1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-01-20
Facebook Twitter Youtube

Telaferli Türkmen Ahmet Rıza: Irak'tan ders alsınlar

Türkmen milletvekili suikast iddialarını yalanladı



Ahmet Rıza, Irak’ın Telafer Türkmenlerinden. Kendisi ozan. Hem kendi deyişlerini hem de yِresine ve Kerkük’e ait türküleri yِresel ağızla çalıp sِylüyor. Biz onu Aytekin Özen’in sahnelediği Pir Sultan oyunu sayesinde tanıdık. 2014 yılında IŞİD, Telafer’i işgal ettiğinde o da pek çok Telafer’li Türkmen gibi gِçünü yükledi. Kerbela’ya doğru yola çıktı. Ahmet Rıza, aslında kendilerinin huzurunun IŞİD’den çok ِnce ABD’nin Irak’ı işgaliyle kaçtığını belirterek, “ABD Irak’ı parçalamasaydı El kaide ve IŞİD de doğmazdı” diyor.
-Kendinizi nasıl tanıtmak istersiniz?
Telaferli Alevi Türkmenim. Telafer’de âşıklık, ozanlık yapıyordum. Türkiye’ye ilk kez 2003’te gezmek için gelmiştim. Mehmet Özbek Hoca ile tanıştım. Hemen beni sahneye çıkardı. ـç türkü okudum. Ondan sonra beni tanıyanlar sürekli istek yaptılar, ben de bu istekler üzerine sürekli gidip geldim. Bir sefer geldiğimde İstanbul’da iki yıl kaldım. Oturma izni alamayınca Telafer’e dِndüm.
-Telafer’de sizin rahatınız ne zaman bozuldu?
Bizim Kِrfez Savaşı’ndan beri rahatımız yoktu aslında. Ama IŞİD gelince Telafer mahvoldu. Biz de yerimizden yurdumuzdan olduk. Sürgüne gittik.
-IŞİD’in Telafer’e gelişini nasıl haber aldınız?
Biz Kِrfez Savaşı’ndan beri artık yurdumuzu kısa aralıklı da olsa sık sık terk edip sonra geri geliyorduk. ABD bombalama yapacağı zaman haber veriyordu, “İki üç gün çıkın, biz operasyon yaptıktan sonra tekrar gelirsiniz” diyordu. Biz de çıkıyorduk, sonra geri geliyorduk. IŞİD geldiğinde de ِyle olacak sandık. Bir süre kenti terk edip sonra geliriz sandık. Ama ِyle olmadı. 2014’ün Haziran ayının 18’inden beri sürgünüz. Evimizden, orada kalan yakınlarımızdan, komşularımızdan haber alamıyoruz.
-Onlar niye Telafer’de kaldılar?
Kalanlar çoğunlukla Sünniydi. “IŞİD, bize bir şey yapmaz” diye düşünüyorlardı. Aleviler ve Şiiler ise kenti tümüyle terk etti. Çünkü biz onların hedefiydik. IŞİD’den ِnce de El Kaide vardı, onlar da Alevilerden ve Şiilerden nefret ediyordu. Kalanlar da IŞİD’in gerçek yüzünü gِrünce pişman oldu, sonra tek tek başladılar kaçmaya. Kalanlardan şu ana kadar haber alamadık. Biz Kerbela’ya gittik. Kerbela’nın daha güvenli olacağını düşündük. Orada Hüseyniye’ler var. Dergâh gibi mekânlar bunlar. Ziyarete gelenler için yapılmıştır. Biz bu Hüseyniye denilen yerlerde kalıyoruz topluca.
-Saddam dِneminde durumunuz nasıldı? Huzurunuz var mıydı?
Saddam zalim bir insandı ama bugünküler kadar zalim değildi. Irak halkı eminim Saddam dِnemini mumla arıyordur. Ben arıyorum mesela. ABD geldi halkı kandırdı, “Size demokrasi getireceğiz, Saddam gibi zalimden kurtaracağız” dedi ama onun derdi Irak’ı işgal etmekmiş. ABD geldiğinden beri biz huzur yüzü gِrmedik. Ardından da El Kaide ve IŞİD gibi ِrgütleri soktular. Onlar getirdi. Saddam dِneminde bu ِrgütler yoktu.
-Irak halkı olarak sizin geçmişte yaşadıklarınızı bugün Suriye halkı yaşıyor. Onlara bir mesajınız var mı?
Ben sadece Suriyelilere değil bütün milletlere, Türkiye’ye de sِylüyorum, yabancıların, emperyalistlerin sِzüne uymasınlar. El atına binen tez iner. Elin sِzüne uyanların sonradan bizim gibi başına neler geleceğini gِrsünler. Bizim çektiğimiz gِrdükleri halde Suriye de aynı hataya düştü. Ders almadı.
Onlar sadece zincirle dِvünüyor
-Kerbela’da ne işle uğraşıyorsun?
Hiç. Boşta geziyorum. Çünkü ben bir ozanım, saz çalar deyiş ya da türkü sِylerim. Kerbela Şii bِlgesi ve orada bu işin alıcısı yok. Müzik yok. Onlar sadece zincirle “Ya Hüseyin” diye dِvünüyorlar. Kurban olayım İmam Hüseyin’e ama bizim geleneğimiz ِyle değil.
Türkiye sınırındaki dram: Her gün birer birer ِlüyorlar
-Siz Alevisiniz, Şiilerle bir sorununuz oluyor mu? Size namaz kılın diye baskı yapıyorlar mı mesela?
Yok olmuyor. Şii bِlgesindeki Araplar Aleviliği fazla tanımıyor, onlar da bizi Şii zannediyor. Ne yapalım? Oruç tutmayana, namaz kılmayana bir baskı uygulamıyorlar.
-Telafer’in sosyal dokusu nasıl, Türk, Kürt, Arap, Sünni, Şii, Alevi dağılımı nasıldır?
Telafer’de Arap ve Kürt yoktur. Tümüyle Türkmen elidir. Yüzde 50’si Alevi, geri kalan yüzde 50 de Sünni ve Şii’dir. Aleviler de süreç içinde yavaş yavaş Şiileşiyor. Kimisi hemen bir iki sِzle aslını inkâr edip kanabiliyor. Ama yine de Alevi nüfus fazladır. Alevi ile Şii arasında pek bir fark gِrmüyorlar. Şii sadece namaz kılıyor. Diğer konularda aynı diye dِnüş olabiliyor.
-Türkiye’deki Alevilerle aranızda bir fark var mı?
Aslında yok. Bizde de eskiden cem yapılır, semah dِnülürmüş. Dedeler varmış. Ama zamanla cemler yapılmaz olmuş, semah kalkmış ama saz çalıp deyiş sِyleme geleneği hâlâ var.
-Türkiye sizi kurtarmak için bir girişimde bulunmadı mı?
Yok bulunmadı. Sadece Suriye’deki Türkmenleri aldı, bizi almadı. Benim akrabam var şu anda Türkiye ile Suriye sınırında iki aydır bekliyor. Ne geri dِnebiliyorlar ne Türkiye’ye girebiliyorlar. Ortada kalmışlar, her gün de içlerinden hastalar, yaşlılar birer birer ِlüyorlar.
-Telafer’de tarihi eserler ne durumda?
Hepsi yıkılmış. Ne 1300 senelik Telafer Kalesi kalmış ne Hz.Yunus’un türbesi? Ne de Hz. Ali’nin amcası Saad’ın türbesi. Hepsini bombayla havaya uçurmuşlar. IŞİD tarihi eserlere ve türbelere düşman. Bunların amacı harap etmek.
IŞİD’lilerin yüz metre
-Telafer’i boşalttığınızda Kerbela’ya nasıl gittiniz? Arada 700 km gibi bir mesafe var.
Ben de hâlâ o kadar mesafeyi nasıl gittik diye düşünüyorum. Ben gitmeyi ِnce pek düşünmedim. Biz birkaç akrabamla kaldık. Bir de baktık kent boşaldı. Artık biz de gitmemiz gerektiğini anladık. Önce Sincar’a gittik. Sincar, Telafer’in batısında Suriye sınırında. ـç yüz bin kişi ِğlenden başladı çıkmaya geceye kadar kent boşaldı. Ama nereye gideceğimizi bilmiyorduk. Hiç eşya almadık yanımıza. Herkes diyordu ki, “Bugün çıkalım birkaç gün sonra geliriz.”
Herkes IŞİD’in Telafer’de kalıcı olmayacağını sanıyordu. Kimi yayan, kimi kamyonlara doluştu. Sincar’da 32 gün kaldık. Bazıları güneye doğru indi. Sincar’ın etrafındaki Ezidi dostlarımın evlerinde kaldım. Baktım Sincar bِlgesinde de kimse kalmadı, herkes gidiyor. Ablalarım, kardeşlerim benim ağzıma bakıyor. 360 kişi benim kararımı bekliyor. Ne sِylesem onu yapacaklar. Artık IŞİD’in yurdumuzdan çıkacağına dair ümit kesilince biz de güneye indik. Kerbela’ya doğru yola çıktık. IŞİD’in 100 metre ِtesinden geçiyoruz.
Onların kontrol noktası var. Ama bize bir şey yapmadılar. Geçişimize izin verdiler. Hayret ettik. Ya bir anlaşma var ya da bizim gitmemizi istiyorlardı. İsteseler hepimizi ِldürürlerdi. Çünkü bizim elimiz boş, onlar silahlı. Kürt bِlgesine geçtik orada bir gece kaldık. İkinci gün Kerbela’ya doğru gittik. Bizi orada karşılıyorlar. Bağdat’a geçtin mi tamam. Sanki ananın kucağına gidiyorsun. Herkes kolumuzdan çekiyor, “Gelin size ev verelim, yemek verelim”, ِteki aynı şekilde çekiştiriyor. Çok güzel karşıladılar bizi. Biz Bağdat’a gitmek istemedik, Kerbela’ya gittik. 2014’ten beri oradayız.
Ben bir yuvasız kuşam
-Telafer’in kendine ِzgü türküleri var mı?
Şems-i kamer nergizi
Sallanır bağ içinde
Hani benim sevdiğim
Yoktur onlar içinde

Ağaç başında kuşam
Korkaram yere düşem
Hum kuşlar yuvalıdır
Ben bir yuvasız kuşam

Karadır kaşın ِrdek
Yeşildir başın ِrdek
İki gittin bir geldin
Hani yoldaşın ِrdek
Şemsi Kamer Telafer’de bir ziyaret yeridir. Orada vakti zamanında iki kız gِrmüşler. Bunlar bir gِrünüp bir yok oluyorlar. Hacılara, hocalara danışıyorlar, onlar da “bu iki kız ermiş” diyorlar. Orayı bir ziyaret yapıyorlar. Oranın da adını ay ve güneş anlamında Şemsi Kamer yapıyorlar.
Kamyon şofِrlerine kaset sipariş ederdik
-Tiyatro maceranız nasıl başladı?
Bizim Kerküklü bir hoca var, Prof. Dr. Suphi Saatçi. İstanbul’a geldiğimde yanına gidip gelirim. Bana sohbet sırasında Leyla ـnver’den sِz etti. “Sizi tanıştırayım” dedi. Birkaç gün sonra aradı Leyla Hanım’ın AKM’de konseri varmış. Ben de AKM’ye gidip kuliste kendisiyle tanıştım. Bir süre telefonla gِrüştük. Leyal ـnver birgün beni aradı, “bir tiyatro oyunu var rol alır mısın” diye sordu. Oyunun adı Pir Sultan. Ben deyişlerini çalış sِylediğim Pir Sultan oyununda nasıl oynamam. Bayılırım.
-Pir Sultan’ı Telafer’dekiler biliyor mu?
Bilmez mi? Biz Pir Sultan, Şah Hatayi, Dedemoğlu deyişleriyle büyüdük. Biz Türkiye’deki eski ozanları değil yenilerini de tanırız. Ben 1985’te saz çalmaya başladım. Arif Sağ, Musa Eroğlu, Muhlis Akarsu, Yavuz Top’u dinleyerek sazı onlar gibi çalıp sِyledik. Telafer’e gelen Türkiye’den gelen kamyon şofِrlerine kaset sipariş ederdik. Kamyonlar bizim oraya buğday, arpa getirir kaçak mazot alıp dِnerlerdi. Biz de onlara Sabahat Akkiraz, Âşık Mahzuni, Ali Ekber Çiçek gibi sanatçıların kasetlerini sipariş ederdik. Alır getirirlerdi. Biz Türkiye’deki bütün sanatçıları biliriz.

Türkmen milletvekili suikast iddialarını yalanladı

Hits: 24

Irak Türkmen Cephesi yöneticilerinden ve Tuzhurmatu milletvekillerinden Niyazi Mimaroğlu, suikast…

Devam...

Kerkük Üniversitesinde Türkmen Şehitleri anıldı

Hits: 60

Kerkük Üniversitesi Türkmeneli bölgesindeki tüm şehitleri simgeleyen 16 Ocak 1980 yılında Ba…

Devam...

Kerkük'te dikkat çekici bir gelişme!..

Hits: 43

16 Ekim 2017 tarihinde Irak merkezi hükümetinin 14 yıl sonra petrol şehri Kerkük'ü tamamen kon…

Devam...

Selçuk'ta Türkmen Şehitleri Anıldı

Hits: 26

Selçuk Üniversitesinde (SÜ) Türkmeneli Öğrenci ve Gençler Birliği, 16 Ocak 1980’de Baas re…

Devam...

"16 Ocak Türkmen Şehitleri Günü"

Hits: 14

Irak'ta Saddam rejiminin katlettiği Türkmen liderlerin aziz hatırasını yaşatmak için 16 Ocak …

Devam...

Erbil'de Türkmen şehitleri anıldı

Hits: 19

Irak'ın Erbil kentinde, 16 Ocak 1980'de Baas rejimi tarafından idam edilen Türkmen liderler için…

Devam...

Kerkük'teki faili meçhul cinayetler

Hits: 49

Kerkük kentindeki faili meçhul cinayetlerle mücadele kapsamında oluşturulan güvenlik planı sa…

Devam...

IRAK TÜRKMEN AĞIZLARININ MÜKEMMEL SÖZLÜĞÜNE DOĞRU

Hits: 56

Sözlükler milletlerin en önemli hazinesi olan dilin bütün unsurlarını barındırır. Bu yüzd…

Devam...

Kardeşlık 336 337 338

Hits: 5

Devam...

TARİHİ FIRSAT KAÇIRILMASIN

Hits: 57

“Türkmen Hakları Yasası” taslağı, Federal Irak Meclisi’nin 08 Ocak 2018 tarihli oturumund…

Devam...

OK OKUNAN(30 gn)

İLHAMİ IŞIK’IN ¨TÜRKMENLER¨İ VE BEYHUDE GAYRETLER

Hits: 677

Star Gazetesi’nin köşe yazarlarından İlhami IŞIK, 2 Ekim 2017 tarihinde ¨Türkmenler¨ başl…

Devam...

Bize Göre: Referandum ve Vizyon Eksikliği

Hits: 451

Takvimler 25 Temmuz 1990 tarihini gösteriyordu. Amerika Birleşik Devletleri Bağdat Büyükelçisi…

Devam...

Referandum Bahane Oyun Şahane

Hits: 177

Yüz yıllardır Ortadoğu ve Müslüman alemi üzerine aynı oyun uygulamaya devam etmektedir. ‘…

Devam...

Diyalog

Hits: 143

- Ne yazıyorsun çocuk - "Horyat" - Kimin için - Kendim için, Annemin, Ninnilerini ö…

Devam...

IKBY, KUZEY IRAK OLARAK MI ANILACAK?

Hits: 142

Kuzey Irak’ta KYB’ye bağlı olan Süleymaniye kenti başta olmak üzere Kifri, Kِysancak, Kala…

Devam...