1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-11-22
Facebook Twitter Youtube

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

─░smail Sertt├╝rkmen ve ÔÇťAnt olsun mavi asman─▒m sanaÔÇŁ

Dr. C├╝neyt Meng├╝


Yakla┼č─▒k bir y─▒ldan fazlad─▒r s├Âz├╝ edilen ve IrakÔÇÖ─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda pazarl─▒─č─▒ yap─▒lan Musul operasyonu, ABDÔÇÖnin ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde birka├ž g├╝n ├Ânce devreye girdi. DAE┼× hikayesi ile b├Âlgede T├╝rkiyeÔÇÖnin kabullenemeyece─či farkl─▒ durumlar─▒n yarat─▒lmas─▒ ve me┼čhur Musul-Kerk├╝k meselesinden kaynaklanan tarihsel kayg─▒ sebebiyle hava harekat─▒ gibi baz─▒ d├╝zeltmeler yap─▒lsa da T├╝rkiye, koalisyon d─▒┼č─▒nda tutulmu┼čtur.
T├╝rkiye her ne kadar 1926ÔÇÖdan g├╝n├╝m├╝ze kadar ne Irak ne de Suriye topraklar─▒nda g├Âz├╝ olmad─▒─č─▒ y├Ân├╝nde a├ž─▒klamalarda bulunmu┼č olsa da MusulÔÇÖdan ne zaman s├Âz edilse Irakl─▒lar ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada 1923ÔÇÖden beri sanki T├╝rkiye, Musul ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝ i┼čgal edecekmi┼č gibi devam eden kayg─▒ bir ─░ngiliz miras─▒ olarak zihinlere yerle┼čmi┼čtir.
Bu kayg─▒, 2003ÔÇÖde 1 Mart tezkeresinde ya┼čand─▒─č─▒ gibi halen de Musul operasyonunda da devam etmektedir. Ankara, Musul operasyonu yap─▒lmadan ├Ânce senaryoyu okumu┼č olsa gerek ki ilk defa resmi a─č─▒zdan (Cumhurba┼čkan─▒ taraf─▒ndan) Lozan ve Misak-─▒ Milliden s├Âz edilmi┼č, Lozan zafer mi hezimet mi yorumlar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
├ľncelikle Musul, LozanÔÇÖda daha g├Âr├╝┼čmeler ba┼člamadan 31 Ekim 1918ÔÇÖde imzalanan Mondros M├╝tarekesinin ard─▒ndan ─░ngilizler taraf─▒ndan i┼čgal edilmi┼čtir. Musul meselesi, Lozan g├Âr├╝┼čmelerinde ├ž─▒kmaz bir hal ald─▒─č─▒ i├žin konferans program─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kar─▒ld─▒ ve antla┼čman─▒n 3. Maddesinin 2. F─▒kras─▒nda ÔÇśÔÇÖMusul meselesi T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda 9 ay i├žerisinde yap─▒lacak g├Âr├╝┼čmelerde sonuca var─▒lamad─▒─č─▒ takdirde Milletler Cemiyeti Meclisine g├Ât├╝r├╝lecektirÔÇÖÔÇÖ h├╝km├╝ yer alm─▒┼čt─▒r. ├ľte yandan T├╝rk heyetinin ─▒srarlar─▒ sonucunda antla┼čman─▒n 16. Maddesinde ├Ânlem al─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.
Lozan Antla┼čmas─▒n─▒n 16. Maddesiyle ilgili farkl─▒ yorumlar yap─▒lmaktad─▒r. 16. Maddede, ÔÇťT├╝rkiye, Musul ve Kerk├╝k topraklar─▒ ├╝zerindeki egemenli─činden vazge├žmi┼č olsa da bu topraklar─▒n gelece─či ilgililerce d├╝zenlenmi┼č veya d├╝zenlenecektirÔÇŁ h├╝km├╝ne istinaden baz─▒ g├Âr├╝┼člere g├Âre T├╝rkiyeÔÇÖnin onay─▒ olmadan Musul ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n stat├╝s├╝ de─či┼čtirilemez. Di─čer bir g├Âr├╝┼č ise Dan─▒┼čtay ├╝yesi Sn. Ali Karamahmut 19 Eyl├╝l 2014 tarihli makalesinde ÔÇśÔÇÖT├╝rkiyeÔÇÖnin K─▒br─▒s sorunundan haberdar olmad─▒─č─▒ 1950ÔÇÖli y─▒llarda zor ┼čartlarda kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalan ─░ngiltereÔÇÖnin Lozan 16. Maddesine dayanarak T├╝rkiyeÔÇÖyi K─▒br─▒s meselesinin i├žine ├žekti─čiÔÇÖÔÇÖ yer almaktad─▒r. S├Âz konusu yazara g├Âre ayn─▒ hukuki zemin Musul, Kerk├╝k ve IrakÔÇÖ─▒n kuzeyi i├žin de mevcuttur. Yani T├╝rkiye ile s─▒n─▒r─▒ olan b├Âlgelerde yeni devletler, stat├╝ler ortaya ├ž─▒kamaz.
Lozan g├Âr├╝┼čmelerinin en tart─▒┼čmal─▒ ve heyecanl─▒ b├Âl├╝m├╝n├╝ Musul-Kerk├╝k meselesi te┼čkil etmi┼čtir. T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde her iki taraf─▒n birbirlerine alenen veya ├╝st├╝ kapal─▒ sava┼č tehdidinde bulunmalar─▒na ra─čmen do─čabilecek bir sava┼č─▒ her ikisi de g├Âze alamam─▒┼člard─▒r. Zaman zaman konferansta ┼čiddetli tart─▒┼čmalar meydana gelmi┼č ve hatta g├Âr├╝┼čmeler birka├ž defa kesintiye u─čram─▒┼čt─▒r. B├Âylece ge├žen s├╝re i├žinde yap─▒lan masa oyunlar─▒ ve politik manevralar sonucunda Musul, 5 Haziran 1926ÔÇÖda ─░ngilizlere terk edilmi┼čtir. LozanÔÇÖda T├╝rkiye ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ elde etmi┼č ve cumhuriyetin kurulu┼čunu uluslararas─▒ alanda tescil edilmi┼čtir. Kim ne derse desin Lozan zafer de─čilse kesinlikle hezimet de─čildir.
Halen devam etmekte olan Musul operasyonuna gelince AnkaraÔÇÖn─▒n sert duru┼ču ve tutumu b├Âlgede cereyan eden olaylar ve oyunlar ├╝zerinde etkili olmaktad─▒r.
DAE┼× militanlar─▒, Musul civar─▒ndaki k├Âyleri direnmeden peyderpey terk etmektedir. Ancak, d├╝n HavinceÔÇÖde konu┼članan DAE┼× militanlar─▒n─▒n Kerk├╝kÔÇÖe sald─▒r─▒da bulunmalar─▒ MusulÔÇÖda meydana gelebilecek direni┼čin i┼čaretidir. ┼×ayet DAE┼× ka├ž─▒┼člar─▒ hareketin merkezi MusulÔÇÖda devam ederse en b├╝y├╝k insani trajedi TelaferÔÇÖde ya┼čanacakt─▒r. G├Â├žler ba┼člad─▒ bile. Di─čer taraftan MusulÔÇÖun bat─▒s─▒nda yer alan SincarÔÇÖda PKKÔÇÖn─▒n defacto durumu ve Kerk├╝kÔÇÖe keskin ni┼čanc─▒lar g├Ândermesi d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r.
Yap─▒lan bu oyunlar T├╝rkmenlerin ba┼č─▒na patlayabilir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (123)...

T├╝rkmen Milletvekili Niyazi Mimaro─člu Meclisi G├Âreve ├ça─č─▒rd─▒

Hits: 22

Ba─č─▒ms─▒z T├╝rkmen Milletvekili Niyazi Mimaro─člu, TuzhurmatuÔÇÖda meydana gelen bombal─▒ sald─▒r─…

Devamř...

Tuzhurmatuda Patlama: 20 ├ľl├╝, 100 Yaral─▒

Hits: 60

IrakÔÇÖ─▒n Kerk├╝k ┼čehrinde bir pazar yerinde meydana gelen patlamada en az 20 ki┼činin hayat─▒n─▒ …

Devamř...

─░smail Sertt├╝rkmen ve ÔÇťAnt olsun mavi asman─▒m sanaÔÇŁ

Hits: 55

IrakÔÇÖta T├╝rkmen Milli Mar┼č─▒n─▒n tarihine ad─▒n─▒ alt─▒n harflarla yazan usta T├╝rkmen ┼×airi ─░…

Devamř...

T├╝rkiye'nin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Y─▒ld─▒z T├╝rkmenlerle bulu┼čtu

Hits: 59

T├╝rkiye'nin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Fatih Y─▒ld─▒z, Irak'─▒n ba┼čkenti Ba─čdat'ta T├╝rkmen aileler…

Devamř...

'Musul-Kerk├╝k belgelerine g├Âz├╝m├╝z gibi bak─▒yoruz'

Hits: 60

Osmanl─▒ co─črafyas─▒ ar┼čivleriyle ilgili tarihe ─▒┼č─▒k tutacak bir kongre yapacaklar─▒n─▒ ifade e…

Devamř...

Erbil'deki T├╝rkmenler, siyasi geleceklerini g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 71

-ITC Erbil Milletvekili Maruf:-'Gayrime┼čru referandum sonras─▒ ya┼čanan siyasi de─či┼čim s├╝recinde…

Devamř...

Kerk├╝k'te DAE┼× ile ├žat─▒┼čma: 4 T├╝rkmen asker ┼čehit

Hits: 44

Kerk├╝k'├╝n g├╝ney bat─▒s─▒ndaki Be┼čir Kasabas─▒'nda da─čl─▒k araziye s─▒─č─▒nan DAE┼× ter├Âris…

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 117

Hits: 16

Devamř...

T├╝rkmeneli G├╝ncesi ekim 2017

Hits: 12

Devamř...

Irak'ta 7,3 b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde deprem! ├ľl├╝ say─▒s─▒ art─▒yor...

Hits: 44

Kerk├╝k, Erbil ve Ba─čdat'ta da ├žok ┼čiddetli hissedilen deprem T├╝rkiye'nin Do─ču ve G├╝neydo─ču i…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├ťRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 29080

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE T├ťRKMENLER

Hits: 26440

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

B├ľL├ťNME TARTI┼×MALARI

Hits: 26082

1991ÔÇÖde BM karar─▒yla G├╝venli B├Âlge ad─▒ alt─▒nda IrakÔÇÖ─▒n kuzeyinde kurulan Irak K├╝rt B├Âlge…

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 25048

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ├Âncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

G├ťVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 24192

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B├Âlge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y├Ân├╝nden bi…

Devamř...