1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-07-26
Facebook Twitter Youtube

MUSUL’UN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Kerkük Semasından bir yıldız daha kaydı...

Dr. Cüneyt MENGÜ

Irak, Osmanlı döneminde Musul, Bağdat ve Basra adı altında üç vilayetten oluşuyordu. Aynı dönemde Musul adı altındaki vilayet ise Musul, Kerkük ve Süleymaniye şehirlerini kapsıyordu. Erbil kenti Kerkük’e bağlı bir sancak konumundaydı. Irak devletinin kurulmasıyla Osmanlı’da uygulanan idari taksimattan vazgeçildi ve bugünkü Musul şehri Irak’ın 19 vilayetlerinden biri oldu. Bununla birlikte Kerkük ve Süleymaniye’de ayrı birer vilayet konumuna girdi.
Irak’ın ikinci büyük şehri olan ve nüfusu 4,5 milyona yakın Musul’un demografik yapısına bakıldığında %58’i Sünni Arap, %14’ü Türkmen, %10’u Kürt, %7’si Yezidi, %6’sı Kildo-Asuri, %5’i Şebeklerden oluşmaktadır. Musul’a bağlı ilçeleri ve yoğunluklarına göre sayıldığında;
- Neynova Ovası İlçesi Kildo-Aşuri ve Kürtlerden,
- Telafer İlçesi ve buna bağlı köyler katkısız Türkmenlerden,
- Sincar Yezidi, Şebek ve Kürtlerden oluşmaktadır.
Lozan ve Ankara anlaşmaları bir önceki yazımızda incelendi. 1991’de BM kararıyla Irak’ın kuzeyinde 36. Paralelde güvenli bölge ihdas edilmiştir. Bu bölgede Musul’un 36. Paralelin içinde olmasına rağmen güvenli bölgenin dışında bırakıldı, Süleymaniye ise 36. Paralelin dışında olmasına rağmen güvenli bölgenin içinde yer almıştır. 36. Paralelin dışında kalan Kerkük ve Telafer’le ilgili olarak Türkmenlerin güvenli bölge içine alınmasına dair talepleri ise hiç dikkate alınmamıştır. Bu teknik ve hatalı çizim kasıtlı olarak yapılmıştır.
Musul’da Araplardan sonra ikinci büyük nüfusa sahip Türkmenlerin durumuna bakıldığında; 10 Haziran 2014’de DAEŞ işgaliyle Musul’un nüfus yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Hali hazırda Musul kent merkezinde 1 Milyon, Telafer’de 40 Bin, Neynova’da 15 Bin, Sincar’da 150 Bin insan yaşamaktadır.
Musul operasyonunda komuta ABD’nin kontrolünde olmasına rağmen operasyona katılanların her birinin kendine göre hesapları var. Bu nedenle şehrin alınması zor olsa bile ardından meydana gelebilecek mezhep ve etnik temelli katliama dönüşebilecek şiddet dalgasının tedirginliğini tarafların taşıdığı açıkça ortadadır.
IŞİD’le ilgili mücadelede daha önce Irak ordusunun Şii milislerle girdikleri Sünni şehirlerde durum ortadadır. Başka bir ifadeyle asıl merak konusu Musul ve Telafer’in IŞİD’den geri alınmasından çok daha sonra neler yaşanacağı ve nasıl bir yönetimin kurulacağıdır.
Musul’un 8 bölgeye ayrılacağından söz edilmektedir. Ancak kesin olan iddia ise Musul’un yanı sıra Neynova, Sincar ve Telafer’in birer vilayete dönüşeceğidir. Musul’un Araplara, Neynova’nın Kürt ve Kildo-Asurilere, Sincar’ın Kürt ve Yezidilere, Telaferin ise Türkmenlere tahsis edileceğinden söz edilmektedir.
Şimdilik Musul operasyonunda DAEŞ tarafından orta düzey bir direniş olduğu görülmektedir. Özellikle DAEŞ militanlarının kontrollerindeki Neynova Ovasına bağlı köyleri mukavemet göstermeden terk etmelerinin ardından buralara Peşmergeler tarafından Kürt bayrakları dikilmektedir. Zaten Peşmergeler tarafından geri alınan köylerin şimdiden IKYB’ye katılımı sağlanmaktadır.
Önemli bir ayrıntı ise Musul’da DAEŞ’e karşı, Irak’ta Felluce, Suriye’de Membiç’te olduğu gibi 4 taraftan “360 Derece” kuşatma olmadı. Diğer taraftan Batı’da Telafer’e giden yolun açık olması düşündürücüdür. Musul’dan sonra esas DAEŞ direnişinin Telafer’de yaşanacağı kaygısını taşımaktayım. Bu hususta Telaferli Şii ve Sünni Liderler arasında acilen bir mutabakatın sağlanması, Türkiye’nin ABD idaresi ile diplomatik yolları kullanarak önlemlerin alınması ve tarafsız bir gücün orada konuşlandırılması yararlı olacaktır.
Hali hazırda Telafer’de yalnız Sünni Türkmenlerin bir bölümü bulunmakta geri kalanlar ise Irak’ta Bağdat, Necef, Kerbela ve Türkiye’de Ankara, İstanbul, Bursa başta olmak üzere diğer şehirlerde göç etmişlerdir. Bunların geri dönüşleri belirli prensip ve kurallar dahilinde sağlanmalıdır.

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (114)...

Ağıt

Hits: 46

Gaziler yolunda Gazi'miz gitti Arkaya bakmadan sel oldu aktı Çıkarken yoluna çok genç yaşın…

Devam...

Kerkük Semasından bir yıldız daha kaydı...

Hits: 30

Türkmen Mücadeleci,Düşünür ve eski liderlerinden Gazi Abdülmecit'ın vefat haberini büyük …

Devam...

KUZEY SURİYE’DE KÜÇÜK AMERİKA

Hits: 76

ABD’nin yıllardır üzerinde çalıştığı Kürdistan projesi göz ardı edilemez. Projenin Kuz…

Devam...

Türkmengüncesi 106

Hits: 19

Devam...

Geri sayım başladı! Türkmen kenti Telafer'e operasyon başlıyor

Hits: 50

Musul'un DEAŞ'ten geri alınmasıyla beraber Telafer için dev geri sayım başladı. Irak ordu bir…

Devam...

Irak "Kerkük İçin Referandum Kararını" Reddetti

Hits: 48

Irak Bakanlar Kurulu, geçen nisan ayında Kerkük'ün Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'ne (IKBY) ilha…

Devam...

Kerkük Türkmenlerini sadece Ankara destekliyor

Hits: 79

Türk Birliği Kurultayı’na katılmak üzere Kayseri’ye gelen Irak Milli Türkmen Partisi (IMT…

Devam...

Telafer operasyonunda 'Haşdi Şabi ve Peşmerge' olmayacak

Hits: 56

Irak'ta Musul kent merkezinin DEAŞ'tan geri alınmasıyla birlikte gözler, örgütün hala elinde …

Devam...

Kerkük'te Türkmenler silahlı birlik kurmaya başladı

Hits: 79

Kerkük'ün DAEŞ sonrası peşmerge tarafından işgali neticesinde Türkmenlerin endişeleri her g…

Devam...

Türkmen Koordinasyon Kurulu (TKK) Beşnc olağan Toplantısı Bildirisi

Hits: 59

Türkmen Koordinayon Kurulu (TKK) Beşinci olağan Toplantısı Bağdata 18/7/2107 Salı gecesi yap…

Devam...

Yazarn ok okunan

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 22630

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 22384

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 21697

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Hits: 17768

Yaklaşık bir yıldan fazladır sözü edilen ve Irak’ın içinde ve dışında pazarlığı yap…

Devam...

FIRAT KALKANI

Hits: 15668

Suriye’de Esad rejimine karşı 2011’de başlayan ayaklanmayla ilgili olarak Türkiye’nin eş …

Devam...