sınır kapısının iki üç ayda tamamlanabileceğini, ancak Irak tarafındaki yolların iyileştirilmesi gerektiğini belirten Tüfenkci'nin açıklamaları gِzleri bِlgeye çevirdi.
Ovakِy ile Kürt bِlgesinin baypas edilip Telafer ve Musul üzerinden Bağdat'a ulaşılması amaçlanıyor. Ovakِy'den Suriye sınırı boyunca uzanan Kuzey Irak topraklarında 40-50 kilometrekarelik alan peşmerge kontrolünde bulunuyor.
Bağdat yِnetimi, Kürt bِlgesine uyguladığı ambargo genişletirken Habur'dan Kuzey Irak'a açılan sınır kapısına alternatif olarak düşünülen Suriye sınırındaki Ovakِy seçeneğini de risk taşımasına rağmen mutlaka devreye girmesini istemektedir.
YARIN: ANKARA'NIN ÇABASI ŞART

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (137)...

Başbakan İbadi'den Kerkük açıklaması

Hits: 47

Irak Başbakanı İbadi, Kerkük'ün kontrol altına alınmasının yıl dönümüne ilişkin, “16…

Devam...

Irak Türkleri Konyaaltı Uluslararası Festivali'ne renk kattı!

Hits: 67

12 ülkenin katıldığı Konyaaltı Uluslararası Kültür ve Sanat Festivali'ne, birbirinden renkl…

Devam...

1 Ekim’de Irak Medya Ağı ( İMN ) tarafından ( Kerkük Sabahı) haftalık gazetesinin ilk sayısı yayımlandı.

Hits: 42

Türkmen okuyucunun ellerinde bulunan Kerkük Sabahı’nın sözü var. Irak Medya Ağı tarafında…

Devam...

Kerkük sabahi 3

Hits: 8

Devam...

Kerkük sabahi 2

Hits: 8

Devam...

Kerkük Sabahi 1

Hits: 9

Devam...

Kerkük'teki bombalı saldırıların failleri yakalandı

Hits: 35

Irak Terörle Mücadele Polis Güçleri 2. Tümen Komutanı Maan es-Saadi: - 'Kerkük'te düzenlenen…

Devam...

TÜRKMEN MECLİSİ MUAMMASI

Hits: 51

Uzun yıllardan beri atıl durumda olan ve misyonunu kaybeden Irak Türkmen Meclisi’nin yeniden ya…

Devam...

Kardeslik 345

Hits: 15

Devam...

Terör örgütü DEAŞ Kerkük'te 14 köyü susuz bıraktı

Hits: 82

Irak'ın Kerkük kentinde su tesislerine yönelik DEAŞ saldırıları nedeniyle 1 kasaba ve 14 köy…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38807

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36908

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 33949

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29883

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28999

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...