1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-11-24
Facebook Twitter Youtube

MUSUL’UN DÜNÜ VE BUGÜNÜ

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Dr. Cüneyt MENGÜ

Irak, Osmanlı döneminde Musul, Bağdat ve Basra adı altında üç vilayetten oluşuyordu. Aynı dönemde Musul adı altındaki vilayet ise Musul, Kerkük ve Süleymaniye şehirlerini kapsıyordu. Erbil kenti Kerkük’e bağlı bir sancak konumundaydı. Irak devletinin kurulmasıyla Osmanlı’da uygulanan idari taksimattan vazgeçildi ve bugünkü Musul şehri Irak’ın 19 vilayetlerinden biri oldu. Bununla birlikte Kerkük ve Süleymaniye’de ayrı birer vilayet konumuna girdi.
Irak’ın ikinci büyük şehri olan ve nüfusu 4,5 milyona yakın Musul’un demografik yapısına bakıldığında %58’i Sünni Arap, %14’ü Türkmen, %10’u Kürt, %7’si Yezidi, %6’sı Kildo-Asuri, %5’i Şebeklerden oluşmaktadır. Musul’a bağlı ilçeleri ve yoğunluklarına göre sayıldığında;
- Neynova Ovası İlçesi Kildo-Aşuri ve Kürtlerden,
- Telafer İlçesi ve buna bağlı köyler katkısız Türkmenlerden,
- Sincar Yezidi, Şebek ve Kürtlerden oluşmaktadır.
Lozan ve Ankara anlaşmaları bir önceki yazımızda incelendi. 1991’de BM kararıyla Irak’ın kuzeyinde 36. Paralelde güvenli bölge ihdas edilmiştir. Bu bölgede Musul’un 36. Paralelin içinde olmasına rağmen güvenli bölgenin dışında bırakıldı, Süleymaniye ise 36. Paralelin dışında olmasına rağmen güvenli bölgenin içinde yer almıştır. 36. Paralelin dışında kalan Kerkük ve Telafer’le ilgili olarak Türkmenlerin güvenli bölge içine alınmasına dair talepleri ise hiç dikkate alınmamıştır. Bu teknik ve hatalı çizim kasıtlı olarak yapılmıştır.
Musul’da Araplardan sonra ikinci büyük nüfusa sahip Türkmenlerin durumuna bakıldığında; 10 Haziran 2014’de DAEŞ işgaliyle Musul’un nüfus yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Hali hazırda Musul kent merkezinde 1 Milyon, Telafer’de 40 Bin, Neynova’da 15 Bin, Sincar’da 150 Bin insan yaşamaktadır.
Musul operasyonunda komuta ABD’nin kontrolünde olmasına rağmen operasyona katılanların her birinin kendine göre hesapları var. Bu nedenle şehrin alınması zor olsa bile ardından meydana gelebilecek mezhep ve etnik temelli katliama dönüşebilecek şiddet dalgasının tedirginliğini tarafların taşıdığı açıkça ortadadır.
IŞİD’le ilgili mücadelede daha önce Irak ordusunun Şii milislerle girdikleri Sünni şehirlerde durum ortadadır. Başka bir ifadeyle asıl merak konusu Musul ve Telafer’in IŞİD’den geri alınmasından çok daha sonra neler yaşanacağı ve nasıl bir yönetimin kurulacağıdır.
Musul’un 8 bölgeye ayrılacağından söz edilmektedir. Ancak kesin olan iddia ise Musul’un yanı sıra Neynova, Sincar ve Telafer’in birer vilayete dönüşeceğidir. Musul’un Araplara, Neynova’nın Kürt ve Kildo-Asurilere, Sincar’ın Kürt ve Yezidilere, Telaferin ise Türkmenlere tahsis edileceğinden söz edilmektedir.
Şimdilik Musul operasyonunda DAEŞ tarafından orta düzey bir direniş olduğu görülmektedir. Özellikle DAEŞ militanlarının kontrollerindeki Neynova Ovasına bağlı köyleri mukavemet göstermeden terk etmelerinin ardından buralara Peşmergeler tarafından Kürt bayrakları dikilmektedir. Zaten Peşmergeler tarafından geri alınan köylerin şimdiden IKYB’ye katılımı sağlanmaktadır.
Önemli bir ayrıntı ise Musul’da DAEŞ’e karşı, Irak’ta Felluce, Suriye’de Membiç’te olduğu gibi 4 taraftan “360 Derece” kuşatma olmadı. Diğer taraftan Batı’da Telafer’e giden yolun açık olması düşündürücüdür. Musul’dan sonra esas DAEŞ direnişinin Telafer’de yaşanacağı kaygısını taşımaktayım. Bu hususta Telaferli Şii ve Sünni Liderler arasında acilen bir mutabakatın sağlanması, Türkiye’nin ABD idaresi ile diplomatik yolları kullanarak önlemlerin alınması ve tarafsız bir gücün orada konuşlandırılması yararlı olacaktır.
Hali hazırda Telafer’de yalnız Sünni Türkmenlerin bir bölümü bulunmakta geri kalanlar ise Irak’ta Bağdat, Necef, Kerbela ve Türkiye’de Ankara, İstanbul, Bursa başta olmak üzere diğer şehirlerde göç etmişlerdir. Bunların geri dönüşleri belirli prensip ve kurallar dahilinde sağlanmalıdır.

Dr. Cüneyt MENGÜ Yazarn dier yazlar (123)...

SOÇİ’den çıkanlar

Hits: 21

Devlet yönetmek için bilgi ve donanım yetmez , Devleti yöneteneler feraset sahibi olmalıdırlar…

Devam...

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Hits: 21

Türkiye’nin başkaneti Ankara’da 1997 yılında kurulan Türkmeneli Öğrenci Birliğ…

Devam...

Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu Meclisi Göreve Çağırdı

Hits: 29

Bağımsız Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu, Tuzhurmatu’da meydana gelen bombalı saldır…

Devam...

Tuzhurmatuda Patlama: 20 Ölü, 100 Yaralı

Hits: 68

Irak’ın Kerkük şehrinde bir pazar yerinde meydana gelen patlamada en az 20 kişinin hayatını …

Devam...

İsmail Serttürkmen ve “Ant olsun mavi asmanım sana”

Hits: 60

Irak’ta Türkmen Milli Marşının tarihine adını altın harflarla yazan usta Türkmen Şairi İ…

Devam...

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Yıldız Türkmenlerle buluştu

Hits: 60

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız, Irak'ın başkenti Bağdat'ta Türkmen aileler…

Devam...

'Musul-Kerkük belgelerine gözümüz gibi bakıyoruz'

Hits: 62

Osmanlı coğrafyası arşivleriyle ilgili tarihe ışık tutacak bir kongre yapacaklarını ifade e…

Devam...

Erbil'deki Türkmenler, siyasi geleceklerini görüştü

Hits: 72

-ITC Erbil Milletvekili Maruf:-'Gayrimeşru referandum sonrası yaşanan siyasi değişim sürecinde…

Devam...

Kerkük'te DAEŞ ile çatışma: 4 Türkmen asker şehit

Hits: 48

Kerkük'ün güney batısındaki Beşir Kasabası'nda dağlık araziye sığınan DAEŞ teröris…

Devam...

Türkmeneli dergi 117

Hits: 16

Devam...

Yazarn ok okunan

TÜRKİYE DARBOĞAZDA

Hits: 29373

Irak ve Suriye’de tüm taraflar DEAŞ’ın işgal ettiği toprakların temizlenmesinin ardından …

Devam...

IRAK MUTABAKATI VE TÜRKMENLER

Hits: 26472

1926’da Türkiye, İngiltere ve Irak hükümetleri arasında Ankara Antlaşması’nın imzalandı…

Devam...

BÖLÜNME TARTIŞMALARI

Hits: 26095

1991’de BM kararıyla Güvenli Bölge adı altında Irak’ın kuzeyinde kurulan Irak Kürt Bölge…

Devam...

RAKKA’YA ARA MI VERİLDİ?

Hits: 25357

16 Mayıs Washington zirvesi sırasında ve öncesinde yaşananlar sürpriz olmadı. Ankara’nın s…

Devam...

GÜVENLİ Mİ YOKSA ÖZERK Mİ BÖLGELER?

Hits: 24253

Tampon, Güvenli ve Özerk Bölge kavramları arasında terminolojik, içerik ve amaç yönünden bi…

Devam...