1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Son gncelleme: 2018-04-23
Facebook Twitter Youtube

Kerkük'teki Türk kimliği silinmeye çalışılıyor

Kovulan Peşmerge’yi kente sokma peşindeler

Irak'ın petrol zengini Kerkük şehrinde bayrak asma kriziyle başlayan ve İl Meclisinin referandum kararıyla devam eden sorun, Kerkük'ün durumu hakkındaki tartışmaları alevlendirdi.

Kerkük'teki Türk kimliği silinmeye çalışılıyor
Osmanlı Devleti idaresinde 400 seneden fazla kalan ve tarih boyunca bir Türk şehri olarak bilinen Kerkük'te İl Meclisinin tek taraflı kararıyla resmi kurum ve kuruluşlara Irak bayrağının yanında Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi (IKBY) bayrağının asılması ve Kerkük'ün statüsüne ilişkin referandum yapılmasını ِngِren karar, şehirde yaşayan çok sayıdaki Türkmen'in yanı sıra Türkiye'nin tepkisine sebep oldu.

KERKـK'ـN TARİHİ TـRK KİMLİĞİ

Selçuklu Devleti zamanında da bir Türkmen şehri olarak bilinen Kerkük'ün Kanuni Sultan Süleyman'ın 1534'teki Bağdat seferinden sonra Türkmen kimliği iyice belirginleşti.

İlk nüfus sayımının Kanuni Sultan Süleyman dِneminde yapıldığı Kerkük'te halkın yüzde 90'ı Türklerden oluşuyordu. Osmanlı dِneminde Musul vilayetine bağlı Kerkük sancağında en çok konuşulan dil de Türkçeydi.

1920'deki etnik temelli ilk sayımda 92 bin civarında olan Kerkük nüfusunun 50 bini Türklerden oluşuyordu. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra yıllar içinde bِlgeye Arap ve Kürtlerin yerleştirilmesiyle Irak'taki Türkmen bِlgelerinin demografik yapısı değiştirilmeye çalışıldı.

GRAFIK_11534796_070420171340450000_D_GEN_20170407000000_aa-graphic-20170407-115E34796

"KERKـK'E TARİHİ BAĞLARLA BAĞLIYIZ"

İstanbul Ticaret ـniversitesi Öğretim ـyesi Prof. Dr. Mim Kemal Öke, Irak'taki tarihi Türk varlığı hakkında AA muhabirine yaptığı açıklamada, Musul bِlgesinin Osmanlı Devleti'nden ِnce oraya yerleşen Türkler vasıtasıyla bir Türk bِlgesine dِnüştüğünü belirterek, Orta Asya'dan gِç eden Türk nüfusunun bu bِlgede tarih boyunca etnik anlamda çoğunluğu oluşturduğunu sِyledi.

Öke, bu bِlgedeki Türk yoğunluğunun Selçuklu ve Osmanlı dِnemlerinde daha da pekiştiğinin altını çizerek, ِzellikle Osmanlı dِneminde Musul'da ciddi nüfus sayımlarının yapıldığını hatırlattı.

Musul ve çevresinde Osmanlı Devleti kadar bu bِlgeyle ilgilenen İngiliz, Fransız ve Alman misyonlarının da etnik temelli nüfus sayımları yaptığına ve bu konuyla alakalı belgelerin de hala bu ülkelerin arşivlerinde bulunduğuna dikkati çekerek, Musul ve çevresinde Türk nüfusunun çoğunlukta olduğunun bu ülkelerin yaptığı araştırmalarla da belgelendiğini kaydetti.

Öke, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Musul'un statüsü için yapılması teklif edilen halk oylamasının İngilizler ve Araplar tarafından kabul edilmemesinin sebebinin de İngilizlerin yaptığı etnik temelli nüfus sayımlarında bِlge halkının çoğunluğunun Türkmen olmasından kaynaklandığını sِyledi.

Musul ve Kerkük'ün Irak'a dahil edilmesinden sonra bِlgede İngilizlerin desteğiyle demografik değişikliklerin yapıldığına işaret eden Öke, şunları sِyledi:

“Birinci Dünya Savaşı'ndan sonraki yıllarda İngilizler tarafından Türkmenlerin yoğun yaşadığı bِlgelere Kürt nüfus yerleştirildi. Türkmen nüfusu da oralardan ihraç edildi. Türkmen bِlgeleri Arap hakimiyetine geçtiğinde ise bu sefer Türkmen bِlgelerine Araplar yerleştirildi ve Türkmen nüfus da başka bِlgelere kaydırıldı.”

Öke, Türklerin Kerkük'e tarihi bağlarla bağlı olduğunu belirterek, "Kerkük türküleri o kadar Türk'tür ki bizden koparılamaz. Oradaki mimari eserlerimizi ne kadar tahrip etmeye çalışırsa çalışsınlar, oradaki yaşayan kültür, dil, lehçe, edebiyat ve musiki Türk kimliğini gِstermektedir." ifadesini kullandı.

"SADECE NـFUS DEĞİL KـLTـRE DE BAKILMALI"

Fatih Sultan Mehmet ـniversitesi Öğretim ـyesi Prof. Dr. Suphi Saatçi de Kerkük'ün tarihi ve sosyal yapısı ile nüfus durumunu değerlendirdi. Saatçi, tarihi kayıtlarda Musul'un, Kerkük'ün ve hatta Erbil'in çok eski Türk şehirleri olduğunu vurgulayarak, bir şehrin kimliğinin sadece nüfus üzerinden değil aynı zamanda kültür üzerinden de tanımlanması gerektiğini sِyledi.

"Kerkük'ün Türkmen şehri olmadığını iddia edenler, gِstersinler bakalım bu şehirde yetişmiş kaç tane yazarları, kaç tane şairleri var." diyen Saatçi, Kerkük'teki mahalle isimlerinin de Türkçe olduğuna dikkati çekti.

İngiltere'nin Mondros Ateşkes Antlaşması'na rağmen çeşitli bahaneler üreterek Musul'u kanunsuz bir şekilde işgal ettiğine işaret eden Saatçi, İngilizlerin Musul'da yapılması teklif edilen halk oylamasına da karşı çıktıklarını, bunun sebebinin ise Musul'da çoğunluğu oluşturan Türkmen nüfusunun, Musul'un Irak yerine Türkiye'ye bağlanması yِnünde oy kullanacağını bilmeleri olduğunu belirtti.

Saatçi, Irak Kralı Faysal bin Hüseyin zamanında bِlgenin Araplaştırılması için uğraşıldığını dile getirerek, "Buraya yerleştirilen Arapların bir kısmı yoğun Türkmen nüfusundan dolayı Türkmenleşti ve bugün Türkçe konuşuyor." dedi.

Musul vilayetindeki Türkmenlerin yoğun yaşadığı bِlgelerin demografik yapısının değiştirilmesi için Saddam Hüseyin ve 2003'ten sonra ise Irak Kürt Bِlgesel Yِnetimi (IKBY) tarafından birçok girişimde bulunulduğunu vurgulayan Saatçi, Türkmen kimliği ve kültürüyle yoğrulmuş şehirlerin nüfus yapısının bِylelikle değiştirildiğini sِyledi.

Saatçi, Kerkük'ün yanı sıra Erbil'in de bir Türk şehri olduğunu ve hala Erbil'in merkezinde yaşayan insanların büyük çoğunluğunun Türkçe konuştuğunu ifade ederek, Erbil'in de Osmanlı Devleti ِncesinde büyük bir Türk kenti olarak kabul edildiğini ve "Atabeylik" olduğunu sِyledi.

KERKـK TARİHİ TـRKMEN KİMLİĞİYLE ÖNE ÇIKIYOR

Kerkük, Osmanlı idaresine girmeden önce de Türkmenlerin elinde bulunduğundan “Gökyurt” olarak adlandırılmış ve resmi kayıtlara böyle geçirilmişti.

Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi’nden sonra 1517 yılında Osmanlı Devleti’ne bağlanan Musul ve Kerkük'teki Osmanlı egemenliği ise Kanuni Sultan Süleyman dِneminde yapılan 1534 yılındaki Bağdat seferiyle daha sağlam temellere oturtuldu. Kanuni Sultan Süleyman'ın bu sefer esnasında Kerkük’te 28 gün kaldığı biliniyor.

Kerkük, 1548’de Bağdat eyaletine bağlı Kerkük merkez ve Dakuk olmak üzere iki nahiyeden oluşan bir sancaktı. Kerkük bِlgesinde ilk resmi nüfus sayımı ise Kanuni Sultan Süleyman dِneminde yapıldı. O dِnemde Kerkük Sancağı halkının yüzde 90’ı Türklerden oluşuyordu.

Musul vilayetinin doğusunda yer alan Kerkük sancağının, kuzeyden Süleymaniye sancağı ve İran, güney ve doğudan Bağdat vilayeti, batıda ise Musul ve Hakkari sancakları ile sınırı bulunuyordu. Kerkük sancağı, Kerkük merkez, Revanduz, Erbil, Salahiye, Köysancak ve Raniye olmak üzere altı kazaya ayrılmıştı.

Kerkük sancağı, 1892 senesi ortalarına kadar resmi yazışmalarda “Şehr-i Zor” olarak geçerken, bu ismin Suriye'deki “Zor Mutasarrıflığı” ile olan benzerliğinin birçok idari karışıklığa sebep olmasından dolayı değiştirilmesine karar verildi ve 1893 tarihinde yayınlanan bir kanunla “Kerkük” ismi kullanılmaya başlandı.

OSMANLI ETNİK TEMELLİ NـFUS SAYIMI YAPMADI

Musul vilayetinde 1881 yılında yapılan ve 1883 yılında sonuçlanan genel nüfus sayımlarında ise Kerkük'ün de aralarında bulunduğu Musul vilayetine bağlı kazalarda bulunan Müslüman ve gayrimüslimlerin sayıları tespit edilmişti.

Osmanlı Devleti’nin nüfus sayımları etnik temele dayanmıyordu. Sayımlarda nüfus, dini mensubiyet esası üzerine Müslüman, gayrimüslim ve diğer dini azınlıklar şeklinde kaydedildi. Nüfus sayımlarında Kürt ya da Arap olarak etnik kimlik belirtilmiyordu.

Buna karşılık Kerkük'ün nüfusunun çoğunlukla Türkmenlerden oluştuğu biliniyordu ve en fazla konuşulan dil de Türkçeydi. Aralarında Tesayn, Beşir ve Tazehurmatu gibi 200 haneye sahip büyük kِylerin yanı sıra Kerkük'e bağlı 352 köy bulunuyordu ve bu kِylerde de çoğunlukla Türklerin yaşadığı biliniyordu.

Osmanlı Devleti'ne ait arşiv belgelerinde, Kerkük'e bağlı köylerden birkaçında yaşayan Arap aşiretlerinin ise göçebe olduğu belirtilmişti.

BİRİNCİ DـNYA SAVAŞI SONRASI NـFUS YAPISI

Irak’ta etnik temele dayalı ilk nüfus sayımının 1920’de yapıldığı biliniyor. Bu nüfus sayımında toplam ülke nüfusunun 2,85 milyon olduğu belirlenmişti. Irak'taki Türkmen nüfusunun ise 315 bin olduğu ve Türkmenlerin, Irak’ın genel nüfusuna oranının yüzde 12 civarında olduğu tespit edilmişti.

Kerkük’ün nüfusu ise 1920 yılında yapılan sayıma gِre 92 bin civarındaydı. Bu nüfusun 50 bininin Türk olduğu belirlenirken, 1500’lü yıllarda Kerkük'te yüzde 90 oranına ulaşan Türk nüfusunun Birinci Dünya Savaşı sonrasında yüzde 50’ler civarına indiği gِze çarpıyor.

Kerkük dergisi 1

Hits: 3

Devam...

TÜRKMEN GÜNCESİ 1-15 NİSAN 2018

Hits: 5

Devam...

Kerkük'te mayın patladı: 2 ölü, 2 yaralı

Hits: 43

Kerkük Polis Müdürlüğü Basın Sorumlusu Kamil, ''Kerkük-Selahaddin karayolu üzerinde Mırbat…

Devam...

Kovulan Peşmerge’yi kente sokma peşindeler

Hits: 28

Batı, tartışmalı referandumun ardından Kerkük’ü terk eden Peşmerge’yi yeniden şehre sok…

Devam...

Kerkükte Türkmen Cephesi Adayına Bombalı Saldırı: 1 Ölü

Hits: 59

Kerkük Türkmen Cephes partisii seçim adayı Ammar Kahya’ya bombalı saldırı düzenlendi. Sa…

Devam...

Türkmenler 2018 seçimlerinden kazançlı çıkmayı hedefliyor

Hits: 28

Türkmenler, 12 Mayıs'ta yapılacak seçimlere Kerkük'te tek çatı altında girerken, diğer kent…

Devam...

Kerkük Türkmen Cephesi seçim programını açıklandı

Hits: 52

ITC ve Kerkük Türkmen Cephesi Başkanı Salihi :"Hedefimiz Kerkük'ü özel bir idari bölge halin…

Devam...

Türkmen liderler Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nda ağırlandı

Hits: 43

Irak Türkmen Cephesi Genel Başkanı Erşat Salihi ve Kerkük Milletvekili Hasan Turan, Türkiye'ni…

Devam...

Irak'ta Türkmen milletvekili adayına saldırı düzenlendi

Hits: 29

Irak meclis seçimlerine Türkmen Cephesi listesinden aday olan bir kişinin bombalı saldırıya u…

Devam...

PKK destekçisi eski Kerkük Valisi hakkında tutuklama kararı

Hits: 60

PKK destekçisi eski Kerkük Valisi Necmettin Kerim için Irak Federal Mahkemesi'nden tutuklama kara…

Devam...

OK OKUNAN(30 gn)

HADİ GÜZEL’İN KERKÜK TÜRK KÜLTÜR MERKEZİ HATIRALARI

Hits: 488

Ilık İzmir kışının bir sabahında terminale vardım. Anadolu’nun batı cenneti olan bu güze…

Devam...

28 Mart 1991 Altınköprü Katliamı

Hits: 365

kuvet işgalı ardından Amerika Irak’a yönelik büyük oparasyon düzenledi. Irak-İran savaşı…

Devam...

TÜRKMENLERİN İSTANBUL SEÇİM ÇALIŞTAYI

Hits: 360

12 Mayıs 2018 tarihinde Irak’ta yapılması öngörülen genel seçimler Telafer’den Mendeli’…

Devam...

IRAK’TA SEÇİMLER VE DEĞİŞKENLER

Hits: 353

Irak üç aydan beri seçim havasına girmiş bulunmaktadır. Bilindiği üzere Irak Anayasasının …

Devam...

MESELEMİZ YALNIZ ALFABE Mİ?

Hits: 209

20. asra gelindiğinde Türk dünyasında şöyle bir manzara ortaya çıktı. Orta Asya Türklüğ…

Devam...