1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son güncelleme: 2017-04-25
Facebook Twitter Youtube

IRAK’TA KÜRT DEVLETİNİ KURMA PROVALARI

Hamza Hamamcıoğlu

Mahir Nakip



Bir Tespit ve Başlatılan Süreç
Ortadoğu’da bir Kürt devleti kurulursa büyük bir ihtimalle Kuzey Irak’ta kurulacaktır. Ama ne zaman? Bence Kerkük resmen Kürt bölgesine ilhak edilebilirse... 2011 yılından itibaren konuşmalarımda ve yazılarımda hep yaptığım bir uyarıdır: ¨Kerkük, Irak’ın Irak da Ortadoğu’nun supabıdır. Kerkük Kürt bölgesine geçerse Irak çözülür, Irak da bölünürse Ortadoğu’da bölünmeler başalar.

Kerkük fiilen Kürtlerin ve özellikle Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin denetimindedir. Başta güvenlik olmak üzere adım adım şehrin bütün organları ellerine geçiyor. DAEŞ’in Arap olan Havice İlçesi’ne yerleşmesi, Peşmerge güçlerinin Kerkük’ü iyice kontrol altına almalarına vesile olmaktadır. İnsan düşünmüyor değil doğrusu: (yoksa DAEŞ Kürt Devletinin kuruluşunu kolaylaştırmak için uydurulan bir kurgu mudur?).¨

2003 Nisanı’nda Tapu ve nüfus idarelerini yağmaladıktan sonra yüzbinlerce Kürt göçmen bu şehre yerleştirildi. Şehrin nüfusu 700 binden bir anda bir milyon 300 bine yükseldi. Bu artış başka Kürt bölgelerinden nüfusun Kerkük’e kaydırılması ile sağlanmıştır. Bu emir-i vaki il meclis ve genel seçim sandıklarına da yansımıştır. 41 sandalyelik Şehir Meclisi’nin 26’sı Kürtler’de, 9’u Türkmenlerde ve 6’sı da Araplardadır. 12 Milletvekili sandalyesinin 8’i Kürtlerde, ikişer de Türkmen ve Araplardadır.

Kürt tarafı bir süreci başlattı. İlkin Kerkük İl Meclisi’nin sadece Kürt üyelerinin katıldığı bir toplantıda Kürt bayrağının Kerkük’ün resmi makamlarına asılmasını ve Kürtçenin resmi dil olarak Kerkük’te kullanılmasını zorunlu kıldı. Irak Meclisinin ve Bağdat, Ankara, İran ve ABD hükümetlerinin uyarılarına rağmen uygulama devam etti. Kuzey Irak Kürt Yönetimi bu kararı desteklemekle yetinmeyip, bir komisyon kurarak Kuzey Irak Kürt Bölgesi’nin bağımsız Kürdistan olabilmesi için bir komisyon kurulmasına karar verdi. Bu karara aslında sadece KDP ve KYB katılmıştır. Son adım olarak 4 Nisan’da Kerkük Meclisi’nin Kürt üyeleri Kerkük’te bir referandumun yapılmasına ve Kuzey Irak Kürt Bölgesine resmen ilhak edilmesi için düğmeye basmıştır.

Hızlı Gelişmenin Sebepleri
Bir hafta içerisinde bütün itirazlara rağmen neden olaylar bu kadar hızlı gelişti, Kürt Yönetimi neye güvenerek bu kadar kritik ve maceracı kararlar aldı? Barzani zaman zaman şu tarihte referandum yapacağız dediği çok olmuştur. Ama son zamanlar birkaç olumsuz gelişme üs tüste gelmiştir. Aşağıdaki sebeplerin hepsi farklı ağırlıkta olmakla birlikte geçerlidir.
1. Kürt bölgesinde ekonominin tamamen dibe vurması
2. DAEŞ’in bölgeden yavaş yavaş tasfiye edilmesi
3. KDP’nin Türkiye’ye, KYB ve GORAN grubunun ise İran’a yanaşması,
4. Kürt bölgesinde KDP karşısında KYB, GORAN ve İslami grupların başkaldırması buna mukabil Kürt Meclisi’nin çalışamaz hale gelmesi ve
5. Kerkük KYB’nin kontrolünde olmasına rağmen, petrolünden sadece KDP’nin yararlanması,
6. KYB’nin, Talabani’den sonra iç çekişmelerin şiddetlenmesi,
7. Türkiye’nin Suriye’de PYD’nin yolunu kesmesi ve içeride de PKK ile başarılı bir mücadele yürütmesi
hem Kürt yönetimini hem de Kürt devletinin kurulmasını isteyen tarafları tedirgin etmiştir. Kürt kamuoyunu canlı ve zinde tutmak için bir atağa ya da birleştirici hikayeye ihtiyaçları vardı. İşte bu yaygaranın koparılmasının sebebi bu olabilir.

Kerkük’ün Formüldeki Yeri
Akla şu soru gelmelidir. Neden üç olay yani, Kerkük’te bayrak astırma krizi ve Kerkük’te referandum düşüncesiyle Kürt Bölgesinin bağımsızlık referandumu olayları aynı anda cereyan emiştir. Kerkük, dünya petrollerinin %4’ünü ve Irak petrollerinin de %42’sini üretmektedir. Ancak, şehir KYB’nin elinde olduğu halde petrol Barzani’nin hakim olduğu arazilerden Ceyhan’a geldiği için petrolden esas nemalanan Barzani olmaktadır. Onun için bir süre önce 1500 KYB Peşmergesi Kerkük Petrol Şirketini basarak Kerkük Petrol Bölgesine el koymuştur. Yani Kerkük sadece Kürtlerle Araplar ve Türkmenler arasında ihtilaflı bir şehir olması yanında, KYB ve KDP arasında da ihtilaf konusu olmaktadır.

Türkiye Ne Yapılmalı?
Bütün bu maceraperest atılımlar aslında biraz da Bağdat yönetiminin zayıflığından kaynaklanmaktadır. Kerkük Valisi ve Meclisi, Irak Meclisi’nin kararlarına uymadığına göre hukuki yoldan cezalandırılabilir. Zaten herkesin söylediği ¨Irak Anayasasını kuran Şiilerle Kürtler bir gün mutlaka karşı karşıya geleceklerdir. Çünkü kurdukları düzen vatan birliği esasına değil, tamamen çıkar esasına göre olmuştur.

Türkiye ve İran da çeşitli müeyyideler uygulayabilirler. Mesela Erbil’deki konsoloslukların geçici olarak kapatılması veya sınır kapılarının geçici de olsa kapatılması ve ekonomik yaptırımların uygulanması gibi tedbirlere başvurulabilir.

Türkiye, İran ve Irak, ABD’nin ne yapacağını beklemeden yapması gerekeni yapmalıdırlar. Bu mesele ABD’den çok bu üç ülkeyi yakından ilgilendirmektedir.

Türkmenler Ne Yapmalı?
Türkmen siyasi kuruluş ve milletvekilleri kendi aralarında pek uyumlu oldukları söylenemez. Ancak Kerkük’teki gelişmeler karşısında hızlı bir şekilde kenetlendiklerini ve söz birliği içerine girdiklerini görebiliyoruz. Parlamento’daki tutumları ve birlikte yapmış oldukları basın toplantıları çok etkileyici olmuştur. Bu da hem Parlamentoyu hem de Hükümeti harekete geçirmiştir. Ancak demokratik enstrümanların dışında bir silahları yoktur. Onun için de caydırıcı olmamaktadırlar. İki yönde hızlı adımlar atmaları gerekmektedir. Irak içinde ve dışında olmak üzere iki istikamette acil hareket etmeleri gerekmektedir.

Irak içinde söylem birliğinin yanında her ne başlık altında olursa olsun silahlanma yoluna gitmeleri gerekmektedir. Ancak buna ne Kürtler ne de Bağdat Yönetimi sıcak bakar. O zaman şu anda var olan Haşd Şaabi içindeki 3000 kişilik Türkmen silahlı gücünün sayısını ve çeşitliliğini arttırmak mümkün görünmektedir. Netice’de Haş Şaabi artık Irak’ın resmi ordusunun kanuni bir parçasıdır.

İkincisi ise Türkmen Milletvekilleri grupları halinde Türkiye’yi, İran’ı, Suudi Arabistan’ı, Amerika’yı İngiltere’yi ve Rusya’yı ziyaret etmelidir. Bu ziyaretlerde Türkmenlerin ve bölgelerinin durumu anlatılmalıdır.

Prof. Dr. Mahir Nakip
Çankaya Üniversitesi
mnakip@yahoo.com

Mahir Nakip Yazarın diğer yazıları (42)...

Türkiye, Kerkük’teki bütün Türkmenlerle diyalog geliştirmeli

Hits: 204

Kamu kurumlarında Irak bayrağının yanında IKBY bayrağının da asılmasıyla tansiyonun yükseldiği Kerkü…

Devamı...

Türkmeneli gazetesi 1359

Hits: 4

Devamı...

Irak Türkmen Cephesi'nin 22. yıldönümü Kerkük'te kutlandı.

Hits: 13

Kutlamada konuşan Irak Türkmen Cephesi Başkanı ve Kerkük Milletvekili Erşet Salihi, Tüm Türkmenleri …

Devamı...

Hukuki Boyutuyla Kerkük Krizi

Hits: 15

Kerkük Valisi, Kerkük il meclisine 14 Mart 2017 tarihli bir yazı yönelterek Kerkük’teki resmî dairel…

Devamı...

'Kerkük'te tek taraflı kararlarla Türkmen gerçeği değiştirilemez'

Hits: 10

Irak Türkmen Cephesi Başkanı ve Kerkük Milletvekili Salihi: Kerkük'te tek taraflı kararlarla emrivak…

Devamı...

Irak Türkmen Cephesi 22. yaşında

Hits: 26

TKÜUGD Irak Masası tarafından yapılan açıklamada, "24 Nisan 1995 yılında Türkmen şehri Erbil'de kuru…

Devamı...

Hamza Hamamcıoğlu'nun Ardından

Hits: 44

Dertli geldin dünyaya dünyadan dertli gittin Ömrünün bir gününden hayır görmedin Hamza Yine de ne …

Devamı...

Türkmenler haykırdı! Susmayacağız

Hits: 63

Türkmeneli Partisi Genel Başkanı Rıyaz Sarıkahya, yapılan saldırının sorumlusunun Kerkük Valisi Necm…

Devamı...

krizine ilişkin konuştu: Hakları yoktu

Hits: 37

Irak Başbakanı İbadi: Kerkük'te kamu binaları üzerinde bayrak asmaya hakları yoktu. Bunlar, Irak hük…

Devamı...

Arap Hakimiyeti Bitti, Kürt Hakimiyeti mi Başlayacak?

Hits: 51

1921'de başlayan ırkçı Sünni-Arap hakimiyeti, ABD''nin Irak'ı 2003'te işgal etmesiyle sona ermiştir.…

Devamı...

Yazarın çok okunanı

Türkmeneli’nden.. Türk’ün dilinden BİLGE VE BİLGİN KİŞİ ATA TERZİBAŞI

Hits: 15074

Eski Türklerde üç kutlu şahsiyet göze çarpar: Han (Kağan), Şaman, Bilge. Han, devleti yönetir; şaman…

Devamı...

Dicle Kalkanı

Hits: 12963

Türkiye, Fırat Kalkanı harekatı ile 21. Asır’da kendisine biçilen dar siyasi alanı fark ederek, çe…

Devamı...

Aman Suriye’nin Kuzeyine Dikkat!

Hits: 12437

Anlamsız yere 1980 yılında başlayan ve hiç bir tarafın kazanmadığı Irak-İran Savaşı, 1988 yılında so…

Devamı...

Elveda Küresellik Merhaba Milliyetçilik

Hits: 10821

II Dünya Savaşı’ndan sonra dünyaya hoş, şirin ve insancıl görünmek için hümanist düşünceleri daha …

Devamı...

HAŞD ŞAABİ VE TÜRKMENLER

Hits: 10217

ABD, ordusu ile bir ülkeye girip başarı ile çıktığı hiç bir ülke yoktur; Vietnam’dan yenik, Afganist…

Devamı...