1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-08-13
Facebook Twitter Youtube

LOZAN VE MUSUL OPERASYONU

Bas─▒n Bildirisi

Dr. C├╝neyt Meng├╝


Yakla┼č─▒k bir y─▒ldan fazlad─▒r s┘Éz├╝ edilen ve IrakÔÇÖ─▒n i├žinde ve d─▒┼č─▒nda pazarl─▒─č─▒ yap─▒lan Musul operasyonu, ABDÔÇÖnin ┘Énc├╝l├╝─č├╝nde birka├ž g├╝n ┘Énce devreye girdi. DAE┼× hikayesi ile b┘Élgede T├╝rkiyeÔÇÖnin kabullenemeyece─či farkl─▒ durumlar─▒n yarat─▒lmas─▒ ve me┼čhur Musul-Kerk├╝k meselesinden kaynaklanan tarihsel kayg─▒ sebebiyle hava harekat─▒ gibi baz─▒ d├╝zeltmeler yap─▒lsa da T├╝rkiye, koalisyon d─▒┼č─▒nda tutulmu┼čtur.
T├╝rkiye her ne kadar 1926ÔÇÖdan g├╝n├╝m├╝ze kadar ne Irak ne de Suriye topraklar─▒nda g┘Éz├╝ olmad─▒─č─▒ y┘Én├╝nde a├ž─▒klamalarda bulunmu┼č olsa da MusulÔÇÖdan ne zaman s┘Éz edilse Irakl─▒lar ba┼čta olmak ├╝zere d├╝nyada 1923ÔÇÖden beri sanki T├╝rkiye, Musul ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝ i┼čgal edecekmi┼č gibi devam eden kayg─▒ bir ─░ngiliz miras─▒ olarak zihinlere yerle┼čmi┼čtir.
Bu kayg─▒, 2003ÔÇÖde 1 Mart tezkeresinde ya┼čand─▒─č─▒ gibi halen de Musul operasyonunda da devam etmektedir. Ankara, Musul operasyonu yap─▒lmadan ┘Énce senaryoyu okumu┼č olsa gerek ki ilk defa resmi a─č─▒zdan (Cumhurba┼čkan─▒ taraf─▒ndan) Lozan ve Misak-─▒ Milliden s┘Éz edilmi┼č, Lozan zafer mi hezimet mi yorumlar─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r.
├ľncelikle Musul, LozanÔÇÖda daha g┘Ér├╝┼čmeler ba┼člamadan 31 Ekim 1918ÔÇÖde imzalanan Mondros M├╝tarekesinin ard─▒ndan ─░ngilizler taraf─▒ndan i┼čgal edilmi┼čtir. Musul meselesi, Lozan g┘Ér├╝┼čmelerinde ├ž─▒kmaz bir hal ald─▒─č─▒ i├žin konferans program─▒n─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kar─▒ld─▒ ve antla┼čman─▒n 3. Maddesinin 2. F─▒kras─▒nda ÔÇśÔÇÖMusul meselesi T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda 9 ay i├žerisinde yap─▒lacak g┘Ér├╝┼čmelerde sonuca var─▒lamad─▒─č─▒ takdirde Milletler Cemiyeti Meclisine g┘Ét├╝r├╝lecektirÔÇÖÔÇÖ h├╝km├╝ yer alm─▒┼čt─▒r. ├ľte yandan T├╝rk heyetinin ─▒srarlar─▒ sonucunda antla┼čman─▒n 16. Maddesinde ┘Énlem al─▒nmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.
Lozan Antla┼čmas─▒n─▒n 16. Maddesiyle ilgili farkl─▒ yorumlar yap─▒lmaktad─▒r. 16. Maddede, ÔÇťT├╝rkiye, Musul ve Kerk├╝k topraklar─▒ ├╝zerindeki egemenli─činden vazge├žmi┼č olsa da bu topraklar─▒n gelece─či ilgililerce d├╝zenlenmi┼č veya d├╝zenlenecektirÔÇŁ h├╝km├╝ne istinaden baz─▒ g┘Ér├╝┼člere g┘Ére T├╝rkiyeÔÇÖnin onay─▒ olmadan Musul ve Kerk├╝kÔÇÖ├╝n stat├╝s├╝ de─či┼čtirilemez. Di─čer bir g┘Ér├╝┼č ise Dan─▒┼čtay ├╝yesi Sn. Ali Karamahmut 19 Eyl├╝l 2014 tarihli makalesinde ÔÇśÔÇÖT├╝rkiyeÔÇÖnin K─▒br─▒s sorunundan haberdar olmad─▒─č─▒ 1950ÔÇÖli y─▒llarda zor ┼čartlarda kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalan ─░ngiltereÔÇÖnin Lozan 16. Maddesine dayanarak T├╝rkiyeÔÇÖyi K─▒br─▒s meselesinin i├žine ├žekti─čiÔÇÖÔÇÖ yer almaktad─▒r. S┘Éz konusu yazara g┘Ére ayn─▒ hukuki zemin Musul, Kerk├╝k ve IrakÔÇÖ─▒n kuzeyi i├žin de mevcuttur. Yani T├╝rkiye ile s─▒n─▒r─▒ olan b┘Élgelerde yeni devletler, stat├╝ler ortaya ├ž─▒kamaz.
Lozan g┘Ér├╝┼čmelerinin en tart─▒┼čmal─▒ ve heyecanl─▒ b┘Él├╝m├╝n├╝ Musul-Kerk├╝k meselesi te┼čkil etmi┼čtir. T├╝rkiye ile ─░ngiltere aras─▒nda yap─▒lan g┘Ér├╝┼čmelerde her iki taraf─▒n birbirlerine alenen veya ├╝st├╝ kapal─▒ sava┼č tehdidinde bulunmalar─▒na ra─čmen do─čabilecek bir sava┼č─▒ her ikisi de g┘Éze alamam─▒┼člard─▒r. Zaman zaman konferansta ┼čiddetli tart─▒┼čmalar meydana gelmi┼č ve hatta g┘Ér├╝┼čmeler birka├ž defa kesintiye u─čram─▒┼čt─▒r. B┘Éylece ge├žen s├╝re i├žinde yap─▒lan masa oyunlar─▒ ve politik manevralar sonucunda Musul, 5 Haziran 1926ÔÇÖda ─░ngilizlere terk edilmi┼čtir. LozanÔÇÖda T├╝rkiye ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ elde etmi┼č ve cumhuriyetin kurulu┼čunu uluslararas─▒ alanda tescil edilmi┼čtir. Kim ne derse desin Lozan zafer de─čilse kesinlikle hezimet de─čildir.
Halen devam etmekte olan Musul operasyonuna gelince AnkaraÔÇÖn─▒n sert duru┼ču ve tutumu b┘Élgede cereyan eden olaylar ve oyunlar ├╝zerinde etkili olmaktad─▒r.
DAE┼× militanlar─▒, Musul civar─▒ndaki k┘Éyleri direnmeden peyderpey terk etmektedir. Ancak, d├╝n HavinceÔÇÖde konu┼članan DAE┼× militanlar─▒n─▒n Kerk├╝kÔÇÖe sald─▒r─▒da bulunmalar─▒ MusulÔÇÖda meydana gelebilecek direni┼čin i┼čaretidir. ┼×ayet DAE┼× ka├ž─▒┼člar─▒ hareketin merkezi MusulÔÇÖda devam ederse en b├╝y├╝k insani trajedi TelaferÔÇÖde ya┼čanacakt─▒r. G┘É├žler ba┼člad─▒ bile. Di─čer taraftan MusulÔÇÖun bat─▒s─▒nda yer alan SincarÔÇÖda PKKÔÇÖn─▒n defacto durumu ve Kerk├╝kÔÇÖe keskin ni┼čanc─▒lar g┘Éndermesi d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝d├╝r.
Yap─▒lan bu oyunlar T├╝rkmenlerin ba┼č─▒na patlayabilir.

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (135)...

Kerk├╝k Vakf─▒ndan Bir ├ça─čr─▒

Hits: 26

Y─▒llard─▒r T├╝rkmen halk─▒n─▒n me┼čru haklar─▒n─▒ gasp etmeye kalk─▒┼čan cihetler bir kez daha ┼čai…

Devamř...

Bas─▒n Bildirisi

Hits: 25

12 May─▒s 2018 se├žiminde ya┼čanan b├╝y├╝k ihlalleri ve sahtek├órl─▒klar─▒ video kay─▒tlar─▒yla ayan…

Devamř...

T├╝rkmen lider Salihi'den se├žim sonu├žlar─▒na tepki

Hits: 22

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Ba┼čkan─▒ Er┼čet Salihi, ├╝lkede yap─▒lan se├žimlere ili┼čkin elle say─▒…

Devamř...

T├╝rkmen lider Er┼čat Salihi, ─░ran'─▒n Erbil Ba┼čkonsolosu ile g├Âr├╝┼čt├╝

Hits: 37

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi d├╝n, Kerk├╝k'teki makam─▒nda ─░ran'─▒n Er…

Devamř...

Irak'taki T├╝rkmen il├žesi 15 y─▒l aradan sonra istikrara kavu┼čtu

Hits: 71

Irak'─▒n Salahaddin vilayetine ba─čl─▒ T├╝rkmen Tuzhurmatu il├žesi, Pe┼čmerge ve siyasi partilere ai…

Devamř...

B├╝y├╝k T├╝rkmen ┼×airi Ali Marufo─člu Hakka Y├╝r├╝d├╝

Hits: 64

T├╝rkmen k├╝lt├╝r tarihinin parlak sayfalar─▒nda geni┼č yer alan, T├╝rkmenelinin zengin k├╝lt├╝r mer…

Devamř...

T├╝rkmen ├ľ─črencilere Muratpa┼ča Belediyesi Kucak A├žt─▒

Hits: 28

Irak T├╝rkmen Birli─či ve Dayan─▒┼čma Derne─či ile T├╝rkmen ─░zcilik FederasyonuÔÇÖnca, T├╝rkmen ├Â─…

Devamř...

H├ťRM├ťZ BO─×AZI, PETROL├ťN VAZGE├ç─░LMEZ KOR─░DORUDUR

Hits: 95

ABD, d├╝nyada ├Âng├Ârd├╝─č├╝ stratejik politikalar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin zaman zaman uluslara…

Devamř...

Tuzhurmatu'ya 15 y─▒l aradan sonra T├╝rkmen kaymakam atand─▒

Hits: 93

Irak'ta T├╝rkmenlerin yo─čunlukta ya┼čad─▒─č─▒ Salahaddin vilayetinin Tuzhurmatu il├žesine, 2003'ten…

Devamř...

T├╝rkmen ├ľ─črencilerden Sel├žuk ├ťniversitesiÔÇÖne Ziyaret

Hits: 83

T├╝rkmen ├ľ─črencilerden Sel├žuk ├ťniversitesiÔÇÖne ZiyaretT├╝rkmeneli Dernekler Federasyonu Genel B…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38487

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36485

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 32466

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29465

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28603

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...