1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-18
Facebook Twitter Youtube

HABİB HـRMـZLـ’NـN HATIRALARINDAN BİR YAPRAK

Kardaslik 79

Önder Saatçi


Bugünlerde okumakta olduğum, Habib Hürmüzlü’nün, Kerkük Vakfınca yayınlanan yeni kitabı “مذكرات صحفي تركماني” Irak Türkmenlerinin yakın geçmişine ışık tutuyor. Hürmüzlü’nün hatıralarından oluşan kitapta 14 Temmuz (1959) Kerkük Katliamı’nın ِncesi ve sonrası, Kardaşlık dergisinin doğuşu ve istila edilişi, 24 Ocak (1970) Kararlarının arka planı ve Türkmenleri ilgilendiren pek çok siyasi ve sosyal meseleye dair yaşanmışlıklar hatıraların büyüteciyle ortaya konuyor. Hürmüzlü sade, akıcı bir Arapçayla ve objektif bir tavırla birçok meseleyi ِnümüze sererek bizleri Irak Türkmenleri üzerinde bir daha düşünmeye davet ediyor.

Bu yazıda Hürmüzlü’nün, gِrevli olduğu Irak Evkaf Bakanlığında yaşadığı ilgi çekici meselelerden bazılarının aktarılmasında kِprü vazifesi gِreceğim. Eser henüz Türkçeye çevrilmiş olmadığından, hiç olmazsa birkaç sayfasının içeriğinin, Arapça bilmeyen okuyuculara nakledilmesi faydalı olacaktır, ümidindeyim.

Habib Hürmüzlü 1960-1980 yılları arasında Irak Evkaf Bakanlığında çeşitli üst düzey gِrevler alır. Hukuk Kontrolِrlüğü, Hukuk Bِlümü Müdürlüğü, Halkla İlişkiler ve İrşat Genel Müdürlüğü ve Müfettişlik bunlardan bazılarıdır. Bu süreçte birçok üst düzey bürokrat ve bakanla yakın mesaide bulunur. Bu arada Türkmen Kardaşlık Ocağı ve Kardaşlık dergisindeki fahri gِrevlerini de sürdürmektedir. İlk üç yılında Kardaşlık dergisini neredeyse yalnız başına çıkarmıştır.

Habib Hürmüzlü Evkaf Bakanlığındaki gِrevi sırasında bazı netameli işlerle de uğraşmak zorunda kalmıştır. Bilhassa Kerkük’ü ilgilendiren konular ِnüne geldikçe bu şehirle ilgili sorunları müthiş bir soğukkanlılıkla çِzmüş ve Irak Türkmenlerine bu kamu vazifesiyle büyük hizmetlerde bulunmuştur. Hürmüzlü kitabının bir bِlümünde, yirmi yıllık Evkaf Bakanlığı mesaisi içinde üç farklı sorunu nasıl çِzdüğünü anlatıyor. Bunlardan biri Kerkük Musalla Mezarlığını tahripten kurtarmasıdır. Naklettiğine gِre, 70’li yıllarda Cumhurbaşkanlığı Özel Kalem Müdürlüğünden Bakanlığa bir yazı gelir. Yazıda Kerkük’teki Musalla Mezarlığının planları ve senetleri istenmektedir. Mezarlık arazisi istimlak edilecek ve Irak’ın diğer bِlgelerinden getirilen Araplara mezarlık arazisi üzerinde yeni evler yapılacaktır.

Musalla Mezarlığının Kerküklüler için ne derece ِnemli olduğunu bilen Hürmüzlü bu hususu Evkaf Divanı Başkanına uygun bir dille anlatarak bِyle bir teşebbüsün mezar sahiplerinin tepkisini çekeceğini; ayrıca orada pek çok değerli din adamının da mezarının bulunduğunu anlatır ve “Acaba Ba’s Partisi, Türkmenlerin kabirlerini ortadan kaldırıp üzerlerine Araplar için ev yaptı denmesine razı olur mu?” diye ekler. Zekice ileri sürülen bu gerekçe Ba’s Partisi yِneticilerince de makul karşılanmış ve projeden vazgeçilmiştir. Belli ki Ba’s Partisi olumsuz bir izlenim vermemek için bu yoldan dِnmüştür; ama Habib Hürmüzlü Musalla Mezarlığında yakını yatan bütün Kerküklülerin hayır duasını kazanmıştır.

Onun Evkaf Bakanlığındaki hizmet yıllarına ait naklettiği ikinci olaysa Al Hakim Aile Vakfı ile ilgilidir. Yetmişli yılların sonlarına doğru Saddam Hüseyin artık Irak’ta tek adam konumundadır. Bu süreçte Muhsin Tabtabani Al Hakim, Saddam Hüseyin’le bir ihtilafa düşmüş ve şaibeli bir şekilde ِlmüştür. Merhumun ailesinden biri Bakana şahsen müracaat ederek vakıflarına devletçe el konmasının ِnüne geçmesini ister. Bakan, içinde Saddam Hüseyin’in olduğu bir konuyu gizli tutmaktadır ve Hürmüzlü’den bu hususta kimseye bir şey sِylememesini ister. Hürmüzlü kendisine verilen dosyayı iki gün boyunca inceler ve etraflı bir rapor hazırlar. Çok geçmeden Bakan kendisine, meselenin halledildiğini ve üst makamların, kendisinin raporunda sunmuş olduğu hukuki gerekçeleri dikkate aldığını haber verir. Hürmüzlü kurdun ağzından kuzuyu kurtarmıştır.

ـçüncü olaysa Abdülkadir Geylani Vakfıyla ilgilidir: 1980 yılında Geylani Vakfının hesaplarında usulsüzlükler olduğu duyumu alınır. Bakanlık da Vakfa el koymak için harekete geçer. Bakan Vekili bu hususta Hürmüzlü’den bir rapor hazırlamasını ister. Hürmüzlü ise Abdulkadir Geylani’nin bütün İslam ülkelerinde müritleri ve sevenleri vardır, bu vakfa el konduğu takdirde İslam ülkelerinden pek çok eleştiri geleceğini anlatır. Bakan Vekili bu fikri ِnemser ve Bakana ileteceğini sِyler. Fakat yolsuzluk iddiaları yine de Bakan Vekilinin kafasını karıştırmaktadır. Hürmüzlü bu hususu da müfettişler yollayarak araştırabileceklerini sِyleyerek meselenin tatlıya bağlanmasına vesile olur. Abdülkadir Geylani Hazretleri, Hakk’ın divanı kurulduğunda Habib Hürmüzlü’nün şefaatçisi olsun.

Irak gibi bir ülkede, Saddam Hüseyin gibi bir yِneticinin zulüm çarklarının arasında Allah’ın lütfu ve inayetine mazhar olan Habib Hürmüzlü bir kamu gِrevlisinin, şartlar ne olursa olsun doğruluktan ve adaletten ayrılmaması gerektiğini bütün mesaisiyle ortaya koymuştur. Irak’ın bugün tutulmuş olduğu mezhepçilik, kavmiyetçilik ve kadrolaşma hastalığından kurtulabilmesi için Habib Hürmüzlü gibi hizmet erlerine ihtiyacı vardır. Habib Hürmüzlü’nün memuriyetteki yüz akı mesaisi Irak’ı yِneten ve Türkmenleri her fırsatta oyun dışında bırakmaya meyilli idarecilere de mükemmel bir ibret numunesidir. Irak devleti tarihinin hiçbir dِneminde Türkmenlerden zarar gِrmemiş; ama buna rağmen Habib Hürmüzlü gibi vatanına bağlı, hakkı gِzeten, mesleğinin erbabı vatandaşlarını ülke dışına çıkmaya mecbur bırakmıştır.

Bugün nice Habib Hürmüzlülerin yerlerine gelenler Irak’ın hazinesini soymakla meşguller. Vah Irak’ım vah…

Önder Saatçi Yazarn dier yazlar (17)...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 39

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 81

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 49

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 147

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 103

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Irak Başbakanı Haydar el-İbadi: Halkımızın çıkarını İran için riske atamayız

Hits: 57

Irak'ta hükümet kurmak için meclis büyük grubunun kurulmasına değinen İbadi, lideri olduğu …

Devam...

Yazarn ok okunan

HABİB HـRMـZLـ’NـN HATIRALARINDAN,, IRAK TـRKMENLERİNİN YAKIN GEÇMİŞİNE PENCERELER

Hits: 37175

İnsanoğlu, zaman denen ezelî ve ebedî hazineden kendisine sunulan k…

Devam...

HABİB HـRMـZLـ’NـN HATIRALARINDAN BİR YAPRAK

Hits: 33514

Bugünlerde okumakta olduğum, Habib Hürmüzlü’nün, Kerkük Vakfınca yayınlanan yeni kitabı …

Devam...

IRAK TـRKMENLERİNDEN BİR DİLCİ: İHSAN S. VASFİ

Hits: 5423

Irak Türkmenleri Osmanlı Devletinin Irak’taki hâkimiyet asırlarında gayet müreffeh bir hayat…

Devam...

KERKـK HOYRATLARINDA TـRKÇE SEVDASI

Hits: 4316

Kalbinin bütün ızdıraplarını, ruhunun derinliklerinden kopan her feryadı ve sesini dış â…

Devam...

Kerkük Hoyrat ve Mânilerinde Millî Duygular-II

Hits: 4247

Hoyratlarımızın, konuları bakımından tasnif edilmesine yarayacağını umduğumuz o yazıda, s…

Devam...