1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2017-11-24
Facebook Twitter Youtube

Üzeyirağalı: Federasyon Türkmen haklarını garanti etmez

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Türkmen Bağımsızlar Hareketi (TBH) Başkanı ve Irak Türkmen Cephesi (ITC) Yürütme Meclisi Üyesi Kenan Şakir Üzeyirağalı, Kürtçe yayınlanan Kürdistan Rapor Gazetesine konuştu.
Üzeyirağalı, ITC’nin siyasi projesi ile Kürtler’in siyasi projesinin birbiriyle uyuşmadığı için ITC’nin şuana kadar Kürt yönetiminde yer almadığını belirtti.
Kürdistan Rapor: ITC Başkanı son zamanlarda neden değiştirildi. Bunun belli bir nedeni var mı?
Üzeyirağalı: Bu durum yalnız Türkmenler içinde var. Her üç sene de bir kurultay yapılır. İlk kurultay 1997’de yapıldı ve sayın Vedat Arslan ITC Başkanı olarak seçildi. Şimdiye kadar 4 kurultay yapıldı. Ondan önceki ITC Başkanı Dr. Turhan Ketene idi. Ketene tayin yoluyla geldi. Ondan sonra uzlaşma sonucu olarak sayın Sinan Çelebi başkan oldu. İkinci Türkmen Kurultayında ITC Başkanlığına sayın Sanan Ahmet Ağa seçildi. Daha sonra Kerkük’te yapılan üçüncü Türkmen Kurultayında Dr. Faruk Abdullah , 2005’te Kerkük’te yapılan dördüncü Kurultayda ise Dr. Sadettin Ergeç başkanlığa seçildi. Mesele ITC Başkanını değiştirmek meselesi değil belki de delegelerin kendilerini ITC adaylığına göstermeleridir. Eğer şartlar müsait ise önümüzdeki yıl ITC kurultayı yapılıp delegeler arasında seçim yoluyla yeni bir başkan seçilir. Biz demokrasiye inanıyoruz, ortada darbe söz konusu değil. Dediğm gibi her üç yılda bir bir kurultay yapılır ve bir başkan seçilir.
Kürdistan Rapor: Söylentilere göre ITC’nin, Kürdistan bölgesi siyasi sürecine katılma niyeti var. Bu söylentinin gerçek payı var mı?
Üzeyirağalı: Türkmen halkının gerek Irak gerekse bölge çapında hak ve görevleri bellidir. Bu halk aynı zamanda iktidarda da pay hakkına sahiptir. Kürt idaresine katılma arzumuz ilk değil. Biz dördüncü kabineye katılmayı arzuluyorduk. Bu amaçla Kürt gruplarıyla yaklaşık bir ay süren 4 büyük toplantı da yaptık. Biz hem Bağdat hem de Kürt idaresinde yer almak isteriz. Ama milli prensiplerimizden vazgeçmeden. Eğer son dönemlerde yapılan temasları kastediyorsan benim bildiğime göre bu konuda ciddi bir gelişme yok. Kerkük konusunda hem KDP hem de KYP ile temaslarımız var. Fakat idareye katılım konusunda henüz ciddi bir adım atılmış değil. Ama katılma arzumuz var.
Kürdistan Rapor: ITC olarak neden şuana kadar Kürt idaresinde yer almadı ?
Üzeyirağalı: Bu hassas bir sorudur. Şüphesizdir ki siyasette menfaat var. Ne devamlı dostluk var ne de düşmanlık. Belki de ortak menfaat var. Bir diğer konu ise ITC’nin siyasi projesi Kürt grupların siyasi projesi ile çelişiyor. Kürtler kendi milli haklarını elde etmenin federasyondan geçtiğine inanıyorlar. Fakat biz ITC olarak federasyonun Türkmen haklarını garanti etmeyeceğine inanıyoruz. Irak anayasasında federasyon maddesi var. Fakat biz , hem federasyon hem de 140. maddeyi içerdiği için anayasaya hayır dedik. ITC olarak Irak’ın toprak bütünlüğünü savunuyoruz. Türkmenler olarak Irak’ın kuzey batısından güney doğusuna uzanan bir coğrafya üzderinde yaşıyoruz. Fakat Irak’ta federasyon doğudan batıya doğru gidiyor. Kürdistan bölgesi, orta bölge ve güney bölgesi gibi. Yani federasyon sistemindeki coğrafi dağılım uzunluk değil enliği göz önnüde bulunduruyor. Bu da biz Türkmenlerin menfaati ile bağdaşmıyor. Çünkü biz kueyden güneye doğru bir coğrafya üzerinde yaşıyoruz. Başka bir deyişle eğer uygulanırsa federasyon halkımızı bölür, parçalar. Eğer federasyon uygulanırsa bu durumda Türkmenler olarak iki tehlikeyle karşı karşıya kalırız. İlki Irak bölünür, ikincisi ise Türkmenler olarak bu yapı içerisinde yok olup gideriz. Bu çerçevede Kürtler “ bizler parçalanmış bir milletiz. Her dört parçayı birleştirip bir devlet kurmayı istiyoruz. Fakat şartlar hala elverişli değil” gibi bir iddiaları var. Bir kısım Kürt politikacılar ise bu iddiayı bir rüya olarak görüyorlar. Diğer bir kısım ise bunu meşru bir hak olarak görüyorlar. Demek ki Kürt ve Türkmen stratejileri birbiriyle çelişiyor. Bu yaklaşım doğal olarak idarede yer almamızda bir engel olarak önümüze çıkar.
Kürdistan Rapor: Siyasi bakımdan Türkmenler’in Kürdistan bölgesinde hakları ne derece garantiye alınmış durumda. Türkmenlere yalnız kültürel hakları sağlanmış gibi bölgede bir eleştiri var ?
Üzeyirağalı: Bu soruyu Kürt idaresinde yer alan Tükmen kardeşlerimize yöneltseydiniz daha iyi olurdu diye düşünüyorum. Biz gerçekleri biliyoruz, fakat keşke onlar bu konuda izahat yapsaydılar. Bölgede Türkmen halkının hakları ne derece garantiye alındığını bize anlatsaydılar. Dört parlamenterin ve birkaç bakanın idarede yer alması bence önemli değil, önemli olan bunların Türkmen halkına ne kadar yararları dokunmasıdır. Aslında dört parlamenterin ve iki Türkmen bakanın Kürt idaresinde yer alması hüner değil, asıl hüner bunlar kendileri için neler elde edebiliyorlar değil de Türkmen halkının beklenti ve görüşlerini ne derecede yansıtabiliyolar. İnsaflı her birisine bu soruyu sorarsan size “hiçbir şey” diye cevap verir. Yani Türkmenler’in hiçbir beklentileri yerine getirilmiş değil. Şuna vurgu yapmamız gerekir ki nasıl bir Kürdün yaşama hakkı varsa bir Türkmen’in de bir Asuri’nin de aynı şekil yaşama hakkı vardır. Ama Kürt grupları, bölgedeki siyasi süreçlerini güzel göstermek için kimilerini parayla satın alıp kendilerine imtiyazlar sağlıyorlar. Böyle hak verilmez ki.
Kürdistan Rapor: Türkmenler içinde kimilerinin satınalındığını mı kast ediyorsunuz ?
Üzeyirağalı: Ben satınalındıklarını kast etmiyorum, başta kendim olmak üzere Türkmen haklarını iddia edenlerin halkımızla ticaret yapmamalarını temenni ediyorum. Halkımı sırf şahsi menfaatler için kullanmamalıyım, belki de halkımın hedeflerine kavuşması yönünde mücadele etmeliyim.
Kürdistan Rapor: ITC tarafından Türkmen bölgesi projesi gündeme gelmiştir. Ama bu proje, gerçek zeminde uygulanmasının imkansız olduğu için eleştiriliyor. Sizin bu konudaki görüşünüz nedir?
Üzeyirağalı: Irak Türkmen Cephesi ve Türkmen Bağımsızlar Hareketi’nin politikaları belli. Bizler 1994’ten beri demokratik, parlamenter, çok sesli ve Türkmen meşru haklarının garantiye alındığı bir sistemden yanayız. Biz muhalefetin hem New York hem de Londra’da yapmış olduğu toplantılarda federasyonu reddetmiştik. Seçimde de benzer bir tavır sergiledik. Saddam sonrası dönemde hazırlanan ana yasa tespit edildiğinde aynı şekil bir tutum izledik. Biz federasyona olduğu gibi, gerek coğrafya gerek mezhep gerekse milliyet esaslarına göre kurulan bir bölünmeye de karşıyız. Türkmen bölgesi yönündeki soruna gelince eğer Irak bönurse o zaman Telafer ‘den Mendeli’ye uzanan Türkmen bölgesini ilan edecek bir hakka sahip olmuş oluruz. Bunun ne kadar gerçekçi olup olmadığı başka bir konu. Kimi milletlerin projeleri zamanında gerçekçi değilken şimdi gerçek oldu veya gerçek olmaya doğru gidiyor. Bizimkide aynı şekil bugün gerçekçi değilse yarın gerçek olacak.
Kürdistan Rapor: ITC’den ayrılan birçok parti sizi kendi iradenize sahip olmamakla veya Türkiye tarafından yönetilmekle suçluyorlar ?
Üzeyirağalı: Son 10-15 yılda defalarca basına mülakat verdim. Bu mülakatların hepsinde değilse birçoğunda aynı soruyla karşılaştım. Bu soruya şöyle bir cevap vermiştim. Saddam rejimi devrilmeden önce Irak’taki gruplar gerek maddi gerekse lojestik olsun üç, dört veya on taraftan yardım alıyordu. Her grubun kendilerine destek verenleri vardı. Biz de ITC olarak o gruplar gibi komşu ülkemiz Türkiye’den yardım alıyorduk. Çünkü Türkiye ile aramızda dil, din ve kültür bağlarımız vardır. Biz yanlız Türkiye’den alırken diğerleri üç veya dört taraftan alıyorlardı. Biz irademiz elimizde. Milletimizin menfaatiyle çelişen hiçbir kağıda imza atmam. Türkiye’den lojestik, Türkmeneli Vakfı’ndan maddi destek aldığımız doğru ama bu demek değil ki kendi irademize sahip değiliz. Aramızda görüşme yapılıyor görüş bildiriyoruz ama son kararı kendimiz veriyoruz.
Kürdistan Rapor: ITC’den ayrılan partilerin çoğunun geçmişi Türkmen Bağımsızlar Hareketi (TBH)’ye dayanıyor. Niçin acaba ?
Üzeyirağalı: Türkmen Bağımsızlar Hareketi (TBH), halkımızın bağrından çıkmış bir siyasi organizasyondur. Türkmen Bağımsızlar Hareketi (TBH) 1994’te kurulduğunda her kesimden binlerce Türkmen’i kendi bünyesine katmayı başardı. Tüm partilerde revizyon meydana gelir. Çatlaklar olur. Türkmen hareketinden çok sayıda arkadaşlarımız ayrıldı. Kimin iyi olup kimin iyi olmadığına tarih karar verir.
Kürdistan Rapor: Sizden ayrılan partiler, ayrılma sebebini, kendi iradelerinin kendi ellerinde olmadığına veya Türkiye’nin baskısı altında olmaya bağlıyorlar. Fakat söylentilere göre bunlar ITC’deki mevkilerini kaybettikleri için kalkıp kendilerine partiler kurup ayrıldılar.
Üzeyirağalı:Sorunuzun ikinci kısmı zaten bir cevap mahiyetindedir. Kimileri koltuğunu kaybettiğinde menfaatleri vurulduğunda veya kurultayda eli boş çıktığında hemen gidip bir bildiri yayınlayıp parti kuruyorlar.
Kürt grupları KDP ve KYB ise bu unsurlara kucak açıp kendilerine para desteğinde bulunuyorlar.
Kürdistan Rapor: Türkmen Bağımsızlar Hareketi olarak, Kürdistan bölgesi siyasi sürecinde yer alan Türkmen partilerle ilişkileriniz nasıldır?
Üzeyirağalı: Siyasi anlamda kendileriyle aramızda herhangi bir ilişki yoktur. Ancak sosyal anlamda birbirimize ziyarette bulunup hal hatır soruyoruz. Fakat bu demek değil ki biz Kürtler’in projesine karşıyız. Kürdistan siyasi sürecinde yer alan Türkmen kardeşlerimize eğer kendi milletlerinin hakkı için mücadele ediyorlarsa kendilerine elinize sağlık deriz. Ama bunların hedefi eğer kendi koltuklarını korumak ve belli mevkilere ulaşmak ise biz bunun yanında değiliz. İdari olarak Kürt grupları, bu Türkmen oluşumlara ödediği paraları yetim ve fakir fukaraya dağıtıyorlarsa daha iyi olur diye düşünüyorum.
Kürdistan Rapor: ITC, Erbilliler’den ziyade Kerküklülere daha fazla önem verdiği gibi bir eleştiri ile karşı karşıyadır. Bu konuda ne söyleyeceksiniz?
Üzeyirağalı: Bu doğru değil. Ama bunu zorla bize dayatmaya çalışıyorlar. ITC’nin üç başkanı Erbilli idi. Türkmenler içinde şu Erbilli’dir bu Kerküklü’dür şu Celavlalı’dır bu Telaferli’dir gibi bir ayrım yapılmıyor. Kerkük, çoğu Türkmenler’in yaşadığı bir kent olduğu için halkımız için daha önemli bir kent olabilir. Ama yine de bu demek değildir ki diğer kentler ihmal ediliyor. Kerkük’e ne kadar önem veriliyorsa Erbil’e ve diğer Türkmen bölgelerine o kadar önem veriliyor.
Biz içtüzüğümüzde ITC genel merkezinin geçici olarak Erbil’de sonradan durum düzeldiğinde Kerkük’e nakledileceğine vurgu yapıyoruz. Saddam rejimi devrildiğinde genel merkezimiz Kerkük’e nakledildiğinde kimileri bunu Erbil’in ihmal edildiği yorumunu yapmaya başladılar. ITC’nin şimdi Abdülkadir Bezirgan tarafından el konulan kuruluş personeli, bizim karargahımıza geliyorlar ve maaşlarını alıyorlar hem de mesai yapmadan.
Kürdistan Rapor: ITC’nin Erbil’de yeniden teşkilatlandığı,bir taraftan eski üyelerini toplayıp diğer bir taraftan ise eski kuruluşlarını faaliyete sokmaya çalıştığı söylentileri vardır?
Üzeyirağalı: Eğer bu yapılırsa o zaman bölge hükümetine katılım da söz konusu olur. Ama henüz ciddi bir şey söz konusu değil.
Kürdistan Rapor: ITC kuruluşları halen Türkmen Reform Hareketi kontrolünde, ITC olarak bu kuruluşların iadesini hiçbir zaman talep ettiniz mi?
Üzeyirağalı: KDP siyasi bürosuyla yapmış olduğumuz bir dizi toplantıda kuruluşlarımızın iadesini talep etmiştik. Ki bunların arasında Birlikler Dairesi, Türkmenevi, Türkmeneli Radyo ve Televizyonu bulunuyor. Diğer dairelerin muhtevasını Abdülkadir Bezirgan talan etti. KDP tarafının cevabı şöyleydi: “Eğer biz ana konularda anlaşırsak bu mesele kendiliğinden çözülür”. Yani eğer ITC ve KDP ana konularda anlaşırlarsa söz konusu kuruluşlar ITC’ye iade edilir.
Kürdistan Rapor: ITC bünyesinde çok sayıda kadın çalışıyordu, ama şimdi bu sayı çok azaldı, bunun sebebi nedir acaba ?
Üzeyirağalı: Bugün Erbil’de çok sayıda Türkmen kuruluşu var. Her bir millet bu kadar psikolojik baskı altındaysa elbette bu ister kadın olsun ister erkek teşkilatları olumsuz etkilenir. TBH üyeleri olduğu gibi mevcutturlar ama faaliyetleri durdurulmuş vaziyette. Yarın veya öbür gün şartlar elverdiğinde kadın ve erkek üyelerimiz görevlerine dönecekler. KDP ve KYB ile aramızda bir anlaşma sağlanırsa eski üyelerimizin ITC ve TBH’de yeniden faaliyete başlayacaklarından şüphem yoktur.

Kürtçe’den Türkçe’ye çeviren: Dilşat Terzi

SOÇİ’den çıkanlar

Hits: 21

Devlet yönetmek için bilgi ve donanım yetmez , Devleti yöneteneler feraset sahibi olmalıdırlar…

Devam...

Türkiye’de Türkmen Öğrencileri Dilde Fikirde, işte Birlik Dedi…

Hits: 21

Türkiye’nin başkaneti Ankara’da 1997 yılında kurulan Türkmeneli Öğrenci Birliğ…

Devam...

Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu Meclisi Göreve Çağırdı

Hits: 29

Bağımsız Türkmen Milletvekili Niyazi Mimaroğlu, Tuzhurmatu’da meydana gelen bombalı saldır…

Devam...

Tuzhurmatuda Patlama: 20 Ölü, 100 Yaralı

Hits: 68

Irak’ın Kerkük şehrinde bir pazar yerinde meydana gelen patlamada en az 20 kişinin hayatını …

Devam...

İsmail Serttürkmen ve “Ant olsun mavi asmanım sana”

Hits: 60

Irak’ta Türkmen Milli Marşının tarihine adını altın harflarla yazan usta Türkmen Şairi İ…

Devam...

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Yıldız Türkmenlerle buluştu

Hits: 60

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Fatih Yıldız, Irak'ın başkenti Bağdat'ta Türkmen aileler…

Devam...

'Musul-Kerkük belgelerine gözümüz gibi bakıyoruz'

Hits: 62

Osmanlı coğrafyası arşivleriyle ilgili tarihe ışık tutacak bir kongre yapacaklarını ifade e…

Devam...

Erbil'deki Türkmenler, siyasi geleceklerini görüştü

Hits: 72

-ITC Erbil Milletvekili Maruf:-'Gayrimeşru referandum sonrası yaşanan siyasi değişim sürecinde…

Devam...

Kerkük'te DAEŞ ile çatışma: 4 Türkmen asker şehit

Hits: 48

Kerkük'ün güney batısındaki Beşir Kasabası'nda dağlık araziye sığınan DAEŞ teröris…

Devam...

Türkmeneli dergi 117

Hits: 16

Devam...

OK OKUNAN(30 gn)

Malazgirt öncesi Kerkük Türkleşti

Hits: 416

Göçebe Türkler, savaş ve yönetim kabiliyetleri sayesinde Abbasiler döneminden itibaren Irak to…

Devam...

KDP'NİN Çöküşü ve KYB'NİN Yükselişi İRAN'IN Zaferi mi?

Hits: 339

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Mesut Barzani'nin 25 Eylül'de gerçekleştirdiği…

Devam...

Türkler Irak’a Emevilerle geldi

Hits: 180

Irak’ta Araplar ve Kürtlerden sonra ülkenin üçüncü önemli halkı Türkmenlerin bölgeye yer…

Devam...

KERKÜK ve TÜRKMENLER NE OLACAK?

Hits: 162

Bir Türkmen şehri olan Kerkük, jeoekonomik özelliğinden dolayı her dönemde büyük devletleri…

Devam...

Türkmenler ne istiyor? Beştepe’de neler görüşüldü?

Hits: 137

Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kabul edilen Türkmen heyetinden Irak Türkmen Cephesi Başkan…

Devam...