1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-06-21
Facebook Twitter Youtube

REFERANDUM ENGELLENİR VEYA ERTELENİR Mİ?

DİRİLİŞTEN DİRENİŞE KERKÜK

Dr. Cüneyt Mengü

Irak Kürdistan Bِlgesi ile Kerkük başta olmak üzere ihtilaflı toprakları içine alan bِlgede 25 Eylül’de bağımsızlık için yapılması ِngِrülen referandumun yasal olup olmadığı, zamanlaması ve gerekçeleri gibi konular Irak’ın genelinde ve bِlge ülkeleri dahil uluslararası camiada aylardır sorgulanmaya açılmış olsa da şu ana kadar yapılmayacağı veya erteleneceğine dair herhangi bir somut açıklama yapılmamıştır.
Barzani, geçen hafta Londra merkezli yayın yapan El Hayat gazetesine, Irak devletinin geçmiş 100 yıllık tecrübesini tekrar yaşamak istemediklerini, yeni felaketlerin ve savaşların yaşanmaması için IKBY’de ve Kerkük dahil ihtilaflı bِlgelerde de referandumun yapılacağı ve geri adım atmayacaklarını belirtti.
Barzani’nin Erbil’de yaptıkları toplantıda ABD ve Rusya’nın Kürtleri gِz ardı edemeyecekleri ve gerek Türkiye gerekse İran’ın “sınırlarını kapatacaklarına” inanmadığını belirtmesi referandumla ilgili kesin tavır ve cesareti nereden aldığı gِrülmektedir.
Diğer taraftan İsrail Başbakanı Netanyahu’nun geçen hafta 33 Cumhuriyetçi kongre üyelerinden oluşan bir heyete; “Bizimle aynı değerleri paylaşan Kürtler bağımsız bir devlete sahip olmalı ve Kürdistan’ın Büyük İsrail projesinin bir parçası olduğuna” yِnelik ifadesi de kimlerden destek aldığına dair bir başka gِstergedir.
Kim ne derse desin ABD, referandumun yapılıp yapılmayacağına dair nihai karar mekanizmasıdır. Geçen ay Kerkük’ün Kürt valisi Washington’a yaptığı ziyaret sırasında düzenlediği toplantılarda ABD’deki medya ve düşünce kuruluşlarından reaksiyon almaması da farklı gِstergelerin gerekçeleri değil midir?
Bilindiği gibi ABD’nin uzun vadeli politikasında bِlgede Kürt devletinin kurulması mevcuttur. Yıllar ِnce 1991’de Kuzey Irak’ta Güvenli Bِlge’nin kurulmasıyla ABD’deki düşünce kuruluşları tarafından Türkiye’nin bir bِlümü dahil 4 ülkenin topraklarını kapsayan Kürdistan haritaları halen yayınlanmaktadır.
Şimdi de ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson yaptığı açıklamada: “IKBY yِnetiminden referandumun ertelenmesini talep etmiştir. Buna karşılık Barzani ise ertelemenin garanti ve gelecekleri için alternatif çِzümlerin sunulması ile mümkün olabileceğini ifade etmiştir. Bِylece ABD’nin referandum veya bağımsızlığa tamamen karşı olmadığı anlaşılmaktadır.
Aslında sorunun merkezi Bağdat’tır. Irak Başbakanı İbadi, IKBY’nin yapmayı planladığı bağımsızlık referandumuna sert çıkarak “Kürdistan bِlgesindeki referandum yasal değildir, bunu tanımayacağız.” dedi ve anayasada tek taraflı referandum yapma ve ayrılma yetkisinin olmadığını ifade etti. Sorunun çِzümü için Bağdat yِnetiminin tepkisi sahip olduğu güçle orantılı mıdır?
Açıklama doğru olmakla birlikte 2003’den günümüze kadar Bağdat neredeydi? Saddam devrildikten sonra Bağdat, Kuzey Irak’taki yapıyı tamamen tanımakla birlikte 2005 Anayasasının 140. Maddesinde ihtilaflı bِlgeler adı altında yer almasını da kabul etmiştir.
140. maddeden sonuç alamayan IKBY, 2014’de DEAŞ’ın Musul’a girmesiyle bu sefer Kerkük için ve diğer ihtilaflı bِlgeler için defacto tarzında bir durum yaratmıştır. Yani IKBY hali hazırda merkezi hükümetle ortak olmasının yanı sıra yarı bağımsız bir yapı durumundadır. Şimdi hedef fiili durumun resmileştirilmesidir. ـstelik Erbil Federal Mahkeme kararlarını tanımamaktadır.
Konuyla ilgili olarak birkaç gün ِnce bağımsızlık için Bağdat’ta gِrüşmelerde bulunan IKBY heyeti referandum ile ilgili Bağdat’ın erteleme taleplerini ancak Kerkük başta olmak üzere ihtilaflı bِlgelerin IKBY’ye bağlanması, kesilen bütçenin gِnderilmesi, azaltılan payların geri verilmesi ve Irak ordusunda Kürt asker oranının belli düzeye yükseltilmesi durumunda kabul edeceklerini belirttiler. Buradan çıkarılan sonuç zaten referandumda gerçekleştirilecek amacın ِtesine bile geçmektir.
Meseleye Türkiye açısından bakıldığında Ankara yumuşak bir sesle referandumun doğru olmadığını ve IKBY’nin bundan vazgeçmesini talep etmekte ve Kürt yِnetiminin referandum konusunda ısrar etmesi halinde enerji açısından işbirliğini sıkıntıya sokabilir açıklamalarında bulunması acaba yeterli olacak mıdır?

Dr. Cüneyt Mengü Yazarn dier yazlar (132)...

ITC Başkanı Erşet Salihi Türkmen Halkını Kutladı

Hits: 14

Türkmenler, "Anayasa Mahkemesinin seçim sonuçlarının elle sayılması kararını doğru bulmas…

Devam...

Türkmenlerin Demokratik Zaferi

Hits: 30

Dünyanın bir çarpışma alanı olduğunu kabul etmek ve ona göre sürekli çarpışmaya hazır b…

Devam...

DİRİLİŞTEN DİRENİŞE KERKÜK

Hits: 63

¨Hayırlı¨ Referandum ¨Öfkeyle kalkan zararla oturur¨, ¨Yanlış hesap Bağdat’tan döner…

Devam...

Türkmeneli dergi 124

Hits: 8

Devam...

BİZE GÖRE: 1960 Ruhu

Hits: 85

Aslında her şey bir kıvılcımla başladı. Yıl 1957, yani yeni bir Irak’ta yaşamaya başlaya…

Devam...

IRAK TÜRKMEN SOSYOLOJİSİNE DOĞRU

Hits: 49

Toplumları tanımak, onlar hakkında toplu, genelleyici bilgiler edinmek ve toplumların geleceğin…

Devam...

IRAK SEÇİMLERİ VE MAVİ BAYRAK DİRENİŞİ

Hits: 44

Irak’ta 12 Mayıs’ta yapılan seçimlere şaibeler karıştırıldığı gerekçesiyle tartışm…

Devam...

Kardaşlık 78

Hits: 11

Devam...

Tuzhurmatu’da Türkmenlere saldırı

Hits: 58

Selahaddin iline bağlı Türkmen Tuzhurmatu ilçesinde acil müdahale ekiplerinin şehir pazarında…

Devam...

Kerkük'te Kadir Gecesi

Hits: 43

Kent merkezindeki Aden Caddesi'nde bulunan Tahsin Sorani Camisi'ni dolduran Müslümanlar, kılınan…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38343

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 35936

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 31857

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29084

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28124

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...