1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-07-19
Facebook Twitter Youtube

Siyasi Yorgunluk ve Irak T├╝rkmenleri

Mahir Nakip


Siyasi Yorulman─▒n Temelleri

─░bn-i Haldun Devlet isimli kitab─▒nda bir devletin ayakta durmas─▒n─▒, bir peygambere iman etme derecesine ba─člamaktad─▒r. Devletin bekas─▒n─▒ da din├« asabiyetle ili┼čkilendirmektedir. Ancak devletlerin ne kadar sa─člam olursa olsun, insan gibi, belli bir ┘Émr├╝ oldu─čunu s┘Éyler: Do─čar, geli┼čir, olgunla┼č─▒r ve ┘Él├╝r. Bu kaidenin istisnalar─▒ elbette vard─▒r. Bir ├žok g├╝├žl├╝ devlet, sava┼čta ba┼čka bir devlete yenildi─či i├žin tarih sahnesinden silinmi┼čtir. ├çin ─░mparatorlu─ču 2123 y─▒l, Do─ču Roma 1058 y─▒l, Bat─▒ Roma 844 y─▒l, Osmanl─▒ 624 y─▒l ve Abbasiler 508 y─▒l h├╝k├╝m s├╝rm├╝┼člerdir. ┘Ç├ž├╝ AsyaÔÇÖda ikisi AvrupaÔÇÖda kurulmu┼č olan bu devletlerin hepsi be┼čli s├╝re├žten ge├žmi┼č ve tarihin karanl─▒k dehlizlerine g┘Ém├╝lm├╝┼čt├╝r.

Halihaz─▒rda mevcut olan devletlerin bu kadar uzun ya┼čamalar─▒n─▒n ihtimali zay─▒ft─▒r. Bunu siyaset bilimi literat├╝r├╝ne yeni girmi┼č bir terimle izah etmek m├╝mk├╝nd├╝r: Siyasi yorgunluk. Yukar─▒da s─▒ralanan be┼č muhte┼čem imparatorluk, asl─▒nda bir g├╝nde ├ž┘Ékmedi. Hepsinin ├ž┘Ék├╝┼č├╝ en an y├╝z y─▒l s├╝rd├╝. Dolay─▒s─▒yla her ├ž┘Ék├╝┼čten ┘Énce mutlaka bir yorulma d┘Énemi ge├žirdi. Yani nas─▒l ki bir devletin y├╝kseli┼či bir istihale ise, ├ž┘Ék├╝┼č de ┘Éylesine bir istihaledir. Bu devletler ya tarihe kar─▒┼čt─▒ ve yok oldu gitti, ya da ba┼čka bir devlet do─čurdu. Osmanl─▒ devletinin son y├╝z y─▒l─▒ ger├žekten sanc─▒l─▒ bir y├╝zy─▒l olmu┼čtur. S─▒k s─▒k padi┼čahlar de─či┼čmi┼č, bol sava┼člar olmu┼č, toprak kayb─▒ artm─▒┼č, sava┼ča bilen n├╝fus git gide azalm─▒┼č, sosyal tefess├╝h ba┼č g┘Éstermi┼č; k─▒sacas─▒ toplum ve ona ba─čl─▒ olarak siyaset yorulmu┼čtur.

20. As─▒rdan ba┼člayarak d├╝nya n├╝fusu, silahlanma, teknolojik geli┼čme ve haberle┼čme imkanlar─▒ ciddi art─▒┼č g┘Éstermi┼čtir. Yerk├╝re b├╝y├╝medi─čine g┘Ére, n├╝fus, silahlanma, teknoloji ve haberle┼čme artt─▒k├ža hem devletlerin ┘Émr├╝ azalmakta hem de ├ž┘Ék├╝┼č s├╝releri k─▒salmaktad─▒r. Yani ters orant─▒l─▒ bir illiyet ili┼čkisi s┘Éz konusu olmu┼čtur. Bu ufalma ve daralman─▒n nereye kadar devam edece─čini tahmin etmek do─črusu muhaldir.

Devletleri milletler, halklar ve neticede insanlar olu┼čturdu─ču i├žin, onlar da bu yorulmadan nasiplerini almaktad─▒r. Sonu├žta karga┼čal─▒ bir ortam do─čmakta, ter┘Ér ba┼č g┘Éstermekte ve insanlar g┘É├ž etmek zorunda kalmaktad─▒r. IrakÔÇÖtaki patlamalar, ┘Éld├╝rmeler, insan ka├ž─▒rmalar, i┼čsizlik, g├╝vensizlik, temel hizmetlerin yoklu─ču hepsi insanlar─▒n ├╝lkeyi terk etmesine yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bu da siyasi yorulman─▒n ┘Énemli bir tezah├╝r├╝d├╝r.



T├╝rkmenler de Yorgun...



Bence siyasi yorulmaya en g├╝zel ┘Érnek Irak T├╝rkmenleridir. 1918 y─▒l─▒ndan beri var olma m├╝cadelesi veriyorlar. H├ól├ó bir sonu├ž alabilmi┼č de─čiller. ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒ i┼čgal etti─činde ┬ĘOsmanl─▒ ahfad─▒┬Ę diye T├╝rkmenleri d─▒┼člad─▒; Kraliyet geldi T├╝rkmenÔÇÖi Arapla┼čt─▒rmaya ba┼člad─▒; cumhuriyet geldi bu sefer ┬Ępotansiyel T├╝rkiye yanl─▒s─▒ diye┬Ę T├╝rkmenÔÇÖi asimile etmeye ├žal─▒┼čt─▒; Saddam iktidar─▒ ele ge├žirdi, T├╝rkmenleri yok etmeyi planlad─▒; ABD himayesinde K├╝rtler geldi T├╝rkmenlerin topraklar─▒n─▒ ele ge├žirmeye ba┼člad─▒; ┼×ii Araplar y┘Énetime geldi T├╝rkmenleri yok saymaya ba┼člad─▒. Ve bir as─▒r b┘Éyle herc├╝mer├ž i├žerisinde ge├žti. Bu s├╝re zarf─▒nda binlercesi y─▒ld─▒ K├╝rtle┼čmeyi, y├╝z binlercesi usand─▒ Arapla┼čmay─▒ ve on binlercesi b─▒kt─▒ yurdunu terk etmeyi se├žti. Bu da siyasi yorulman─▒n birinci y├╝z├╝d├╝r.

Kimse T├╝rkmenleri tembellikle, korkakl─▒kla, b┘Él├╝nm├╝┼čl├╝kle, Arapla┼čmay─▒ ya da K├╝rtle┼čmeyi kabul etmekle veya yurdunu terk etmekle ele┼čtirmesin. B├╝t├╝n bu mezalime ra─čmen bir as─▒r ayakta kalabilmek, T├╝rk├že konu┼čabilmek, Irak Parlamentosuna girebilmek, T├╝rkiye T├╝rk├žesiyle okul a├žabilmek b├╝y├╝k bir ba┼čar─▒d─▒r. Gerisi T├╝rkmenlerin boyunu a┼čmaktad─▒r. Nas─▒l ki bir ceylan yavrusunu aslana kapt─▒r─▒nca, ┘Énce bekler ve yavrusunun tamamen ┘Éld├╝─č├╝nden emin olunca yoluna devam ederse, IrakÔÇÖta kalan T├╝rkmenler de ┘Éylesine zayiatlar vererek yoluna devam etmektedir. Yurtta kalan kaderine boyun e─čmekte, yurttan ka├žanlar velvelesiz, sakin ve belki de siyasetten uzak bir hayat s├╝rd├╝rmeyi tercih etmektedir. Yurt i├žinde kalanlar bir-iki nesil sonra ┘Én├╝ne konulan ├ž┘Éz├╝me (kerhen de olsa) raz─▒ olacak, yurt d─▒┼č─▒nda olan da (yine) bir-iki nesil sonra oldu─ču toplumun kal─▒b─▒n─▒ alarak potas─▒nda eriyip gidecektir. Bu da siyasi yorgunlu─čun ┘Éteki y├╝z├╝d├╝r.



Yorulma Ne Getirir?



Siyasi yorulmalar─▒n sonu hay─▒rla bitebildi─či gibi ┼čerle de bitebilir. Baz─▒ devletler ├ž┘Ék├╝nce yerlerine daha yeni, ├ža─čda┼č ve dinamik devletler ├ž─▒kabiliyor. Osmanl─▒dan sonra T├╝rk CumhuriyetiÔÇÖnin ve Sovyetler Birli─činden sonra Rusya FederasyonuÔÇÖnun do─čmas─▒ buna do─čru birer ┘Érnektir. Siyasi yorulma toplumlarda da ya yeni bir dinamizm ya da ├ž┘Éz├╝lme getiriyor. Lider de─či┼čtirme, yeniden ├╝lk├╝le┼čme, y┘Éntem de─či┼čtirme siyasi yorgunluktan do─čabilecek m├╝sbet sonu├žlard─▒r. Ancak bunlar─▒n olabilmesi i├žin ┼čartlar─▒n elveri┼čli olmas─▒ gerekiyor. Mesela Bosna-HersekÔÇÖde uluslararas─▒ g├╝├žlerin m├╝dahalesi ve Aliya ─░zzet gibi bir liderin peyda olmas─▒ Balkanlarda ve bahusus Bosna-HersekÔÇÖte M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kurtarm─▒┼čt─▒r. Di─čer taraftan muhte┼čem End├╝l├╝s medeniyetinin ├ž┘Ékmesi ve bug├╝n GranadaÔÇÖda (tarihi binalar hari├ž) M├╝sl├╝manl─▒ktan, pek iz kalmamas─▒ menfi bir ┘Érnektir.

G├╝n├╝m├╝zde Erbil ve Halep bu ┼čans─▒z ┼čehirlerden biridir. Kerk├╝k de b┘Éyle olmaya namzettir. Carablus, Telafer, Tuzhurmatu ┼čehirlerini ve halklar─▒n─▒ da siyaseten yorgunlar s─▒ras─▒na katmak m├╝mk├╝nd├╝r. Ak─▒betleri de me├žhuld├╝r. IrakÔÇÖta ve SuriyeÔÇÖde T├╝rkmenler ve ┼čehirleri ger├žekten bitkin ve bezgin bir haldedir. Onlar Begovi├ž ya da Denkta┼č gibi birer lider beklerken, hamiyetli ve adil uluslararas─▒ bir g├╝c├╝n m├╝dahalesi olmadan sa─čl─▒kl─▒ bir sonu├ž elde edilemez.

21. as─▒rda siyasi yorgunluk sendromu sadece T├╝rkmenleri de─čil, Ortado─čuyu saraca─ča benziyor...

Mahir Nakip Yazarřn di­er yazřlarř (50)...

Kerk├╝k'te 9 patlama: 17 ki┼či yaraland─▒

Hits: 47

Kerk├╝k kentinde pe┼č pe┼če 9 patlama ger├žekle┼čti─či ├Â─črenildi. Yerel kaynaklardan al─▒nan bilgi…

Devamř...

Kerk├╝k Havaliman─▒ a─čustos ay─▒nda a├ž─▒lacak

Hits: 77

Kerk├╝k Valisi Rakan el-Cuburi, Kerk├╝k Havaliman─▒'n─▒n gelecek a─čustos ay─▒nda u├žu┼člara a├ž─▒la…

Devamř...

IRAKÔÇÖTA OTOR─░TE KR─░Z─░

Hits: 31

Irakl─▒lar─▒n b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─ču 12 May─▒sÔÇÖta yap─▒lan genel se├žimlere hile ve usuls├╝zl├╝k…

Devamř...

1959 KATL─░AMI,NES─░LLER BOYUNCA HAFIZADAN S─░L─░NMEYECEK

Hits: 57

T├╝rkmenlerin maruz kald─▒─č─▒ 1959 Kerk├╝k Katliam─▒ÔÇÖn─▒n 59. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ m├╝nasebeti nedeniyl…

Devamř...

Salihi: T├╝rkmen gencinin T├╝rkiye Burslar─▒na kabul edilmedi─čini biliyoruz

Hits: 119

Bug├╝nlerde, Irak dahil pek ├žok ├╝lkeden gencin T├╝rkiye'de y├╝ksek ├Â─čretimde e─čitim almas─▒ ama…

Devamř...

'Gaye b├Âlgeyi T├╝rkmen varl─▒─č─▒ndan ar─▒nd─▒rmakt─▒, hesap tutmad─▒'

Hits: 264

Kerk├╝k Vakf─▒ Ba┼čkan─▒ Er┼čat H├╝rm├╝zl├╝, "Gaye T├╝rkmenleri y─▒ld─▒rmak, korkutmak ve Kerk├╝k il…

Devamř...

Kerk├╝k'te oylar─▒ ├žalanlar─▒ asla affetmeyiz

Hits: 38

Irak Ba┼čbakan─▒ ─░badi, "Kerk├╝k'te elle say─▒m sonu├žlar─▒ ne olursa olsun oylar─▒ ├žalanlar─▒ asl…

Devamř...

Kerk├╝k'te 8 ayda 22 T├╝rkmen ├Âld├╝r├╝ld├╝

Hits: 48

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde son d├Ânemde T├╝rkmenlere y├Ânelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerk├╝k'te …

Devamř...

Kerk├╝k Havaliman─▒ u├žu┼člara a├ž─▒lacak

Hits: 57

Irak Ula┼čt─▒rma Bakan─▒ Kaz─▒m Fincan el-Hamami, Kerk├╝k Havaliman─▒'ndan ├Ân├╝m├╝zdeki iki hafta i…

Devamř...

Bir As─▒rd─▒r Suriye ve Irak bir T├╝rkmen Yurdu.!

Hits: 93

Irak ve SuriyeÔÇÖde devam eden etnik ve mezhepsel ├žat─▒┼čma y─▒llarca s├╝rse bile, sonunda siyasi c…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

Kerk├╝k ┘Çzerinden T├╝rkiyeÔÇÖye Mesaj Var

Hits: 33763

Y─▒llard─▒r Kerk├╝kÔÇÖte valilik yapan Amerikan vatanda┼č─▒ Necmettin Kerim durup dururken Bir karar…

Devamř...

T├╝rkiyeÔÇÖnin Irak Politikas─▒ndaki Hatalar─▒

Hits: 29686

Ge├žmi┼č, Gelece─či Belirler... ├ľnceki yaz─▒lar─▒m─▒zda 1 Mart TezkeresiÔÇÖnin do─čurdu─ču olumsuz…

Devamř...

T┘ÇRKMENLER─░N CUMHURBA┼×KANI ERDO─×ANÔÇÖI Z─░YARET─░NDEN YANSIMALAR

Hits: 29051

─░┼čin Geli┼čimi T├╝rkiye Cumhuriyeti Cumhurba┼čkan─▒ ERDO─×AN, Irak T├╝rkmen siyaset├žilerini Ank…

Devamř...

T├╝rkmeneliÔÇÖnden.. T├╝rkÔÇÖ├╝n dilinden B─░LGE VE B─░LG─░N K─░┼×─░ ATA TERZ─░BA┼×I

Hits: 25156

Eski T├╝rklerde ├╝├ž kutlu ┼čahsiyet g┘Éze ├žarpar: Han (Ka─čan), ┼×aman, Bilge. Han, devleti y┘Énet…

Devamř...

HA┼×D ┼×AAB─░ VE T┘ÇRKMENLER

Hits: 24391

ABD, ordusu ile bir ├╝lkeye girip ba┼čar─▒ ile ├ž─▒kt─▒─č─▒ hi├ž bir ├╝lke yoktur; VietnamÔÇÖdan yen…

Devamř...