1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-08-13
Facebook Twitter Youtube
Yeniler

MUSUL’UN DـNـ VE BUGـNـ

Dr. Cüneyt MENGÜ

Irak, Osmanlı dِneminde Musul, Bağdat ve Basra adı altında üç vilayetten oluşuyordu. Aynı dِnemde Musul adı altındaki vilayet ise Musul, Kerkük ve Süleymaniye şehirlerini kapsıyordu. Erbil kenti Kerkük’e bağlı bir sancak konumundaydı. Irak devletinin kurulmasıyla Osmanlı’da uygulanan idari taksimattan vazgeçildi ve bugünkü Musul şehri Irak’ın 19 vilayetlerinden biri oldu. Bununla birlikte Kerkük ve Süleymaniye’de ayrı birer vilayet konumuna girdi.
Irak’ın ikinci büyük şehri olan ve nüfusu 4,5 milyona yakın Musul’un demografik yapısına bakıldığında %58’i Sünni Arap, %14’ü Türkmen, %10’u Kürt, %7’si Yezidi, %6’sı Kildo-Asuri, %5’i Şebeklerden oluşmaktadır. Musul’a bağlı ilçeleri ve yoğunluklarına gِre sayıldığında;
- Neynova Ovası İlçesi Kildo-Aşuri ve Kürtlerden,
- Telafer İlçesi ve buna bağlı kِyler katkısız Türkmenlerden,
- Sincar Yezidi, Şebek ve Kürtlerden oluşmaktadır.
Lozan ve Ankara anlaşmaları bir ِnceki yazımızda incelendi. 1991’de BM kararıyla Irak’ın kuzeyinde 36. Paralelde güvenli bِlge ihdas edilmiştir. Bu bِlgede Musul’un 36. Paralelin içinde olmasına rağmen güvenli bِlgenin dışında bırakıldı, Süleymaniye ise 36. Paralelin dışında olmasına rağmen güvenli bِlgenin içinde yer almıştır. 36. Paralelin dışında kalan Kerkük ve Telafer’le ilgili olarak Türkmenlerin güvenli bِlge içine alınmasına dair talepleri ise hiç dikkate alınmamıştır. Bu teknik ve hatalı çizim kasıtlı olarak yapılmıştır.
Musul’da Araplardan sonra ikinci büyük nüfusa sahip Türkmenlerin durumuna bakıldığında; 10 Haziran 2014’de DAEŞ işgaliyle Musul’un nüfus yapısında ِnemli değişiklikler meydana gelmiştir. Hali hazırda Musul kent merkezinde 1 Milyon, Telafer’de 40 Bin, Neynova’da 15 Bin, Sincar’da 150 Bin insan yaşamaktadır.
Musul operasyonunda komuta ABD’nin kontrolünde olmasına rağmen operasyona katılanların her birinin kendine gِre hesapları var. Bu nedenle şehrin alınması zor olsa bile ardından meydana gelebilecek mezhep ve etnik temelli katliama dِnüşebilecek şiddet dalgasının tedirginliğini tarafların taşıdığı açıkça ortadadır.
IŞİD’le ilgili mücadelede daha ِnce Irak ordusunun Şii milislerle girdikleri Sünni şehirlerde durum ortadadır. Başka bir ifadeyle asıl merak konusu Musul ve Telafer’in IŞİD’den geri alınmasından çok daha sonra neler yaşanacağı ve nasıl bir yِnetimin kurulacağıdır.
Musul’un 8 bِlgeye ayrılacağından sِz edilmektedir. Ancak kesin olan iddia ise Musul’un yanı sıra Neynova, Sincar ve Telafer’in birer vilayete dِnüşeceğidir. Musul’un Araplara, Neynova’nın Kürt ve Kildo-Asurilere, Sincar’ın Kürt ve Yezidilere, Telaferin ise Türkmenlere tahsis edileceğinden sِz edilmektedir.
Şimdilik Musul operasyonunda DAEŞ tarafından orta düzey bir direniş olduğu gِrülmektedir. Özellikle DAEŞ militanlarının kontrollerindeki Neynova Ovasına bağlı kِyleri mukavemet gِstermeden terk etmelerinin ardından buralara Peşmergeler tarafından Kürt bayrakları dikilmektedir. Zaten Peşmergeler tarafından geri alınan kِylerin şimdiden IKYB’ye katılımı sağlanmaktadır.
Önemli bir ayrıntı ise Musul’da DAEŞ’e karşı, Irak’ta Felluce, Suriye’de Membiç’te olduğu gibi 4 taraftan “360 Derece” kuşatma olmadı. Diğer taraftan Batı’da Telafer’e giden yolun açık olması düşündürücüdür. Musul’dan sonra esas DAEŞ direnişinin Telafer’de yaşanacağı kaygısını taşımaktayım. Bu hususta Telaferli Şii ve Sünni Liderler arasında acilen bir mutabakatın sağlanması, Türkiye’nin ABD idaresi ile diplomatik yolları kullanarak ِnlemlerin alınması ve tarafsız bir gücün orada konuşlandırılması yararlı olacaktır.
Hali hazırda Telafer’de yalnız Sünni Türkmenlerin bir bِlümü bulunmakta geri kalanlar ise Irak’ta Bağdat, Necef, Kerbela ve Türkiye’de Ankara, İstanbul, Bursa başta olmak üzere diğer şehirlerde gِç etmişlerdir. Bunların geri dِnüşleri belirli prensip ve kurallar dahilinde sağlanmalıdır.

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (135)...

Kerkük Vakfından Bir Çağrı

Hits: 65

Yıllardır Türkmen halkının meşru haklarını gasp etmeye kalkışan cihetler bir kez daha şai…

Devam...

Basın Bildirisi

Hits: 65

12 Mayıs 2018 seçiminde yaşanan büyük ihlalleri ve sahtekârlıkları video kayıtlarıyla ayan…

Devam...

Türkmen lider Salihi'den seçim sonuçlarına tepki

Hits: 32

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Erşet Salihi, ülkede yapılan seçimlere ilişkin elle sayı…

Devam...

Türkmen lider Erşat Salihi, İran'ın Erbil Başkonsolosu ile görüştü

Hits: 44

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Genel Başkanı Erşat Salihi dün, Kerkük'teki makamında İran'ın Er…

Devam...

Irak'taki Türkmen ilçesi 15 yıl aradan sonra istikrara kavuştu

Hits: 93

Irak'ın Salahaddin vilayetine bağlı Türkmen Tuzhurmatu ilçesi, Peşmerge ve siyasi partilere ai…

Devam...

Büyük Türkmen Şairi Ali Marufoğlu Hakka Yürüdü

Hits: 76

Türkmen kültür tarihinin parlak sayfalarında geniş yer alan, Türkmenelinin zengin kültür mer…

Devam...

Türkmen Öğrencilere Muratpaşa Belediyesi Kucak Açtı

Hits: 34

Irak Türkmen Birliği ve Dayanışma Derneği ile Türkmen İzcilik Federasyonu’nca, Türkmen ö…

Devam...

HÜRMÜZ BOĞAZI, PETROLÜN VAZGEÇİLMEZ KORİDORUDUR

Hits: 102

ABD, dünyada öngördüğü stratejik politikalarını gerçekleştirmek için zaman zaman uluslara…

Devam...

Tuzhurmatu'ya 15 yıl aradan sonra Türkmen kaymakam atandı

Hits: 96

Irak'ta Türkmenlerin yoğunlukta yaşadığı Salahaddin vilayetinin Tuzhurmatu ilçesine, 2003'ten…

Devam...

Türkmen Öğrencilerden Selçuk Üniversitesi’ne Ziyaret

Hits: 91

Türkmen Öğrencilerden Selçuk Üniversitesi’ne ZiyaretTürkmeneli Dernekler Federasyonu Genel B…

Devam...

Yazarn ok okunan

TـRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 38497

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 36502

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve ِncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

DEAŞ’TAN SONRAKİ TEHLİKE

Hits: 32826

Tarihte üç yıl ِnce bugün, Irak’ın ikinci büyük şehri Musul’un yanı sıra Selahaddin, …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29480

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

GـVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 28649

Tampon, Güvenli ve Özerk Bِlge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yِnünden bi…

Devam...