1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-07-19
Facebook Twitter Youtube

BUNDAN SONRA KUZEY IRAK MI?

Kerk├╝k

Dr. C├╝neyt Meng├╝

1990 y─▒l─▒nda ─░kinci K┘Érfez Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n bir ├╝r├╝n├╝ olan Irak K├╝rt B┘Élgesel Y┘Énetimi (IKBY), 2003ÔÇÖte ABDÔÇÖnin IrakÔÇÖ─▒ i┼čgaliyle defacto olarak yerini alm─▒┼č ve IrakÔÇÖ─▒n 2005 Anayasas─▒ ile daha fazla kazan─▒mlar elde ederek hukuksal zemine kavu┼čmu┼čtur.
IKBY bir yandan 2007ÔÇÖde s├╝resi dolan 140.Maddeyi bahane ederek s─▒n─▒rlar─▒n─▒ geni┼čletmeye ├žal─▒┼č─▒rken di─čer yandan Kerk├╝kÔÇÖ├╝n gelece─či, Petrol Yasas─▒, ├ľzerk B┘ÉlgeÔÇÖye b├╝t├žeden tahsis edilen %17ÔÇÖye ilaveten Pe┼čmergelerin maa┼člar─▒n─▒n Irak b├╝t├žesinden kar┼č─▒lanmas─▒ ve b┘Élgedeki petrol yataklar─▒n─▒n kullan─▒m─▒ ile pazarlanmas─▒ gibi konularda Ba─čdat Y┘Énetimi ile aralar─▒nda s├╝rekli ihtilaflar ya┼čanmaktad─▒r.
10 Haziran 2014ÔÇÖde DEA┼×ÔÇÖ─▒n IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k kenti olan MusulÔÇÖu kontrol├╝ alt─▒na almas─▒ ┘Ézellikle IKBY i├žin b├╝y├╝k avantajlar yaratm─▒┼čt─▒r. 2014ÔÇÖten itibaren yasalar─▒ hi├že sayan BarzaniÔÇÖnin Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere ihtilafl─▒ b┘Élgeleri kontrol├╝ alt─▒na almas─▒ ve b┘Élgedeki petrol yataklar─▒n─▒ hi├ž kimseye hesap vermeden istedi─či gibi kullanmas─▒ Ba─čdat Y┘ÉnetimiÔÇÖni olduk├ža rahats─▒z etmi┼čtir.
├ľte yandan IKBYÔÇÖde ekonomik s─▒k─▒nt─▒lar─▒n devam etmesinin yan─▒ s─▒ra yolsuzluklar─▒n had safhada oldu─ču, memur maa┼člar─▒n─▒n ┘Édenmedi─či ve 2 y─▒la yak─▒n ba┼čkanl─▒k s├╝resi dolmas─▒na ra─čmen g┘Érevini bir t├╝rl├╝ b─▒rakmayan BarzaniÔÇÖnin aray─▒┼člar─▒ kapsam─▒nda ulusal, b┘Élgesel ve uluslararas─▒ itirazlara ra─čmen 25 Eyl├╝lÔÇÖde ba─č─▒ms─▒zl─▒k referandumu s├╝recini ger├žekle┼čtirmesi Ba─čdat Y┘Énetimi i├žin bir f─▒rsat olmu┼čtur. Ba─čdat Y┘Énetimi 16 Ekim tarihinde ba┼člatt─▒─č─▒ askeri m├╝dahale sonucu Kerk├╝k ba┼čta olmak ├╝zere t├╝m ihtilafl─▒ b┘Élgelerini ve b┘Élgedeki petrol kuyular─▒n─▒n b├╝y├╝k bir b┘Él├╝m├╝n├╝ kontrol├╝ alt─▒na almas─▒yla IKBYÔÇÖnin gelir kaynaklar─▒n─▒n neredeyse tamam─▒ kapanm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkmen temsilcileri ba┼čta olmak ├╝zere IrakÔÇÖtaki Arap siyasi parti ve STKÔÇÖlar─▒n referanduma kar┼č─▒ sert tutum ve davran─▒┼člar─▒ devam ederken Irak Millet Meclisi 30 EkimÔÇÖde oy ├žoklu─čuyla iki ┘Énemli karara imza att─▒. ─░lki Meclis referandum karar─▒n─▒n anayasa h├╝k├╝mlerine ayk─▒r─▒ oldu─ču gerek├žesiyle reddederek iptalini istemesi, ikincisi ise Kerk├╝kÔÇÖ├╝n K├╝rt Valisi Necmeddin KerimÔÇÖi vilayetler kanununun 7. Maddesinin 8. F─▒kras─▒na g┘Ére g┘Érevden al─▒nmas─▒d─▒r. Ayr─▒ca Irak Meclisi Ba─čdat Y┘ÉnetimiÔÇÖne ├╝lke b├╝t├╝nl├╝─č├╝ne y┘Énelik gerekli b├╝t├╝n ad─▒mlar─▒n at─▒lmas─▒ i├žin tam yetki vermi┼čtir.
Ya┼čanan geli┼čmeler kapsam─▒nda ihtilafl─▒ b┘Élgeler i├žin Ba─čdat Y┘Énetiminin kulland─▒─č─▒ ortak y┘Énetim ifadesinden Arap, K├╝rt, T├╝rkmenlerden olu┼čan unsurlar kastedilmektedir. Bu s┘Éylem T├╝rkmen toplumunun IrakÔÇÖtaki siyasi denklem i├žerisinde yer almalar─▒n─▒ sa─člayabilecektir.
Ba─čdat Y┘Énetiminin, IKBYÔÇÖnin kaybetti─či t├╝m ihtilafl─▒ b┘Élgeler d─▒┼č─▒ndaki b┘Élgedeki havaalanlar─▒ ve s─▒n─▒r kap─▒lar─▒n─▒n, ├╝lkenin vazge├žilmez egemenlik alanlar─▒ olmas─▒ hasebiyle kendi denetimlerine alma giri┼čimleri devam etmektedir.
Ba─čdatÔÇÖ─▒n Habur ve Fi┼čabur noktalar─▒n─▒ tamamen kontrol alt─▒na ald─▒─č─▒ takdirde IKBY kavram─▒n─▒n yerine Kuzey Irak B┘Élgesi ve hatta 1991 y─▒l─▒nda ihdas edilen s┘Éz konusu b┘Élgenin de yeniden revize edilece─či ifadeleri kullan─▒lmaktad─▒r.
Her ne kadar Meclis kararlar─▒n─▒ tan─▒mayan ve g┘Érevinden istifa eden BarzaniÔÇÖnin ard─▒ndan g┘Éreve gelen yeni y┘Énetim Ba─čdatÔÇÖla t├╝m sorunlar─▒n ├ž┘Éz├╝m├╝ i├žin ├ža─čr─▒larda bulunurken Amerika, ─░ngiltere ve FransaÔÇÖya da diyalog ortam─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒ i├žin mesajlar g┘Éndermektedir.
Ba─čdat Y┘Énetimi ise referandumun tamamen iptal edilmesi gerekti─čini belirtmi┼č ve K├╝rt gruplar─▒n─▒n 2003ÔÇÖteki s─▒n─▒rlar─▒na ├žekilmek kayd─▒yla diyalog yap─▒labilece─čini ve yasalar ├žer├ževesinde hareket edilece─či, aksi takdirde diyalog kap─▒s─▒n─▒n kapal─▒ tutulaca─č─▒n─▒ bildirmi┼čtir.
ABDÔÇÖnin Ba─čdat B├╝y├╝kel├žisi Douglas Silliman, Amerikan askerlerinin Kerk├╝kÔÇÖe m├╝himmat sevk etti─čini do─črularken petrol ihracat─▒ konusunda Irak Petrol Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n uluslararas─▒ ┼čirketlerle petrol antla┼čmalar─▒n─▒n b├╝y├╝k b┘Él├╝m├╝n├╝n ┼čeffaf oldu─čunu ancak Irak K├╝rt B┘Élgesel Y┘ÉnetimiÔÇÖnin petrol ihracat─▒ ile ilgili imzalad─▒─č─▒ baz─▒ antla┼čmalardan kayg─▒ duyduklar─▒n─▒ dile getirdi.
Sonu├ž itibariyle IrakÔÇÖ─▒n kuzeyi, K├╝rdistan olarak m─▒ yoksa Irak B┘Élgesel K├╝rt Y┘Énetimi olarak m─▒ tan─▒mlanacak?

Dr. C├╝neyt Meng├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (134)...

Kerk├╝k'te 9 patlama: 17 ki┼či yaraland─▒

Hits: 38

Kerk├╝k kentinde pe┼č pe┼če 9 patlama ger├žekle┼čti─či ├Â─črenildi. Yerel kaynaklardan al─▒nan bilgi…

Devamř...

Kerk├╝k Havaliman─▒ a─čustos ay─▒nda a├ž─▒lacak

Hits: 75

Kerk├╝k Valisi Rakan el-Cuburi, Kerk├╝k Havaliman─▒'n─▒n gelecek a─čustos ay─▒nda u├žu┼člara a├ž─▒la…

Devamř...

IRAKÔÇÖTA OTOR─░TE KR─░Z─░

Hits: 28

Irakl─▒lar─▒n b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─ču 12 May─▒sÔÇÖta yap─▒lan genel se├žimlere hile ve usuls├╝zl├╝k…

Devamř...

1959 KATL─░AMI,NES─░LLER BOYUNCA HAFIZADAN S─░L─░NMEYECEK

Hits: 57

T├╝rkmenlerin maruz kald─▒─č─▒ 1959 Kerk├╝k Katliam─▒ÔÇÖn─▒n 59. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ m├╝nasebeti nedeniyl…

Devamř...

Salihi: T├╝rkmen gencinin T├╝rkiye Burslar─▒na kabul edilmedi─čini biliyoruz

Hits: 119

Bug├╝nlerde, Irak dahil pek ├žok ├╝lkeden gencin T├╝rkiye'de y├╝ksek ├Â─čretimde e─čitim almas─▒ ama…

Devamř...

'Gaye b├Âlgeyi T├╝rkmen varl─▒─č─▒ndan ar─▒nd─▒rmakt─▒, hesap tutmad─▒'

Hits: 263

Kerk├╝k Vakf─▒ Ba┼čkan─▒ Er┼čat H├╝rm├╝zl├╝, "Gaye T├╝rkmenleri y─▒ld─▒rmak, korkutmak ve Kerk├╝k il…

Devamř...

Kerk├╝k'te oylar─▒ ├žalanlar─▒ asla affetmeyiz

Hits: 38

Irak Ba┼čbakan─▒ ─░badi, "Kerk├╝k'te elle say─▒m sonu├žlar─▒ ne olursa olsun oylar─▒ ├žalanlar─▒ asl…

Devamř...

Kerk├╝k'te 8 ayda 22 T├╝rkmen ├Âld├╝r├╝ld├╝

Hits: 48

Irak'─▒n Kerk├╝k kentinde son d├Ânemde T├╝rkmenlere y├Ânelik suikastlar bitmek bilmiyor. Kerk├╝k'te …

Devamř...

Kerk├╝k Havaliman─▒ u├žu┼člara a├ž─▒lacak

Hits: 57

Irak Ula┼čt─▒rma Bakan─▒ Kaz─▒m Fincan el-Hamami, Kerk├╝k Havaliman─▒'ndan ├Ân├╝m├╝zdeki iki hafta i…

Devamř...

Bir As─▒rd─▒r Suriye ve Irak bir T├╝rkmen Yurdu.!

Hits: 92

Irak ve SuriyeÔÇÖde devam eden etnik ve mezhepsel ├žat─▒┼čma y─▒llarca s├╝rse bile, sonunda siyasi c…

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T┘ÇRK─░YE DARBO─×AZDA

Hits: 38424

Irak ve SuriyeÔÇÖde t├╝m taraflar DEA┼×ÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či topraklar─▒n temizlenmesinin ard─▒ndan …

Devamř...

RAKKAÔÇÖYA ARA MI VER─░LD─░?

Hits: 36212

16 May─▒s Washington zirvesi s─▒ras─▒nda ve ┘Éncesinde ya┼čananlar s├╝rpriz olmad─▒. AnkaraÔÇÖn─▒n s…

Devamř...

DEA┼×ÔÇÖTAN SONRAK─░ TEHL─░KE

Hits: 32001

Tarihte ├╝├ž y─▒l ┘Énce bug├╝n, IrakÔÇÖ─▒n ikinci b├╝y├╝k ┼čehri MusulÔÇÖun yan─▒ s─▒ra Selahaddin, …

Devamř...

IRAK MUTABAKATI VE TـRKMENLER

Hits: 29269

1926ÔÇÖda T├╝rkiye, ─░ngiltere ve Irak h├╝k├╝metleri aras─▒nda Ankara Antla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒n imzaland─▒…

Devamř...

G┘ÇVENL─░ M─░ YOKSA ├ľZERK M─░ B├ľLGELER?

Hits: 28408

Tampon, G├╝venli ve ├ľzerk B┘Élge kavramlar─▒ aras─▒nda terminolojik, i├žerik ve ama├ž y┘Én├╝nden bi…

Devamř...