1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-09-21
Facebook Twitter Youtube

Anayasal Açıdan Kerkük Sorunu

Bize Göre: Bu da bizim Manifestomuz!

Ziyat Köprülü

Irak Bِlgesel Kürt Yِnetimi bayrağının resmi kurum ve kuruluşlarda çekilmesi hususunda İl Meclisinin Karar almasını talep eden Kerkük valisinin Kerkük İl Meclisi Başkanlığına gِnderdiği 742 sayılı ve 14.03.2017 tarihli yazısıyla Kerkük’te bir bayrak krizi başlamıştır. Akabinde Kerkük İl Meclisinin 28.03.2017 tarihinde Türkmen ve Arap üyelerinin boykot ettiği toplantıda ve sadece Kürt üyelerin tek taraflı kararıyla kanunsuz bir şekilde talebin kabul edilmesi krizin şiddetini bir doz daha artırmıştır.

Bu gelişmelerle birlikte Irak Kürt bِlgesel Yِnetimi bayrağı Kerkük’te kamu kurum ve kuruluşlarındaki gِnderlere çekilmiştir. Büyük bir infiale neden olan bu kanunsuz karar Türkmen halkını harekete geçirmiştir. Türkmen gençliği; Kamu binaları sizinse cadde ve sokaklar bizimdir sloganıyla sokaklara inerek her yeri Türkmeneli bayraklarıyla süslemiştir.

Irak Parlamentosu başkanlığı 30 Mart 2017 tarihli 21. oturumunda anayasaya aykırı bir şekilde alınan Kerkük İl Meclisi kararının iptaliyle ilgili Türkmen milletvekillerinin ortak talebini teslim almış ve talebin 02 Nisan 2017 tarihli 22. Oturumu gündeminde ele alınacağını açıklamıştır. Bu oturumda Parlamento Başkanı konuyla ilgili bir karar taslağını oylamaya sunacağını açıklayınca Kürt üyeler oturumu terk etmişler. Mecliste nisabın sağlandığı başkan tarafından tespit edildikten sonra ve yapılan oylama sonucunda Kerkük’teki resmi dairelerde ve kamu kuruluşlarında Irak bayrağı dışında başka bir bayrağın asılmaması yِnünde oy çokluğuyla bir karar alınmıştır.

Kerkük valisi ve İl Meclisinin Kürt üyeleri Irak Parlamentosunun bِyle bir karar alma yetkisinin olmadığını iddia ederek bayrak asma karalarından vazgeçmeyeceklerini ve bayrağı indirmeyeceklerini düzenledikleri bir basın toplantısında açıkladılar. Aslında işin en gülünç tarafı kendi kararlarının yasal ancak Irak Parlamentosunun kararının anayasaya aykırı olduğunu iddia etmeleridir.

Bu da yetmedi Kerkük İl Meclisinin sadece Kürt üyeleri 04 Nisan 2017 tarihinde toplanarak Kerkük’te Irak Bِlgesel Kürt Yِnetimine katılmak için bir referandum kararı aldı. Anayasanın 140. Maddesine aykırı olan bu kararın alındığı toplantıya Türkmen ve Arap üyeler boykot ederek katılmadılar.

Peki anayasal olarak bu konuda kim haklı kim haksız? Aşağıda sıralayacağım birkaç noktada bunları acizane olarak sizlere izah etmeye çalışacağım:

1- Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi Irak’ın üç vilayetinden oluşmaktadır. Bunlar Erbil, Süleymaniye ve Duhok vilayetleridir. Kerkük vilayeti ِnceden olduğu gibi hal hazırda da Irak merkezi hükümetine bağlıdır. Ayrıca anayasanın 12. maddesi ‘’Bayrak kanunla düzenlenir’’ demektedir. Yani Bayrakla ilgili her husus kararla değil kanunla düzenlenir. Kanunlar ise yasama organı olan Irak Parlamentosu tarafından çıkarılır. Dolayısıyla bِlge bayrağının Kerkük ilinin resmi dairelerinde asılması anayasaya külliyen aykırıdır.

2- Her ne kadar Kerkük il Meclisi 11 Mayıs 2003 – 28 Haziran 2004 tarihleri arasında Irak Geçici Koalisyon Yِnetimi Başkanı olan L. Paul Bremer’in 2004 yılı 71 nolu kararıyla seçildiyse de Kerkük herhangi bir bِlgeye bağlı olmayan illere uygulanan 2008 yılı 21 nolu kanuna tabi illerden olup, Merkezi Hükümetin yasa ve kararlarına tabidir.

3- Irak anayasasında sِz konusu 140. Madde Kerkük ilini çekişmeli araziler dahilinde zikretse de, bu çekişmenin veya anlaşmazlığın giderilmesini anayasada üç aşamalı şartın gerçekleşmesine bağlamıştır. Bu şartlar (Normalleştirme, Sayım ve Referandum) olarak belirlenmiştir. Ayrıca bunların gerçekleştirilmesini bir süreyle sınırlandırmıştır. Anayasanın 140. maddesinin ikinci bendi, halkın iradesini ortaya koyan ve aşamaların sonuncusunu teşkil eden REFERANDUM ile biten aşamalar için en geç 31 Aralık 2007 tarihini tespit edip sınırlandırmıştır. Sürenin üzerine yaklaşık 10 yıl geçmesine rağmen henüz ilk aşama olan normalleştirme tamamlanamamıştır. Dolayısıyla şarta bağlanan anayasanın 140. Maddesi geçerliliğini yitirmiştir.

4- Kerkük İl Meclisinin 04 Nisan 2017 tarihinde aldığı Referandum kararı her türlü halde anayasaya aykırıdır. Şِyle ki :
 Anayasanın 140. Maddesi 2007 yılı sonu itibarıyla geçerliliğini yitirmiştir.
 Anayasanın 140. Maddesi geçerliliğini yitirmediğini farz edelim. Ona rağmen ilk iki aşama (Normalleştirme ve Sayın) tamamlanmadan referandum kararı almak yine anayasaya aykırıdır.
 Bu karar ayrıca 2008 yılı 36 nolu İl, İlçe ve Kasaba Meclisleri Seçimi Kanununun 23. Maddesinin ‘’Seçimler yapılana dek Kerkük ili statüsünün anayasada zikredildiği şekilde devam edecek’’ ibaresini içeren 5. fıkrasına da aykırıdır.

5- Irak Parlamentosunun 02 Nisan 2017 tarihinde Kerkük ile ilgili almış olduğu karar, 2008 yılı 21 nolu (Değişik:2010) İl Meclisleri kanununun 20. Madde hükümlerine uygundur. Bu madde Parlamentoya, bir İl Meclisinin Anayasa ve kanunlara aykırı aldığı herhangi bir kararı iptal etme yetkisi vermiştir.

6- Anayasanın 122. Maddesi herhangi bir bِlgeye bağlı olmayan iller hususunda İl Meclislerinin yetkilerini idari ve mali olarak sınırlamıştır. Dolayısıyla İl Meclislerinin siyasi ve egemenlik konusu olan bayrak konusunda karar alma yetkisi yoktur.

7- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 1500 sayılı kararıyla 14.08.2003 tarihinde kurulan ve 2007 yılında 1770 sayılı karar gereği rolü genişleyen çekişmeli araziler sorununu çِzme konusu dahil Irak hükümetine yardım amacıyla gِrev yapan Birleşmiş Milletler Irak’a Yardım Misyonu (UNAMI) da bu karardan endişe duyduğunu açıklamış ve Irak hükümetinin, anayasaya gِre Kerkük ilinin merkezi hükümete bağlı olduğunu Irak bayrağı dışında başka bir bayrağın asılamayacağını açıkladığını ifade etmiştir.

Sonuç olarak ve bütün bu dayanaklara rağmen Kerkük ile ilgili bu tartışma bitti mi veya biter mi? Cevap çok basit HAYIR..!
Peki neden? Çünkü Kürt tarafı kayıp ettikçe yeni bir sorun ve yeni bir tartışma konusunu ortaya atacaktır.

Ancak aklıselim Iraklıların gِzünde Irak’ın küçük bir modelini teşkil eden ve kardeşlik şehri olarak baktığımız Türkmen şehri Kerkük, yaşanan bu krizde dahi birleştirici ِzelliğini bir kes daha ortaya koymuştur. 1-2 Nisan 2017’de Irak Parlamentosunun tarihinde bir ilk gerçekleşti ve ilk kes Sünni ve Şii Arap milletvekilleri ittifak içinde Kerkük İl Meclisinin kararını iptal etti. Bِylece Türkmen şehri Kerkük bir kes daha ulusallığın ve kardeşliğin simgesi olduğunu bariz bir şekilde ortaya koymuştur. Türkmenler ise gerek parlamentoda gerekse Türkmen bِlgelerinde düzenledikleri barışçıl tezahüratlarında taşıdıkları bayrak ve pankartlarla Irak’ın birliği ve dirliğini nedenli ِnemsediklerini bir kez daha gِzler ِnüne sermişlerdir. Umarım ki sergilenen bu onurlu davranış ve vatanperverlik Irak halkının bütün kesimleri tarafından benimsenip ِrnek alınır.

Ziyat Köprülü Yazarn dier yazlar (35)...

Bize Göre: Bu da bizim Manifestomuz!

Hits: 87

Her toplumsal hareket veya inancın yol haritası ve olmazsa olmazlarını gösteren manifestolar ol…

Devam...

Barzani ve Talabani'den Kerkük planı

Hits: 80

Türkmen Cephesi Kerkük Teşkilat Sorumlusu Mehmet Seman Ağaoğlu, ABD-Peşmerge ortaklığıyla y…

Devam...

Kardaslik 79

Hits: 3

Devam...

TÜRKMENLERİN ÇÖZÜM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 79

Türkiye’de yaşayan Türkmenler arasında birliği, sosyal ve siyasal dayanışmayı pekiştirmek…

Devam...

"Kerkük konusunda hiç kimse ile pazarlığa oturmayacağız"

Hits: 91

Birleşmiş Milletler Bağdat Temsilcisi Yan Kobiş ile bir araya gelen Irak Türkmen Cephesi Genel …

Devam...

Türkmenlerden Basra'ya 108 ton içme suyu yardımı

Hits: 57

Kerkük'te Irak Türkmen Cephesi tarafından başlatılan yardım kampanyası kapsamında, içme suy…

Devam...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 27

Devam...

Türkmen İstişare Toplantısı Yapıldı.

Hits: 165

Ankara’da faaliyet gösteren Türkmen Sivil Toplum Kuruluşları 2 Eylül 2018 tarihinde bölgedek…

Devam...

Türkmenler küçük ordu kurdu

Hits: 116

Kerkük’ün Haşdi Şabi destekli Irak ordusu tarafından Kürtlerden alınması sonrasında, kent…

Devam...

Irak Meclis'inde "Türkmen Grubu" kuruldu

Hits: 140

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi'nin Meclis binasında yaptığı basın to…

Devam...

Yazarn ok okunan

BـYـKLERE MASAL-10

Hits: 36531

Kِylerden bir kِyde çobanın biri her gün koyun sürüsünü alıp yaylamaya gidermiş ve orada …

Devam...

Anayasal Açıdan Kerkük Sorunu

Hits: 25702

Irak Bِlgesel Kürt Yِnetimi bayrağının resmi kurum ve kuruluşlarda çekilmesi hususunda İl M…

Devam...

Sayın Cumhurbaşkanıma Açık Mektup

Hits: 5730

Zatı-âlilerinizin malumları olduğu üzere Irak Türkleri, uzun yıllardan beri çeşitli haksız…

Devam...

Davutoğlu'nun Kerkük ziyareti ve düşündürdükleri...

Hits: 3457

Irak Devleti’nin Bağımsızlığını kazandığı 1932 yılından beri Kerkük’e muhtelif ü…

Devam...

SADDAM… TـRKMENLER… VE DـNYA BARIŞ ELÇİSİ'NİN İNSAFI

Hits: 1898

Yeni yıl 2007'nin ilk günlerinde, Saddam Hüseyin'in idamının haklı olup olmadığı hakkında …

Devam...