1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2017-08-22
Facebook Twitter Youtube

Siyasi Yorgunluk ve Irak T├╝rkmenleri

Mahir Nakip


Siyasi Yorulman─▒n Temelleri

─░bn-i Haldun Devlet isimli kitab─▒nda bir devletin ayakta durmas─▒n─▒, bir peygambere iman etme derecesine ba─člamaktad─▒r. Devletin bekas─▒n─▒ da din├« asabiyetle ili┼čkilendirmektedir. Ancak devletlerin ne kadar sa─člam olursa olsun, insan gibi, belli bir ├Âmr├╝ oldu─čunu s├Âyler: Do─čar, geli┼čir, olgunla┼č─▒r ve ├Âl├╝r. Bu kaidenin istisnalar─▒ elbette vard─▒r. Bir ├žok g├╝├žl├╝ devlet, sava┼čta ba┼čka bir devlete yenildi─či i├žin tarih sahnesinden silinmi┼čtir. ├çin ─░mparatorlu─ču 2123 y─▒l, Do─ču Roma 1058 y─▒l, Bat─▒ Roma 844 y─▒l, Osmanl─▒ 624 y─▒l ve Abbasiler 508 y─▒l h├╝k├╝m s├╝rm├╝┼člerdir. ├ť├ž├╝ AsyaÔÇÖda ikisi AvrupaÔÇÖda kurulmu┼č olan bu devletlerin hepsi be┼čli s├╝re├žten ge├žmi┼č ve tarihin karanl─▒k dehlizlerine g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

Halihaz─▒rda mevcut olan devletlerin bu kadar uzun ya┼čamalar─▒n─▒n ihtimali zay─▒ft─▒r. Bunu siyaset bilimi literat├╝r├╝ne yeni girmi┼č bir terimle izah etmek m├╝mk├╝nd├╝r: Siyasi yorgunluk. Yukar─▒da s─▒ralanan be┼č muhte┼čem imparatorluk, asl─▒nda bir g├╝nde ├ž├Âkmedi. Hepsinin ├ž├Âk├╝┼č├╝ en an y├╝z y─▒l s├╝rd├╝. Dolay─▒s─▒yla her ├ž├Âk├╝┼čten ├Ânce mutlaka bir yorulma d├Ânemi ge├žirdi. Yani nas─▒l ki bir devletin y├╝kseli┼či bir istihale ise, ├ž├Âk├╝┼č de ├Âylesine bir istihaledir. Bu devletler ya tarihe kar─▒┼čt─▒ ve yok oldu gitti, ya da ba┼čka bir devlet do─čurdu. Osmanl─▒ devletinin son y├╝z y─▒l─▒ ger├žekten sanc─▒l─▒ bir y├╝zy─▒l olmu┼čtur. S─▒k s─▒k padi┼čahlar de─či┼čmi┼č, bol sava┼člar olmu┼č, toprak kayb─▒ artm─▒┼č, sava┼ča bilen n├╝fus git gide azalm─▒┼č, sosyal tefess├╝h ba┼č g├Âstermi┼č; k─▒sacas─▒ toplum ve ona ba─čl─▒ olarak siyaset yorulmu┼čtur.

20. As─▒rdan ba┼člayarak d├╝nya n├╝fusu, silahlanma, teknolojik geli┼čme ve haberle┼čme imkanlar─▒ ciddi art─▒┼č g├Âstermi┼čtir. Yerk├╝re b├╝y├╝medi─čine g├Âre, n├╝fus, silahlanma, teknoloji ve haberle┼čme artt─▒k├ža hem devletlerin ├Âmr├╝ azalmakta hem de ├ž├Âk├╝┼č s├╝releri k─▒salmaktad─▒r. Yani ters orant─▒l─▒ bir illiyet ili┼čkisi s├Âz konusu olmu┼čtur. Bu ufalma ve daralman─▒n nereye kadar devam edece─čini tahmin etmek do─črusu muhaldir.

Devletleri milletler, halklar ve neticede insanlar olu┼čturdu─ču i├žin, onlar da bu yorulmadan nasiplerini almaktad─▒r. Sonu├žta karga┼čal─▒ bir ortam do─čmakta, ter├Âr ba┼č g├Âstermekte ve insanlar g├Â├ž etmek zorunda kalmaktad─▒r. IrakÔÇÖtaki patlamalar, ├Âld├╝rmeler, insan ka├ž─▒rmalar, i┼čsizlik, g├╝vensizlik, temel hizmetlerin yoklu─ču hepsi insanlar─▒n ├╝lkeyi terk etmesine yol a├žm─▒┼čt─▒r. Bu da siyasi yorulman─▒n ├Ânemli bir tezah├╝r├╝d├╝r.



T├╝rkmenler de Yorgun...



Bence siyasi yorulmaya en g├╝zel ├Ârnek Irak T├╝rkmenleridir. 1918 y─▒l─▒ndan beri var olma m├╝cadelesi veriyorlar. H├ól├ó bir sonu├ž alabilmi┼č de─čiller. ─░ngilizler IrakÔÇÖ─▒ i┼čgal etti─činde ┬ĘOsmanl─▒ ahfad─▒┬Ę diye T├╝rkmenleri d─▒┼člad─▒; Kraliyet geldi T├╝rkmenÔÇÖi Arapla┼čt─▒rmaya ba┼člad─▒; cumhuriyet geldi bu sefer ┬Ępotansiyel T├╝rkiye yanl─▒s─▒ diye┬Ę T├╝rkmenÔÇÖi asimile etmeye ├žal─▒┼čt─▒; Saddam iktidar─▒ ele ge├žirdi, T├╝rkmenleri yok etmeyi planlad─▒; ABD himayesinde K├╝rtler geldi T├╝rkmenlerin topraklar─▒n─▒ ele ge├žirmeye ba┼člad─▒; ┼×ii Araplar y├Ânetime geldi T├╝rkmenleri yok saymaya ba┼člad─▒. Ve bir as─▒r b├Âyle herc├╝mer├ž i├žerisinde ge├žti. Bu s├╝re zarf─▒nda binlercesi y─▒ld─▒ K├╝rtle┼čmeyi, y├╝z binlercesi usand─▒ Arapla┼čmay─▒ ve on binlercesi b─▒kt─▒ yurdunu terk etmeyi se├žti. Bu da siyasi yorulman─▒n birinci y├╝z├╝d├╝r.

Kimse T├╝rkmenleri tembellikle, korkakl─▒kla, b├Âl├╝nm├╝┼čl├╝kle, Arapla┼čmay─▒ ya da K├╝rtle┼čmeyi kabul etmekle veya yurdunu terk etmekle ele┼čtirmesin. B├╝t├╝n bu mezalime ra─čmen bir as─▒r ayakta kalabilmek, T├╝rk├že konu┼čabilmek, Irak Parlamentosuna girebilmek, T├╝rkiye T├╝rk├žesiyle okul a├žabilmek b├╝y├╝k bir ba┼čar─▒d─▒r. Gerisi T├╝rkmenlerin boyunu a┼čmaktad─▒r. Nas─▒l ki bir ceylan yavrusunu aslana kapt─▒r─▒nca, ├Ânce bekler ve yavrusunun tamamen ├Âld├╝─č├╝nden emin olunca yoluna devam ederse, IrakÔÇÖta kalan T├╝rkmenler de ├Âylesine zayiatlar vererek yoluna devam etmektedir. Yurtta kalan kaderine boyun e─čmekte, yurttan ka├žanlar velvelesiz, sakin ve belki de siyasetten uzak bir hayat s├╝rd├╝rmeyi tercih etmektedir. Yurt i├žinde kalanlar bir-iki nesil sonra ├Ân├╝ne konulan ├ž├Âz├╝me (kerhen de olsa) raz─▒ olacak, yurt d─▒┼č─▒nda olan da (yine) bir-iki nesil sonra oldu─ču toplumun kal─▒b─▒n─▒ alarak potas─▒nda eriyip gidecektir. Bu da siyasi yorgunlu─čun ├Âteki y├╝z├╝d├╝r.



Yorulma Ne Getirir?



Siyasi yorulmalar─▒n sonu hay─▒rla bitebildi─či gibi ┼čerle de bitebilir. Baz─▒ devletler ├ž├Âk├╝nce yerlerine daha yeni, ├ža─čda┼č ve dinamik devletler ├ž─▒kabiliyor. Osmanl─▒dan sonra T├╝rk CumhuriyetiÔÇÖnin ve Sovyetler Birli─činden sonra Rusya FederasyonuÔÇÖnun do─čmas─▒ buna do─čru birer ├Ârnektir. Siyasi yorulma toplumlarda da ya yeni bir dinamizm ya da ├ž├Âz├╝lme getiriyor. Lider de─či┼čtirme, yeniden ├╝lk├╝le┼čme, y├Ântem de─či┼čtirme siyasi yorgunluktan do─čabilecek m├╝sbet sonu├žlard─▒r. Ancak bunlar─▒n olabilmesi i├žin ┼čartlar─▒n elveri┼čli olmas─▒ gerekiyor. Mesela Bosna-HersekÔÇÖde uluslararas─▒ g├╝├žlerin m├╝dahalesi ve Aliya ─░zzet gibi bir liderin peyda olmas─▒ Balkanlarda ve bahusus Bosna-HersekÔÇÖte M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kurtarm─▒┼čt─▒r. Di─čer taraftan muhte┼čem End├╝l├╝s medeniyetinin ├ž├Âkmesi ve bug├╝n GranadaÔÇÖda (tarihi binalar hari├ž) M├╝sl├╝manl─▒ktan, pek iz kalmamas─▒ menfi bir ├Ârnektir.

G├╝n├╝m├╝zde Erbil ve Halep bu ┼čans─▒z ┼čehirlerden biridir. Kerk├╝k de b├Âyle olmaya namzettir. Carablus, Telafer, Tuzhurmatu ┼čehirlerini ve halklar─▒n─▒ da siyaseten yorgunlar s─▒ras─▒na katmak m├╝mk├╝nd├╝r. Ak─▒betleri de me├žhuld├╝r. IrakÔÇÖta ve SuriyeÔÇÖde T├╝rkmenler ve ┼čehirleri ger├žekten bitkin ve bezgin bir haldedir. Onlar Begovi├ž ya da Denkta┼č gibi birer lider beklerken, hamiyetli ve adil uluslararas─▒ bir g├╝c├╝n m├╝dahalesi olmadan sa─čl─▒kl─▒ bir sonu├ž elde edilemez.

21. as─▒rda siyasi yorgunluk sendromu sadece T├╝rkmenleri de─čil, Ortado─čuyu saraca─ča benziyor...

Mahir Nakip Yazarřn di­er yazřlarř (44)...

Irak T├╝rkmen Cephesi: Referandumun Zamanlamas─▒ Yanl─▒┼č

Hits: 5

Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi (IKBY), ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumunu tart─▒┼č─▒yor. Referandumun 25 …

Devamř...

KERK├ťK SADECE KERK├ťK DE─×─░LD─░R?

Hits: 6

T├╝rkiye olarak etraf─▒m─▒zda ya┼čanan olaylara ÔÇśÔÇÖalan ger├žekleri ÔÇśÔÇÖile bakmaktan ├žok uza─…

Devamř...

T├╝rkmen Cephesi'nden ├ža─čr─▒: ÔÇťBizi yaln─▒z b─▒rak─▒rsan─▒z eririzÔÇŁ

Hits: 4

Irak T├╝rkmen Cephesi Ba┼čkan─▒ ve Kerk├╝k Milletvekili Er┼čat Salihi, BarzaniÔÇÖnin 25 Eyl├╝lÔÇÖde …

Devamř...

T├╝rkmeneli dergi 114

Hits: 8

Devamř...

Kerk├╝k'te K├╝rdistan bayra─č─▒ krizi derinle┼čiyor... Mahkeme karar─▒n─▒ uygulamayacaklar

Hits: 29

Ba─čdat ─░dare Mahkemesi'nin verdi─či 'K├╝rdistan bayra─č─▒' karar─▒ sonras─▒nda kriz s├╝r├╝yor. son…

Devamř...

REFERANDUM ENGELLEN─░R VEYA ERTELEN─░R M─░?

Hits: 25

Irak K├╝rdistan B├Âlgesi ile Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere ihtilafl─▒ topraklar─▒ i├žine alan b├Âlgede…

Devamř...

Irak T├╝rkmenleri: Referandumu reddediyoruz

Hits: 18

Irak T├╝rkmen Cephesi Ba┼čkan─▒ Salihi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├Ânetimi'nin 25 Eyl├╝l'deki ba─č─▒ms─▒…

Devamř...

T├╝rkmenler Telafer'den g├╝venli b├Âlgelere ka├ž─▒yor

Hits: 45

Irak T├╝rkmen Cephesi Milletvekili Maruf, DEA┼×'─▒n elinde mahsur kalan Telafer'deki T├╝rkmenlerin…

Devamř...

T├╝rkmenlerden referandum tepkisi: Tek ba┼člar─▒na karar almamalar─▒ laz─▒m

Hits: 58

Irak T├╝rkmen Cephesi S├Âzc├╝s├╝ Ali Mehdi, Irak K├╝rt B├Âlgesel Y├ÂnetimiÔÇÖnde (IKBY) 25 Eyl├╝lÔÇÖ…

Devamř...

Barzani'nin "ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu" karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor

Hits: 34

Barzani'nin ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu karar─▒na tepkiler giderek art─▒yor. Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├ťRKMENLER─░N CUMHURBA┼×KANI ERDO─×ANÔÇÖI Z─░YARET─░NDEN YANSIMALAR

Hits: 23016

─░┼čin Geli┼čimi T├╝rkiye Cumhuriyeti Cumhurba┼čkan─▒ ERDO─×AN, Irak T├╝rkmen siyaset├žilerini Ank…

Devamř...

T├╝rkmeneliÔÇÖnden.. T├╝rkÔÇÖ├╝n dilinden B─░LGE VE B─░LG─░N K─░┼×─░ ATA TERZ─░BA┼×I

Hits: 19538

Eski T├╝rklerde ├╝├ž kutlu ┼čahsiyet g├Âze ├žarpar: Han (Ka─čan), ┼×aman, Bilge. Han, devleti y├Ânet…

Devamř...

Aman SuriyeÔÇÖnin Kuzeyine Dikkat!

Hits: 19081

Anlams─▒z yere 1980 y─▒l─▒nda ba┼člayan ve hi├ž bir taraf─▒n kazanmad─▒─č─▒ Irak-─░ran Sava┼č─▒, 198…

Devamř...

HA┼×D ┼×AAB─░ VE T├ťRKMENLER

Hits: 18524

ABD, ordusu ile bir ├╝lkeye girip ba┼čar─▒ ile ├ž─▒kt─▒─č─▒ hi├ž bir ├╝lke yoktur; VietnamÔÇÖdan yen…

Devamř...

Kerk├╝k ├ťzerinden T├╝rkiyeÔÇÖye Mesaj Var

Hits: 18224

Y─▒llard─▒r Kerk├╝kÔÇÖte valilik yapan Amerikan vatanda┼č─▒ Necmettin Kerim durup dururken Bir karar…

Devamř...