1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gŘncelleme: 2018-09-18
Facebook Twitter Youtube

T├╝rkiye-Amerika Krizi

Kardaslik 79

─░brahim Demirel K├Âpr├╝l├╝


T├╝rk H├╝k├╝meti ile Amerikan H├╝k├╝metleri aras─▒nda ├ž─▒kan vize krizinin as─▒l nedeni AmerikanÔÇÖ─▒n ─░stanbul Ba┼čkonsoloslu─čunda gizlenen Metin Topuz (T├╝rk vatanda┼č─▒)adl─▒ ┼čahs─▒n T├╝rk H├╝k├╝meti taraf─▒ndan g┘Ézalt─▒na al─▒nmas─▒ olay─▒ g┘Ésterilmektedir. Ancak bize, AmerikaÔÇÖn─▒n T├╝rkiyeÔÇÖye nota vermesi ve ard─▒ndan vize i┼člemlerinin durdurulmas─▒n─▒n alt─▒nda farkl─▒ nedenlerin yatt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmekteyiz. Birka├ž madde h├ólinde Amerikan-T├╝rkiye H├╝k├╝metleri aras─▒ndaki gerginli─čin sebebini analiz edebiliriz:
1. ─░dlib operasyonu ÔÇŁintikalÔÇŁ (Rusya ─░ran ve T├╝rkiyeÔÇÖnin anla┼čmas─▒ kapsam─▒nda bu hareket yap─▒lm─▒┼čt─▒r.)
2. Kuzey Irak Referandumu.
3. El├žilik personeline g┘Ézalt─▒.
4. T├╝rk-Rus ili┼čkisi.
5. Astana s├╝reci.
T├╝rk-Rus ili┼čkisi: 2015 y─▒l─▒nda bir Rus u├ža─č─▒n─▒n s─▒n─▒r ihlali sebebiyle ├╝lkemiz taraf─▒ndan d├╝┼č├╝r├╝lmesinin ard─▒ndan iki ├╝lke aras─▒nda t─▒rmanan krizin ard─▒ndan, son zamanlarda ┘Ézellikle Suriye konusundan pek ├žok konuda mutabakata var─▒lmas─▒, bu iki ├╝lke aras─▒ndaki ili┼čkilerinin normalle┼čmeye do─čru gidildi─činin g┘Éstergesidir. Erdo─čan-Putin g┘Ér├╝┼čmesinin ard─▒ndan pek ├žok alanda yap─▒lan anla┼čmalar bu iki ├╝lke aras─▒ndaki buzlar─▒n eridi─čini g┘Éstermi┼čtir. Erdo─čan-Putin g┘Ér├╝┼čmesinde ┘Éne ├ž─▒kan ba┼čl─▒klar a┼ča─č─▒daki gibidir:
1. Akkuyu N├╝kleer Enerji Santral ├žal─▒┼čmas─▒.
2. T├╝rk Ak─▒m─▒ Projesi.
3. T├╝rkiye-Rusya ortak yat─▒r─▒m fonun kurulmas─▒na karar verilmesi.
4. T├╝rk narenciyesine Rus pazar─▒nda uygulanan k─▒s─▒tlaman─▒n kald─▒r─▒lmas─▒.
5. ─░ki ├╝lke arsas─▒nda Charter u├žu┼člar─▒n─▒n tekrardan ba┼člat─▒lmas─▒ i├žin kararlar─▒n al─▒nmas─▒.
6. Son olarak iki ├╝lke aras─▒ndaki savunma sanayideki i┼čbirli─činin art─▒r─▒lmas─▒ hususlar─▒nda mutabakata var─▒lm─▒┼čt─▒r.
T├╝rkiyeÔÇÖyi RusyaÔÇÖya yakla┼čt─▒ran bir di─čer neden ise T├╝rkiyeÔÇÖnin Suriye politikas─▒d─▒r. KazakistanÔÇÖ─▒n Ba┼čkenti AstanaÔÇÖda Suriye g┘Ér├╝┼čmelerinde Rusya, T├╝rkiye ve ─░ranÔÇÖ─▒n m├╝zakereler sonucunda, ─░dlib de d├óhil olmak ├╝zere SuriyeÔÇÖnin d┘Ért b┘Élgesinde olu┼čturacak gelirimi azaltma b┘Élgeleri konusunda uzla┼č─▒ya var─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve s┘Éz konusu g┘Ér├╝┼čmenin ard─▒ndan T├╝rk Birlikleri ─░dlibÔÇÖe girmi┼čtir.
T├╝rkiye ─░dlib operasyonundan ┘Énce ÔÇťF─▒rat Kalkan─▒ÔÇŁ ad─▒yla SuriyeÔÇÖdeki ter┘Ér gruplar─▒na kar┼č─▒ bir operasyon ba┼člatm─▒┼čt─▒r. Bu operasyonla, T├╝rkiye Suriye topraklar─▒nda kendi g├╝venli─či i├žin bir savunma hatt─▒ olu┼čturmu┼čtur. T├╝rkiye bu savunma hatt─▒ sayesinde AkdenizÔÇÖe a├ž─▒lan K├╝rt koridorunu yarm─▒┼č oldu. Dolay─▒s─▒yla ABD destekli PYD-PKK s├╝k├╗t-─▒ hayale u─čram─▒┼č oldular.
T├╝rkiye her zaman oldu─ču gibi s┘Éz konusu operasyonda bile agresif davranmayarak, diplomasinin yumu┼čak dilinden istifade etmi┼čtir.
├ľrne─čin; T├╝rkiye ÔÇťF─▒rat Kalkan─▒ÔÇŁ yerine operasyonaÔÇť F─▒ratÔÇÖ─▒n K─▒l─▒c─▒ÔÇŁ ad─▒n─▒ verebilirdi. Ancak k─▒l─▒├ž s┘Ézc├╝─č├╝ ├╝zerinde d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde ilk olarak akla ÔÇťbi├žmekÔÇŁ ve ÔÇť┘Éld├╝rmekÔÇŁ gibi hususlar─▒ getirdi─činden T├╝rkiye ÔÇťkalkanÔÇŁ s┘Ézc├╝─č├╝n├╝ tercih etmi┼čtir. Yani T├╝rkiye b┘Élgesel ve uluslararas─▒ g├╝├žlere F─▒rat benim k─▒rm─▒z─▒├žizgimdir, sak─▒n gelmeyin demek istemi┼čtir. Bunun yan─▒nda bu k─▒rm─▒z─▒├žizgi benim savunma hatt─▒m olup, burada ben kalkan g┘Érevi yap─▒yorum, sak─▒n ge├žmeyin mesaj─▒n─▒ t├╝m d├╝nyaya verebilmi┼čtir.
Amerika Birle┼čik Devletleri ise T├╝rkiyeÔÇÖnin bu yumu┼čak diplomasisi kar┼č─▒s─▒nda aciz kalarak, kendi otoritesini g┘Éstermek i├žin T├╝rkiyeÔÇÖnin ÔÇťF─▒rat KalkanÔÇŁ ─▒na kar┼č─▒l─▒k ÔÇťF─▒ratÔÇÖ─▒n Gazab─▒ÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi─či bir operasyon ba┼člatm─▒┼čt─▒r. Bu hareketle ABD ÔÇťEy T├╝rkiye, ak─▒ll─▒ ol, kafam─▒ k─▒zd─▒rma, gelirsem kafan─▒ ezerimÔÇŁ demek istemi┼čtir. Amerika d├╝nyada s├╝per g├╝├ž oldu─čunu ÔÇťF─▒ratÔÇÖ─▒n Gazab─▒ÔÇŁ operasyonuyla kendisini bir kez daha g┘Éstermi┼čtir. Ancak gazap s┘Ézc├╝─č├╝; ┘Éfke, k─▒zg─▒nl─▒k ve hiddet anlamlar─▒na geldi─činden, ABDÔÇÖnin T├╝rkiyeÔÇÖye k─▒zd─▒─č─▒n─▒ ve bu durumu a├ž─▒k├ža belli etti─či anla┼č─▒lmaktad─▒r. S├╝per g├╝├ž olan Amerika i├žin bu ezilmi┼člik psikolojisinden ka├ž─▒nmas─▒ gerekiyordu.
─░dlib Operasyonu, F─▒rat Kalkan─▒, Kuzey Irak Referandumu ve Astana s├╝recini yan yana koyacak olursak ve T├╝rkiyeÔÇÖnin bunlar─▒n kar┼č─▒s─▒nda sab─▒rl─▒ ve dirayetli davranmas─▒, kimi zaman ─░ranÔÇÖla kimi zaman da Rusya ile i┼č birli─čine gitmesi ABDÔÇÖyi ├žileden ├ž─▒karmas─▒na yetmi┼čti. T├╝rkiye d─▒┼č politika tarihinde ilk kez bu kadar net ABDÔÇÖn uzakla┼čm─▒┼čt─▒r. Dolay─▒s─▒yla ABDÔÇÖnin T├╝rkiyeÔÇÖye k─▒zmas─▒ ve el├žilikte saklanan bir hain y├╝z├╝nden T├╝rkiyeÔÇÖye nota vermesi iki ├╝lke aras─▒ndaki gerginli─čin tuzu biberi olmu┼čtur.

├ľte yandan IrakÔÇÖa gidecek olursak, BarzaniÔÇÖye d─▒┼čar─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda ├žok g├╝├žl├╝ biri olarak g┘Ér├╝nmedi─čini s┘Éyleyebiliriz. Bu y├╝zden BarzaniÔÇÖye de─čil BarzaniÔÇÖye Kuzey IrakÔÇÖta referandum yapt─▒rana bak─▒lmas─▒ gerekmektedir. Amerika Birle┼čik Devletleri Kuzey IrakÔÇÖtaki Referandumu desteklemiyor gibi g┘Ér├╝nse de, asl─▒nda ABDÔÇÖyi el alt─▒ndan BarzaniÔÇÖyi destekleyen ├╝lkeler aras─▒nda ilk s─▒raya koyabiliriz. ─░kinci s─▒raya da s┘Éylemleriyle de Kuzey Irak Referandumu ÔÇÖnu a├ž─▒k├ža destekledi─čini vurgulayan ─░srailÔÇÖi yerle┼čtirebiliriz. ┘Ç├ž├╝nc├╝ s─▒rada da Avrupa Birli─či kanad─▒nda yer alan Almanya ve FransaÔÇÖy─▒ g┘Ésterebiliriz. ABD T├╝rkiyeÔÇÖyi a├ž─▒ktan kar┼č─▒na almazsa bile tutumlar─▒yla hem Irak hem de SuriyeÔÇÖde asl─▒nda zor durumda b─▒rakmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

ABDÔÇÖnin Kuzey IrakÔÇÖtaki Referandumu destekleme nedenleri:
1. ABDÔÇÖnin petrol├╝ IrakÔÇÖtan de─čil k├╝├ž├╝k a┼čiretlerden(Barzani a┼čireti vb.) almak istemesi.
2. Amerika K├╝rtler ├╝zerindeki siyasi g├╝c├╝nden istifade ederek petrolden b├╝y├╝k bir pay─▒ kendine almas─▒.
3. ABDÔÇÖnin Ortado─čuÔÇÖda k├╝├ž├╝k bir devlet kurdurmak istemesi.
4. ─░srailÔÇÖin g├╝venli─činin sa─članmas─▒. Zira Amerikal─▒lar AsyaÔÇÖya a├ž─▒lmak ├╝zereler o tarafa y┘Énelmeden ┘Énce bunu yapmak istediler.
Kuzey Irak Referandumuna ─░srail a├ž─▒s─▒ndan bakacak olursak; ─░srail kendisine vad edilmi┼č topraklar─▒n geni┼čletme ├žabas─▒ olabilir.
─░srail Irak ve Kuzey IrakÔÇÖta 2003ÔÇÖten bug├╝ne kadar k├╝├ž├╝k ├žapl─▒ olmak ├╝zere kendine (38) ├╝s kurmu┼čtur. Demek ki ─░srail 25 Eyl├╝lÔÇÖde yap─▒lan gayr─▒ me┼čru referandumun zeminin ├žok ┘Énceden haz─▒rlamaktayd─▒. Ayn─▒ zamanda ABDÔÇÖnin de Kuzey IrakÔÇÖta (6) adet ├╝ss├╝ oldu─ču bilinmektedir.
El├žilik olay─▒nda ABD T├╝rkiyeÔÇÖye nota vermi┼čtir. Gel gelelim biraz bu olay ├╝zerine d├╝┼č├╝nelim!
├ľrne─čin;
T├╝rkiyeÔÇÖnin ABDÔÇÖnin el├žilik ├žal─▒┼čan─▒n─▒ g┘Ézalt─▒na almas─▒nda hakl─▒ ger├žekleri var m─▒yd─▒? Yok muydu?
ÔÇó Polis raporlar─▒na g┘Ére el├žilik ├žal─▒┼čan─▒n 15 Temmuz gecesi darbecilerle ili┼čkisi tespit edilmi┼čtir. Demek ki bu hakl─▒ bir gerek├žedir.
T├╝rkiye-ABDÔÇÖnin notas─▒na kar┼č─▒l─▒k ayn─▒ dille cevap vermi┼čtir. Sanki ABDÔÇÖnin T├╝rkiyeÔÇÖye vermi┼č oldu─ču notan─▒n terc├╝mesiydi. Kimine g┘Ére T├╝rkiyeÔÇÖnin bu davran─▒┼č─▒ yanl─▒┼č, kimine g┘Ére ise do─črudur. Yanl─▒┼č d├╝┼č├╝nenler a├ž─▒s─▒ndan meseleyi ele alacak olursak, ABD s├╝per bir g├╝├ž oldu─čundan T├╝rkiyeÔÇÖden bu denli sert bir cevap gitmemeliydi. Diplomaside bu d├╝┼č├╝ncenin do─čruluk pay─▒ vard─▒r. Zira Amerika-T├╝rkiyeÔÇÖden bunun a├ž─▒s─▒n─▒ ├ž─▒kartacakt─▒r.
Ancak gel gelelim T├╝rkiye a├ž─▒s─▒ndan meselenin derinine inecek olursak. Ak─▒l, vicdan ve mant─▒k ile d├╝┼č├╝nelim ve kendimize baz─▒ sorular soral─▒m:
1. T├╝rkiye-AmerikaÔÇÖn─▒n alt─▒nda ezilen bir ├╝lke midir? De─čil midir?
ÔÇó T├╝rkiye AmerikaÔÇÖn─▒n alt─▒nda ezilen bir ├╝lke de─čildir ve olmayacakt─▒r.
2. T├╝rkiye art─▒k s┘Éz├╝nde duran bir ├╝lke midir? De─čil midir?
ÔÇó T├╝rkiye kendi b┘Élgesinde g├╝├žl├╝ bir devlettir. Ortado─čuÔÇÖda b├╝t├╝n masun ve ezilmi┼člerin umut kap─▒s─▒d─▒r. T├╝rkiye art─▒k s┘Éz├╝nde duran ve dedi─čini yapan bir ├╝lkeyse e─čer baz─▒ fedak├órl─▒klar yapmas─▒ gerekmektedir.
3. Türkiye fedakârlık yaptı mı?
ÔÇó Evet, el├žilik olay─▒nda kendisini riske atarak fedak├ór davranm─▒┼čt─▒r. T├╝rkiye olarak zaten b├╝y├╝k bir iddiam─▒z vard─▒r ve bunu yapmak mecburiyetindeydik.

T├╝rkiyeÔÇÖnin ABDÔÇÖye kar┼č─▒ tutumunu destekleyen oldu─ču kadar kar┼č─▒ ├ž─▒kanda vard─▒r. Farkl─▒ bir ├ževreden, farkl─▒ siyasi ideolojiden veya farkl─▒ bir partiden olabilirsin. Ancak bu t├╝r durumlarda milletin ┼čerefini ve haysiyetini d├╝┼č├╝nmelisin. T├╝rkiye bunlar─▒ d├╝┼č├╝nerek ABDÔÇÖye kar┼č─▒ tutumunu sergilemi┼čtir. S─▒rf muhalefet olsun diye buna kar┼č─▒ ├ž─▒kanlar ise ak─▒l tutulmas─▒ ya┼čamaktad─▒rlar.

─░brahim Demirel K├Âpr├╝l├╝ Yazarřn di­er yazřlarř (7)...

Barzani ve Talabani'den Kerk├╝k plan─▒

Hits: 32

T├╝rkmen Cephesi Kerk├╝k Te┼čkilat Sorumlusu Mehmet Seman A─čao─člu, ABD-Pe┼čmerge ortakl─▒─č─▒yla y…

Devamř...

Kardaslik 79

Hits: 1

Devamř...

T├ťRKMENLER─░N ├ç├ľZ├ťM BEKLEYEN SORUNLARI

Hits: 62

T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan T├╝rkmenler aras─▒nda birli─či, sosyal ve siyasal dayan─▒┼čmay─▒ peki┼čtirmek…

Devamř...

"Kerk├╝k konusunda hi├ž kimse ile pazarl─▒─ča oturmayaca─č─▒z"

Hits: 81

Birle┼čmi┼č Milletler Ba─čdat Temsilcisi Yan Kobi┼č ile bir araya gelen Irak T├╝rkmen Cephesi Genel …

Devamř...

T├╝rkmenlerden Basra'ya 108 ton i├žme suyu yard─▒m─▒

Hits: 49

Kerk├╝k'te Irak T├╝rkmen Cephesi taraf─▒ndan ba┼člat─▒lan yard─▒m kampanyas─▒ kapsam─▒nda, i├žme suy…

Devamř...

Kurtulus dergisi 143

Hits: 25

Devamř...

T├╝rkmen ─░sti┼čare Toplant─▒s─▒ Yap─▒ld─▒.

Hits: 146

AnkaraÔÇÖda faaliyet g├Âsteren T├╝rkmen Sivil Toplum Kurulu┼člar─▒ 2 Eyl├╝l 2018 tarihinde b├Âlgedek…

Devamř...

T├╝rkmenler k├╝├ž├╝k ordu kurdu

Hits: 103

Kerk├╝kÔÇÖ├╝n Ha┼čdi ┼×abi destekli Irak ordusu taraf─▒ndan K├╝rtlerden al─▒nmas─▒ sonras─▒nda, kent…

Devamř...

Irak Meclis'inde "T├╝rkmen Grubu" kuruldu

Hits: 124

Irak T├╝rkmen Cephesi (ITC) Genel Ba┼čkan─▒ Er┼čat Salihi'nin Meclis binas─▒nda yapt─▒─č─▒ bas─▒n to…

Devamř...

Irak Ba┼čbakan─▒ Haydar el-─░badi: Halk─▒m─▒z─▒n ├ž─▒kar─▒n─▒ ─░ran i├žin riske atamay─▒z

Hits: 57

Irak'ta h├╝k├╝met kurmak i├žin meclis b├╝y├╝k grubunun kurulmas─▒na de─činen ─░badi, lideri oldu─ču …

Devamř...

Yazarřn šok okunanř

T├╝rkiye-Amerika Krizi

Hits: 11935

T├╝rk H├╝k├╝meti ile Amerikan H├╝k├╝metleri aras─▒nda ├ž─▒kan vize krizinin as─▒l nedeni AmerikanÔÇÖ…

Devamř...

H├╝samettin T├╝rkmen

Hits: 5186

Derler ki baz─▒ hayatlar zaman i├žinde ba─čl─▒d─▒r birbirine, ├ža─člar i├žinde yank─▒ bulan eski bir…

Devamř...

T├╝rkmeneli ├ľ─črenci ve gen├žler Birli─či: bildiri

Hits: 3011

Malumunuz ├╝zere son y─▒llarda T├╝rkmeneli b┘Élgesinin g├╝zide iki ┼čehri olan Tuzhurmatu ve Talefer…

Devamř...

Irak Se├žimleri

Hits: 2401

Pazar g├╝n├╝ d├╝n, T├╝rkmenler i├žin alelade bir g├╝n de─čildi. ├ç├╝nki d├╝n Ankara ve ─░standulÔÇÖd…

Devamř...

Bir Y─▒l─▒n Yar─▒s─▒nda Tuzhurmatu

Hits: 2393

Birlik, vahdaniyet, vahdet, ba─čl─▒l─▒k, tek olma, birle┼čmi┼č, bir arada olma durumu gibi ÔÇśÔÇÖtdk…

Devamř...